Pháp luật là đạo đức tối thiểu, đạo đức là pháp luật tối đa

SỰ GIỐNG NHAU VÀ KHÁC NHAU GIỮA ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP LUẬTa Giống nhau: -Pháp luật và đạo đức đảm bảo cho xã hội tồn tại và phát triển một cách ổn định và trật tự qua đó bảo vệ và định hướng

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM

*****

Đ tài ề : “ Pháp lu t là đ o đ c t i thi u, đ o đ c là pháp lu t ậ ạ ứ ố ể ạ ứ ậ

t i đa ố ”

Gv : Ths.Lê Hoàng Vi t Lâm ệ

Trang 1/17

Tp Hồ Chí Minh, ngày 29 tháng 12 năm 2016

L I NÓI Đ U Ờ Ầ

Chúng ta bi t r ng xã h i loài ngế ằ ộ ười cùng v i s phát tri n c a nó đã tr iớ ự ể ủ ả qua 5 hình thái kinh t - xã h i chính: công xã nguyên th y, chi m h u nô l ,ế ộ ủ ế ữ ệ phong ki n, t b n ch nghĩa, c ng s n ch nghĩa M i hình thái kinh t - xã h iế ư ả ủ ộ ả ủ ỗ ế ộ

đ u có nh ng đ c thù riêng, phù h p v i t ng giai đo n phát tri n c a xã h iề ữ ặ ợ ớ ừ ạ ể ủ ộ loài người Song,dù là hình thái kinh t - xã h i nào đi chăng n a thì vai trò c aế ộ ữ ủ pháp lu t v n luôn đậ ẫ ược đ cao B i pháp lu t chính là công c đ qu n lí xã h iề ở ậ ụ ể ả ộ

c a giai c p c m quy n Pháp lu t còn là phủ ấ ầ ề ậ ương ti n không th thi u đ m b oệ ể ế ả ả cho s t n t i,v n hành bình thự ồ ạ ậ ường c a xã h i nói chung cũng nh t ng lĩnhủ ộ ư ừ

v c (kinh t ,chính tr ,văn hóa,giáo d c,đ o đ c…) nói riêng Trong đó, pháp lu tự ế ị ụ ạ ứ ậ

có vai trò đ c bi t quan tr ng đ i v i vi c hình thành và phát tri n c a ý th cặ ệ ọ ố ớ ệ ể ủ ứ

đ o đ c Chính vì v y m i có ạ ứ ậ ớ cho r ng pháp lu t là đ o đ c t i thi u, đ o đ c làằ ậ ạ ứ ố ể ạ ứ pháp lu t t i đa.ậ ố

Trang 3/17

1) hai ni m đ o đ c K ê a ư

V i v n đ trên, trớ ấ ề ước tiên chúng ta nên làm ro khái ni m đ o đ c có nghĩaệ ạ ứ

là gì? Bác đã t ng nói : “ừ Đ o đ c, ngày tr ạ ứ ướ c thì ch trung v i vua, hi u v i cha ỉ ớ ế ớ

m Ngày nay, th i đ i m i, đ o đ c cũng ph i m i.Ph i trung v i n ẹ ờ ạ ớ ạ ứ ả ớ ả ớ ướ c.Ph i ả

hi u v i toàn dân, v i đ ng bào.” ế ớ ớ ồ

(H CHÍ MINH)Ồ

T đó ta th y đừ ấ ược đ o đ c là m t hình thái ý th c xã h i, là t p h pạ ứ ộ ứ ộ ậ ợ

nh ng nguyên t c, qui t c, chu n m c xã h i, nh m đi u ch nh cách đánh giá vàữ ắ ắ ẩ ự ộ ằ ề ỉ cách ng x c a con ngứ ử ủ ười trong quan h v i nhau và quan h v i xã h i, chúngệ ớ ệ ớ ộ

được th c hi n b i ni m tin cá nhân, b i s c m nh c a truy n th ng và s cự ệ ở ề ở ứ ạ ủ ề ố ứ

m nh c a d lu n xã h i Trong đ nh nghĩa này có hai đi m chú ý:ạ ủ ư ậ ộ ị ể

a) Đ o đ c v i t cách là m t hình thái ý th c xã h i ph n ánh t n t i xã ạ ứ ớ ư ộ ứ ộ ả ồ ạ

h i, phán ánh hi n th c đ i s ng đ o đ c xã h i: ộ ệ ự ờ ố ạ ứ ộ

Theo Mác và Ăngghen, trước khi sáng l p các th lý lu n và nguyên t c baoậ ứ ậ ắ

g m c tri t h c và luân lí h c, con ngồ ả ế ọ ọ ười đã ho t đ ng, t c là đã s n xu t ra cácạ ộ ứ ả ấ

t li u v t ch t c n thi t cho đ i s ng Ý th c xã h i c a con ngư ệ ậ ấ ầ ế ờ ố ứ ộ ủ ười là ph n ánhả

t n t i xã h i c a con ngồ ạ ộ ủ ười Các hình thái ý th c xã h i khác nhau tuỳ theoứ ộ

phương th c ph n ánh t n t i xã h i và tác đ ng riêng bi t đ i v i đ i s ng xãứ ả ồ ạ ộ ộ ệ ố ớ ờ ố

h i.Đ o đ c cũng v y, nó là hình thái ý th c xã h i ph n ánh m t lĩnh v c riêngộ ạ ứ ậ ứ ộ ả ộ ự

bi t trong t n t i xã h i c a con ngệ ồ ạ ộ ủ ười Và cũng nh các quan đi m tri t h c,ư ể ế ọ chính tr , ngh thu t, tôn giáo đi u mang tính ch t c a ki n trúc thị ệ ậ ề ấ ủ ế ượng t ng.ầ

b) Đạo đức là những nguyên tắc, qui tắc chuẩn mực xã hội

Ví dụ: Những người trong cùng một nước hãy thương nhau cùng, việc ủng hộ

tiền,gạo, quần áo… cho đông bào lũ lụt miền trung, việc phân phát gạo cho người nghèo, việc tham gia nhiều chiến dịch tình nguyện giúp đỡ trẻ em tàn tật,

mồ côi => Đó là nhừng nguyên tắc sống có đạo đức, có chuẩn mực của con người

c ) Đ o đ c là m t ph ạ ứ ộ ươ ng th c đi u ch nh hành vi c a con ng ứ ề ỉ ủ ườ : i

Loài người đã sáng t o ra nhi u phạ ề ương th c đi u ch nh hành vi con ngứ ề ỉ ười: phong t c, t p quán, tôn giáo, pháp lu t, đ o đ c… Đ i v i đ o đ c, s đánh giáụ ậ ậ ạ ứ ố ớ ạ ứ ự hành vi con người theo khuôn phép chu n m c và qui t c đ o đ c bi u hi nẩ ự ắ ạ ứ ể ệ thành nh ng khái ni m v thi n và ác, vinh và nh c, chính nghĩa và phiữ ệ ề ệ ụ nghĩa.Nh ng khuôn khép (chu n m c) và qui t c đ o đ c là yêu c u c a xã h iữ ẩ ự ắ ạ ứ ầ ủ ộ

ho c c a m t giai c p nh t đ nh đ ra cho hành vi m i cá nhân Cá nhân ph iặ ủ ộ ấ ấ ị ề ỗ ả

chuy n hóa nh ng đòi h i c a xã h i và nh ng bi u hi n c a chúng thành nhuể ữ ỏ ủ ộ ữ ể ệ ủ

c u, m c đích và h ng thú trong ho t đ ng c a mình Bi u hi n c a s chuy nầ ụ ứ ạ ộ ủ ể ệ ủ ự ể hóa này là hành vi cá nhân tuân th nh ng ngăn c m, nh ng khuy n khích,ủ ữ ấ ữ ế

nh ng chu n m c phù h p v i nh ng đòi h i c a xã h i… Do v y s đi u ch nhữ ẩ ự ợ ớ ữ ỏ ủ ộ ậ ự ề ỉ

đ o đ c mang tính t nguy n, và xét v b n ch t, đ o đ c là s l a ch n,làạ ứ ự ệ ề ả ấ ạ ứ ự ự ọ hành vi c a con ngủ ười

Vd: Nhiều thanh niên thất nghiệp thường dễ lâm vào các tệ nạn xã hội ( trộm, cướp, giết người ); nhiều Bác sĩ chỉ khám bệnh khi nhận được phong bì…Đó là những hành vi phi nghĩa,tàn ác dẫn đến nhiều huệ lụy cho con người Chỉ khi con người có đạo đức thì sẽ biết ngay hành vi đúng , thái độ đúng _ bác sĩ thì chăm sóc tận tình,làm việc vì lương tâm, thanh niên sẽ có xu hướng

tự tìm việc làm để kiếm sống

Trang 5/17

2) Khai ni m phap lu t ê â :

Trong xã h i h c pháp lu t t trộ ọ ậ ừ ước đ n nay luôn t n t i hai quan đi mế ồ ạ ể (hay nói cách khác là cách ti p c n) đ i v i khái ni m pháp lu t ế ậ ố ớ ệ ậ

a) Quan đi m m t ể ộ : phap lu t th c đ nh â ự ị

G n pháp lu t v i ý chí c a nhà nắ ậ ớ ủ ước, do nhà nước xây d ng, ban hành ự

Mang tính giai c p và tính xã h iấ ộ

- Tính giai c p ấ :

- Pháp lu t ph n ánh ý chí nhà nậ ả ướ ủc c a giai c p th ng tr ấ ố ị

- Nh n m trong tay quy n l c nhà nờ ắ ề ự ước, giai c p th ng tr đãấ ố ị thông qua nhà nước đ th hi n ý chí c a giai c p mình m t cách t pể ể ệ ủ ấ ộ ậ trung, th ng nh t và h p th c hóa thành ý chí nhà nố ấ ợ ứ ước; ý chí đó được

c th hóa trong các văn b n pháp lu t do c quan nhà nụ ể ả ậ ơ ước có th mẩ quy n ban hành.ề

- Nhà nước không ch ban hành pháp lu t, mà còn có các bi nỉ ậ ệ pháp tác đ ng nh m đ m b o cho pháp lu t độ ằ ả ả ậ ược tôn tr ng và th c hi nọ ự ệ trong th c tự ế

- Tính xã h i ộ :

- m c đ ít hay nhi u, tùy thu c vào đi u ki n, hoàn c nh c th Ở ứ ộ ề ộ ề ệ ả ụ ể ở

m i giai đo n phát tri n, pháp lu t còn th hi n ý chí c a giai các giaiỗ ạ ể ậ ể ệ ủ

c p, t ng l p xã h i khác nhau.ấ ầ ớ ộ

Hai thu c tính này g n bó m t thi t v i nhau Không có pháp lu t ch thộ ắ ậ ế ớ ậ ỉ ể

hi n tính giai c p và cũng không có pháp lu t ch th hi n tính xã h i M c đệ ấ ậ ỉ ể ệ ộ ứ ộ

đ m hay nh t c a hai tính ch t này ph thu c vào các đi u ki n kinh t , xã h i,ậ ạ ủ ấ ụ ộ ề ệ ế ộ

đ o đ c, tùy thu c vào các quan đi m, đạ ứ ộ ể ường l i và các trào l u chính tr m iố ư ị ở ỗ

nước và trong nh ng giai đo n l ch s khác nhau.ữ ạ ị ử

T s phân tích nêu trên, có th đ nh nghĩa pháp lu t theo quan đi m th nh từ ự ể ị ậ ể ứ ấ

nh sau: ư Pháp lu t là h th ng các quy t c x s do nhà n ậ ệ ố ắ ử ự ướ c ban hành và

b o đ m th c hi n, th hi n ý chí c a giai câp th ng tr trong xã h i, là ả ả ự ệ ể ệ ủ ố ị ộ nhân t di u ch nh các quan h xã h i ố ề ỉ ệ ộ

b) Quan đi m hai ể : (pháp lu t t nhiên) ậ ự

Coi pháp lu t nh m t lo i chu n m c xã h i bên c nh cách chu n m c xãậ ư ộ ạ ẩ ự ộ ạ ẩ ự

h i khác, g n v i l i ích xã h i, xu t phát t nhu c u t nhiên c a con ngộ ắ ớ ợ ộ ấ ừ ầ ự ủ ười

- Ở quan đi m này khái ni m pháp lu t b kéo ra kh i khuôn kh c a th cể ệ ậ ị ỏ ổ ủ ự

ti n các t ch c nhà nễ ổ ứ ước;

- G n v i s ra đ i và ho t đ ng c a các chu n m c xã h i đắ ớ ự ờ ạ ộ ủ ẩ ự ộ ược hình thành

m t cách t phát trong xã h i, trong s né tránh pháp lu t ho c b khuy tộ ự ộ ự ậ ặ ổ ế

nh ng thi u h t trong pháp lu t.ữ ế ụ ậ

 Theo cách ti p c n này, pháp lu t v i t cách hình th c đ c thù c aế ậ ậ ớ ư ứ ặ ủ các quan h xã h i gi a con ngệ ộ ữ ười theo nguyên t c bình đ ng - đó là m c đ tắ ẳ ứ ộ ự

do mang tính bình đ ng tr u tẳ ừ ượng và công b ng nh nhau đ i v i t t c m iằ ư ố ớ ấ ả ọ

người Chính vì v y, trong lĩnh v c chu n m c pháp lu t c n hòa hoãn và ph iậ ự ẩ ự ậ ầ ố

h p các nguy n v ng, nhu c u, l i ích này m c đ có th đợ ệ ọ ầ ợ ở ứ ộ ể ược, b o đ m nó ả ả ở

m c có th ứ ể

S tranh lu n gi a hai quan đi m trên, v th c ch t, liên quan đ n v n đ : ch ự ậ ữ ể ề ự ấ ế ấ ề ỉ

th a nh n pháp lu t th c đ nh, ch th a nh n pháp lu t t nhiên hay c hai lo i ừ ậ ậ ự ị ỉ ừ ậ ậ ự ả ạ

đó Th c ra, lu t th c đ nh và lu t t nhiên đ u ph n ánh l i ích xã h i m c đ ự ậ ự ị ậ ự ề ả ợ ộ ở ứ ộ khác nhau Lu t t nhiên ch a đ ng nh ng giá tr nhân văn sâu s c, có nh ậ ự ứ ự ữ ị ắ ả

h ưở ng m nh mẽ đ n nhi u lĩnh v c c a đ i s ng xã h i N u đã th a nh n pháp ạ ế ề ự ủ ờ ố ộ ế ừ ậ

lu t là nh ng quy t c x s thành văn th hi n ý chí c a Nhà n ậ ữ ắ ử ự ể ệ ủ ướ c pháp quy n ề

xã h i ch nghĩa thì hà t t ph i tranh lu n đâu là lu t th c đ nh đâu là lu t t ộ ủ ấ ả ậ ậ ự ị ậ ự nhiên; b i lẽ chúng đã hòa quy n v i nhau trong h th ng pháp lu t c a nhà ở ệ ớ ệ ố ậ ủ

n ướ c ta

Trang 7/17

3 SỰ GIỐNG NHAU VÀ KHÁC NHAU GIỮA ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP LUẬT

a) Giống nhau:

-Pháp luật và đạo đức đảm bảo cho xã hội tồn tại và phát triển một cách ổn định và trật

tự qua đó bảo vệ và định hướng những quan hệ xã hội phù hợp với ý chí và lợi ích chung của cộng đồng xã hội

-Là công cụ hướng hành vi của con người vào những khuôn khổ trật tự nhằm đảm bảo hoạt động bình thường của xã hội

- Chúng đều có tính phổ biến và xu hướng phù hợp với xã hội.

- Đặc biệt hơn, pháp luật và đạo đức đều phản ánh sự tồn tại của xã hội trong những giai đoạn phát triển nhất định của lịch sử

Ngoài những điểm giống nhau ở trên thì

pháp luật và đạo đức cũng có những điềm

khác nhau cơ bản về:

1

Con đường hình

thành nhà nước

2 Nguồn gốc

3 Hình thức thể hiện

của pháp luật và đạo

đức

4 Hình thức thực hiện

- Đạo đức được hình thành một cách tự phát do nhận thức của cá nhân và cộng đồng

- Ra đời trước pháp luật

- Hình thức thể hiện của đạo đức đa dạng hơn so với hình thức thể hiện pháp luật, nó được biểu thông qua dạng không thành văn (văn hoá truyền miệng, phong tục, tập quán,…) và dạng thành văn (kinh, tôn giáo, nghệ thuật…)

- Đạo đức có nguồn gốc giá trị lâu dài, khi con người ý thức hành vi tự họ sẽ điều chỉnh hành vi đó (Việc thực

- Pháp luật hình thành thông qua hoạt động xây dựng pháp lý của nhà nước

- Ra đời khi có sự phân chia giai cấp

- Pháp luật lại biểu hiện rõ ràng dưới dạng hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật

- Pháp luật là sự cưỡng bức, tác động bên ngoài,

dù muốn hay không người

đó cũng phải thay đổi

5 Biện pháp thực

hiện

hiện mang tính tự giác).

- Đạo đức được đảm bảo bằng dư luận và luơng tâm con người

hành vi của mình ( Mang

tính bắt buộc, cưỡng

chế)

- Pháp luật đảm bảo bằng nhà nước thông qua các

bộ máy cơ quan như luật pháp, tư pháp, hành pháp

…

Trang 9/17

4) M i quan h gi a đ o đ c va phap lu t ô ê ư a ư â :

Ta th y r ng đ o đ c và pháp lu t có m i liên h khăng khít v i nhau Phápấ ằ ạ ứ ậ ố ệ ớ

lu t sẽ b vi ph m n u xã h i có môi trậ ị ạ ế ộ ường đ o đ c tha hóa Ngạ ứ ượ ạc l i, pháp

lu t không nghiêm ch nh cũng nh hậ ỉ ả ưởng x u đ n đ i s ng môi trấ ế ờ ố ường đ oạ

đ c.ứ

a)Tac đ ng c a đ o đ c t i phap lu t: ộ ủ a ư ớ â

• Đ i v i vi c hình thành pháp lu t:ố ớ ệ ậ

+ Nhi u quan đi m đ o đ c đề ể ạ ứ ược th ch hoá trong pháp lu t, nhi uể ế ậ ề quy t c đ o đ c phù h p v i ý chí c a nhà nắ ạ ứ ợ ớ ủ ước được th a nh n trongừ ậ pháp lu t qua đó góp ph n t o nên pháp lu t Ví d nh quan ni m, quyậ ầ ạ ậ ụ ư ệ

t c đ o đ c v m i quan h th y trò đắ ạ ứ ề ố ệ ầ ược th a nh n trong giáo d c.ừ ậ ụ

+ Nh ng quan ni m, quy t c đ o đ c trái v i ý chí c a nhà nữ ệ ắ ạ ứ ớ ủ ước sẽ trở thành ti n đ đ hình thành nên nh ng quy ph m thay th chúng, t đóề ề ể ữ ạ ế ừ cũng góp ph n hình thành nên pháp lu t Ví d quan ni m “cha m đ t đâuầ ậ ụ ệ ẹ ặ con ng i đ y” trong hôn nhân trồ ấ ước đây tr thành ti n đ đ hình thànhở ề ề ể nên quy đ nh hôn nhân là t nguy n trên c s gi tình yêu nam và nị ự ệ ơ ở ữ ữ trong lu t hôn nhân và gia đình ậ

• Đ i v i vi c th c hi n pháp lu t thì nh ng quan ni m:ố ớ ệ ự ệ ậ ữ ệ

+Quy t c đ o đ c đắ ạ ứ ược th a nh n trong pháp lu t góp ph n làm choừ ậ ậ ầ pháp lu t đậ ược th c hi n m t cách nghiêm ch nh, t giác Ngự ệ ộ ỉ ự ượ ạc l i, nh ngữ quan ni m, quy t c đ o đ c trái v i ý chí c a nhà nệ ắ ạ ứ ớ ủ ước sẽ c n tr th cả ở ự

hi n pháp lu t trong th c t Ví d quan ni m tr ng nam khinh n d nệ ậ ự ế ụ ệ ọ ữ ẫ

đ n tình tr ng m t s ngế ạ ộ ố ườ ố ẻ ếi c đ đ n con th ba, th t , t c là vi ph mứ ứ ư ứ ạ chính sách và pháp lu t v dân s c a nhà nậ ề ố ủ ước

+ Ý th c đ o đ c cá nhân có tác đ ng m nh mẽ đ n vi c th c hi nứ ạ ứ ộ ạ ế ệ ự ệ pháp lu t Ngậ ười có ý th c đ o đ c cao trong m i trứ ạ ứ ọ ường h p đ u nghiêmợ ề

ch nh th c hi n pháp lu t Đ i v i nhi u trỉ ự ệ ậ ố ớ ề ường h p “đã trót” th c hi nợ ự ệ hành vi vi ph m pháp lu t, ý th c đ o đ c giúp ch th ăn năn, h i c i, s aạ ậ ứ ạ ứ ủ ể ố ả ử

ch a l i l m Ngữ ỗ ầ ượ ạc l i, đ i v i nh ng ngố ớ ữ ười có ý th c đ o đ c th p thìứ ạ ứ ấ thái đ tôn tr ng pháp lu t, ý th c tuân th pháp lu t cũng không cao, hộ ọ ậ ứ ủ ậ ọ

d có các hành vi vi ph m pháp lu t.ễ ạ ậ

b)Tac đ ng c a phap lu t t i đ o đ c ộ ủ â ớ a ư :

• Có th góp ph n c ng c , phát huy vai trò, tác d ng th c t c a các quan ni m,ể ầ ủ ố ụ ự ế ủ ệ quy t c đ o đ c khi chúng phù h p v i ý chí c a nhà nắ ạ ứ ợ ớ ủ ước và được th a nh nừ ậ trong pháp lu t Ví d nh quy đ nh cha m có nghĩa v yêu thậ ụ ư ị ẹ ụ ương, nuôi

dưỡng, chăm sóc, giáo d c các con trong lu t hôn nhân và gia đình đã góp ph nụ ậ ầ

c ng c , phát huy vai trò, tác d ng th c t c a quan ni m, quy t c đ o đ c vủ ố ụ ự ế ủ ệ ắ ạ ứ ề

v n đ này ấ ề

• Pháp lu t gi gìn và phát huy nh ng giá tr đ o đ c c a dân t c, ngăn ch n sậ ữ ữ ị ạ ứ ủ ộ ặ ự thoái hóa, xu ng c p c a đ o đ c Đ c bi t, b ng vi c x lí nghiêm nh ng chố ấ ủ ạ ứ ặ ệ ằ ệ ử ữ ủ

th có hành vi đi ngể ược v i các giá tr đ o đ c xã h i, pháp lu t góp ph n b oớ ị ạ ứ ộ ậ ầ ả

v và gi gìn các giá tr đ o đ c c a xã h i, ngăn ch n s tha hóa, xu ng c pệ ữ ị ạ ứ ủ ộ ặ ự ố ấ

c a đ o đ c.ủ ạ ứ

• Pháp lu t cũng có th lo i b các chu n m c đ o đ c đã l i th i, c i t o cácậ ể ạ ỏ ẩ ự ạ ứ ỗ ờ ả ạ chu n m c đ o đ c, góp ph n t o nên nh ng chu n m c đ o đ c m i, phùẩ ự ạ ứ ầ ạ ữ ẩ ự ạ ứ ớ

h p h n v i ti n b xã h i ợ ơ ớ ế ộ ộ

 Nói tóm l i, gi a pháp lu t và đ o đ c luôn có m i quan h qua l i, tác đ ngạ ữ ậ ạ ứ ố ệ ạ ộ

l n nhau, c hai đ u có vai trò trong s đi u ch nh hành vi con ngẫ ả ề ự ề ỉ ười, hướng

t i chân-thi n-mỹ Đ ng th i góp ph n vào s n đ nh và đ m b o cho s phátớ ệ ồ ờ ầ ự ổ ị ả ả ự tri n c a xã h iể ủ ộ và c ng đ ng.ộ ồ

Trang 11/17

5)

pháp luật là đạo đức tối thiểu, đạo đức là pháp luật tối đa.

Đạo đức và pháp luật đều là những nguyên tắc, những chuẩn mực hành vi con người trong quan hệ giữa người với người, giữa cá nhân và xã hội, giữa người với các mối quan hệ trong xã hội, những cái mà con người cần phải hướng đến

Song, nếu pháp luật là những yêu cầu tối thiểu thì đạo đức lại là những yêu cầu tối đa về việc thực hiện những nguyên tắc, chuẩn mực này Nếu pháp luật được thực hiện bởi sự cưỡng chế từ bên ngoài thì đạo đức được xuất phát từ bên trong do tính tự giác của mỗi người quy định khi bản thân người ấy đã nhận thức được quan hệ của mình với những người xung quanh Định hướng đạo đức muốn được thực hiện một cách phổ biến trong xã hội thì phải thông qua các quy phạm pháp luật để thể hiện

Pháp luật là đạo đức tối thiểu :

Pháp luật không chỉ là sự ghi nhận các chuẩn mực đạo đức, mà còn là công cụ phương tiện bảo vệ chuẩn mực đạo đức một cách hữu hiệu bằng các quy định, chế tài

cụ thể Pháp luật có vai trò to lớn trong việc duy trì, bảo vệ, củng cố và phát triển các chuẩn mực đạo đức phù hợp, tiến bộ trong xã hội

Những quy định của pháp luật là những yêu cầu cơ bản nhất mà tất cả các cá nhân trong mọi tầng lớp xã hội phải tuân theo, nó là quy định tối thiểu trong quá trình giáo dục và pháp triển nhân cách của 1 con người, xuất phát từ nguồn gốc và bản chất của đạo đức

Pháp luật xét về bản chất mang tính hữu hạn, là một sự đòi hỏi đạo đức ở mức nhất định, mức tối thiểu, cơ bản nhất

Pháp luật như 1 hình thức răn đe để con người đi đến khuôn khổ của đạo đức , pháp luật nói sao thì vẫn chỉ là hình thức xử lý cuối cùng để giữ vững đạo đức và sự bền vững của xã hội

Vd: Theo điều 35 luật hôn nhân và gia đình quy định: “Con cái có bổn phận

yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo với cha mẹ, lắng nghe những lời khuyên bảo đúng đắn của cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình.” Đây là những yêu cầu tối thiểu mà người làm con phải tuân theo, cũng là đạo đức tối thiểu

mà người làm con phải có

Trong bối cảnh hiện nay , mọi quyết định của cá nhân, tổ chức sẽ phát sinh ra nhiều tình huống không lường trước được buộc chúng ta phải tuân theo các quy định của pháp luật ngay cả khi điều này mang lại kết quả không mong muốn Chúng ta có trách nhiệm nộp thuế mặc dù số tiền này sẽ có hiệu quả hơn khi dùng vào việc khác Chúng ta phải dừng lại khi có đèn đỏ ngay cả khi không có xe nào đi tới và nếu chúng

ta vượt đèn đỏ chúng ta có thể đi đến nơi nhanh hơn Chúng ta không được lấy cắp tài sản của hàng xóm cho dù họ có thể không nhớ đến nó và đồ vật đó thật sự có ích đối với chúng ta Chúng ta có thể xem các quy tắc này như một phần của thỏa thuận xã