mô hình mẫu dạy học theo phương pháp học tập phục vụ cộng đồng cho mô tâm lý học lứa tuổi

Phan Nguyễn Ái Nhi MÔ HÌNH MẪU DẠY HỌC THEO PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP PHỤC VỤ CỘNG ĐỒNG CHO MÔ TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI Thực hiện: 1... Đây là một phương pháp giảng dạy hiện đại giúp rèn luyện ý

GVHD: ThS Phan Nguyễn Ái Nhi

MÔ HÌNH MẪU DẠY HỌC THEO PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP PHỤC VỤ CỘNG ĐỒNG CHO MÔ TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI

Thực hiện:

1 Trần Hữu Tân

2 Cao Sỹ Tiến

1111529

1111555

Môn: TÂM LÝ HỌC SƯ PHẠM

LỜI MỞ ĐẦU

Ở nhiều nước tiên tiến trên thế giới từ lâu đã rất quen thuộc với phương pháp học tập phục vụ cộng đồng Đây là một phương pháp giảng dạy hiện đại giúp rèn luyện ý thức công dân của học sinh đối với môi trường, xã hội và đất nước đồng thời tạo cơ hội để học sinh áp dụng những lí thuyết học được trên lớp qua việc tiếp cận với thực tế; qua đó phương châm “học đi đôi với hành” đã thực sự được nhà trường thực hiện

Thực tế hiện nay đã có một số trường đại học ở nước ta đã áp dụng phương pháp học tập hiện đại này, và đại học Khoa học Tự nhiên là một trong những trường đầu tiên Năm học 2007-2008 Thạc sĩ Phùng Thúy Phượng đã áp dụng phương pháp này thực hiện kết hợp hai môn “ Khoa Học Môi Trường” và “Xử Lý Nước Thải” cho sinh viên khoa Sinh Học Nhằm tạo điều kiện cho sinh viên có cơ hội trải nghiệm thực tế cũng như hiểu được ý nghĩa của việc giúp đỡ cộng đồng, năm học 2013 - 2014 Thạc sĩ Phan Nguyễn Ái Nhi đã áp dụng học tập phục vụ cộng đồng vào môn Seminar Sư Phạm cho sinh viên khoa Toán – Tin học đã đạt được những kết quả rất khả quan và đáng học hỏi Sau quá trình học, quan sát và nghiên cứu, chúng tôi nhận ra rằng ở môn học Tâm lý học lứa tuổi thuộc bộ môn Giáo dục Toán học, sinh viên rất cần có các trải nghiệm thực tế để hiểu sâu về kiến thức được học, rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân và sử dụng trong sự nghiệp trồng người trong tương lai Tuy nhiên, thực tế môn học này chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu lí thuyết, từ những thành công của quý giảng viên đi trước, nhóm chúng tôi muốn đề xuất việc áp dụng phương pháp học tập phục vụ cộng đồng trong việc giảng dạy môn Tâm lý học lứa tuổi cho sinh viên Dưới đây chúng tôi xin giới thiệu mô hình mẫu công việc tổ chức giảng dạy môn Tâm lý học lứa tuổi theo phương pháp học tập phục vụ cộng đồng Với khả năng sư phạm còn hạn chế nên những thiếu sót trong mô hình là không thể tránh khỏi, kính mong nhận được sự góp ý từ quý thầy cô Xin chân thành cảm ơn

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

MỤC LỤC 2

CƠ SỞ LÍ THUYẾT 3

ĐỀ XUẤT Ý TƯỞNG 5

TỔNG KẾT 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

CƠ SỞ LÍ THUYẾT

Học tập phục vụ cộng đồng ( tên tiếng Anh là Service-Learning)

I Khái niệm

Võ Nguyễn Như Nguyên (2013) định nghĩa: „Học tập phục vụ cộng đồng (HTPVCĐ) là một phương pháp dạy

và học có sự kết hợp giữa quá trình học tập trong nhà trường với các hoạt động phục vụ nhu cầu của cộng đồng, thông qua sự hướng dẫn của người dạy và sự tự phản ánh năng lực học tập và ứng dụng vào đời sống thực tế của người học để từ đó làm giàu thêm những trải nghiệm học tập, giúp xây dựng trách nhiệm công dân và làm vững mạnh cộng đồng Đây là phương pháp đã được nhiều nước tiên tiến áp dụng vào chương trình dạy học‟

HTPVCĐ không yêu cầu những điều lớn lao, không dạy phải hy sinh cho người khác, không đặt vấn đề phải làm gì để đóng góp cho cộng đồng Đơn giản, đây là phương pháp học thông qua phục vụ cộng đồng cho học sinh, thanh thiếu niên và sinh viên Điều cơ bản, SL đòi hỏi sự tham gia của tình nguyện viên xuyên suốt quá trình thực hiện công việc cộng đồng, từ quá trình chuẩn bị dự án đến khi kết thúc dự án và sau dự án sẽ làm gì với những kiến thức học được trong quá trình phục vụ cộng đồng (Trần Hữu Tân, Nguyễn Hoàng Hải và Nguyễn Thị Kim Anh 2013)

II Tiền đề phát triển

1 Trên thế giới

Học tập phục vụ cộng đồng đã có trên thế giới từ những năm 1986 Tại các nước phát triển, Service Learning đã

có một vị trí quan trọng trong mô hình giảng dạy từ bậc đại học đi sâu xuống đến tận bậc mẫu giáo và không ngừng phát triển đến ngày nay Một số trường đại học tại Mỹ cũng đã có cả bộ môn chuyên về „Service Learning‟ với chức năng làm cho mô hình này tốt hơn và giúp cho nhiều sinh viên có cơ hội học tập nó Ngoài các trường đại học, tại bang Virginia những giáo viên lớp 4 và lớp 5 đã thực hiện một dự án học tập phục vụ cộng đồng mùa xuân cho học sinh của mình sẽ làm giúp đỡ cho công viên lịch sử địa phương của họ Một số học sinh chuẩn bị và diễn một vở kịch của một tác giả địa phương về lịch sử của địa phương các em, trong khi những em khác phục vụ như hướng dẫn viên

du lịch cho công viên ( K-12 Service-Learning Project Planning Toolkit 2009)

Nhiều nước trên thế giới đã áp dụng thành công phương pháp giảng dạy này như Mỹ, Singapore, Bộ Giáo Dục Singapore đưa mô hình này vào các trường THCS, THPT, Cao Đẳng và Đại Học với sự hỗ trợ từ các quỹ tài trợ cho

các chương trình Service Learning dành cho học sinh, sinh viên „Hội Đồng Thanh Niên Quốc Gia‟ cũng đã đẩy mạnh tuyên truyền và hỗ trợ thanh niên, thành lập nhóm để thực hiện các chương trình Service Learning với sự tài trợ hơn 50% tổng kinh phí, cũng như các khoá tập huấn Service Learning dành cho các thủ lĩnh nhóm và các thầy cô giáo nếu muốn tham gia và tổ chức các chương trình Service Learning (Phạm Văn Anh & Phạm Trường Sơn 2013)

2 Tại Việt Nam

Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên (ĐH Quốc Gia TP HCM) là đơn vị đầu tiên áp dụng HTPVCĐ vào giáo dục đại học Năm học 2007-2008 Thạc Sỹ Phùng Thúy Phượng đã áp dụng phương pháp này kết hợp thực hiện hai môn “ Khoa Học Môi Trường” và “Xử Lý Nước Thải” cho sinh viên khoa Sinh Học Cộng đồng được xác định là Công Viên Văn Hóa Đấm Sen.Với các vấn đề cần giải quyết là Xử lí nước hồ và cải thiện môi trường nước Kế tiếp thành công của khoa sinh học, Thạc Sỹ Phan Nguyễn Ái Nhi giảng viên Khoa Toán – Tin học, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên đã bắt đầu triển khai lớp chương trình học tập phục vụ cộng đồng tại lớp Seminar Sư phạm năm học 2013

-2014 với mục đích xây dựng một số mô hình giảng dạy Toán cho học sinh khiếm thị bậc trung học phổ thông , giúp

đỡ các em có điều kiện học tập môn Toán tốt hơn Với sự giúp đỡ nhiệt tình từ cô Hà Thu Vân – Hiệu trưởng nhà trường, thầy Nguyễn Quyết Thắng – Giáo viên Toán của trường và sự hướng dẫn tận tình cùa ThS Phan Nguyễn Ái Nhi, cùng với sự hợp tác của các em học sinh và sinh viên, chương trình đã đạt được nhiều thành công đáng kể Nhiều mô hình toán học sáng tạo đã ra đời và hỗ trợ rất nhiều cho việc học toán của các em học sinh khiếm thị Qua

đó sinh viên cũng học được rất nhiều kiến thức, kỹ năng và thái độ sống và học tập tích cực mà không có sách vở nào

có thể ghi chép đầy đủ được Ngoài ra tại TP HCM còn có trường Đại Học Hoa Sen, Đại Học Bách Khoa và ĐH Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn,… đã và đang từng bước áp dụng thành công cái phương pháp dạy và học chủ động này

ĐỀ XUẤT Ý TƯỞNG

I Ý tưởng

Để tạo điều kiện cho sinh viên hướng sư phạm có cơ hội trải nghiệm thực tế để hiểu rõ hơn về những lý thuyết Tâm

Lý Học Lứa Tuổi, cũng như hiểu được ý nghĩa của việc giúp đỡ cộng đồng Chúng tôi xin đề xuất ý tưởng áp dụng phương pháp Học Tập Phục Vụ Cộng Đồng cho lớp Tâm Lý Học Lứa Tuổi thuộc khối môn bắt buộc của sinh viên hướng sư phạm khoa Toán – Tin học Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên TP HCM

 Để tổ chức học tập phục vụ cộng đồng thì Tâm Lý Học Lứa Tuổi cần và một môn học độc lập với tâm lý học sư phạm với 40 tiết (20LT + 20 TH)

 Đối tượng là sinh viên năm 3 hoặc năm 4 theo học hướng Sư Phạm Toán khoa Toán Tin thuộc trường ĐH Khoa Học Tự Nhiên

 Đối tác của mô hình này là Trung tâm Phát Huy Bình Triệu- trường học tình thương cho các em có hoàn cảnh khó khăn

 Số lượng sinh viên của lớp: 20 sinh viên

 Chia lớp thành 4 nhóm mỗi nhóm 5 sinh viên Mỗi nhóm chọn một cấp học: mẫu giáo, tiểu học, trung học cơ sỡ, trung học phổ thông

II Mục tiêu (chuẩn đầu ra)

Sau khi kết thúc mô hình này, sinh viên có khả năng:

 Khái quát được phương pháp học tập phục vụ cộng đồng (HTPVCĐ)

 Xác định được tâm lý thực tế của trẻ em trong lớp học tình thương

 Vận dụng những kiến thức tâm lý vào xử lý các tình huống thực tế ví dụ: trẻ tăng động, trẻ tự kỷ,nhịch ngợm,…

 Đề xuất được các PPGD Toán phù hợp với học sinh “ cá biệt”

 Tổ chức giảng dạy cho học sinh

 Phát triển kỹ năng nói trước đám đông, kĩ năng giao tiếp, quản trò, viết báo cáo

 Nâng cao ý thức trách nhiệm với cộng đồng

III Cộng đồng và nhu cầu của cộng đồng cần hỗ trợ

1 Cộng đồng

 Trung tâm Phát Huy Bình Triệu- trường học tình thương cho các em có hoàn cảnh khó khăn

 Địa chỉ: 30 B/1 Khu phố 2, phường Hiệp Bình Chánh, Thủ Đức, Tp Hồ Chí Minh

 Tình nguyện viên đi dạy có thể đi xe bus số 8 tới Ga Bình Triệu, rẽ phải qua Quốc lộ 13, đi khoảng 500m là tới

 Thông tin chung: Các em ở lại tại trung tâm đa phần là không có gia đình hay người thân Có nhiều em ra đời do bố

mẹ lầm lỡ không nuôi nấng nổi, hoặc bị bỏ rơi Tuy nhiên, vẫn có những em còn bố mẹ nhưng gia đình không quan tâm chăm sóc "Nếu trung tâm không đón nhận để các em được đến trường thì các em sẽ đứng trước nguy cơ bị mù chữ hoặc trở thành tệ nạn của xã hội", bà Hạnh người quản lý trung tâm đã nói Trung tâm phát huy Bình Triệu cưu mang trẻ nhỏ nhất là 3 tuổi, lớn nhất đang học lớp 12, tức 18 tuổi Sau khi học xong lớp 12 các em sẽ ra ngoài tự lập hoặc chuyển sang lưu xá của trung tâm Thời gian ra ngoài ban đầu, trung tâm vẫn hỗ trợ và chuẩn bị những khoản tiền tiết kiệm giúp em làm hành trang vào đời Mùa hè hoặc trong các ngày nghỉ, trung tâm nhận hàng về để các em gái thêu thủ công kiếm thêm thu nhập Số tiền từ công việc này được xem là khoản tiết kiệm riêng của các em Có

em không học được thì làm tạp vụ tại trung tâm, được ăn uống miễn phí và được trả lương Khoản tiền tích lũy này

để phòng hờ khi các em trưởng thành, ra ngoài sinh sống có chút vốn phòng thân Lễ Tết, những em có gia đình được người thân đón về nhà sum họp vài ngày Những em không còn nơi để về sẽ ở lại trung tâm

2 Nhu cầu của cộng đồng cần hỗ trợ

Qua khảo sát trung tâm Phát Huy Bình Triệu, chúng tôi xác định được cộng đồng có những vấn đề sau:

 Trung tâm chưa có phương pháp giáo dục phù hợp cho một số học sinh cá biệt

 Các học sinh bị ảnh hưởng tâm lí gia đình và mưu sinh

 Trung tâm chưa có nhiều nguồn lực giảng dạy

 Còn nhiều học sinh thiếu ý thức học tập

Dự trù:

 Đề xuất và hỗ trợ giảng dạy theo những phương pháp phù hợp cho học sinh

 Giúp đỡ trung tâm trong việc tăng ý thức học tập cho học sinh

 SV vừa tham gia lớp học tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên vừa khảo sát và thực tập thực tế tại trung tâm Phát Huy Bình Triệu

 Có đội ngũ trợ giảng tham gia giám sát và đánh giá trong suốt quá trình thực hiện

IV Cách tổ chức

1 Lịch học dự kiến cho môn tâm lý học lứa tuổi (TLHLT)

Đánh giá Tổng số tiết Địa điểm

GV

(7đ)

Cộng đồng

(3đ)

LT

Bình Triệu

4

Báo cáo khảo sát cộng đồng và thuyết trình về TLHLT tiền học

đường (nhóm 1), tiểu học (nhóm 2), THCS (nhóm 3), THPT

(nhóm 4)

Trình bày ý tưởng sẽ giúp đỡ trung tâm

5 Đi thực tế lần 3: Đề xuất cách tương tác với các em học sinh cá biệt và tham gia hỗ trợ trung tâm trong việc quản lý và sinh hoạt

cho các em này

7 Đi thực tế lần 4: Tham gia giảng dạy lần 1 và sinh hoạt tại trung

8 Viết bài phân tích so sánh điểm giống và khác giữa thực tế và lý thuyết tâm lý đƣợc học, những thuận lợi và khó khăn trong việc

áp dụng lý thuyết đó vào xử lý tình huống thực tế

2 Rubric chấm điểm

Nhằm giúp đánh giá điểm từ cộng đồng chính xác với năng lực từng sinh viên, chúng xin đề xuất hai rubric chấm điểm cho tuần 5 và tuần 7 và 9 tại cộng đồng

2.1 Rubric chấm điểm cho tuần 5

Đề xuất cách tương tác với các em học sinh cá biệt và tham gia hỗ trợ trung tâm trong việc quản lý và sinh hoạt cùng

các em này

Điểm

Tiêu chí

đánh giá

Ý tưởng đề xuất

(40%)

-Phù hợp với nhu cầu trung tâm

-Có tính sáng tạo -Hiệu quả

-Dễ thực hiện

Sinh hoạt (40%)

- Vui vẻ, nhiệt tình -Không khí lớp học sôi động

-Quản lý và tương tác được với các em

-Pha trò sáng tạo

Phong cách

(20%)

-Đúng giờ -Ăn mặc lịch sự -Nghiêm túc trong công việc

2.2 Rubric chấm điểm tuần 7 và tuần 9

Điểm

Tiêu chí

Nội dung giảng dạy

(30%)

-Đầy đủ kiến thức -Chính xác

- Phù hợp với mục tiêu

lên

Phong cách giảng dạy

(30%)

- Tự tin

- Giọng nói to rõ

- Truyền đạt dễ hiểu

- Quan sát và bao quát lớp học

Thời gian

(10%)

-Sớm hoặc trễ dưới 1

Sinh hoạt

(30%)

- Vui vẻ, nhiệt tình -Không khí lớp học sôi động

-Quản lý và tương tác được với các em -Pha trò sáng tạo

TỔNG KẾT

Học Tập Phục Vụ Cộng Đồng (Sevice-Learning) là một phương pháp học tập tích cực mang lại cho người học nhiều lợi ích, phương pháp này nên được nhân rộng tại Việt Nam để tăng ý thức công dân của học, sinh viên và đồng thời Việc áp dụng phương pháp này vào môn Tâm Lý Học Lứa Tuổi sẽ làm cho người học nắm được tâm

lý của học trò hơn qua việc tương tác và giúp đỡ các em Trong một môi trường sư phạm, điều quan trọng nhất là làm sao để học sinh có thể áp dụng được những kiến thức vào thực tế giảng dạy Bên cạnh việc áp dụng những kiến thức vào thực tế, sinh viên còn có cơ hội để rèn luyện những kỹ năng sống cho bản thân, kỹ năng sư phạm,… phục vụ cho nhiều mục đích sau này Về mặt giáo viên, khi áp dụng phương pháp này giáo viên có cơ hội để mở rộng chuyên môn và mối quan hệ của mình khi tiếp xúc và tương tác nhiều với cộng đồng, qua đó rèn luyện thêm kĩ năng quản lí và đánh giá học viên

Học tập phục vụ cộng đồng còn rất mới mẻ đối với Việt Nam nói chung, còn đối với những sinh viên chúng tôi việc lên kế hoạch cho lớp học này chúng tôi đã gặp không ít khó khăn, từ việc lên chương trình cho lớp học, chúng tôi thực sự đã rất bối rối không biết phải xây dựng như thế nào cho hợp lý Bên cạnh đó, do lịch học của nhóm chúng tôi lệch giờ nên chúng tôi rất cập rập trong chuyện họp nhóm Tuy nhiên qua việc thảo luận, tham khảo tài liệu và xin ý kiến Thạc Sĩ Phan Nguyễn Ái Nhi chúng tôi cũng đã xây dựng được một mô hình mẫu cho môn Tâm lý học lứa tuổi Việc lên Rubric để cộng đồng đánh giá đúng năng lực các sinh viên cũng mất rất nhiều thời gian, chúng tôi đã xem xét tỉ mỉ các tiêu chí để cộng đồng đánh giá chính xác nhất có thể

Tắt một lời, Tâm Lý Học Sư Phạm nếu áp dụng phương pháp Học tập phục vụ cộng cồng sẽ rất hiệu quả và mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng và xã hội Nước ta đang trên con đường đổi mới giáo dục cần cập nhật nhiều công

cụ cũng như phương pháp vào môi trường giảng dạy, bên cạnh đó giáo dục nước ta cũng không ngừng đào tạo ra những thế hệ là những người chủ đất nước

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Công ty nghiên cứu RMC K-12 Service-Learning Project Planning Toolkit Scotts Valley, CA: Cục sở hữu trí tuệ quốc gia Học tập và Phục vụ cộng đồng 2006/2009

Phạm Văn Anh & Phạm Trường Sơn, 2013, Góc Nhìn Phát Triển, truy cập ngày 04/06/2014

<http://dienngon.vn/Blog/Article/service-learning-hoc-tap-tu-viec-phuc-vu-cong-dong>

Võ Nguyễn Như Nguyên, 2013, ĐH KHTN hỗ trợ thực hiện Phương pháp Học tập phục vụ cộng đồng, truy cập ngày

04/06/2014, <http://www.hcmus.edu.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=7040&Itemid=242>