Giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ bưởi tại huyện đoan hùng, tỉnh phú thọ

Mục tiêu của việc đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và hiệu tiêu thụ Bưởi của huyện Đoan Hùng trong những năm tiếp theo .... Tính cấp thiết của đề tài Cùng với xu thế

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP -

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS TRẦN VĂN ĐỨC

Hà Nội, 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng:

Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa được sử dụng hoặc công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Phạm Anh Tuấn

TS Trần Văn Đức đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, các cơ quan, phòng ban, đơn vị huyện, Ủy ban nhân dân, cán bộ chuyên môn, các hộ nông dân trồng Bưởi, tiêu thụ Bưởi tại các xã, thị trấn của huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thu thập tài liệu phục vụ cho luận văn

Qua đây tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình và bạn bè đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin gửi lời chúc sức khỏe và chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

Phạm Anh Tuấn

MỤC LỤC

Trang Trang phụ bìa

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các từ viết tắt vi

Danh mục các bảng vii

Danh mục các sơ đồ viii

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ BƯỞI 4

1.1 Cơ sở lý luận 4

1.1.1 Một số khái niệm 4

1.1.2 Tầm quan trọng của việc nghiên cứu giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả SX&TT Bưởi 4

1.1.3 Nội dung các giải pháp nâng cao hiệu quả SX&TT nói chung và hiệu quả SX&TT Bưởi nói riêng 5

1.1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến các giải pháp nâng cao hiệu quả SX&TT Bưởi 7

1.2 Cơ sở thực tiễn 12

1.2.1 Sản xuất và tiêu thụ Bưởi trên thế giới 12

1.2.2 Sản xuất và tiêu thụ Bưởi ở Việt Nam 16

CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21

2.1 Đặc điểm địa bàn 21

2.1.1 Một số đặc điểm cơ bản về điều kiện tự nhiên của huyện Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ 21

2.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội 23

2.1.3 Các điều kiện tự nhiên- Kinh tế- Xã hội tấc động đến hiệu quả SX&TT Bưởi Đoan Hùng 27

2.2 Phương pháp nghiên cứu 28

2.2.1 Chọn điểm nghiên cứu khảo sát 28

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 30

2.2.3 Phương pháp được vận dụng trong phân tích nội dung nghiên cứu đề tài được thể hiện như sau: 33

2.3 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu phản ánh hiệu quả SX&TT Bưởi 2.3.1 Hệ thống chỉ tiêu phản ảnh hiệu quả kinh tế

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 36

3.1 Tổng quan về phát triển sản xuất và tiêu thụ Bưởi Đoan Hùng 36

3.1.1 Thực tra ̣ng phát triển sản xuất Bưởi ở Đoan Hùng 36

3.2 Thực trạng các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ Bưởi Đoan Hùng 43

3.2.1 Quy hoạch sản xuất và đầu tư cơ sở hạ tầng 43

3.2.2 Đầu tư tổ chức sản xuất (Ở các hộ gia đình) 47

3.2.3 Xây dựng và quản lý thương hiệu sản phẩm Bưởi Đoan Hùng 48

3.2.4 Tiêu thụ sản phẩm Bưởi Đoan Hùng 49

3.2.5 Đánh giá chung về thực hiện các giải pháp 49

3.3 Đánh giá hiệu quả kinh tế của sản xuất và tiêu thụ Bưởi Đoan Hùng 51

3.3.1 Hiệu quả sản xuất 51

3.3.2 Hiệu quả tiêu thụ 53

3.3.3 Hiệu quả của Bưởi trái vụ 57

3.3.4 Hiệu quả xã hội 57

3.3.5 Hiệu quả môi trường 57

3.4 Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh Bưởi Đoan Hùng 58

3.4.1 Định hướng phát triển Bưởi Đoan Hùng 58

3.4.2 Định hướng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và hiệu quả tiêu thụ Bưởi tại huyện Đoan Hùng những năm tiếp theo 61

3.4.3 Những căn cứ 61

3.4.4 Mục tiêu của việc đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và

hiệu tiêu thụ Bưởi của huyện Đoan Hùng trong những năm tiếp theo 62

3.4.5 Các giải pháp 63

3.4.6 Giải pháp về quy mô sản xuất Bưởi của huyện 67

3.4.7 Giải pháp về xây dựng hệ thống thuỷ lợi cho sản xuất Bưởi của huyện 68

3.4.8 Giải pháp tăng cường vốn đầu tư cho sản xuất Bưởi của huyện 68

3.4.9 Giải pháp ứng dụng kỹ thuật mới trong việc sản xuất Bưởi 69

3.4.10 Các giải pháp về khuyến nông nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất Bưởi của huyện 71

3.4.11 Giải pháp về thị trường tiêu thụ sản phẩm Bưởi của huyện 73

3.4.12 Vận dụng tốt các chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất Bưởi của huyện 74

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 78 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

HQSX: Hiệu quả sản xuất

HQTT: Hiệu quả tiêu thụ

HTX: Hợp tác xã

KTNN: Kinh tế nông nghiệp

LĐ: Lao động

LĐTBXH: Lao động thương binh xã hội

NN& PTNT: Nông nghiệp và phát triển nông thôn PTNT: Phát triển nông nghiệp

DANH MỤC CÁC BẢNG

1.1 Diện tích, năng suất, sản lượng bưởi trên thế giới 13

1.2 Diện tích, Năng xuất, Sản lượng Bưởi của một số Quốc gia, vùng

lãnh thổ trên Thế giới

13

2.1 Tình hình đất đai và sử dụng đất đai của huyện năm 2011 -2013 22

2.2 Tình hình lao động và sử dụng lao động của huyện 24

2.3 Giá trị sản xuất các ngành kinh tế của huyện 25

2.4 Giá trị các ngành nông nghiệp của huyện 27

2.5 Một số đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội tại các điểm nghiên cứu 29

2.6 Số lượng mẫu điều tra ở các điểm nghiên cứu của huyện 31

3.1 Quy mô diê ̣n tích sản xuất Bưởi của huyê ̣n qua 3 năm 37

3.2 Quy mô diê ̣n tích sản lượng Bưởi của huyê ̣n qua 3 năm 38

3.3 Thực trạng cơ sở hạ tầng huyện năm 2012 46

3.4 Kết quả, hiệu quả sản xuất Bưởi của huyện năm 2011 -2013 51

3.5 Kết quả, hiệu quả sản xuất theo nhóm hộ của huyện năm 2013 52

3.6 Chi phí hoạt động của hộ thu gom 54

3.7 Kết quả và hiệu quả của hộ thu gom bưởi 54

3.8 Kết quả và hiệu quả của người bán buôn 55

3.9 Chi phí hoạt động của người bán lẻ 56

3.10 Kết quả và hiệu quả của người bán lẻ 56

3.11 Dự kiến diện tích, năng suất, sản lượng và giá trị sản lượng Bưởi

của huyện đến năm 2016

63

3.12 Dự kiến mức đầu tư thâm canh cho 1 ha Bưởi trái vụ của huyện 65 3.13 hiệu quả kinh tế sản xuất 1 ha bưởi trái vụ tại huyện 66

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

3.1 Diện tích sản xuất Bưởi của huyện Đoan Hùng 39 3.2 Năng suất Bưởi của huyện Đoan Hùng qua các năm 40

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với xu thế phát triển nông nghiệp hàng hoá hội nhập, bên cạnh việc đầu

tư cho sản xuất cây lương thực, một yêu cầu bức thiết với nền nông nghiệp nước ta cần phải đa dạng các sản phẩm hoa quả, thay đổi cơ cấu cây trồng theo hướng tăng

tỷ trọng các cây trồng có hiệu quả kinh tế cao Xuất phát từ thực tế đó, Đảng và Nhà nước ta đã có những chính sách cụ thể khuyến khích đầu tư cho phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp trên cơ sở phát huy lợi thế vùng, đặc biệt chú trọng đến các vùng

có loại quả đặc sản Đoan Hùng là huyện miền núi thuộc tỉnh Phú Thọ được chọn là vùng trọng điểm để phát triển các loại cây ăn quả, tiềm năng phát triển cây ăn quả rất lớn và từ lâu được biết đến với những trái cây đặc sản nổi tiếng, trong đó đặc biệt nhất là Bưởi vốn là một loại đặc sản đặc trưng của vùng, có giá trị kinh tế cao Huyện Đoan Hùng hiện có hơn 1.400 ha Bưởi đặc sản, trong đó có hơn 1.000 ha trồng theo các dự án từ năm 2004-2005, sản lượng đạt trên 7000 tấn Hiện nay huyện Đoan Hùng đã có những chính sách chỉ đạo các xã tập trung đầu tư thâm canh, áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới để diện tích bưởi Đoan Hùng hiện có hồi sinh và phát triển, cho năng suất và chất lượng cao, nâng cao đời sống và thu nhập của người dân, cải thiện môi trường cảnh quan của huyện

Tuy vậy, bên cạnh những kết quả tốt đã đạt được, hiện nay vẫn còn những điểm hạn chế, ví dụ như diện tích trồng Bưởi dự án chưa được cải thiện trong khi nhu cầu ngày càng tăng, để xảy ra tình trạng lợi dụng uy tín thương hiệu Bưởi Đoan Hùng để trà trộn hàng giả, hàng kém chất lượng trong quá trình tiêu thụ Bưởi Vấn

đề sâu bệnh xảy trên diện rộng trong nhiều năm liền, điển hình vào các năm 2007,

2011, 2012, sâu bệnh cùng một chủng loại đã phá hỏng nhiều vườn cây của các hộ nông dân, có vườn gần như bị phá sạch Việc cung ứng vốn để mở rộng diện tích sản xuất, nâng cao khả năng tiêu thụ cũng chưa đáp ứng được với nhu cầu của các

hộ nông dân, đặc biệt là các hộ vùng sâu vùng xa luôn rất khó tiếp cận được với vốn vay Trình độ cán bộ và dân trí địa phương chưa được cải thiện, người dân và cán

bộ địa phương chỉ thông qua các lớp sơ cấp trồng Bưởi, lớp hướng dẫn của cán bộ huyện và tập quán địa phương thì không đủ để làm tốt công tác,…

Từ đây dẫn đến đến hiệu quả sản xuất, tiêu thụ chưa cao Làm ảnh hưởng đến sức phát triển của cây Bưởi đặc sản ở địa phương vốn vẫn còn giàu tiềm năng Chính vì lẽ đó, rất cần phải có sự nghiên cứu để nhằm tìm ra những giải pháp nâng cao hơn nữa hiêu quả sản xuất, tiêu thủ cho loại trái cây đặc sản này

Xuất phát từ thực trạng nêu ở trên, tôi đã lựa chọn đề tài “Giải pháp chủ yếu

nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ Bưởi tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ” với hy vọng có thể góp phần thúc đẩy việc phát triển loại trái cây rất có triển

vọng này

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Nghiên cứu và đánh giá thực trạng sản xuất và tiêu thụ Bưởi tại huyện Đoan

Hùng tỉnh Phú Thọ Từ đó, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ Bưởi trong những năm tới

3 Đối tượng nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các giải pháp để nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ Bưởi của toàn huyện Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ

3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Phạm vi về nội dung nghiên cứu của đề tài là thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh tế và tiêu thụ (SX&TT) của Bưởi Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ

- Phạm vi về không gian tại huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ

- Phạm vi về thời gian: Giai đoạn cũ 2005 (khi có dự án phục tráng Bưởi) và những năm trở lại đây Đặc biệt trong 03 năm 2011, 2012 và năm 2013 và dự kiến phương hướng PTSX&TT Bưởi trong 03 năm tới 2014-2016

4 Nội dung nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các bảng biểu, nội dung của đề tài kết cấu thành 3 chương:

Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hiệu quả sản xuất và tiêu thụ Bưởi Chương II: Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu

Chương III: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT

VÀ TIÊU THỤ BƯỞI 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Một số khái niệm

1.1.1.1 Khái niệm hiệu quả sản xuất

+ Khái niệm hiệu quả sản xuất

Hiệu quả sản xuất là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực trong quá trình sản xuất ( lao động, máy móc, thiết bị, tiền vốn và các yếu

tố khác) nhằm đạt được mục tiêu mà chủ thể của hoạt động sản xuất đã đề ra [1]

1.1.1.2 Khái niệm hiệu quả tiêu thụ

+ Khái niệm hiệu quả tiêu thụ

Hiệu quả tiêu thụ sản phẩm là mức độ phản ánh về chất của công tác tiêu thụ sản phẩm Hiệu quả tiêu thụ sản phẩm được phản ánh qua các chỉ tiêu để đánh giá mức sinh lợi năm nay hơn với năm trước hay không, các chỉ tiêu về sử dụng vốn đã hiệu quả hay chưa.[2]

1.1.2 Tầm quan trọng của việc nghiên cứu giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả SX&TT Bưởi

Nghiên cứu các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ

Bưởi có một vai trò rất quan trọng được thể hiện như sau:

-Việc nghiên cứu các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ Bưởi khai thác được lợi thế so sánh vùng Với những địa phương giàu tiềm năng

về đất đai, nguồn nhân lực, lao động lại có tập quán sản xuất tốt từ lâu đời, chi phí cho việc sản xuất tương đối thấp Rõ ràng tính hiệu quả trong sản xuất và tiêu thụ

sẽ cao hơn nhiều so với các khu vực khác

- Việc nghiên cứu các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ Bưởi nói riêng và các sản phẩm nông sản khác nói chung đối với các địa

phương đã có tổ chức sản xuất và tiêu thụ sẽ giúp các địa phương này có các kế hoạch tổ chức khai thác sử dụng các nguồn lực khan hiếm có hiệu quả hơn

- Về khía cạnh kinh tế, trồng Bưởi có thể cải thiện và nâng cao đời sống người dân, đưa các hộ nông dân từ nghèo đói lên các hộ có thu nhập khá và giàu Hiệu quả kinh tế và sự ổn định của cây Bưởi gắn liền với cuộc sống định canh, định cư, hạn chế phá rừng làm nương rẫy Ở nhiều địa phương hiện nay Bưởi được coi là cây trồng nông nghiệp chính, với giá trị thu nhập hàng năm cao hơn nhiều lần so với lúa

và một số cây trồng khác

Tuy vậy, hiện nay thực trạng việc sản xuất và tiêu thụ Bưởi vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu sót ảnh hưởng tới việc sản xuất và tiêu thụ Bưởi ở các địa phương mà tại huyện Đoan Hùng là một ví dụ điển hình Đây là một địa phương có các điều kiện rất phù hợp cho quá trình sản xuất và tiêu thụ Bưởi, nhưng vẫn còn tồn tại các nhân

tố làm ảnh hưởng đến sản xuất và tiêu thụ Bưởi như cây giống, sâu bệnh, quy mô tổ chức sản xuất, cách thức tiêu thụ

-Việc nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ Bưởi khi đề ra được các giải pháp hữu hiệu sẽ là căn cứ tốt để sau đó triển khai về với hộ nông dân, giúp hộ nông dân yên tâm đầu tư vào việc nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ

- Trong xu thế mới hiện nay, việc triển khai “ xây dựng nông thôn mới” đang

là một mục tiêu quốc gia của Nhà nước và Chính phủ, việc nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu thụ Bưởi nói riêng và các sản phẩm nông sản khác nói chung sẽ góp phần thúc đẩy nhanh quá trình xây dựng nông thôn mới, đóng góp vào sự phát triển kinh tế chung của địa phương và cả nước

1.1.3 Nội dung các giải pháp nâng cao hiệu quả SX&TT nói chung và hiệu quả SX&TT Bưởi nói riêng

1.1.3.1 Quy hoạch và quản lý quy hoạch vùng sản phẩm

Trong sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất Bưởi nói riêng, công tác quy hoạch có vai trò quan trọng thúc đẩy sản xuất phát triển Quy hoạch hợp lý, kịp thời sẽ tạo ổn định về quỹ đất, tâm lý yên tâm của người dân Qua đó, thúc đẩy phát

triển lâu dài và bền vững trong sản xuất, tiêu thụ Bưởi Ngược lại nếu công tác quy hoạch không được tính toán cẩn thận, không sát, thiếu đồng bộ có thể dẫn đế tình trạng đầu tư không hiệu quả, kém bền vững Quy hoạch bao gồm: Quy hoạch đất đai, quy hoạch vùng sản xuất, quy hoạch sử dụng công nghệ, quy hoạch theo chủng loại giống…

Để sản xuất và tiêu thụ sản phẩm được bền vững trong thời gian tới đòi hỏi phải có kế hoạch quy hoạch cụ thể các vùng sản xuất; phát triển các loại giống tốt

có chất lượng cao, kháng bệnh, phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương để tăng năng suất và hiệu quả kinh tế; mở rộng diện tích trồng để tạo sản phẩm hàng hóa có chất lượng cao, số lượng lớn đáp ững nhu cầu tiêu thụ hiện nay và nhu cầu xuất khẩu; tăng cường sản xuất bằng việc áp dụng kỹ thuật tiến bộ để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông sản hàng hóa

1.1.3.2 Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng cho Sản xuất - tiêu thụ Bưởi

Cơ sở hạ tầng là yếu tố có tác dộng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh,

cơ sở hạ tầng được đầu tư đồng bộ, đảm bảo chất lượng thì việc sản xuất kinh doanh thuận lợi Nghiên cứu tình hình đầu tư cơ sở hạ tầng cho việc trồng Bưởi chính là việc đi tìm hiểu quy hoạch đầu tư, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị cho vùng sản xuất như đường, điện, khoa học kỹ thuật, vườn cây…

1.1.3.3 Đầu tư thâm canh tăng trong sản xuất

Thâm canh là phương thức sản xuất tiên tiến nhằm tăng sản lượng nông sản bằng cách nâng cao độ phì nhiêu kinh tế của đất, thông qua việc đầu tư thêm vốn và

kỹ thuật mới vào sản xuất nông nghiệp, nhằm thu được nhiều sản phẩm trên một đơn vị diện tích, với chi phí thấp trên một đơn vị sản phẩm

Thâm canh nông nghiệp là quá trình kinh tế rất đa dạng và phức tập, đặc biết trong quá trình sản xuất hiện đại, khi cuộc cách mạng khoa học công nghệ đang diễn ra trên phạm vi rộng lớn Vì vậy đánh giá đúng vai trò của việc đầu tư thâm canh trong sản xuất có vai trò vô cùng to lớn

1.1.3.4 Liên kết giữa các tác nhân trong sản xuất - tiêu thụ Bưởi

Trong sản xuất, tiêu thụ nông sản nói chung và cây Bưởi nói riêng, người ta hay đề cập đến liên kết bốn nhà Bao gồm: nhà nông, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà nước

Chủ trương này của Nhà nước nhằm khuyến khích tiêu thụ nông sản hàng hóa nói chung và bưởi nói riêng thông qua việc ký kết hợp đồng Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp kí kết hợp đồng tiêu thụ nông sản hàng hóa với người sản xuất, trách nhiệm của các ngành, tổ chức liên quan chủ yếu gồm bốn nhà nêu trên Trong thời buổi toàn cầu hóa, sự xuất hiện của các doanh nghiệp nước ngoài hùng mạnh ở nước ta là điều tất yếu Vì thế sự liên kết hợp tác bốn nhà này có vai trò rất quan trọng và cần thiết

1.1.3.5 Xây dựng quản lý về phát triển thương hiệu

Việc xây dựng thương hiệu khẳng định được nguồn gốc, xuất xứ, đặc điểm giống cây, đây là thuận lợi, phát huy lơi thế để cạnh tranh để làm tăng giá trị kinh tế cho hộ sản xuất Nghiên cứu tình hình xây dựng thương hiệu trong việc trồng Bưởi chính là việc tìm hiểu tình hình quảng cáo, tuyên truyền, giới thiệu tới người tiêu dùng sản phẩm Bưởi, thể hiện qua số lượng thị trường tiêu thụ, số lượng thương lái

từ các địa phương khác đến mua và tiêu thụ Bên cạnh đó, xây dựng thương hiệu cũng được khẳng định qua chất lượng sản phẩm

1.1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến các giải pháp nâng cao hiệu quả SX&TT Bưởi

1.1.4.1 Yếu tố về điều kiê ̣n tự nhiên

Sản xuất nông nghiê ̣p chi ̣u ảnh hưởng trực tiếp của điều kiê ̣n tự nhiên (đất, nước, khí hâ ̣u, thời tiết, ) Điều kiê ̣n tự nhiên ảnh hưởng đến viê ̣c sản xuất loa ̣i sản phẩm gì, chất lượng ra sao và từ đó hình thành các vùng sản xuất chuyên canh và chuyên môn hóa Vi ̣ trí đi ̣a lý cũng là nhân tố quan tro ̣ng cho viê ̣c phát triển sản xuất nông nghiệp nói chung và cây Bưởi nói riêng Vi ̣ trí từ nơi sản xuất tới nơi tiêu thụ và ha ̣ tầng phát triển, giao thông thuâ ̣n lợi, là những yếu tố lợi thế cho tiêu thu ̣

và giảm giá thành sản phẩm, kích thích sản xuất phát triển

Vị trí địa lý thuận lợi và các tiềm năng tự nhiên phong phú, đa dạng của mỗi vùng lãnh thổ là nhân tố thuận lợi cho sự phát triển nông nghiệp, nông thôn Những nơi điều kiện tự nhiên không thuận lợi như diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người thấp, đất kém màu mỡ, thiếu nước sản xuất, bão lụt,… đương nhiên việc phát triển kinh tế nông nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn

* Yếu tố đất đai:

Là tư liê ̣u sản xuất đă ̣c biê ̣t không thể thay thế được với sản xuất nông nghiê ̣p

nói chung và với sản xuất Bưởi nói riêng Đất đai, các yếu tố về vi ̣ trí đi ̣a lý có ảnh hưởng tới năng suất, sản lượng cũng như phẩm chất của Bưởi

* Thờ i tiết khí hâ ̣u

Cù ng với đất đai thì các yếu tố về nhiê ̣t đô ̣, đô ̣ ẩm, lượng mưa, thời gian chiếu

sáng, sự thay đổi mùa (xuân, ha ̣, thu, đông) đều có ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng và chất lượng Bưởi

Do đă ̣c điểm khí hâ ̣u của nước ta là khí hâ ̣u nhiê ̣t đới gió mùa và thay đổi thất thường nên ảnh hưởng lớn đến ngành nông nghiê ̣p nói chung và sản xuất Bưởi nói riêng Vì thế trong quá trình sản xuât các hô ̣ phải có biê ̣n pháp phòng chống và giảm thiểu các tác ha ̣i bất lợi cho cây trồng cũng như xem xét lựa cho ̣n những giống cây phù hợp với nhiê ̣t đô ̣, thời tiết từng vùng Người sản xuất muốn đưa ra được những quyết đi ̣nh tối ưu trong công tác tổ chức sản xuất đòi hỏi phải nghiên cứu kỹ lưỡng những điều kiê ̣n nêu trên Bởi vì những yếu tố này liên quan trực tiếp đến việc bố trí cơ cấu cây trồng, vùng sản xuất, tổ chức cung ứng đầu vào cho quá trình

mở rộng quy mô sản xuất đem la ̣i hiê ̣u quả cao hơn những hô ̣ thiếu vốn Mô ̣t nghi ̣ch

lý là các hô ̣ thiếu vốn để đầu tư phát triển sản xuất la ̣i không có tài sản để thế chấp vay vốn

* Thị trường và giá cả

Thị trường tiêu thụ

Đây là yếu tố quyết đi ̣nh đến viê ̣c phát triển sản xuất cây Bưởi Khi nhu cầu

củ a thi ̣ trường tăng, thi ̣ trường mở rô ̣ng sẽ kích thích sản xuất phát triển và ngược

lại khi nhu cầu thi ̣ trường giảm, thi ̣ trường bi ̣ thu he ̣p sẽ ha ̣n chế sản xuất Người sản xuất phải luôn luôn nắm bắt, mở rô ̣ng và ổn đi ̣nh thi ̣ trường cho người sản xuất của

mình Thi ̣ trường ở đây không phải là thi ̣ trường tiêu thu ̣ sản phẩm, mà người sản xuất còn quan tâm đến thi ̣ trường tài chính, thi ̣ trường lao đô ̣ng, di ̣ch vu ̣ các yếu tố

có liên quan đến quá trình sản xuất Bưởi Sản xuất Bưởi cần có thi ̣ trường, hệ thống tổ chứ c tiêu thu ̣ và quảng bá sản phẩm của mình mới có thể đảm bảo cho quá trình

sản xuất ra sản phẩm Mỗi nhà sản xuất phải đă ̣t ra và trả lời được ba câu hỏi: sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai?

Để giải đáp câu hỏi “cần sản xuất cái gì” thì nhà sản xuất phải tìm kiếm và xác

đi ̣nh cầu của thi ̣ trường, giá như thế nào, (nếu sản xuất thì có phù hợp hay không?)

Từ đó hình thành mối quan hê ̣ giữa cung và cầu mô ̣t cách toàn diê ̣n Trong sản xuất Bưởi thì thi ̣ trường đóng vai trò then chốt (Bưởi là sản phẩm khá “sạch”, hàm lượng tồn dư thuốc BVTV gần như không có) Do vâ ̣y viê ̣c mở rô ̣ng thi ̣ trường là hết sức

cần thiết cho ngành hàng hoa quả sạch nói chung và mặt hàng Bưởi nói riêng

Xác định phát triển cây Bưởi là nhiệm vụ chiến lược của ngành nông nghiệp

nói chung và của ngành nông nghiê ̣p huyê ̣n Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ nói riêng

Về Đoan Hùng hôm nay ta dễ dàng nhâ ̣n thấy huyê ̣n đã xây dựng được hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp khá hoàn chỉnh, đáp ứng được cơ bản nhu cầu nước tưới cho sản xuất nông nghiệp, lưu thông hàng hóa tới trung tâm thành phố, các khu đô thị, khu, cụm công nghiệp và một số huyê ̣n lân cận, Chúng

ta cũng đang tiến hành xây dựng thương hiệu hàng hóa, xuất xứ hàng hóa; tổ chức cho cán bộ và xã viên đi tham quan, học tập mô hình sản xuất Bưởi Diễn tại Hà Nội

và Bưởi da xanh ở Bến Tre, tập huấn IPM và kỹ thuật sản xuất Bưởi Trước mắt tập trung vào giống Bưởi truyền thống đang được thị trường đánh giá cao

Bình quân giá trị thu nhập trên 1 ha Bưởi bằng 150% so với các loại cây trồng khác của địa phương như Lúa, Ngô, Khoai, Thực hiện quy hoạch phát triển toàn diện cây Bưởi chính là góp phần phá thế độc canh cây lúa, làm thay đổi tỷ trọng cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn, góp phần thực hiện thắng lợi chủ trương chuyển dịch cơ cấu kinh tế Phát triển sản xuất cây ăn quả trong đó có cây Bưởi sẽ cung cấp cho xã hội các sản phẩm an toàn, góp phần giảm thiểu các vụ ngộ độc thực phẩm, bảo vệ sức khỏe cho cô ̣ng đồng

Phát triểncây Bưởisẽ giải quyết vấn đề việc làm trong thời gian nông nhàn và tăng thêm thu nhập cho bà con nông dân, góp phần ổn định xã hội, hạn chế hiện tượng bỏ quê hương đi làm ăn xa Qua đó cũng giúp nông dân từng bước làm quen với các tiến bộ kỹ thuật, với tác phong công nghiệp khi thực hiện quy trình sản xuất rau củ quả an toàn

1.1.4.3 Nho ́ m yếu tố con người

* Yếu tố đô ̣i ngũ lao đô ̣ng trực tiếp:

Sản xuất Bưởi không đòi hỏi nhiều lao đô ̣ng cả về số lượng và chất lượng Lực lượng lao đô ̣ng dùng trong sản xuất Bưởi đối với hô ̣ thì chủ yếu là lao động gia đình, còn với trang tra ̣i, xí nghiê ̣p thì có lao đô ̣ng đi thuê và cũng chỉ mang tính mùa

vụ Vì vâ ̣y chất lượng lao đô ̣ng trong sản xuất Bưởi ở nước ta còn thấp, hầu hết lao

đô ̣ng phổ thông chưa qua đào ta ̣o Điều đó dẫn đến năng xuất chất lượng thấp trong khi Bưởi la ̣i đòi hỏi yêu cầu kỹ thuâ ̣t cao

* Yếu tố lao đô ̣ng tổ chức và quản lý gián tiếp:

Dù quy mô sản xuất nhỏ hay lớn, để đa ̣t hiê ̣u quả kinh tế cao nhất thiết phải có

mô hình tổ chức cu ̣ thể hợp lý Mô ̣t mô hình được xem là hợp lý kh nó vừa mang

tính khoa ho ̣c vừa mang tính thực tiễn, các môn hình sản xuất Bưởi được coi là phát triển đó là mô hình trang tra ̣i

Về vấn đề quản lý là phải thường xuyên quan tâm đến đổi mới quy trình sản xuất, đa da ̣ng hóa sản phẩm, từ đó mới có được mô hình kinh tế phù hợp

Do đó tổ chức sản xuất và quản lý có ảnh hưởng đến viê ̣c phát triển sản xuất Bưởi

1.1.4.4 Nho ́ m yếu tố kỹ thuật

* Yếu tố về giống:

Giống đóng vai trò rất quan tro ̣ng trong quá trình sản xuất Giống tốt cho năng suất cao và khả năng chống chi ̣u sâu bê ̣nh tốt, chất lượng sản phẩm cao Trong những năm gần đây trong nước đã áp du ̣ng lai ta ̣o giống (Do mô ̣t số cơ quan nghiên

cứ u ta ̣o ra) và nhâ ̣p khá nhiều giống mới để đưa vào sản xuất Viê ̣c nhâ ̣p giống mới đáng được khích lê ̣, nhưng cần lưu ý là khi đưa giống mới vào đi ̣a phương cần chú ý đến kiều kiê ̣n đất đai thổ nhưỡng, thời tiết khí hâ ̣u, tính chất đất của từng vùng

* Ảnh hưở ng của các biê ̣n pháp kỹ thuâ ̣t canh tác

Yếu tố này đóng vai trò quan tro ̣ng trong sản xuất nông nghiê ̣p nói chung và

sản xuất Bưởi nói riêng

Ngày nay, khoa học kỹ thuật và công nghệ giữ vai trò quyết định đối với việc nâng cao năng suất, chất lượng của sản phẩm, cũng như năng suất lao động của con người Vì vậy, việc áp dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào sản xuất là một đòi hỏi bức xúc của nền kinh tế nước ta nói chung, của sự phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn nói riêng

* Yếu tố phân bón

Phân bón là mô ̣t trong những nhân tố đầu vào quan tro ̣ng đối với sản xuất nông nghiê ̣p nói chung và sản xuất Bưởi nói riêng Thi ̣ trường phân bón hóa ho ̣c truyền thống trong nước rất đa da ̣ng như: đa ̣m, lân và kali đã rất phát triển Đầu những năm 1990 của thế kỷ XX, với những chính sách hỗ trợ người dân của Chính phủ trong sản xuất nông nghiê ̣p, ma ̣ng lưới phân bón hóa ho ̣c đã phủ khắp mo ̣i miền

củ a tổ quốc Viê ̣c bón phân hóa ho ̣c cho năng suất cao, rút ngắn thời gian canh tác

và dễ dàng tiếp câ ̣n dẫn đến bi ̣ la ̣m du ̣ng loa ̣i phân này nhằm tăng thu nhập Mô ̣t số năm gần đây, Chi cu ̣c bảo vê ̣ thự vâ ̣t Phú Thọ đã cử cán bô ̣ xuống giám sát về kỹ thuật trồng Bưởi Đoan Hùng và viê ̣c sử du ̣ng phân bón Tuy nhiên viê ̣c mua bán và

bón phân như thế nào đang phu ̣ truô ̣c vào ý thức của người dân chứ chưa có bất kỳ

một sự kiểm soát nào

Phân Kali có tác du ̣ng thúc đẩy ma ̣nh mẽ quá trình tích lũy vâ ̣t chất và có tác

dụng tốt cho cả cây ăn củ và cây ăn quả, cần lưu ý thời điểm bón phân kali sao cho

hợp lý nhất Qua đó nhằm cung cấp nhu cầu về dinh dưỡng, đô ̣ thoáng khí trong đất,

đô ̣ ẩm thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển của rau như các biê ̣n pháp làm đất, phun thuốc trừ sâu

Như vâ ̣y, viê ̣c sản xuất nông nghiê ̣p nói chung và sản xuất Bưởi nói riêng chi ̣u ảnh hưởng của nhiều yếu tố Do vâ ̣y vấn đề đă ̣t ra là người nông dân sản xuất cần phải xem xét yếu tố nào là cơ bản, yếu tố nào cần phải khắc phu ̣c ngay để có biê ̣n pháp giải quyết hợp lý, ki ̣p thời và khoa ho ̣c

1.1.4.5 Nho ́ m yếu tố chính sách vĩ mô của Nhà nước

Có hệ thống chính sách của Nhà nước thông thoáng có tác dụng khuyến khích thì chắc chắn kinh tế nông nghiệp, nông thôn sẽ phát triển tốt

Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến ngành sản xuất Bưởi Trong

các chính sách về đất đai, chính sách giá, chính sách tiêu thu ̣, thì chính sách đất đai có tác đô ̣ng ma ̣nh nhất

Mặt khác, muốn mở rô ̣ng quy mô và chất lượng trong sản xuất Bưởi cần có chính sách kinh tế thích hợp, nhằm ta ̣o dựng mối quan hê ̣ hữu cơ giữa các nhân tố ảnh hưởng với nhau ta ̣o ra hiê ̣u quả kinh tế cao nhất, mô ̣t chính sách kinh tế thích

hợp sẽ kích thích sản xuất phát triển và ngược la ̣i

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Sản xuất và tiêu thụ Bưởi trên thế giới

Hàng năm trên thế giới sản xuất khoảng 5-6 triệu tấn Bưởi cả 2 loại Bưởi

chùm(Citrus paradisi) và Bưởi (Citrus grandis), chiếm 5,4 - 5,6% tổng sản lượng cây có múi trong đó chủ yếu là Bưởi chùm chiếm 2,8 - 3,5 triệu tấn, còn lại Bưởi chiếm một lượng rất ít khoảng 1,2 - 1,5 triệu tấn Bưởi chủ yếu được sản xuất ở các nước thuộc châu Á và tập trung nhiều ở một số nước như Trung Quốc, Ấn Độ,

Philippines,…

Trong nhiều thập kỷ qua, năng suất, diện tích và sản lượng Bưởi trên thế giới không ngừng tăng Tuy nhiên vấn đề dịch bệnh và sức tàn phá của nó khiến cho diện tích cây có múi, trong đó có Bưởi của một số nước nằm trong vùng nhiệt đới bị thu hẹp hoặc không tăng lên được

Trên thế giới, tính đến năm 2013, diện tích trồng Bưởi đạt 253.971 ha, năng

suất bình quân đạt 20,85 tấn/ha và sản lượng đạt 6.565.351tấn Trong vòng gần 10 năm trở lại đây, diện tích Bưởi mặc dù giảm nhưng sản lượng tăng thêm 1,1 triệu tấn, nguyên nhân chủ yếu do năng suất được tăng lên bởi áp dụng các tiến bộ khoa

học kỹ thuật (TBKHKT) trong sản xuất Bưởi

Bảng 1.1: Diện tích, năng suất, sản lượng bưởi trên thế giới

<Nguồn: FAOSTAT>

Một số quốc gia sản xuất bưởi chủ yếu trên thế giới gồm các quốc gia châu Mỹ

(Mỹ, Ý, Braxin, Mêhico,…), châu Á gồm: Trung Quốc, Ấn Độ, Malayxia, Thái Lan,…

Bảng 1.2: Diện tích, Năng xuất, Sản lượng Bưởi của một số Quốc gia, vùng

lãnh thổ trên Thế giới

hoạch (ha)

Năng suất (tạ/ha)

Sản lượng (tấn)

Trung Quốc

Là nước đứng đầu thế giới về sản xuất Bưởi Ở Trung Quốc Bưởi được trồng nhiều ở các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Tứ Xuyên, Hồ Nam, Chiết Giang, Phúc Kiến và Đài Loan,

Theo một số tài liệu mới đây cho rằng: các loại cây ăn quả có múi ở Trung Quốc phát triển mạnh hơn so với các lọai cây ăn quả khác Năm 1989 diện tích Bưởi ở Trung Quốc là 49.186 ha, sản lượng là 21,8 vạn tấn

Năm 2012 diện tích Bưởi ở Trung Quốc là 438,474 ha, năng suất đạt cao nhất thế giới (43,84 tấn/ha) và đạt sản lượng là 2.768.308 tấn quả Trung Quốc có một số giống Bưởi nổi tiếng: bưởi Văn Đán, Sa Điền, bưởi ngọt Quân Khê,… được Bộ

Nông nghiệp Trung Quốc công nhận là hàng nông nghiệp chất lượng cao Năm

2011, riêng Bưởi Sa Điền có diện tích đạt tới 30.000 ha, sản lượng 750.000 tấn (Cục Nông nghiệp Quảng Tây, 2009) Ở Phúc Kiến, bưởi Quan Khê cũng đạt tới diện

tích 40.000 ha và sản lượng 20.000 tấn (Cục Nông nghiệp, thành phố Phúc Châu,

tỉnh Phúc Kiến, 2011)

Thái Lan

Bưởi được trồng nhiều ở các tỉnh miền Trung, một phần của miền Bắc và miền Đông, với các giống bưởi nổi tiếng như Cao Phuang, Cao Fan, Năm 1987 Thái Lan trồng 1.500 ha bưởi cho sản lượng 76.275 tấn với giá trị 28 triệu đôla Mỹ Đến năm

2010, theo Somsri, diện tích bưởi ở Thái lan khoảng 34.354 ha và sản lượng khoảng 197.716 tấn, bao gồm cả bưởi chùm Năm 2012, Thái Lan trồng 14.136 ha và đạt sản lượng 19.326 tấn

Ấn Độ

Bưởi và Bưởi chùm trồng trên quy mô thương mại ở một số vùng Bưởi chùm

là loại quả được dùng để ăn sáng phổ biến ở nhiều nước, Những vùng khô hạn như Punjab là nơi lý tương với bưởi chùm Bưởi có thể trồng được ở những vùng có lượng mưa lớn và phát triển tốt ở vùng KonKan

Năm 2005, Ấn Độ sản xuất được 142.000 tấn bưởi và bưởi chùm (FAO,2006) Năm 2009, sản lượng Bưởi quả đạt 183.922 tấn xếp thứ 2 về sản xuất bưởi quả ở

các nước châu Á Dự kiến năm 2015, Ấn Độ sẽ tăng gấp đôi diện tích trồng bưởi chùm cho xuất khẩu và sản lượng dự kiến tăng 30%

Mỹ

Là quốc gia có sản lượng bưởi quả đứng thứ 2 thế giới, trong đó chủ yếu là sản phẩm bưởi chùm Ở Mỹ, việc chọn tạo giống cam quýt nói chung và giống bưởi nói riêng rất được chú trọng, vì vậy là quốc gia có bộ giống bưởi đưa vào sản xuất tốt nhất thế giới, với nhiều giống cho quả không hạt (thể bất dục đực, bất dục cái, thể tam bội,…) Năm 2012, sản lượng bưởi quả (chủ yếu là bưởi chùm) của Mỹ đạt 1.182.970 tấn và là quốc gia xuất khẩu bưởi chùm lớn nhất thế giới

Trên thế giới hiện nay có 3 vùng trồng cam quýt chủ yếu, riêng với cây bưởi là vùng châu Mỹ, Địa Trung Hải và châu Á Trong đó khu vực Bắc Mỹ là vùng trồng lớn nhất sau đó đến châu Á và Vùng Địa Trung Hải Theo thống kê của FAO,năm

1997 sản lượng Bưởi của khu vực Bắc Mỹ là 3,497 triệu tấn chiếm 69,4% sản lượng Bưởi của thế giới, các quốc gia có sản phẩm bưởi quả ngoài khu vực Bắc Mỹ có sản lượng khoảng 1.541 triệu tấn chiếm 30,6%

Châu Á là cái nôi của cam quýt và cây Bưởi và cũng là khu vực sản xuất Bưởi lớn trên thế giới, năm 2009 với diện tích cho thu hoạch quả là 116.914 ha, năng suất 315,549 tạ/ha thì sản lượng đạt được là 3.689.213 tấn

Châu Á tuy có sản lượng Bưởi cao ở Trung Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, nhưng do điều kiện kinh tế của các nước châu Á nên nghề trồng chưa được chú trọng nhiều.Công tác chọn tạo giống, kỹ thuật canh tác (trừ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan) còn rất nhiều hạn chế so với các vùng trồng bưởi khác trên thế giới Tuy nhiên nghề trồng cam quýt ở châu Á là sự pha trộn của kỹ thuật hiện đại (Nhật Bản, Đài Loan) và sự canh tác truyền thống như: Trung Quốc, Ấn Độ, Philippine .Ở vùng này hiện nay tình hình sâu bệnh hại trên cây có múi xẩy ra nghiêm trọng

Về tiêu thụ bưởi

Nhật Bản vẫn là một thị trường lớn cho việc tiêu thụ Bưởi Trong những năm gần đây, trung bình bang Florida của Mỹ đã xuất sang Nhật Bản hơn 5 triệu thùng

(gần 100.000 tấn) Bưởi tươi một năm Nam Phi cũng xuất sang Nhật khoảng 6 triệu thùng (96.721tấn) một năm

Tại Nga, khoảng 12% người Nga coi quả có múi là loại trái cây ưa thích Quýt

và cam là 2 loại quả phổ biến nhất trong khi đó Bưởi vẫn được coi là loại quả có múi quý hiếm Hiện nay Nga là nước nhập khẩu Bưởi đứng thứ 2 thế giới.Các nước cung cấp bưởi chủ yếu cho Nga là Thổ Nhĩ Kỳ, Ixraen, Nam Phi và Achentina

1.2.2 Sản xuất và tiêu thụ Bưởi ở Việt Nam

1.2.2.1 Chính sách PTSX cây ăn quả nói chung và cây Bưởi nói riêng

- Luật Đất đai sửa đổi (chính thức có hiệu lực ngày 1/7/2013) có rất nhiều ưu điểm nổi bật so với Luật đất đai 2003 trong đó điểm đáng chú ý nhất đó là quy định giao đất nông nghiệp 50 năm cho người dân thay vì 20 năm như trước Việc giao đất dài hạn này về cơ bản sẽ tạo điều kiện tích tụ ruộng đất, dần hình thành các cánh đồng mẫu lớn thuận tiện cho việc áp dụng tiến bộ KHKT tăng hiệu quả sản xuất Mặt khác, theo Nghị định 181/NĐCP quy định thẩm quyền cấp phép xây dựng trang trại với quy mô diện tích đạt 3 ha,… Các dự án mà thiếu yếu tố “đất đai” nghĩa là

dự án trên giấy không có tính khả thi Một dự án có tính khả thi không thể không có đất đai Khi Nhà nước giao đất dài hạn 50 năm sẽ thúc đẩy phát triển sản xuất, nâng cao hiệu quả, giải quyết việc làm tại chỗ cho cho người lao động, dần hình thành nền sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa không còn tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún hiệu quả thấp; chấm dứt tình trạng được mùa rớt giá như trước đây

Quyết định số 1648/QĐ-BNN-TT ngày 17/7/2013 của Bộ trưởng Bộ NN&PT NT về phê duyệt quy hoạch vùng cây ăn quả chủ lực

Quyết định số 686/QĐ-BNN-TC ngày 15/5/2012 của Bộ trưởng Bộ NN&PT

NT về phê duyệt Dự toán chi tiết kinh phí sự nghiệp kinh tế năm 2012 thuộc dự án

“Sản xuất giống một số cây ăn quả chủ lực cho các tỉnh”

Ngày 03/3/1999 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 182/QĐ/TTg phê duyệt đề án phát triển rau quả và hoa cây cảnh thời kỳ 1999- 2010 Trên cơ sở phát huy lợi thế và tiềm năng của từng vùng sinh thái gắn với thị trường tiêu thụ,

chương trình bảo quản chế biến sản phẩm đến hệ thống chính sách nhằm từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, đưa các sản phẩm rau quả và hoa cây cảnh trở thành hàng hoá có giá trị kinh tế cao (Công báo số 89 ngày 18 tháng 5 năm 2005) Nghị quyết 09/NQ-CP ngày 15/6/2000 của Chính phủ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp đã tạo ra cơ sở pháp lý để phát triển nông nghiệp hàng hoá và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng tiến bộ và cụ thể hơn (Công báo số 89 ngày 18 tháng 5 năm 2005)

Ngày 24/6/2002, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 80/2002/QĐ- TTg về chính sách khuyến khích tiêu thụ nông sản hàng hoá thông qua hợp đồng Quyết định trên đã mở ra hướng đi đúng cho các doanh nghiệp, người sản xuất cũng như ngành nông nghiệp, đặc biệt các ngành hàng: bông, mía đường, giống cây trồng, rau quả Thông qua việc ký kết hợp đồng tiêu thụ nông sản

đã làm thay đổi nhận thức, phương thức làm ăn mới của doanh nghiệp và các hộ nông dân Doanh nghiệp đã chủ động được nguyên liệu, tăng cường năng lực cạnh tranh và

mở rộng quy mô sản xuất Người sản xuất thông qua hợp đồng tiêu thụ đã có điều kiện tiếp nhận hỗ trợ về đầu tư, các biện pháp kỹ thuật, giá cả hợp lý; do vậy, đã phấn khởi, yên tâm sản xuất, sản xuất ổn định, thu nhập từng bước được nâng cao

Chỉ thị số 24/2003/CT- TTg của Thủ tưởng Chính phủ về phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản, đã khắc phục được một số tồn tại trong công tác quy hoạch cùng nguyên liệu và cơ sở chế biến Theo đó các dự án phát triển cùng nguyên liệu và công nghiệp chế nông, lâm, thuỷ sản sẽ được hưởng một số ưu đãi về tài chính như được vay vốn với lãi suất ưu đãi từ nguồn vốn tín dụng đầu tư của nước ngoài (Công báo số 89 ngày 18 tháng 5 năm 2005)

Thông tư số 95/2004/TT- BTC ngày 11/10/2004 của Bộ Tài chính “Hướng dẫn một số chính sách hỗ trợ tài chính và ưu đãi về thuế phát triển vùng nguyên liệu

và công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản, muối”, chính sách này đã tạo điều kiện phát triển các vùng nguyên liệu tập trung làm cơ sở để xuất khẩu rau quả với khối lượng lớn (Công báo số 90 ngày 18 tháng 6 năm 2005)

Ngày 15 tháng 6 năm 2000, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số

09/2000/NQ - CP về “một số chủ trương và chính sách để tăng khả năng tiêu thụ nông sản” Nghị quyết đã chỉ ra những mặt nông nghiệp cần phải làm để đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm như nghiên cứu và ứng dụng công nghệ hiện đại để bảo quản, sơ chế, chế biến nông sản nhằm giảm được tổn thất sau thu hoạch, nâng cao giá trị hàng hóa, củng cố và lập mới các hiệp hội ngành hàng để bảo vệ lợi ích chính đáng của người sản xuất, kinh doanh nông sản…

Quyết định 80/2002/QĐ – TTg ngày 24/6/2002 của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện chính sách khuyến khích tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng Tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng là chủ trương lớn của Nhà nước nhằm gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản hàng hóa ổn định và bền vững Thông qua hợp đồng sản xuất, tiêu thụ nông sản bước đầu đã gắn trách nhiệm giữa doanh nghiệp với nông dân sản xuất; người nông dân được đầu tư, hỗ trợ về giống, vật tư nông nghiệp và khoa học kĩ thuật nên năng suất, chất lượng nông sản ngày càng tăng, hiệu quả từ sản xuất ngày càng được nâng cao

Nhìn chung các chính sách đã góp phần tích cực cho phát triển cây ăn quả nói chung và cây bưởi nói riêng, góp phần tạo thêm công ăn việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của người dân Chủ trương của Đảng và Nhà nước luôn theo sát sự phát triển của nông nghiệp, nông thôn, có những cơ chế kịp thời đúng đắn trong từng thời điểm để người nông dân sản xuất ngày càng gắn bó với nông nghiệp, nông thôn

1.2.2.2 Sản xuất và tiêu thụ Bưởi ở Việt Nam và một số địa phương

Ở nước ta nhóm cây ăn quả có múi nói chung, cây Bưởi nói riêng đượcc oi là một trong 4 loại các cây ăn quả chủ lực Nước ta có 3 vùng trồng cây có múi chủ yếu là:

- Vùng Đồng bằng sông Cửu Long: ở đây có một tập đoàn cam quýt rất phong phú như:Cam chanh, cam sành, cam giấy, bưởi, quýt, quất Các giống được ưa chuộng và trồng hiện nay là cam sành, cam mật, Bưởi Năm Roi, Bưởi Long Tuyền Theo thống kê đến hết tháng 10 năm 2013 diện tích cây có múi ở Đồng bằng sông Cửu Long là 62.221 ha bằng 58,82% diện tích câyăn quả có múi cả nước Năng suất

bình quân tương đối cao trong đó Bưởi đạt 7,86 tấn/ha

- Vùng Bắc Trung bộ: theo thống kê năm 2013 diện tích cây có múi toàn vùng

là 9.614 ha với sản lượng 29.443 tấn Trong vùng này có hai vùng Bưởi dặc sản đó

là bưởi Thanh Trà của Huế, bưởi Phúc Trạch của Hương Khê Với ưu việt của mình, diện tích Bươi Phúc Trạch ngày được mở rộng Trong năm 2013, diện tích trồng Bưởi Phúc Trạch lên đến 1665 ha, trong đó có khoảng 970 ha đã cho quả, sản lượng quả bình quân những năm gần đây đạt 13-16 nghìn tấn/năm (www.cesti.gov.vn)

- Vùng Trung du và Miền núi phía Bắc: cây có múi ở vùng này được trồng ở những vùng đất ven sông, suối như sông Hồng, sông Lô, sông Gâm, sông Chảy Hiện chỉ còn một số vùng tương đối tập trung là Bắc Sơn, Bắc Quang, riêng cây Bưởi vùng này có 674 ha chiếm 26,5% diện tích cây có múi với giống Bưởi Đoan Hùng ngon nổi tiếng Theo số liệu của Tổng cục thống kê, đến năm 2013 cả nước

có 876,2 nghìn ha cây ăn quả, trong đó diện tích cam quýt là 83,4 nghìn ha, diện tích Bưởi, Bòng là 65,2 nghìn ha Cũng dễ dàng nhận thấy rằng ở nước ta Bưởi được trồng ở hầu khắp các tỉnh trong cả nước, và có nhiều vùng sản xuất tập trung nổi tiếng tới hàng trăm hecta Bưởi là: vùng Bưởi Đoan Hùng - Phú Thọ (khoảng

1300 ha), Bưởi Diễn - Hà Nội (riêng xã Phú Diễn có khoảng 45 ha với 400 hộ trồng, xã Thượng Mỗ huyện Hoài Đức – Hà Nội diện tích bưởi Diễn khoảng 140 ha), Phúc Trạch - Hà Tĩnh (1.250 ha), Thanh Trà - Thừa Thiên Huế (165,2 ha), Biên Hòa – Đồng Nai…, đặc biệt là vùng Bưởi Đồng bằng sông Cửu long Theo Viện Nghiên cứu Cây ăn quả Miền Nam, chỉ riêng Bưởi Năm roi ở Đồng bằng sông Cửu Long diện tích trên 10.000 ha, sản lượng đạt xấp xỉ 60.000 tấn/năm, phân bố chính

ở tỉnh Vĩnh Long với diện tích 4,5 nghìn ha cho sản lượng 31,3 nghìn tấn, chiếm 48,6% về diện tích và 54,3% về sản lượng Năm roi của cả nước, trong đó tập trung

ở huyện Bình Minh: 3,4 nghìn ha với sản lượng gần 30 nghìn tấn Tiếp theo là tỉnh Hậu Giang: 1,3 nghìn ha Giống Bưởi Da xanh mới chọn lọc cách đây khoảng chục năm nhưng diện tích trồng giống Bưởi này ở Bến Tre đã có 1.544 ha Trồng Bưởi mang lại hiệu quả kinh tế cao Ở xã Thượng Mỗ huyện Đan Phượng, thành phố Hà

Nội ước tính được hiệu quả kinh tế của trồng bưởi gấp từ t4 -5 lần so với trồng lúa Giá trị thu nhập của 1 sào Bưởi lên khoảng trên 15 triệu đồng/sào

Ở Đồng bằng sông Cửu Long nổi tiếng với thương hiệu Bưởi Năm Roi (Bưởi

da xanh) Đây là cây trồng chủ lực và là cứu cánh cho công tác xóa đói giảm nghèo Trước đây Bưởi ở Việt Nam chủ yếu sử dụng ăn tươi và sản xuất Bưởi của nước ta chỉ đủ để cung cấp cho thị trường trong nước Một vài năm gần đây đã có một số công ty như Hoàng Gia, Đông Nam đã bắt đầu những hoạt động như đầu tư sản xuất, áp dụng các biện pháp quản lý chất lượng theo GAP, đăng ký thương hiệu một

số giống bưởi ngon ở nước ta như Năm Roi, Da Xanh, Phúc Trạc, với mục đích xuất khẩu ra thị trường nước ngoài Bưởi Năm roi ở ĐBSCL được nhiều khách nước ngoài ưa chuộng, Hội Làm vườn huyện Vĩnh Cửu (Đồng Nai) vừa ký hợp đồng xuất khẩu trên 40.000 trái bưởi đặc sản Tân Triều sang thị trường Singapore với giá 38.000đ/kg (khoảng 50.000đ/quả)

1.2.2.3 Bài học kinh nghiệm rút ra áp dụng cho vùng Bưởi Đoan Hùng

Việc đăng bảo hộ chỉ dẫn địa lý (CDĐL) có vẻ như sẽ mang lại nhiều lợi ích

về kinh tế cho các sản vật đặc sản Thế nhưng thực sự không phải như vậy, ngoài đăng ký bảo hộ cần có sự phối hợp giữa địa phương và nông dân, đồng thời phải tìm được đầu ra cho sản phẩm Để được gắn tem nhãn mang CDĐL “Bưởi Đoan Hùng” Mỗi thùng xốp 20 quả, đóng lại, dán tem lên, có giá gấp 1,5-2 lần so với bưởi không

có tem nhãn Trừ các chi phí cho việc tổ chức quản lý, kiểm tra chất lượng, gắn tem nhãn, thì nông dân vẫn có lời hơn so với để vải không gắn tem nhãn

CHƯƠNG 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Khu vực phía Đông Bắc của huyện có đoạn cuối của sông Chảy chảy qua và hợp lưu với sông Lô chảy từ Tuyên Quang về tại thị trấn Đoan Hùng

Đoan Hùng có hai tuyến đường Quốc lộ chạy qua là Quốc lộ số 2 từ Hà Nội đi Tuyên Quang, Hà Giang và Quốc lộ 70 từ thị trấn Đoan Hùng đi Yên Bái, Lào Cai Đặc điểm địa hình gồm 3 dạng chính: dạng thấp trũng chiếm khoảng 21,3% diện tích tự nhiên, dạng gò đồi chiếm khoảng 47% diện tích tự nhiên, và dạng núi thấp đồi cao chiếm khoảng 15,2 % diện tích tự nhiên

2.1.1.2 Khí hậu, thủy văn

* Khí hậu

Đoan Hùng chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, chia thành hai mùa rõ rệt: Mùa mưa lượng mưa cao, chiếm khoảng 90% lượng mưa cả năm, trời nắng gắt đôi khi có những đợt lốc xoáy cục bộ và mưa đá Mùa khô ít mưa, đặc biệt trong tháng 11,12 và tháng 1 độ ẩm không khí thấp, nắng hanh kèm theo sương muối làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của một số loại cây trồng, gây thiệt hại cho sản xuất cây ăn quả

* Thuỷ văn

Đoan Hùng là huyện có điều kiện thuận lợi trong sản xuất nông, lâm nghiệp, thuỷ sản vì nguồn nước do sông ngòi cung cấp cho rất lớn, tuy vậy vào mùa mưa lũ đời sống nhân dân vùng này gặp phải rất nhiều khó khăn

2.1.1.3 Thổ nhưỡng và các đặc điểm đất đai

Đất đai trên địa bàn huyện Đoan Hùng gồm có những loại đất chính sau: Đất phù sa, đất giây, đất tầng mỏng, đất cát, đất xám, đất đỏ Trong đó nhóm có diện tích lớn nhất là nhóm đất xám có tỷ trọng lớn nhất chiếm 66,47 % tổng diện tích đất

tự nhiên, đất phù sa chiếm 13,66 % , đất đỏ chiếm 5.2 % tổng diện tích đất tự nhiên Các loại đất này đều nằm trong vùng tiềm năng để sản xuất Bưởi

D.tích ( ha)

C.cấu (%)

D.tích ( ha)

C.cấu (%)

Huyện Đoan Hùng là huyện có diện tích đất sử dụng không lớn, muốn phát triển diện tích trồng Bưởi thì người dân phải khai thác chủ yếu từ quỹ đất nông, lâm nghiệp hiện có thông qua việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng Đất lâm nghiệp chiếm

tỷ lệ lớn nhất chiếm 44,41%, chủ yếu là rừng trồng sản xuất, đất nông nghiệp chiếm trên 39% Tiềm năng đất nông, lâm nghiệp rất lớn, chiếm trên 87% tổng quỹ đất của huyện, so với năm 2012, năm 2013 diện tích đất nông lâm nghiệp giảm 5,8 ha do chuyển sang đất chuyên dùng (đất giao thông, đất ở)

Trong những năm gần đây, nhìn chung người nông dân đã có những nhìn nhận mới trong việc sử dụng đất đai, các giống Bưởi cho năng suất cao, thích hợp với điều kiện đất đai của vùng được đưa vào trồng với quy mô diện tích lớn, tập trung, đồng thời áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác (thâm canh, xen canh) nhằm nâng cao hệ số sử dụng đất Diện tích đất nông nghiệp lớn thứ hai sau đất lâm nghiệp (chiếm 39,19%DTTN), tuy vậy việc khai thác, sử dụng hiệu quả chưa cao vì bằng chứng cho thấy diện tích vườn tạp còn lớn 2.535,66 ha (tương đương 8,38%), so với những năm trước đây diện tích đất này đã giảm, nhưng không giảm mạnh Trong thời gian tới cần sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả nguồn đất nông, lâm nghiệp bằng cách chuyển đổi cơ cấu cây trồng hợp lý có hiệu quả kinh tế cao, cải tạo diện tích vườn tạp…Tạo nên vùng sản xuất hàng hoá tập trung theo thế mạnh của huyện Đoan Hùng là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội của huyện phát triển

2.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội

2.1.2.2 Dân số và lao động

Tổng dân số của huyện năm 2013 là 107.771 người, trong đó dân số nông nghiệp 90.828 người chiếm 84,3%, dân số phi nông nghiệp 1.6943 người, chiếm 15,7%, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên là 1,1 5 Tổng số hộ 25.996 hộ, trong đó hộ nông nghiệp là 19.771 hộ, chiếm 76,05% (bảng 2.3)

Năm 2013 tổng số lao động của huyện là 62.606 người, trong đó phần lớn là lao động nông nghiệp là 43.199 người chiếm 79,47%, lao động phi nông nghiệp là 11.160 người chiếm 20,53% tổng số lao động Số lượng lao động của huyện tăng

giảm không đều và mức độ biến động không lớn.Tuy vậy, số lượng lao động nông nghiệp hiếm tỷ trọng lớn,cho thấy đây là nguồn nhân lực dồi dào cho phát triển kinh

tế nông nghiệp, trong đó có hiệu quả kinh tế sản xuất Bưởi

Sản xuất của người nông dân trong huyện chủ yếu là ngành nông nghiệp, đời sống người nông dân còn nhiều khó khăn.Điều cần thiết là phải nâng cao thu nhập

cho người dân, chuyển đổi cơ cấu cây tồng theo hướng cây trồng đặc sản

Bảng 2.2 Tình hình lao động và sử dụng lao động của huyện

Số lượng Cơ cấu

(%) Số lượng Cơ cấu

(%) Số lượng Cơ cấu

(%)

Lao động nông nghiệp giảm chứng tỏ hướng chuyển đổi cơ cấu kinh tế trên địa bàn đã có hướng chuyển biến tích cực, tạo việc làm cho lao động sang các ngành sản xuất khác như: chế biến, khai thác, xây dựng… Làm tăng diện tích đất nông nghiệp lao động nông nghiệp, tạo điều kiện mở rộng quy mô canh tác ở các vườn cây, tăng thu nhập cho người lao động

Hiện nay, đội ngũ cán bộ quản lý và cán bộ khoa học kỹ thuật còn thiếu nhiều, đòi hỏi phải bổ sung về đào tạo để đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn trong điều kiện kinh tế thị trường

Thu nhập và mức sống

Tổng sản lượng lương thực của huyện năm 2013 đạt 43.537,3 tấn, giảm 1,3%

so với năm 2006, tỷ lệ hộ nghèo còn 10,48% (theo tiêu chuẩn của Sở LĐTBXH),

số hộ khá, giàu chiếm 43,78%, hộ trung bình 44,74%, số hộ nghèo đang có xu hướng thu hẹp dần

2.1.2.3 Tình trạng phát triển kinh tế của huyện Đoan Hùng

Cơ cấu kinh tế

Trong xu thế đổi mới chung của đất nước, kinh tế - xã hội tỉnh Phú Thọ nói

chung và huyện Đoan Hùng nói riêng đã có được một kết quả khá khả quan

Bảng 2.3: Giá trị sản xuất các ngành kinh tế của huyện

Chỉ tiêu

Giá trị (tr.đ)

Cơ cấu (%)

Giá trị (tr.đ)

Cơ cấu (%)

Giá trị (tr.đ)

Cơ cấu (%) 12/11 13/12

Bình quân

Đoan Hùng chuyển dịch cơ cấu kinh tế với tỷ trọng của ngành nông, lâm nghiệp vẫn còn cao, chiếm 44,52%, giá trị sản xuất ngành thương mại dịch vụ chiếm tỷ trọng thấp nhất Đây là một nguyên nhân chủ yếu giải thích vì do đâu mà các sản phẩm nông nghiệp nói chung chưa trở thành hàng hoá rộng rãi cung cấp trên thị trường, khó khăn trong khâu tiêu thụ sản phẩm vì ngành thương mại, dịch vụ chậm phát triển.Tuy vậy, nhờ có vị trí thuận lợi cả về đường bộ và đường thuỷ, dịch

vụ thương mại trên địa bàn huyện trong những năm gần đây có nhiều chuyển biến tích cực

Hệ thống chợ nông thôn được quan tâm cải tạo, nâng cấp và xây mới Nhu cầu trao đổi sản phẩm sản xuất ngày càng tăng, sự giao lưu buôn bán mở rộng sản xuất hàng hoá, thị trường tiêu thụ ngày càng được chú trọng Sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp chỉ có mới chuyển biến bước đầu ở một số lĩnh vực như công nghệ chế biến chè xanh, vật liệu xây dựng, cơ khí nông nghiệp phục vụ sản xuất, chế biến lâm sản Quy mô sản xuất công nghiệp còn nhỏ, trình độ công nghệ thấp, thiết bị còn lạc hậu, chưa gắn với nguồn nguyên liệu, chất lượng và mẫu mã sản phẩm chưa thu hút được người tiêu dùng

Giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng cơ bản tăng cao nhất so với các ngành kinh tế khác Trong nhiều năm qua, nguồn vốn dành cho các tỉnh miền núi trong đó có Đoan Hùng khá nhiều, nguồn vốn dành cho tập trung phát triển sản xuất cây ăn quả đặc sản của vùng lớn, với lãi suất ưu đãi 4%/năm, được ngân sách tỉnh cấp hỗ trợ 5 triệu đồng/1ha và 50% giá cây giống Đây là điểm rất thuận lợi đối với các hộ nông dân trồng Bưởi nơi này

- Cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp huyện Đoan Hùng: GTSX cây hàng năm

đã giảm xuống còn 37,02% (tương đương 80.297,97triệu đồng), GTSX ngành chăn nuôi tăng lên 7,65%, ngành sản xuất cây ăn quả,GTSX tăng lên 1,72% (tăng 6.788,8 triệu đồng)

Bảng 2.4: Giá trị các ngành nông nghiệp của huyện

Chỉ tiêu

Giá trị (trđ)

C.cấu (%)

Giá trị (trđ)

C.cấu (%)

Giá trị (trđ)

C.cấu (%) 12/11 13/12

Bình quân

<Nguồn : Phòng thống kê huyện Đoan Hùng>

Tóm lại, qua việc xem xét điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, sử dụng đất đai, nguồn lực lao động, vật lực của huyện cho nhận thấy huyện có một số mặt thuận lợi

và khó khăn cho việc nâng cao hiệu quả sản xuất, hiệu quả tiêu thụ Bưởi

2.1.3 Các điều kiện tự nhiên- Kinh tế- Xã hội tấc động đến hiệu quả SX&TT Bưởi Đoan Hùng

Qua phân tích các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội ở trên có thể thấy Đoan Hùng là địa phương có rất nhiều thuận lợi tác đông tích cực đến việc sản xuất và tiêu thụ Bưởi

Nhờ có các điều kiện tốt về đất đai, khí hậu, nguồn lực lao động dồi dào nên những năm gần đây, sản xuất Bưởi đã dần tăng diện tích lên thành vùng sản xuất hàng hoá Trở thành một thế mạnh, mũi nhọn trong sản xuất nông nghiệp nhằm chuyển đổi cơ cấu kinh tế, đa dạng hoá cây trồng, cải thiện đời sống nhân dân trên toàn huyện Diện tích trồng tăng lên đáng kể, một số cây ăn quả khác không thích

hợp với điều kiện môi trường hoặc không có hiệu quả kinh tế đã được dần loại bỏ

để trồng các loại Bưởi là đặc sản thế mạnh của vùng Vấn đề tiêu thụ Bưởi trong những năm gần đây cũng rất phát triển Bưởi được mùa sản lượng Bưởi cho thu hoạch có nơi lên tới 2000 đến 3000 quả một vườn Chất lượng Bưởi tốt tạo ra giá trị kinh tế cao, thậm chí còn diễn ra hiện tượng thiếu nguồn cung Bưởi để bán Đây là những tín hiệu tốt từ điều kiện sẵn có của địa phường

Tuy vậy,cũng còn tồn tại một số hạn chế ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và tiêu thụ Bưởi của địa phương

Mặt bằng dân trí nông thôn còn thấp, trình độ cán bộ huyện, xã chưa được nâng cao dẫn tới việc áp dụng các tiến bộ khoa học vào sản xuất và tiêu thụ chưa được vận dụng tốt Một thực tế khác cũng xuất phát từ trình độ cán bộ huyện, xã và người dân không chỉ riêng ở Đoan Hùng mà còn nhiều địa phương nông thôn khác gặp phải là việc quy hoạch và sử dụng đất đai còn nhiều bất cập, việc sử dụng đất đai diễn ra chưa hợp lý, hiệu quả ảnh hưởng tới sự phát triển sản xuất, tiêu thụ Bưởi

ở Đoan Hùng Hiện nay khi thương hiệu Bưởi Đoan Hùng đã lớn mạnh, nhu cầu tiêu thụ cao nhưng do thiếu hợp lý, hiệu quả, diện tích chưa được mở rộng dẫn tới không đủ nguồn cung ứng ra thị trường, việc quản lý ở địa phương còn lỏng lẻo dẫn tới việc hàng giả, hàng kém chất lượng len lỏi trên thị trường ảnh hưởng đến uy tín, thương hiệu Bưởi Bên cạnh đó, hệ thống thủy lợi của địa phương chưa được nâng cấp, người dân ở các khu vực xa trung tâm khó tiếp cận vốn mà diện tích đất đai còn giàu tiềm năng cho người dân khai thác

Tóm lại, điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của Đoan Hùng tác động tích cực đến hiệu quả sản xuất, tiêu thụ Bưởi của địa phương Khi khác phục được những mặt còn thiếu xót thì Đoan Hùng sẽ là một địa phương mạnh trong việc sản xuất và tiêu thụ Bưởi ở Việt Nam

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Chọn điểm nghiên cứu khảo sát

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, các điểm chọn nghiên cứu phải đại diện cho các vùng sinh thái kinh tế trồng Bưởi trong huyện trên phương diện về các điều kiện

tự nhiên, kinh tế, xã hội và những đặc điểm chung ở các tiểu vùng… Cụ thể:

Xã Bằng Luân là 1 trong 9 xã vùng cao của huyện có địa hình núi non hiểm trở, giao thông đi lại còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ dân số là đồng bào các dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao (57%)

Xã Hùng Long là một trong 13 xã thuộc tiểu vùng ven sông Lô, sông Chảy địa hình chia cắt bở nhiều sông suối và có cao độ rất thấp nên thường xuyên xảy ra

lũ quét và sạt lở đất hàng năm

Xã Tiêu Sơn là một trong 6 xã có địa hình tương đối bằng phẳng, có quốc lộ

2 chạy qua, kinh tế phát triển mạnh nhất huyện

Các điểm nghiên cứu này đều nằm trong các vùng trọng điểm, vùng quy hoạch

dự án phát triển vườn cây theo hướng mở rộng các vườn Bưởi tập trung, chủ lực có tính sản xuất hàng hoá cao Các điểm nghiên cứu này có hệ thống vườn Bưởi cho hiệu quả kinh tế cao; nhiều gia đình sản xuất giỏi

Về điều kiện tự nhiên, kinh tế -xã hội ở mỗi điểm nghiên cứu có những thuận lợi và khó khăn nhất định cho sự phát triển sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất của huyện Đoan Hùng

Bảng 2.5: Một số đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội tại các điểm nghiên cứu

Đặc điểm

Các đặc điểm nghiên cứu Vùng thượng

huyện (Xã Bằng Luân)

Vùng ven sông Lô, sông Chảy (Xã Hùng Long)

Vùng hạ huyện (xã Tiêu Sơn)

1 Điều kiện tự nhiên đối với

3 Đất đai cho phát triển sản

phương

Truyền thống địa phương

Truyền thống địa

phương

<Nguồn : Phòng Nông nghiệp huyện Đoan Hùng và kết quả nghiên cứu>