Chính vì vậy, pháp luật đã quy định quyền và nghĩa vụ của các mối quan hệ trong sản xuất, trong đó có quyền và trách toàn vệ sinh lao động nhằm bảo vệ con người, bảo vệ nguồn nhân lực ch
Trang 1Lời Mở Đầu
Lao động là hoạt động quan trọng nhất tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội Lao động có năng suất, chất lượng, hiệu quả là nhân tố quyết định cho sự phát triển của hình thái xã hội và điều này không tách rời cách thức lao động
an toàn và môi trường lao động trong lành Chính vì vậy, pháp luật đã quy định quyền và nghĩa vụ của các mối quan hệ trong sản xuất, trong đó có quyền và trách
toàn vệ sinh lao động nhằm bảo vệ con người, bảo vệ nguồn nhân lực chủ thể, động lực mọi hoạt động xã hội
Về mặt quốc tế, khách hàng ngày nay đòi hỏi sản phẩm không chỉ đảm bảo chất lượng mà còn phải được sản xuất trong môi trường an toàn sức khoẻ và
các quyền lợi xã hội vủa người lao động được đảm bảo
Nhận thức được vấn đề quan trọng này Viện Cơ Khí Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội đã đưa vào giảng dạy môn kỹ thuật an toàn và môi trường nhằm cung cấp những hiểu biết về an toàn lao động và an toàn môi trường cho các kỹ sư tương lai
Do yêu cầu môn học cần được liên hệ với thực tế nên chúng tôi đã liên hệ và đi thực tế tại một xưởng cơ khí thuộc một làng nghề chuyên làm về lĩnh vực sửa chữa
và chế tạo cơ khí
Địa chỉ : Ngã tư Bình Dương, Huyện Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc
Sau khi đi thực tế nhóm chúng tôi đã đúc kết những điều mắt thấy tai nghe để hoàn thành báo cáo này Nhóm xin cảm ơn sự hướng dẫn và tạo điều kiện tận tình của thầy Nguyễn Ngọc Kiên là giảng viên phụ trách môn học này
Trang 2Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
Hình ảnh thực tế của nhóm tại cơ sở sản xuất
Trang 3PHẦN I : PHẦN THỰC TẾ TẠI CƠ SỞ SẢN XUẤT 1.1 Bố trí mặt bằng sản xuất
1.1.1 Điều kiện tự nhiên
Địa hình: Xưởng sản xuất được đặt trên mặt bằng đất rộng 400 m2, đất bồi ruộng lúa Xưởng sản xuất hướng về hướng Đông Nam, phía trước là trục đường giao thông chính của xã, phía sau là ruộng lúa, hai bên là các hộ sản xuất
và các hộ gia đình sinh sống
Khí hậu, tài nguyên, sinh thái: Xưởng chịu ảnh hưởng của khí hậu miền Bắc, có
4 mùa Về tài nguyên và sinh thái vì đây là xưởng sản xuất cơ khí nên không tận dụng được tài nguyên xung quanh vùng
1.1.2 Điều kiện xã hội
Dân số, các chính sách phát triển kinh tế, khả năng cung cấp lao động và năng suất lao động: Dân số tập trung xung quanh xưởng sản xuất tương đối đông đúc, chủ yếu là thương nhân, nông dân và các chủ xưởng sản xuất khác Chính sách
Trang 4Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
phát triển kinh tế của địa phương là đẩy mạnh sản xuất và phát triển mô hình làng nghề chuyên sản xuất cơ khí chính xác, để tạo ra vùng sản xuất trọng điểm của địa phương nói riêng và của tình Vĩnh Phúc nói chung Khả năng về lao động dồi dào vì đây là làng nghề truyền thống, hầu như công nhân trong xưởng
là sinh viên ra trường của trường trung cấp và cao đẳng nghề Vĩnh Phúc, còn lại
là những thợ có tay nghề lâu năm trong lĩnh vực cơ khí chính xác
Cấu trúc hạ tầng kỹ thuật của địa phương: (điện, nước, giao thông vận tải, thông tin liên lạc, giáo dục…) Đáp ứng được đủ các nhu cầu của xưởng sản xuất cần
để hoạt động, giao thông, đường xá cũng được nâng cấp tiện cho việc trao đổi
và vẫn chuyển nguyên vật liệu
1.1.3 Các nhân tố kinh tế
o Thị trường tiêu thụ: Trong điều kiện phát triển như hiện nay, thị trường tiêu thụ trở thành một nhân tố quan trọng nhất tác động đến quyết định địa điểm doanh nghiệp Các doanh nghiệp thường coi việc bố trí gần nơi tiêu thụ là một bộ phận trong chiến lược cạnh tranh của mình Về mặt bằng thị trường ở đây có sự cạnh tranh rõ rệt giữa các xưởng sản xuất với nhau, vì là lằng nghề đã từ lâu đời Mức tiêu thụ của thị trường là tương đối ổn định, các mối khách đặt hang tại xưởng cũng ổn định Các sản phẩm được khách hàng đặt không có tình trạng bảo lưu hay để chờ quá lâu Xưởng làm việc khá ổn định và được thị trường tin dùng
o Nhân tố vận chuyển: Do địa hình xưởng gần tuyến đường chính trong xã thuận lợi cho việc đi lại và vận chuyển hàng hóa giao thương Các phương tiện đến cung cấp nguyên liệu và đi đều rất dễ dàng
Trang 5o Nguồn lao động: Tại tỉnh Vĩnh Phúc hiện có 2 trường trung cấp nghề và cao đẳng công nghiệp Vĩnh Phúc nên nguồn lao động có tay nghề rất dồi dào Mặt khác do làng nghề nên công nhân có tay nghề cũng chiếm tỉ lệ khá cao Xưởng sản xuất trung bình làm việc bình thường với 10 công nhân Xưởng cũng liên tục đào tạo và dạy bổ sung nghề cho những công nhân mới để phục vụ sản xuất
và duy trì tính truyền thống của làng nghề Về chi phí thì lao động có mức lương không cao quá, và đặc thù công việc nặng nhọc nên cần chủ yếu là nam
và những người có tay nghề
1.2 Trang thiết bị trong nhà xưởng
Máy tiện
Tiện là phương pháp gia công trong đó phôi quay tròn và dụng cụ cắt chuyển động tịnh tiến để tạo hình chi tiết
Tiện chủ yếu để gia công các bề mặt có dạng tròn xoay như mặt trụ ngoài, trụ trong, mặt côn ngoài, côn trong, các mặt đầu, mặt định hình tròn xoay, ren trong, ren ngoài
Độ chính xác của gia công tiện phụ thuộc vào các yếu tố sau đây:
- Độ chính xác của máy tiện
- Độ cứng vững của hệ thống công nghệ
- Dụng cụ cắt
- Trình độ tay nghề của công nhân
Trang 6Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
Hình 1: Máy tiện
Chất lượng bề mặt chi tiết gia công phụ thuộc vào các yếu tố như vị trí bề mặt gia công (mặt ngoài, mặt trong, mặt đầu) và phương pháp gia công (tiện thô, bán tinh, tiện tinh)
Độ chính xác về vị trí tương quan như độ đồng tâm giữa các bậc của trục, giữa mặt trong và mặt ngoài có thể đạt tới 0.01mm tuỳ thuộc vào phương pháp gá đặt phôi Năng suất gia công tiện phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ chính xác về hình dạng, kích thước và vị trí tương quan của các chi tiết, phương pháp gá đặt, vật liệu làm dao, kết cấu dao, vật liệu gia công ,dung dịch trơn nguội.v.v Nhìn chung năng suất của
Trang 7tiện là thấp Muốn nâng cao năng suất khi tiện phải có những giải pháp công nghệ thích hợp cụ thể
Dao tiện có kết cấu đơn giản , thường dao chỉ có một vài lưỡi cắt thẳng Riêng dao tiện định hình lưỡi cắt có thể cong tùy theo hình dạng bề mặt cần tạo nên
Máy phay
Máy phay hiện nay được dùng rất phổ biến Phay không những gia công được mặt phẳng mà còn có thể gia công được nhiều mặt định hình khác nhau Trong sản xuất hàng loạt lớn phay hầu như hoàn toàn thay thế cho bào và xọc Phay có tốc độ phay cao, có thể nhiều lưỡi cắt làm việc cùng một lúc làm tăng năng suất khi gia công
Trang 8Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
Hình 2: Máy phay van năng
Phay thực hiện trên các kiểu máy phay như máy phay vạn năng nằm ngang hoặc đứng trong sản xuất hàng loạt lớn còn thực hiện trên các máy phay nhiều trục, máy phay có bàn quay
Máy khoan
Khoan là phương pháp phổ thông để gia công lỗ trên vật liệu đặc.
Khoan không chỉ thực hiện trên nhóm máy khoan , mà còn thực hiện khá rộng rãi
và thường xuyên trên các máy tiện vạn năng , tự động, bán tự động
Trang 9Hình 3: Khoan trên máy tiện
Dụng cụ đê khoan là mũi khoan.Mũi khoan có nhiều loại khác nhau Để gia công
lỗ thường (l/d<5) thì thường dùng mũi khoan ruột già
Đối với lỗ cõ đường kình lớn , nếu khoan 1 lần không đủ công suât , người ta có thể khoan mồi lỗ nhỏ rồi khoan rộng bằng mũi khoan lớn hơn
Khoan dùng để gia công thô vì độ chính xác thấp
Hệ thống tời trong nhà xưởng
Dùng để vận chuyển các chi tiết có khối lượng lớn vào vị trí gia công
Trang 10Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
Hình 4: Hệ thống tời trong xưởng
1.3 Đặc điểm quy trình công nghệ
Trang 11Trang thiết bị trong nhà xưởng còn thô sơ nên chủ yếu chỉ thực hiện sửa chữa các
sản phẩm cơ khi bị hỏng hóc hoặc lắp ráp một số các thiết bị đơn giản Đầu vào chủ yếu là các thành phần của các máy móc đã hư hỏng như ô tô, xe máy, máy kéo, máy cày Được mua lại từ các làng chuyên tháo dỡ các máy móc đã hư hỏng
Hình 5: Bảng ghi nhớ của công nhân trong xưởng
Trang 12Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
Hình 6: Công nhân đang lắp ráp một hộp giảm tốc
1.4 Tình hình bảo hộ lao động tại xưởng
1.4.1 Vệ sinh an toàn lao động
A Điều kiện vi khí hậu
Vi khí hậu trong lao động sản xuất là trạng thái lý học của không khí trong khoảng không gian thu hẹp, bao gồm các yếu tố: nhiệt độ,độ ẩm,bức xạ nhiệt và vận tốc chuyển động của không khí Vậy điều kiện vi khí hậu tại một cơ sở sản xuất bị chi phối bởi hai yếu tố: Khí hậu tại nơi cơ sở sản xuất đó xây dựng và tính chất của quy trình công nghệ
Trang 13Trong đợt khảo sát thực tế vừa qua chúng tôi thu thập được thông tin về cơ sở sửa chữa và chế tạo cơ khí đặt tại Vĩnh Phúc Đặc điểm vi khí hậu ôn hòa
- Nhiệt độ: Do chuyến thực tế vừa qua vào ngày trời có mưa nhỏ nên thời tiết khá mát mẻ,nhiệt độ ổn định khoảng 270C
- Độ ẩm khoảng 80%
- Bức xạ nhiệt: bức xạ hồng ngoại do đèn sợi đốt và tử ngoại phát sinh trong quá trình hàn hồ quang điện
- Vận tốc chuyển động của không khí:Không khí lưu chuyển trong xưởng với tốc
độ thấp
B Bụi
Trong quá trình lao động bụi nặng phát sinh từ phoi các máy khoan ,mài,cắt,tiện…
đó là bụi lắng Ngoài ra còn có bụi bay lẫn trong không khí,vào những ngày nắng có thể có bụi khói những loại bụi này chủ yếu là bụi đường theo đối lưu giữa các dòng khí và gió vào trong nhà xưởng
C Chất độc
Chất độc phát sinh chủ yếu là khí sinh ra khi hàn(CO2,khói thuốc hàn),mùi xăng dầu
D Rung động và tiếng ồn
Do các máy công cụ rất nặng và cồng kềnh cũ,lỗi thời Điều kiện sửa chữa và bảo dưỡng bôi trơn kém nên gây ra rung động và tiếng ồn khá nhiều
E Chiếu sáng
Điều kiện chiếu sáng trong xưởng khá đầy đủ,tận dụng nguồn sáng tự nhiên và chiếu sang bằng điện (đèn sợi đốt và đèn neon)
Trang 14Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
F Thông gió
Trong xưởng bố trí cửa trước và sau đối diện nhau và mái khá cao tạo không gian thoải mái ở trong Ngoài ra còn trang bị nhiều quạt gió.Nên trong xưởng khá thông thoáng
Hình 7: Điều kiện chiếu sáng và thông gió trong xưởng
1.4.2 Bảo hộ lao động
Trang phục bảo hộ lao động trong tình trang chủ yếu là có gì mặc đấy nên hoàn toàn ko đảm bảo về điều kiện an toàn lao động
Nhìn chung vấn đề bảo hộ lao đông,bảo hộ cá nhân tại xưởng còn kém và thô
sơ Do điều kiện làm việc nhiều bức xạ và bụi nên thợ cả và thợ phụ đều bị đen da Và rất dễ mắc bệnh về đường hô hấp,bệnh phổi
Trang 15Máy móc trang thiết bị cũ kỹ,đường dây không đảm bảo an toàn, không có hệ thống hay bình chữa cháy nên có nguy cơ xảy ra chập cháy, Tiếng ồn và rung động làm ảnh hưởng đến hộ gia đình xung quanh
Hình 8: Trang phục bảo hộ lao động tại xưởng
Trang 16Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
Do công nhân trong xưởng đều là người nhà hoặc có quan hệ họ hàng nên vấn
đề bảo hiểm cho người lao động hoàn toàn không có
1.4.3 An toàn điện
Hệ thống điện cung cấp không đảm bảo an toàn Đường điện chằng chịt và nhiều bụi bám vào Do bụi kim loại nên rất dễ xảy ra chập điện làm cháy đường dây
và thiết bị
Hình 9: Hệ thống đường dây điện chằng chịt trong nhà xưởng 1.4.4 Công tác phòng cháy chữa cháy
Việc phòng cháy chữa cháy chưa được cơ sở quan tâm và đầu tư Không có bình chữa cháy cũng như hệ thống vời phun cứu hỏa
Trang 171.5 Xử lý chất thải của xưởng
Chất thải của xưởng gồm :
Chất thải rắn: phoi sắt sau khi tiện,khoan,cắt.Được thu gom lại sau quá trình sản xuất
Chất thải lỏng:Nước làm mát máy móc có lẫn dầu mỡ bôi trơn xả trực tiếp ra ngoài môi trường
Chất khí thải: chủ yếu là khí thải sinh ra do hàn là CO2
Hình 10: Hình ảnh về chất thải trong quá trình sản xuất
Do quy mô sản xuất nhỏ nên việc xử lý chất thải vẫn chưa được quan tâm Tuy nhiên do tính chất của sản xuất nên chất thải này có mức độ ô nhiễm môi trường thấp
Trang 18Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
1.6 Cải tiến công nghệ
Do xưởng có quy mô nhỏ, sản xuất theo kiểu làng nghề, hộ gia đình nên chủ xưởng không quan tâm đến vấn đề cải tiến công nghệ Việc ứng dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, giảm thiểu chất thải, cải tiến quy trình công nghệ còn quá xa vời đối với nhận thức của người dân Và đặc biệt cụm từ “Công nghệ xanh” không được biết đến
1.7 Phản ứng của người dân về hoạt động của xưởng
Đã là hoạt động sản xuất thì ít nhiều cũng gây ra ôi nhiễm môi trường Trong trường hợp của làng nghề này theo khảo sát của chúng tôi thì ôi nhiễm nặng nhất ở khu vực này là ôi nhiễm đất do dầu mỡ trong các xưởng ở nhà dân thải ra mà không qua xử lý
Người dân ở xung quanh khu vực này đều tham gia và lĩnh vực sửa chữa và chế tạo cơ khí nên không ai than phiền về hoạt động sản xuất có gây ảnh hưởng đến cuộc sống của họ hay không Họ coi đó là một phần tất yếu trong cuộc sống hàng ngày chấp nhận đánh đổi sự ôi nhiễm môi trường lấy lợi ích kinh tế
1.8 Đánh giá của công ty về sinh viên Bách Khoa
Khi được chúng tôi giới thiệu là những sinh viên Bách Khoa có nhu cầu thăm quan xưởng để phục vụ cho môn học Kỹ thuật an toàn và môi trường Các cô các bác trong xưởng đã hướng dẫn cho chúng tôi rất nhiệt tình tỏ ra rất có thiện cảm về sinh viên Bách Khoa Và bản thân các cô các bác trong xưởng cũng chia sẻ là có con em đang học tập tại Đại Học Bách Khoa Hà Nội
Sinh viên Bách Khoa được đánh giá là thông minh, năng động, ham học hỏi nhưng còn thiếu kiến thức thực tế Vì bản thân nhóm chúng tôi là những sinh viên theo học nghành cơ khí nhưng nhìn một số loại máy cũng chưa nhận biết được đó là loại máy gì nếu không có sự chỉ dẫn của các cô bác trong xưởng
Trang 19Các cô bác trong xưởng có góp ý với nhóm chúng tôi là nhà trường nên tích cực đưa các nội dung có liên hệ thực tế vào các môn học để sinh viên có thêm hiểu biết ngoài sách vở
Trang 20Báo cáo thực tế môn KTAT & MT GVHD: Ths.Nguyễn Ngọc Kiên
Kết Luận
Sau chuyến thăm quan thực tế tại xưởng cơ khí…,phần nào giúp chúng em hiểu được điều kiện làm việc và tình hình an toàn lao động của công nhân trong các xưởng sản xuất nhỏ lẻ quy mô hộ gia đình tại các làng nghề ,cũng như vấn đề về ô nhiễm môi trường đang diễn ra hàng ngày Là những kỹ sư Bách Khoa tương lai, chúng em thu được những kinh nghiệm sau khi học môn học “kỹ thuật an toàn và môi trường” và có dịp đi thực tế, sau này dù bất cứ công việc gì chúng em cũng nên nhìn nhận đa chiều
về những vấn đề có liên quan trong công nghệ sản xuất,vệ sinh an toàn lao động và bảo vệ môi trường Đây là hướng đi đúng đắn trong các lĩnh vực sản xuất kinh tế trong tương lai
Chúng em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các công nhân trong xưởng…
đã hết sức giúp đỡ chúng em hoàn thành chuyến đi thực tế Cuối cùng chúng em xin cảm ơn thầy đã truyền đạt kiến thức và tạo điều kiện đề nhóm chúng em làm việc cùng nhau trong môn học này