nguyên nhân, thực trạng, giải pháp ô nhiễm nước trên thế giới và việt nam

Nhưng hiện nay nguồn nước sạch đang bị ô nhiễm trầm trọng ảnh hưởng đến sức khõe của con người, gây hại lên động, thực vật làm giảm hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, chăn

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 2

CHƯƠNG 1 KHÁI NIỆM Ô NHIỄM NƯỚC 3

CHƯƠNG 2 NGUYÊN NHÂN GÂY Ô NHIỄM NƯỚC

3

CHƯƠNG 3 DẤU HIỆU ĐẶC TRƯNG CỦA NGUỒN NƯỚC

BỊ Ô NHIỄM 3

CHƯƠNG 4 TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM 4

1 Tình trạng ô nhiễm nước trên thế giới 4

2 Tình trạng ô nhiễm nước ở Việt Nam 4

CHƯƠNG 5 CÁC LOẠI Ô NHIỄM NƯỚC 5

1 Ô nhiễm sinh học của nước 5

2 Ô nhiễm do các chất hũu cơ tổng hợp 6

3 Ô nhiễm do các chất hũu cơ tổng hợp 6

4 Ô nhiễm vật lý 7

CHƯƠNG 6 HẬU QUẢ CỦA Ô NHIỄM NƯỚC 8

1 Do chất thải giàu dinh dưỡng 8

2 Do chất thải độc hại 9

CHƯƠNG 7 GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC 10

1

LỜI MỞ ĐẦU

Nước là hợp chất hóa học của O2 và H2 có công thức hóa học là H2O, là thành phần thiết yếu cho cuộc sống và môi trường quyết định sự tồn tại và phát triển bền

vững của đất nước ( theo tài nguyên đặc biệt quan trọng ).

Nước chiếm 70% diện tích bề mặt của trái đất nhưng chỉ 0,3% tổng lượng nước trên trái đất nằm trong các nguồn khai thác dùng làm nước sinh hoạt Nước có vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc sống của con người cũng như sinh vật Nhưng hiện nay nguồn nước sạch đang bị ô nhiễm trầm trọng ảnh hưởng đến sức khõe của con người, gây hại lên động, thực vật làm giảm hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, chăn nuôi…Còn dẫn đến tình trang thiếu nước sạch cho con người sinh hoạt, lây lan dịch bệnh…vv Như vậy, ô nhiễm nước là gì?

Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước làm nhiễm bẫn nước gây nguy hiễm cho con người cho nông nghiệp, công nghiệp,

nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho đông vật nuôi và động vật hoang dã (theo hiến

chương châu Âu).

Để tìm hiểu gõ hơn về vấn đề ô nhiễm nước, nhóm chúng tôi lập nghiên cứu về tình hình ô nhiễm nước hiện nay

CHƯƠNG 1 KHÁI NIỆM Ô NHIỄM NƯỚC

Vấn đề ô nhiễm nước là một trọng những thực trạng đáng lo ngại nhất của sự hủy hoại môi trường tự nhiên do nền văn minh đương đại Môi trường nước rất dể bị ô nhiễm, các ô nhiễm từ đất, không khí đều có thể làm ô nhiễm nước, ảnh hưởng lớn đến đề sống của con người và sinh vật khác

Do sự đồng nhất của môi trường nước, các chất gây ô nhiễm gây tác động lên toàn bộ sinh vật dưới dòng nước, đôi khi cả đến vùng ven bờ và vùng khơi của biển

3

CHƯƠNG 2 NGUYÊN NHÂN GÂY Ô NHIỄM

NƯỚC

Sự ô nhiễm các nguồn nước có thể xảy ra do ô nhiễm tự nhiên và ô nhiễm nhân tạo:

- Ô nhiễm tự nhiên là do quá trình phát triển và chết đi của các loài thực vật, động vật có trong nguồn nước, hoặc là do nước mưa rửa trôi các chất gây ô nhiễm từ trên mặt đất chảy vào nguồn nước

- Ô nhiễm nhân tạo chủ yếu là do xả nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp vào nguồn nước

CHƯƠNG 3 DẤU HIỆU ĐẶC TRƯNG CỦA

NGUỒN NƯỚC BỊ Ô NHIỄM

Nguồn nước bị ô nhiễm có các dấu hiệu đặc trưng sau đây:

- Có xuất hiện các chất nổi trên bề mặt nước và cát cặn lắng chìm xuống đáy nguồn

- Thay đổi tính chất lý học ( độ trong, màu, mùi, nhiệt độ…)

- Thay đổi thành phần hóa học (pH, hàm lượng của các chất hữu cơ và vô cơ, xuất hiện các chất độc hại…)

- Lượng oxy hòa tan (DO) trong nước giảm do các quá trình sinh hóa để oxy hóa các chất bẩn hữu cơ trong nước vừa mới thải vào

- Các vi sinh vật thay đổi về loài và về số lượng Có xuất hiện các vi trùng gây bệnh

Nguồn nước bị ô nhiễm có ảnh hưởng rất lớn đến hệ thống thủy sinh vật và việc sử dụng nguồn nước vào mục đích cấp nước hoặc mỹ quan của thành phố

5

CHƯƠNG 4 TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM NƯỚC TRÊN

THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM

1 Tình trạng ô nhiễm nước trên thế giới

Trong thập niên 60, ô nhiễm nước lục địa và đại dương gia tăng với nhịp độ đáng

lo ngại Tiến độ ô nhiễm phản ánh trung thực tiến bộ kỹ thuật công nghệ Sau đây là vài ví dụ tiêu biểu:

+ Anh Quốc: Đầu thế kỉ thứ 19, song Tamise rất sạch Nó trở thành ống cống lộ thiên vào giữa thế kỉ này Các song khác cũng có tình trạng tương tự trước khi đưa ra các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt

+ Nước Pháp rộng hơn, kỹ thuật công nghệ phân tán, nhiều song rộng lớn, nhưng vấn đề cũng không khác bao nhiêu Cuối thế kỷ thứ 18, các song lớn và nước ngầm nhiều đợi không còn dung làm nước sinh hoạt nữa, 5000 km song của Pháp bị ô nhiễm mãn tính

+ Hoa Kỳ: Vùng Đại hồ bị ô nhiễm nặng, trong đó hồ Erie, Ontario đặc biệt nghiêm trọng

+ Mới đây ngày 13/1/2005, vụ nổ nhà máy hóa dầu ở Thành Phố Cát Lâm- Trung Quốc gây ô nhiễm song Tùng Hoa với chất benzen, với mức ô nhiễm dầu gấp 50 lần mức độ cho phép

2 Tình trạng ô nhiễm nước ở Việt Nam

Nước ta có nền công nghiệp chưa phát triển mạnh, các khu công nghiệp và khu

đô thị chưa đông lắm nhưng tình trạng ô nhiễm nước đã xảy ra ở nhiều nơi với các mức độ nghiêm trọng khác nhau

- Nông nghiệp là nghành sử dụng nước nhiều nhất, chủ yếu dùng để tưới lúa và hoa màu chủ yếu đồng bằng Sông Cửu Long và đồng bằng Sông Hồng Việc sử dụng nông dược phân bón hóa học càng góp phần ô nhiễm môi trường nông thôn

- Công nghiệp là nghành làm ô nhiễm nước quan trọng, mỗi nghành có một loại nước thải khác nhau Khu công nghiệp Thái Nguyên thải ra nước biến song Cầu thành màu đen mặt nước sủi bọt trên chiều dài hang chục cây số Khu công nghiệp Việt Trì xả mỗi ngày hàng ngàn mét khối nước thải của nhà máy hóa chất, thuốc trừ sâu, giấy, dệt…xuống Sông Hồng làm nước bị ô nhiễm bẩn đáng kể Khu công nghiệp Biên Hòa và TP.HCM tạo ra nguồn nước thải công ngiệp và sinh hoạt rất lớn, làm nhiễm bẩn tất cả kênh rạch ở đây và cả vùng phụ cận

- Nước dùng trong sinh hoạt của dân cư ngày càng tăng nhanh do tăng dân số

và các đô thị Nước cống từ nước thải sinh hoạt cộng với nước thải của các cơ sở tiểu thủ công nghiệp trong khu dân cư là đặt trưng ô nhiễm của các đô thị ở nước ta Các loại nước thải đều được trực tiếp thải ra môi trường, chưa qua xử lý gì cả

- Nước ngầm cũng bị ô nhiễm, do nước sinh hoạt hay công nghiệp và nông ngiệp Việc khai thác tràn lan nước ngầm làm cho hiện tượng nhiễm mặn và nhiễm phèn xảy ra ở những vùng ven biển Sông Hồng, sông Thái Bình, sông Cửu Long, ven biển miền Trung…

7

CHƯƠNG 5 CÁC LOẠI Ô NHIỄM NƯỚC

Có nhiều cách phân loại ô nhiễm nước Hoặc dựa vào nguồn gốc gây ô nhiễm, như

ô nhiễm do công nghiệp, nông nghiệp, hay sinh hoạt Hoặc dựa vào môi trường nước, như ô nhiễm nước ngọt, ô nhiễm biển và đại dương Hoặc dựa vào tính chất ô nhiễm, như ô nhiễm sinh học, hóa học hay vật lý

1 Ô nhiễm sinh học của nước

Ô nhiễm nước sinh học do nguồn nước thải đô thị hay công ngiệp bao gồm các chất thải sinh hoạt, phân, nước rửa của các nhà máy đường, giấy…

Sự ô nhiễm về mặt sinh học chủ yếu là do sự thải các chất hữu cơ có thể lên men được: chất thải sinh hoạt hay công ngiệp có chứa chất cặn bã sinh hoạt, phân tiêu, nước rửa chén của các nhà máy đường, giấy, lò sát sinh…

- Sự ô nhiễm sinh học thể hiện bằng sự ô nhiễm bẩn do vi khuẩn rất nặng Các bệnh cầu trùng, viêm gan do siêu vi khuẩn tăng lên lien tục ở nhiều quốc gia chưa kể đến các bệnh dịch tả Các nước thải từ lò sát sinh chứa một lượng lớn mầm bệnh

- Các nhà máy giấy thải ra nước có chứa nhiều glucid dễ lên men Một nhà máy máy trung bình làm nhiểm bẩn nước tương đương với một thành phố 500.000 dân

- Các nhà máy chế biến thực phẩm, sản xuất đồ hộp, thuộc da, lò mổ, đều có nước thải chứa protein Khi được thải ra dòng chảy, protein nhanh chóng bị phân hủy cho ra acid amin, acid béo, acid thơm, H2S, nhiều chất chứa S và P, có tính độc và mùi khó chịu Mùi hôi của phân và nước cống chủ yếu là do indol và dẫn xuất chứa methyl của

nó là skatol

2 Ô nhiễm hóa học do chất vô cơ

Do thải vào nước các chất nitrat, phosphat dùng trong nông ngiệp và các chất thải do luyện kim và các công nghiệp khác như Zn, Mn, Cu, Hg là những chất độc cho thủy sinh vật

Sự ô nhiễm do các chất khoáng là do sự thải vào nước các chất như nitrat, phosphat và các chất khác dùng trong nông nghiệp và các chất thải từ ngành công nghiệp

Nhiễm độc chì (Saturnisne): Đó là chì được dùng làm chất phụ gia trong xăng

và các chất kim loại khác như đồng, kẽm, chrom, nickel, cadmium rất độc đối với sinh vật thủy sinh

Thủy ngân dưới dạng hợp chất rất độc đối với sinh vật và người Tai nạn ở Vịnh Minamata ở Nhật bản là một thí dụ đáng buồn Hàng trăm người chết và hang ngàn người bị nhiễm độc nặng do ăn phải cá và các động vật biển khác đã bị hiễm thủy ngân do nhà máy này thải ra

Sự ô nhiễm nước do nitrat và phosphat từ phân hóa học cũng là đều đáng lo ngại Phân bón làm tăng năng suất cây trồng và chất lượng sản phẩm Nhưng các cây trồng chỉ sử dụng được khoảng 30-40% lượng phân bón, lượng dư thừa sẽ vào các dòng nước mặt hoặc nước ngầm, sẽ gây hiện tượng phì nhiêu hóa sông hồ, gây yếm khí ở các lớp nước ở dưới

3 Ô nhiễm do các chất hữu cơ tổng hợp

Ô nhiễm này chủ yếu do hydrocarbon, nông dược , chất tẩy rửa

a.Hydrocarbons (CxHy)

Hydrocarbons là hợp chất của các nguyên tố của cacbon và hydrogen Chúng ít tan trong nước nhưng tan nhiều trong dầu và các dung môi hữu cơ Chúng là một trong những nguồn ô nhiễm của nền văn minh hiện đại Vấn đề hết sức ngiêm trọng ở những vùng nước lợ và thềm lục địa có nhiều cá Đôi khi cá bắt được không thể ăn được vì có mùi dầu lửa

Sự ô nhiễm bởi các hydrocarbon là do hiện tượng khai thác dầu mở, vận chuyển dầu trên biển và các chất thải bị nhiễm xăng dầu Các tai nạn đắm tàu chở dầu là tương đối thường xuyên

Có khoảng 3,6 triệu tấn dầu thô thải ra biển hang năm Một tấn dầu lang rộng

12 km trên mặt biển

Các khu vực ở đất liền cũng bị nhiễm bẩn bởi hydrocarbon Sự thải của các nhà máy lọc dầu, hay sự thải dầu nhớt xe tàu là do vô ý làm rơi vãi xăng dầu Tốc độ thấm ủa xăng dầu lớn gấp 7 lần của nước, sẽ làm các lớp nước ngầm bị ô nhiểm

b.Chất tẩy rửa: Bột giặt tổng hợp và xà bong

Bột giặt tổng hợp phổ biến từ năm 1950 Chúng là các chất hữu cơ có cực (polar)

và không có cực (non-polar) Có 3 loại bột giặt: anionic, cationic và non-ionic Bột

9

giặt anionic được sử dụng nhiều nhất, nó có chứa TBS (tetrazopylène benzen sulfonate), không bị phân hủy sinh học

Xà bông là tên gọi chung của muối kim loại với acid béo Ngoài các xà bông Natri

và Kali tan được trong nước, thường dùng trong sinh hoạt, còn các xà bông không tan thì chứa calci, sắt, nhôm sử dụng trong kỹ thuật (các chất bôi trơn, sơn, verni)

c.Nông dược (Pesticides)

Người ta phân biệt;

- Thuốc sát trùng (insecticides)

- Thuốc diệt nấm (fongicides)

- Thuốc diệt cỏ (herbicides)

- Thuốc diệt chuộc (diệt gậm nhấm = rodenticides)

- Thuốc diệt tuyến trùng (nematocides)

Các nông dược tạo nên mọt nguồn ô nhiễm quan trọng cho các vực nước Nguyên nhân gây ô nhiễm là do các nhà máy thải các chất cặn bã ra sông hoặc do việc

sử dụng các nông dược trong nông ngiệp, làm ô nhiễm nước mặt, nước ngầm và các vùng cửa sông,bờ biển

Ô nhiễm của vùng bờ biển Thái Bình Dương của Hoa Kỳ, ở vịnh Californie,

do sự sản xuất nông dược của hang Montronse Chemicals Hãng này sản xuất 2/3 số lượng DDT toàn cầu làm ô nhiễm một diện tích 10.000km vuông, làm cho một số cá không thể ăn được tuy đã nhiều năm trôi qua

Sử dụng nông dược mang lại nhiều hiệu quả trong nông nghiệp, nhưng hậu quả cho môi trường và sinh thái cũng rất đáng kể

4 Ô nhiễm vật lý

Các chất rắn không tan khi thải vào nước làm tăng lượng chất lơ lửng, tức là tốc độ đục của nước Các chất này có thể là gốc vô cơ hay hữu cơ, có thể được vi khuẩn ăn

Sự phát triển của vi khuẩn và các vi sinh vật khác lại càng làm tăng tốc độ đục của nước và làm giảm tốc độ xuyên thấu của ánh sáng

Nhiều chất thải công nghiệp có chứa các chất có màu , hầu hết là màu hữu cơ, làm giảm giá trị sử dụng của nước về mặt y tế cũng như thẩm mỹ Ngoài ra các chất thải công nghiệp còn chứa nhiều hợp chất hóa học như muối, sắt, mangan, clor tự do, hydro sulfur, phenol… làm cho nước có vị không bình thường Các chất aminiac, slfur, cyancur, dầu làm nước có mùi lạ Thanh tảo làm cho nước cò mùi bùn, một số sinh vật đơn bào làm nước có mùi tanh của cá

11

CHƯƠNG 6 HẬU QUẢ CỦA Ô NHIỄM NƯỚC

1- Do chất thải giàu dinh dưỡng

a ở các vực nước chảy

Sự thải các chất hửu cơ sẽ gây một sự xáo trộn toàn bộ hệ sinh thái với sự xuất hiện 4 vùng dọc theo dòng nước

- vùng pha trộn giữa nước song và nước thải

- vùng phân hủy tích cực, ở đó nấm và vi khuẩn sinh sôi và phân hủy chất hửu

cơ Nếu tất cả không được sử dụng hết, vùng này sẽ trở nên hôi thối

- kế đến sẽ là vùng phục hồi, nước sẽ làm giảm lượng chất ô nhiễm

- vùng nước sạch trở lại sao khi phục hồi

b các vực nước đứng (hồ, ao, đầm lầy….)

Thường bị lấp đầy nhanh chóng do sự phát triển mau lẹ của thực vật và các sinh vật khác, do sự tăng độ phì nhiêu của nước bởi các nhân tố dinh dưỡng nhất là nitrat, phosphate làm sinh sôi nảy nở các phiêu sinh vật và các sinh vật thủy sinh Kết quả là

hồ hẹp lại dần và cạn đi

2 Do chất thải độc hại

a Độc tố của ô nhiễm hóa học chính

Sự sử dụng nông dược để trừ dịch hại, nhất là phun thuốc bằng máy bay làm ô nhiễm những vùng rộng lớn Các chất này thường tồn tại lâu dài trong môi trường, gây hại cho các sinh vật có ích, đến sức khỏe con người Một số dịch hại có hiện tượng quen thuốc, phải dung nhiều hơn và đa dạng hơn các thuốc trừ sâu

Ngoài ra các hợp chất hữu cơ cũng có nhiều chất độc hại Nhiều chất thải độc hại có chứa các hợp chất hữu cơ như phenol, thải vào nước làm chết vi khuẩn, cá và các đọng vật khác, làm giảm Oxi tăng hoạt động vi khuẩn hiếm khí, tạo ra sản phẩm độc

và các mùi khó chịu như CH4, NH3, H2,s…

Thuốc tẩy rửa rất độc cho con người và vi khuẩn trong nước

b Nông dược

Muối đồng, các chromates rất độc cho tảo với nồng độ nhỏ Thuốc trừ cỏ rất độc với phiêu sinh thực vật

Thuốc sát trùng cũng độc đối với phiêu sinh vật DDT và các thuốc trừ sâu khác ngăn cản quang hợp của phiêu sinh thực vật và sự nẫy mầm của các tiếp hợp bào tử (zygospores)

Các thuốc sát trùng thường có độc tố cao đối với động vật có xương sống máu lạnh và các động vật không xương sống

Nông dược còn làm xáo trộn sự tạo phôi và phát triển hậu phôi của động vật có xương sống thủy sinh, cản trở sự biến thái của nòng nọc ếch, tuyến sinh dục và làm bất thụ cá

c.Các Hydrocarbons

Gây tổn thất cao cho các quần xã sinh vật Tai nạn đắm tàu dầu gây ô nhiễm cho sinh vật biển bởi sản phẩm dầu Cá, tôm, cua bị chết hầu hết Chim biển là những nạn nhân đầu tiên và dễ thấy của tai nạn dầu Ngày nay, biển và đại dương đầy những cặn bả của tai nạn dầu

D.Thủy ngân (Hg)

Là chất ít có trong tự nhiên, nhưng ô nhiễm thủy ngân rất đáng sợ Thủy ngân ít bị phân hủy sinh học nên có khuynh hướng tích tụ trong sinh vật thông qua chuỗi và lưới thức ăn Rong biển có thể tích tụ lượng thủy ngân hơn 100 lần trong nước; cá thu có thể chứa đến 120 ppm Hg/kg

13

CHƯƠNG 7 GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC

Ngoài các biện pháp khoa học để xử lí nước thải trước khi được thải ra như: phương pháp lí học ( dung để lắng cát ), phương pháp sinh học ( dung vi sinh, các ao

hồ lọc chất thải), phương pháp hóa học ( trung hòa nước thải, khử trùng…), phương pháp quá trình tự nhiên ( cánh đồng lọc, dùng thủy sinh vật…) thì việc quan trọng nhất là giáo dục ý thức giữ gìn nguồn nước sạch cho mọi người dân như: không xả nước và rác thải sinh hoạt xuống kênh rạch ao hồ, không phóng uế bừa bãi, xây cầu tiêu ngay trên ao nuôi cá, lắp đặt ống nước ngay trong hố ga, trong ống cống

Ban hành những qui định chặt chẽ, nghiêm khắc về xử lí chất thải và thực hiện những chương trình hành động thiết thực nhằm phục hồi môi trường đang bị xâm hại nghiêm trọng, tăng cường tuyên truyền í thức bảo vệ môi mtruong72 cho mọi người dân nhất là những người dân sống ở ven và trên kênh rạch Mỗi con người cần ít nhất

1 – 1,5 lít nước trong 1 ngày để uống và khoảng 2 lít nước để nấu ăn, 100 – 150ml nước cho sinh hoạt ( vệ sinh, tắm giặt )

Do đó mọi người phải nhận thức được vai trò quan trọng của nước uống và phải biết lo ngại, quan tâm đến nguy cơ ô nhiễm nguồn nước từ nước thải chứa hóa chất độc hại gây biến dị sinh lí lâu dài theo hệ truyền, những vi khuẩn gây bệnh như: thương hàn, dịch tả, v.v… đang có khuynh hướng gia tăng trong nước để có í thức giữ gìn và bảo vệ nguồn nước, một tài nguyên không phải là vô hạn của trái đất