Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm của Xí nghiệp lắp máy và xây dựng điện.pdf

Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm của Xí nghiệp lắp máy và xây dựng điện

LỜI NÓI ĐẦU

Trong xu thế đổi mới chung của cả nước, từ nền kinh tế hàng hoá tập

trung sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước ngày càng có thêm

nhiều doanh nghiệp ra đời và lớn mạnh không ngừng Để có thể hội nhập tồn tại

và phát triển trong sự cạnh tranh gay gắt của cơ chế thị trường, đòi hỏi các

doanh nghiệp phải có phương thức quản lý mới phù hợp, xác định cho mình

những hướng đi đúng đắn sao cho kết quả đầu ra là cao nhất với giá cả và chất

lượng sản phẩm có mức thu hút được người tiêu dùng

Để làm được điều này các doanh nghiệp phải quản lý chặt chẽ các yếu tố

chi phí của quá trình sản xuất như vật tư tiền vốn, giá thành, doanh thu, lợi

nhuận … Ban lãnh đạo doanh nghiệp chỉ có thể có được những thông tin này

một cách chính xác, đầy đủ và kịp thời thông qua bộ máy kế toán trong đó kế

toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm là một trong những nhân tố có

ảnh hưởng quyết định tới tính hiệu quả của công tác quản lý kinh tế – tài chính

trong doanh nghiệp

Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của phân kế toán này nên em

đã chọn đề tài “Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm” trong quá trình thực tập của Xí nghiệp lắp máy và xây dựng Điện

Nội dung của chuyên đề này gồm 3 phần:

Phần I: Đặc điểm tình hình chung của Xí nghiệp lắp máy và xây dựng

điện

Phần II: Thực trạng kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm

của Xí nghiệp lắp máy và xây dựng điện

Phần III: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi

phí và tính giá thành sản phẩm

Trong thời gian ngắn thực hiện chuyên đề, chuyên đề của em có thể

không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong được sự đóng góp ý kiến của Xí

nghiệp và các thầy cô giáo đề chuyên đề của em hoàn thiện hơn

LỜI CẢM ƠN

Chuyên đề tốt nghiệp là sự tổng hợp toàn bộ kiến thức sau khi học tập và

rèn luyện trong trường, được sự hướng dẫn tận tình của các thầy cô giáo, của

đơn vị thực tập và của các bạn đồng học đã hướng dẫn giúp đỡ em hoàn thành

chuyên đề tốt nghiệp này

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc toàn thể các thầy cô giáo trường Trung

học Công nghiệp Quốc phòng nói chung,các thầy cô trong bộ môn kế toán nói

riêng, và các cô, các chú, các bác trong Xí nghiệp Lắp máy và Xây dựng Điện

nơi em thực tập

Căn cứ vào nghị định số 47-HĐBT ngày 5-3-1987 của HĐBT quy định

chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn về tổ chức bộ máy của Bộ trưởng năng lượng

Xét nhu cầu về sản xuất gia công, sửa chữa các thiết bị, vật liệu phụ kiện điện,

phục vụ cho nhiệm vụ xây lắp lưới điện của Công ty xây lắp điện 1

Ngày 14- 11- 1988 quyết định thành lập Xí nghiệp cơ khí điện thuộc

Công ty Xây lắp Điện 1

Nhiệm vụ và quyền hạn của xí nghiệp là:

- Sản xuất và gia công phụ kiện điện phục vụ thi công xây lắp các công

trình đường dây và trạm biến áp và các nhu cầu khác theo kế hoạch

- Tổ chức sửa chữa và hiệu chỉnh các thiết bị điện như động cơ máy biến

áp, thí nghiệm điện …

Sau một thời gian hoạt động và trưởng thành, chứng tỏ khả năng và năng

lực của mình Xí nghiệp cơ khí điện đã đổi tên thành Xí nghiệp lắp máy và xây

dựng điện được hạch toán kinh tế độc lập Trong thời gian qua xí nghiệp đã hoạt

động sản xuất kinh doanh rất tốt bằng chứng là đem lại rất nhiều công trình điện

phục vụ cho nhu cầu về đời sống sinh hoạt và phát triển kinh tế của nhân dân

Cho tới nay Xí nghiệp đã hoàn toàn lớn mạnh và đứng vững trên thị trường

bằng chứng là xí nghiệp đã chiếm lĩnh hầu hết thị trường ở phía Bắc và khu vực

miền Trung, trong một lúc Xí nghiệp có thể thi công rất nhiều hạng mục công

trình ở rất nhiều tỉnh khác nhau

Kế hoạch trong năm sau thì Xí nghiệp sẽ tiến hành xây lắp các công trình

điện ở các tỉnh miền núi phía Bắc để phục vụ cho đời sống sinh hoạt và sản xuất

của bà con dân tộc thiểu số giúp nhà nước thực hiện được chính sách ổn định

nơi cư chú của bà con dân tộc thiểu số và tăng cường phát triển kinh tế nâng cao

trình độ văn hoá và nhận thức của nhân dân

II ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH VÀ TỔ

CHỨC QUẢN LÝ SẢN XUẤT KINH DOANH

1 Đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh

Xuất phát từ đặc trưng cơ bản của doanh nghiệp xây lắp điện nên trong

cùng một thời gian công ty phải triển khai thực hiện nhiều hợp đồng khác nhau

nhằm hoàn thành yêu cầu của các chủ đầu tư theo hợp đồng xây dựng đă ký kết

Với năng lực hiện có để có thể thực hiện nhiều hợp đồng khác nhau cùng một

lúc xí nghiệp đã tổ chức lực lượng lao động thành 2 đội xây lắp 1 đội thí

nghiệm và 1 xưởng chế biến NVL phụ Điều này đã giúp công ty tăng cường

được tính chặt chẽ Cơ động và gọn nhẹ về mặt trang bị tài sản cố định sản xuất,

lợi dụng tối đa lực lượng lao động tại chỗ

Bên cạnh đó, đặc điểm của sản xuất xây dựng cũng như đặc điểm của quá

trình công nghệ có ảnh hưởng rất lớn đến tổ chức sản xuất và quản lý trong

công ty, làm cho công việc này có nhiều điểm rối các ngành sản xuất khác

Điều này được thể hiện rõ nét qua cơ chế giao khoán của đơn vị Nội dung của

nó là công trình hoặc hạng mục công trình của xí nghiệp nhận thầu thi công

những khối lượng công việc và đặc thù riêng rẽ có tỷ lệ giao khoán riêng thể

hiện thông qua hoạt động giao khoán

Các đơn vị nhận khoán phải tổ chức thi công, chủ động cung ứng vật tư,

nhân liệu, đảm bảo đúng tiến độ thi công, chất lượng kỹ thuật, an toàn lao động

và phải tính đến chi phí cần thiết cho việc bảo hành công trình, đơn vị nhận

khoán tổ chức công tác ghi chép và luân chuyển chứng từ nhằm phản ánh đầy

đủ chính xác, khách quan, kịp thời mọi hoạt động kinh tế phát sinh Cuối quý

phải kiểm tra khối lượng sản phẩm dở dang

Nếu lỗ đơn vị nhận thi công phải tự bù đắp

+ Đặc điểm về quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm chủ yếu

Sản phẩm chủ yếu của xí nghiệp đó là những công trình về định đường

dây 220 KV hay 110 KV…và trạm biến áp

Đây là những công trình có quy mô lớn, thời gian sản xuất dài, phức tạp

và nhất là không thi công tại một nơi cố định mà dọc theo chiều dài tính bằng

km của các tuyến đường dây Sản phẩm làm ra mang tính đơn chiếc, chi phí

lớn Xuất phát từ đặc điểm đó nên quy trình sản xuất những sản phẩm chủ yếu

của xí nghiệp là liên tục, phức tạp, phải trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, mỗi

công trình đều có dự toán riêng, tuy vậy hầu hết các công trình đều phải tuân

theo một quy trình như sau

- Nhận thầu thông qua đấu thầu hoặc giao thầu trực tiếp

- Ký hợp đồng xây lắp với chủ đầu tư đại diện bên A

- Tiến hành khảo sát địa chất

- Tổ chức bố trí lao động, máy móc, cung ứng vật tư

- Quy trình được hoàn thành với sự giám sát của chủ đầu tư công trình về

tiến độ và kỹ thuật

- Bàn giao và quyết toán công trình với chủ đầu tư

2 Đặc điểm về tổ chức bộ máy xí nghiệp

Để sản xuất và kinh doanh có hiệu quả trong thị trường cạnh tranh hiện

nay đòi hỏi xí nghiệp phải tổ chức đội ngũ lãnh đạo và công nhân viên hợp lý,

phù hợp với trình độ từng nhiệm vụ được giao, để thực hiện điều này xí nghiệp

lắp máy và xây dựng điện đã tổ chức cơ cấu của xí nghiệp như sau

Ban giám đốc, các phòng ban chức năng, và phân xưởng

+ Giám đốc xí nghiệp đứng đầu chỉ đạo, điều hành trong mọi hoạt động

của xí nghiệp, là đại diện của xí nghiệp trước pháp luật, đại diện cho toàn bộ

công nhân viên của xí nghiệp Đồng thời kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh

của xí nghiệp Giúp việc cho Giám đốc là các Phó Giám đốc (có 2 Phó Giám

đốc) trường hợp Giám đốc đi vắng thì Phó giám đốc được uỷ quyền thay mặt

Giám đốc điều hành mọi hoạt động của công ty Bên cạnh đó thì Bí thư Đảng

uỷ, Chủ tịch công đoàn, Đoàn thanh niên giúp cho ban giám đốc quản lý có hiệu

quả

+ Các phòng ban chức năng:

Các phòng ban chức năng có nhiệm vụ hướng dẫn, đôn đốc thực hiện thi

công, đảm bảo chất lượng công trình, lập và kiểm tra các định mức kinh tế kỹ

thuật, chế độ quản lý của công trình, lập kế hoạch nghiên cứu thị trường , tìm

bạn hàng, cung cấp thông tin, số liệu, phân tích tình hình sản xuất kinh doanh

giúp ban giám đốc có biện pháp quản lý thích hợp Bên cạnh đó còn giải quyết

mọi liêu quan đến nhân sự, chính sách lao động, tiền lương cho cán bộ công

nhân viên xí nghiệp

- Phòng kỹ thuật thi công có nhiệm vụ giám sát chất lượng kỹ thuật an

toàn lao động và tiến độ thi công các công trình, nghiên cứu, tính toán các công

trình đấu thầu, khảo sát thiết kế tính khối lượng sửa chữa, nâng cấp các công

trình đã cũ, theo dõi số lượng, chất lượng toàn bộ thiết bị thu nhập thông tin và

phổ biến các quy định công nghệ mới Xem xét sáng kiến, cải tiến áp dụng tiến

bộ khoa học kỹ thuật, tổ chức hướng dẫn đào tạo chuyên viên nghiệp vụ cho

người có trình độ còn thấp

+ Phòng tài chính kế toán:

Đứng đầu là kế toán trưởng kiêm trưởng phòng có nhiệm vụ tổ chức bộ

máy kế toán của xí nghiệp đảm bảo bộ máy gọn nhẹ hoạt động có hiệu quả, kế

toán trưởng chịu trách nhiệm về toàn bộ công tác kế toán, tổ chức, kiểm tra

giám sát việc thực hiện chế độ ghi chép ban đầu, chế độ báo cáo thống kê định

kỳ, tổ chức bảo quản hồ sơ tài liệu kế toán, thể lệ về quản lý kế toán tài chính

nói chung và chế độ kế toán nói riêng Đồng thời theo dõi phần kế toán tổng

hợp và các phần kế toán khác

Kế toán trưởng chịu trách nhiệm báo cáo đầy đủ, phản ánh kịp thời các

thông tin tài chính cho Giám đốc Xí nghiệp từ đó rút ra kinh nghiệm, vận dụng

sáng tạo cải tiến hình thức và phương pháp kế toán sao cho hợp lý, chặt chẽ phù

hợp với điều kiện của Xí nghiệp Kế toán tổng hợp giúp kế toán trưởng kiểm tra

đôn đốc công tác kế toán hàng ngày, lập sổ cái, làm báo cáo kế hoạch, phân tích

kinh doanh…

- Phòng tổ chức lao động có nhiệm vụ tăng cường hay giảm bớt số công

nhân viên trong xí nghiệp sao cho phù hợp, xem xét và trình giám đốc giải

quyết thoả đáng các nhu cầu và quyền lợi cho người lao động, phòng tổ chức

lao động có quyền điều hành, luân chuyển công nhân viên trong xí nghiệp sao

cho hợp lý

- Phòng kế hoạch phát triển kinh doanh

Phòng này có trách nhiệm báo cáo kế hoạch phát triển kinh doanh trong

quý tới (năm tới) phải trình lên ban Giám đốc phương hướng phát triển kinh

doanh cho quý sắp tới

+ Phòng vật tư:

Đây là sơ đồ bộ máy sản xuất ở xí nghiệp

III TÌNH HÌNH CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI XÍ

NGHIỆP LẮP MÁY VÀ XÂY DỰNG ĐIỆN

Xí nghiệp Lắp máy và Xây dựng Điện là đơn vị sản xuất kinh doanh

ngành xây lắp thực hiện việc phân cấp quản lý trên do vậy bộ máy kế toán của

xí nghiệp được tổ chức theo hình thức phân tán và áp dụng hình thức kế toán

nhật ký tuy ở xí nghiệp có phòng kế toán của xí nghiệp còn ở các đội xây lắp có

kế toán viên của Đội Phòng kế toán của xí nghiệp đã được trang bị máy vi tính,

toàn bộ kế toán tổng hợp và một phần kế toán phân tích đã được thực hiện trên

máy, với phần mềm kế toán đã được nâng cấp lên nhiều lần, đội ngũ kế toán có

trình độ cao, công tác kế toán trên máy ngày càng hoàn thiện

và thi công

Phòng

tổ chức lao động

Kế hoạch phát triển K.doanh

Phòng vật tư

Đội

xây lắp

1

Đội xây lắp

2

Đội thí nghiệ

m

Phân xưởng sản xuất

NV L

Đối với kế toán ở các đội việc tổ chức hạch toán từ ghi chép ban đầu, lập

chức từ đến việc lập sổ sách theo các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh một

cách khoa học, đúng pháp luật và theo hướng dẫn

Kế toán đội luôn cung cấp kịp thời, đầy đủ, chính xác các số liệu kế toán

thống kê theo yêu cầu của công trình lập và giữ đúng kỳ hạn các báo cáo kế

toán, báo cáo thống kê định kỳ theo đúng mẫu biểu về phòng kế toán xí nghiệp

Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán của xí nghiệp Lắp máy và xây dựng

Điện

* Chức năng của từng bộ phận

- Đứng đầu bộ máy kế toán hiện nay là kế toán trưởng kiêm trưởng phòng

tài chính có nhiệm vụ tổ chức bộ máy kế toán của công ty đảm bảo bộ máy gọn

nhẹ hoạt động có hiệu quả, kế toán trưởng chịu trách nhiệm về toàn bộ công tác

kế toán theo quy định của xí nghiệp Kế toán trưởng chịu trách nhiệm báo cáo

đầy đủ, phản ánh kịp thời các thông tin tài chính cho giám đốc, từ đó rút ra kinh

nghiệm vận dụng sáng tạo, cải tiến hình thức phương pháp kế toán sao cho hợp

lý nhất, chặt chẽ nhất

- Kế toán tổng hợp giúp kế toán trưởng kiểm tra đôn đốc công tác kế toán

hàng ngày, lập sổ cái, làm báo cáo kế hoạch, phân tích kinh doanh…

- Kế toán tập hợp chi phí và tính tổng sản phẩm, phải tổng hợp được tất

cả các chất lượng dùng để sản xuất sản phẩm và cuối quý phải xác định chi phí

bỏ vào các công trình và tính giá thành các công trình hoàn thành

Kế toán trưởng (trưởng phòng)

CP và tínhzsp

Kế toán vật tư

và TSC

Đ

Kế toán thanh toán

Kế toán vốn bằng tiền

Kế toán T.P và tiêu thụ

TP

Thủ quỹ

- Kế toán vật tư, công cụ dụng cụ và tài sản cố định có nhiệm vụ hạch

toán chi tiết tổng hợp theo dõi nhật- xuất- tồn, theo hai chỉ tiêu đó là số lượng

và giá trị đồng thời phải theo dõi vật tư theo từng nhóm từng loại, và vật tư

cung cấp cho từng hạng mục công trình Bên cạnh đó phải theo dõi chi tiết sự

biến động của tài sản cố định thông qua các chỉ tiêu, nguyên giá, giá trị hao

mòn và giảtị còn lại

- Kế toán thanh toán có nhiệm vụ tổ chức hạch toán chi tiết tổn hợp tình

hình thu chi tồn quỹ tiền mặt, thanh toán nội bộ và bên ngoài công ty Với tình

hình vay vốn và quá trình thanh toán tiền vay, kế toán thanh toán với nhà nước

có nhiệm vụ xác định số thuế các khoản phải nộp và tình hình thanh toán các

khoản phải nộp thực hiện nghiêm chỉnh chế độ quy định (nộp đúng, nộp đủ và

kịp thời)…

- Kế toán vốn bằng tiền có nhiệm vụ theo dõi việc thanh toán quy ngân

hàng số liệu có và tình hình biến ddộng của các khoản tiền gửi của công ty tại

ngân hàng, kế toán phải mở sổ theo dõi chi tiết theo từ ngân hàng và tình hình

sử dụng từng loại tiền gửi để tiện cho việc kiểm tra đối chiếu

- Kế toán thành phẩm và tiêu thụ thành phẩm là tổ chức hạch toán chi tiết

và tổng hợp thành phẩm, tổng hợp tiêu thụ thành phẩm, giám đốc nên chấp

hành quy định xuất nhập tiêu thụ thành phẩm xác định kết quả tiêu thụ và

doanh thu Đồng thời theo dõi các khoản nợ của khách hàng, tình hình thanh

toán của khách hàng

- Thủ quỹ cùng với kế toán tiến hành trực tiếp thu chi tiêu theo hoá đơn

chứng từ và chịu trách nhiệm quản lý hết tiền của xí nghiệp

PHẦN II THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ VÀ

TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI XÍ NGHIỆP LẮP MÁY

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh nói

chung và các doanh nghiệp sản xuất nói riêng có toàn quyền phát huy tính năng

động sàng tạo, độc lập, tự chủ trong các hoạt động sản xuất kinh doanh của

doanh nghiệp mình để đem lại kết quả như mong muốn Tuy nhiên các doanh

nghiệp này luôn phải chịu tác động mạnh mẽ của các quy luật nếu có của nền

kinh tế thị trường (quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu…) và

để tồn tại và phát triển được, các nhà sản xuất luôn phải quan tâm đến các vấn

đề như: sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và sản xuất cho ai… và khi sản

phẩm được sản xuất ra để sản phẩm tiêu thụ được thì chất lượng sản phẩm phải

tốt và giá thành thấp… và để đạt được lợi nhuận cao trong quá trình sản xuất

kinh doanh thì một trong các yếu tố quan trọng mà doanh nghiệp cần phải quan

tâm và chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Trong điều kiện giá bán không

đổi, chất lượng không đổi thì giá thành càng hạ bao nhiều thì doanh nghiệp càng

có lợi bấy nhiêu Muốn vậy các doanh nghiệp cần phải chú trọng đến việc làm

tốt công tác kế toán tập hợp chi phí và tính tổng sản phẩm, tính đúng, tính đủ,

hợp lý và chính xác Các chi phí sản xuất phát sinh liên quan tới việc sản xuất

sản phẩm từ đó tính toán chính xác giá thành sản phẩm hỗ trợ cho công tác quản

lý doanh nghiệp của các nhà sản xuất kinh doanh

1.1 Bản chất của chi phí sản xuất

- Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí mà doanh

nghiệp phải tiêu dùng trong một quý để thực hiện quá trình sản xuất và tiêu thụ

sản phẩm, thực chất của chi phí sản xuất là sự chuyển dịch vốn, chuyển dịch giá

trị các yếu tố sản xuất vào các đối tượng tính giá thành

- Sự phát triển của xã hội loài người gắn liền với quá trình sản xuất đi từ

phương thức sản xuất giản đơn đến phương thức sản xuất hiện đại ngày nay

Nhưng nền sản xuất của bất kỳ phương thức sản xuất nào cũng gắn liền với sự

vận động và tiêu hao các yếu tố cơ bản tạo nên quảtình sản xuất Nói cách khác

quá trình sản xuất là quá trình kết hợp của các yếu tố tư liệu lao động, đối tượng

lao động và sức lao động Đồng thời quá trình sản xuất hàng hoá người lao động

phải bỏ chi phí thù lao lao động về tư liệu lao động và đối tượng lao động Vì

thế sự hình thành nên các chi phí sản xuất tạo ra giá trị sản phẩm là tất yếu

khách quan

- Chi phí sản xuất của doanh nghiệp phát sinh thường xuyên trong suốt

quá trình tồn tại và hoạt động của doanh nghiệp, nhưng để phục vụ cho quản lý

và hạch toán kinh doanh, chi phí sản xuất phải được tính toán tập hợp theo từng

thời kỳ (hàng tháng, hàng quý hay hàng năm) sao cho phù hợp với kỳ báo cáo,

chỉ những chi phí sản xuất mà doanh nghiệp bỏ ra trong kỳ mới được tính vào

chi phí sản xuất trong kỳ

- Trong thực tế chúng ta cần phải phân biết sự giống và khác nhau giữa

chi phí và chi tiêu

- Chi tiêu là sự giảm đi đơn thuần các loại vật tư, tài sản , tiền vốn của

doanh nghiệp bất kể nó được dùng vào mục đích gì Tổng chi tỉêu cho một chu

kỳ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chính là các chi phí cho quá trình sản

xuất sản phẩm và chi phí cho quá trình tiêu thụ

- Chi phí và chi tiêu là hai khái niệm khác nhau nhưng lại có quan hệ mật

thiết với nhau, chi tiêu là cơ sở hình thành chi phí, không chi tiêu thì không có

chi phí

- Chi phí và chi tiêu không chỉ khác nhau về lượng mà còn khác nhau về

thời gian Có những khản chi tiêu kỳ này nhưng lại được tính vào kỳ sau (chi

mua hàng hoá, vật tư chưa sử dụng) Có những khoản trích vào chi phí kỳ này

nhưng thực tế chưa tiêu như chi phí trích trước

Như vậy sở dĩ có sự khác nhau giữa cơ và chi tiêu là do đặc điểm tổ chức

vận dụng và phương thức dịch chuyển của từng loại tài sản vào quá trình sản

xuất là yêu cầu kỹ thuật hạch toánchung

1.2 Phân loại chi phí sản xuất

Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh là việc sắp xếp các chi phí sản xuất

kinh doanh theo từng loại, từng nhóm khác nhau theo đặc chưng nhất định Xét

về mặt lý luận cũng như trên thực tế, có nhiều cách phân loại khác nhau như

phân loại theo nội dung kinh tế, theo công dụng, theo vị trí, theo quan hệ giữa

các chi phí với quá trình sản xuất Mỗi cách phân loại đều dáp ứng ít nhiều cho

mục đích quản lý hạch toán kiểm tra, kiểm soát chi phí phát sinh ở góc độ khác

nhau Vì vậy các cách phân loại đều tồn tại, bổ sung cho nhau giữ vai trò nhất

định

a Phân loại theo các yếu tố chi phí

Để phục vụ cho việc tập hợp, quản lý chi phí theo nội dụng kinh tế ban

đầu đồng nhất của nó mà không xét đến công dụng cụ thể, đặc điểm phát sinh

của chi phí, chi phí được phân theo yếu tố nhưng thực chất chỉ có 3 yếu tố đó là:

sức lao động, đối tượng lao động, và tư liệu lao động

Tuy nhiên để có thể thông tin một cách cụ thể hơn nhằm phục vụ cho

việc xây dựng và phân tích định mức vốn lưu động, việc lập và kiểm tra có thể

theo yêu cầu và trình độ quản lý ở mỗi giai đoạn kinh tế xã hội nhà nước độ chi

tiết có thể khác nhau Theo quy trình hiện hành ở nước ta toàn bộ chi phí chia

làm 7 yếu tố:

- Yếu tố nguyên vật liệu: bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vậtv liệu chính,

nguyên vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ… sử dụng và sản xuất

kinh doanh

- Yếu tố nhiên liệu; động học sử dụng vào sản xuất kinh doanh trong kỳ

- Yếu tố tiền lương và các khoản phụ cấp theo lương phản ánh tổng số

tiền lương và phụ cấp mang tính chất phải trả cho toàn bộ công nhân viên chức

theo quy định

- Yếu tố bảo hiểm XH, bảo hiểm y tế, KPCĐ phản ánh phần BHXH,

BHYT, KPCĐ trích theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lương phải trả cho

công nhân viên chức

- Yếu tố khấu hao tài sản cố định phản ánh tổng số khấu hao tài sản cố

định phải tích trong kỳ của toàn bộ tài sản cố định sử dụng cho sản xuất kinh

doanh trong kỳ

- Yếu tố chi phí dịch vụ mua ngoài: phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ

dùng vào sản xuất kinh doanh

- Yếu tố chi phí khác bằng tiền phản ánh toàn bộ chi phí bằng tiền chưa

phản ánh vào các yếu tố tiêu dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh

b Phân loại khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm

Căn cứ vào ý nghĩa chi phí sản xuất trong giá thành sản phẩm, toàn bộ

chi phí được phân theo khoản mục chi phí và mức độ phân bổ chi phí cho từng

đối tượng cũng như phân loaị theo yếu tố, số lượng, khoản mục chi phí trong

giá thành sản phẩm tuỳ thuộc vào trình độ nhận thức, trình độ quản lý và hạch

toán, ở mỗi giai đoạn kinh tế, xã hội theo quy định hiện hành kinh tế xã hội

nước ta, giá thành sản xuất bao gồm 3 khoản mục chi phí như sau:

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: phản ánh toàn bộ chi phí về nguyên

vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu tham gia trực tiếp vào sản xuất

Chế tạo sản phẩm trong thực hiện lao vụ dịch vụ…

- Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm tiền lương, phụ cấp lương và các

khoản làm thêm giời thực tế phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất

- Chi phí sản xuất chung: bao gồm những chi phí phát sinh trong phạm vi

phân xưởng sản xuất

c Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với đối tượng chi phí

Mục đích của cách phân loại này giúp cho việc xác định phương pháp

kếtoán tập hợp và phân bổ chi phí cho các đối tượng một cách chính xác hợp lý

Theo các này chi phí sản xuất được chia làm 2 loại:

- Chi phí trực tiếp: Là những chi phí sản xuất quan hệ trực tiếp với việc

thi công công việc nhất định, những chi phí này kế toán có thể căn cứ vào số

liệu chứng từ kế toán để ghi trực tiếp cho từng đối tượng chi phí

- Chi phí gián tiếp: Là những chi phí sản xuất có liên quan đến việc cùng

một lúc thi công nhiều công trình khác nhau những chi phí này kế toán phải tiến

hành phân bổ cho các đối tượng có liên quan theo một tiêu thức thích hợp

1.3 Bản chất và nội dung giá thành sản phẩm

Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của các khoản hao phí về lao

động sống và lao động vật hoá có liên quan đến khối lượng công việc, sản

phẩm, lao vụ đã hoàn thành trong kỳ

Quá trình sản xuất là quá trình thống nhất bao gồm hai mặt hao phí sản

xuất và kết quả sản xuất Tất cả những chi phí phát sinh trong kỳ, kỳ trước

chuyển sang và các chi phí trích trước có liên quan đến khối lượng sản phẩm

lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành trong kỳ sẽ tạo nên chỉ tiêu giá thành

Tổng giá thành;sản phẩm hoàn thành=Chi phí sx; dở dang đầu kỳ +

chi phí sx;phát sinh trong kỳ - chi phí sx;dở dang cuối kỳ

Khi giá trị sản phẩm dở dang đầu kỳ và cuối kỳ bằng nhau hoặc không có

sản phẩm dở dang thì tổng giá thành sản phẩm = tổng chi phí phát sinh trong

kỳ

Trong giá thành sản phẩm chỉ bao gồm những chi phí tham gia trực tiếp

hay gián tiếp vào quá trình sản xuất tiêu thụ sản phẩm Nhưng chi phí phát sinh

trong kỳ dựa vào giá thành sản phẩm phải phản ánh được giá trị thuộc các tư

liệu sản xuất tiêu dùng cho sản xuất sản phẩm, là các khoản chi tiêu khác có liên

quan đến bù đắp giản đơn hao phí lao động sống Mọi cách tính toán chủ quan

không phản ánh đúng các yếu tố giá trị trong giá thành đều có thể dẫn đến việc

phá vỡ quan hệ hàng hoá, tiền tệ, không xác định được hiệu quả kinh doanh và

không thực hiện được tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng

1.4 Phân loại giá thành

Để đáp ứng yêu cầu quản lý hạch toán và kế toán giá thành cũng như yêu

cầu xây dựng giá cả hàng hoá, giá thành được xét dưới nhiều phạm vi tính toán

khác nhau Nhưng thực tế có 2 cách phân loại giá thành:

* Phân loại giá thành theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành

- Giá thành kế hoạch: Là giá thành sản phẩm được tính dựa trên cơ sở chi

phí sản xuất kế hoạch là mục tiêu phấn đấu của doanh nghiệp, là căn cứ để so

sánh, phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch hạ giá thành của doanh

nghiệp

- Giá thành định mức: Là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở xác

định mức chi phí hiện hành và chi phí cho đơn vị sản phẩm Loại giá thành này

là công cụ quản lý định mức của doanh nghiệp, là thước đo chính xác để xác

định kết quả sử dụng tài sản, vật tư, lao động sản xuất, giúp đánh giá đúng đắn

các giải pháp kinh tế kỹ thuật đã thực hiện trong quá trình sản xuất, nhằm nâng

cao hiệu quả kinh doanh

- Giá thành thực tế: Là giá thành sản phẩm được tính trên số liệu chi phí

sản xuất thực tế dã phát sinh tập hợp trong kỳ Đây là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp

phản ánh kqu phấn đấu của doanh nghiệp trong việc tổ chức và sử dụng các giải

pháp kinh tế tổ chức kỹ thuật chỉ thực hiện việc sản xuất sản phẩm, là cơ sở để

xác định kqu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

* Phân loại giá thành theo phạm vi tính toán

- Giá thành sản xuất gồm các chi phí sản xuất: Chi phí nguyên vật liệu

trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung tính cho từng sản

phẩm công việc lao vụ đã hoàn thành Là căn cứ để tính toán xác định lãi trước

thuế lợi tức của doanh nghiệp

1.5 Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là hai khái niệm riêng biệt có

những mặt khác nhau

- Chi phí sản xuất luôn gắn với từng thời kỳ đã phát sinh chi phí, còn giá

thành sản phẩm lại gắn với khối lượng sản phẩm, công việc, lao vụ đã sản xuất

hoàn thành

- Chi phí sản xuất trong kỳ không chỉ liên quan đến những sản phẩm đã

hoàn thành

- Chi phí sản xuất trong kỳ không chỉ liên quan đến những sản phẩm đã

hoàn thành mà còn liên quan đến cả sản phẩm dở dang cuối kỳ và cả sản phẩm

hỏng Giá thành sản phẩm thì không liên quan đến chi phí sản xuất sản phẩm dở

dang cuối kỳ và sản phẩm hỏng nhưng lại liên quan đến chi phí sản xuất sản

phẩm dở dang từ kỳ trước chuyển sang

Tuy vậy cả hai khái niệm trên có mối quan hệ rất mật thiết vì nội dung cơ

bản của chúng đều là biểu hiện bừng tiền của những chi phí doanh nghiệp đã bỏ

ra cho hoạt động sản xuất Nó là căn cứ cơ sở, là tiền đề để tính giá thành sản

phẩm, công việc, lao vụ đã hoàn thành Sự tiết kiệm hay lãng phí của doanh

nghiệp về chi phí sản xuất có ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm thấp

hay cao Do đó giá thành sản phẩm gắn liền với chi phí sản xuất

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN

XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở XÍ NGHIỆP

1 Đối tượng, phương pháp tập hợp chi phí sản xuất

1.1 Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi giới hạn mà chi

phí sản xuất cần được tập hợp theo những phạm vi giới hạn đó

- Nơi phát sinh (địa điểm) tại phân xưởng, tổ đội hay bộ phận sản xuất

- Nơi gánh chịu chi phí (đối tượng chi phí) sản phẩm, nhóm sản phẩm,

đơn đặt hàng hay trang mục công trình

Các yếu tố để xác định đúng tập hợp chi phí

- Đặc điểm tổ chức sản xuất hoá doanh nghiệp

- Quy trình công nghệ kỹ thuật sản xuất sản phẩm

- Địa điểm phát sinh chi phí, mục đích công dụng của chi phí

- Yêu cầu và trình độ quản lý của doanh nghiệp

- Đối với doanh nghiệp sản xuất đối tượng tập hợp chi phí sản xuất

thường là sản phẩm, nhóm sản phẩm tại các phân xưởng bộ phận sản xuất

1.2 Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất

- Phương pháp tập hợp trực tiếp chi phí sản xuất

Áp dụng với những chi phí trực tiếp liên quan đến một số đối tượng kế

toán tập hợp chi phí sản xuất Căn cứ vào chứng từ gốc về chi phí phát sinh để

tập hợp trực tiếp cho từng đối tượng

- Phương pháp phân nổ gián tiếp chi phí sản xuất

Áp dụng với những chi phí liên quan đến nhiều đối tượng kế toán tập hợp

chi phí sản xuất khác nhau, được tiến hành tập hợp phân bổ theo các bước sau

Lựa chọn tiêu thức phân bố hợp lý và tính hệ số phân bổ chi phí, sự thay

đổi tiêu thức này tương quan tỷ lệ thuận với các chi phí sản xuất cần phân bổ

T: Là tổng đại lượng của tiêu thức phân bổ

Tính toán và xác định chi phí phân bổ cho từng đối tượng

Ci = H x Ti

Trong đó:

Ci: Là chi phí sản xuất phân bố cho đối tượng i

H: Là hệ số phân bổ chi phí

Ti: Là đại lượng của tiêu chuẩn phân bố cho từng đối tượng i

2 Đối tượng và phương pháp tính giá thành sản phẩm

2.1 Đối tượng tính giá thành sản phẩm

Là các loại sản phẩm, công việc, lao vụ do doanh nghiệp sản xuất ra cần

phải tính được tổng giá thành và giá thành đơn vị

Xác định đối tượng tính giá thành là công việc cần thiết đầu tiên của kế

toán rồi xác định giá thành thực tế của từng loại sản phẩm và toàn bộ sản phẩm

đã hoàn thành

Những căn cứ để xác định đối tượng tính giá thành phù hợp

- Cơ cấu tổ chức sản xuất và đặc điểm quy trình công nghệ

- Đặc điểm của sản phẩm chu kỳ sản xuất sản phẩm

- Dưạ vào yêu cầu hạch toán kế toán, hạch toán nội bộ doanh nghiệp,

yêu cầu xác định hiệu quả kinh tế của sản phẩm

- Khả năng và trình độ quản lý của doanh nghiệp nói chung và của cán bộ

hạch toán nói riêng

Như vậy đối tượng tính giá thành có nội dung khác so với đối tượng tập

hợp chi phí sản xuất nhưng chúng lại có mối quan hệ mật thiết với nhau Số liệu

chi phí sản xuất tập hợp là cơ sở căn cứ để tính giá thành cho từng đối tượng

tính giá thành

2.2 Kỳ tính giá thành sản phẩm

Là thời kỳ bộ phận kế toán giá thành cần tiến hành công việc tính giá

thành cho các đối tượng tính giá thành Xác định kỳ tính giá thành thích hợp

giúp việc tính giá thành khoa học hợp lý cung cấp số liệu kịp thời, đầy đủ thực

hiện chức năng giám đốc tình hình thực hiện kế hoạch giá thành

Để xác định kỳ tính giá thành thích hợp kế toán phải căn cứ vào:

- Đặc điểm tổ chức sản xuất sản phẩm

- Quy mô của sản phẩm

- Loại sản phẩm

2.3 Phương pháp tính giá thành sản phẩm

Là phương pháp sử dụng số liêu chi phí sản xuất đã tập hợp trong kỳ để

tính toán tổng hợp giá thành và giá thành đơn vị theo từng khoản mục chi phí

quy định cho các đối tượng tính giá thành Tuỳ theo từng trường hợp yêu cầu cụ

thể có thể chọn một trong các phương pháp tính giá thành sau

2.3.1 Phương pháp tính giá thành đơn giản (tính trực tiếp)

Z = C + Dđk – Dck

Zđơnvị = Error!

Trong đó:

Z: Là tổng giá thành từng đối tượng tính giá thành

Zđơnvị : Giá thành đơn vị từng đối tượng tính giá thành

C: Tổng chi phí đã tập hợp trong kỳ

S: Sản lượng thành phẩm

Dđk, Dck: Chi phí của sản phẩm dở dang đầu và cuối kỳ

Trường hơp sản phẩm dở đầu kỳ và cuối kỳ bằng nhau hoặc không có sản

phẩm dở đầu kỳ và cuối kỳ thì chi phí sản xuất tập hợp được trong kỳ chính là

tổng giá thành sản phẩm hoàn thành

2.3.2 Phương pháp tính giá thành phân bước

* Phương pháp tính giá thành phân bước có tính giá thành nửa thành

phẩm

Áp dụng thích hợp trong trường hợp xác định đối tượng tính giá thành

nửa thành phẩm và thành phẩm, kế toán căn cứ vào chi phí sản xuất đã tập hợp

theo từng giai đoạn sản xuất Lần lượt tính tổng giá thành đơn vị nửa thành

phẩm của giai đoạn sản xuất trước chuyển sang một cách tuần tự để tính tiếp

tổng giá thành và giá thành đơn vị của nửa thành phẩm ở giai đoạn kế tiếp Cứ

thế tiếp tục cho đến khi tính được tổng giá thành và giá thành đơn vị của thành

phẩm giai đoạn cuối cùng

Sơ đồ minh hoạ

Giai đoạn 1 Giai đoạn 2 Giai đoạn n

Giá thành NTP giai đoạn (n-1) chuyển sang

Chi phí sản xuất

khác ở giai đoạn

1

Chi phí sản xuất khác ở giai đoạn

2

Tổng Z và Zđk nửa thành phẩm

n

Tổng Z và Zđk của thành phẩm

* Phương pháp tính giá thành phân bước không tính giá thành nửa thành

phẩm

Áp dụng cho trường hợp xác định đối tượng tính giá thành chỉ là thành

phẩm sản xuất hoàn thành ở giai đoạn công nghệ cuối cùng Kế toán căn cứ vào

số liệu chi phí sản xuất đã tập hợp được trong kỳ theo từng giai đoạn sản xuất

Chi phí sản xuất của từng giai đoạn công nghệ sản xuất nằm trong giá

thành thành phẩm đã được tính kết chuyển song song từng khoản để tổng hợp

tính giá thành và giá thành đơn vị của thành phẩm Đây gọi là phương pháp kết

chuyển song song

Chi phí sản xuất;phát sinh ở giai đoạn i =

CP SP DD; giai đoạn đầu kỳ + CP S X SP;giai đoạn i

SL SP nửa;TP giai đoạn i +SL SP DD;giai đoạn i

x SL thành phẩm; ở giai đoạn cuối cùng

Tổng giá thành của SP; hoàn thành trong kỳ = ∑=

n

i 1 (Chi phí phát sinh ở giai đoạn i)

Giá thành; đơn vị = Error!

2.3.3 Phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng

Khi đơn đặt hàng hay hàng loạt sản phẩm mới đưa vào sản xuất Kế toán

phải mở cho mỗi đơn đặt hàng hay loạt hàng đó một bảng tính giá thành, cuối

tháng căn cứ vào chi phí sản xuất đã tập hợp ở từng phân xưởng theo đơn đặt

hàng hoặc loạt hàng trong sổ kế toán chi tiết chi phí sản xuất để ghi sang các

bảng tính giá thành liên quan Khi nhận được chứng từ xác nhận đơn đặt hàng

hay loạt hàng đã được sản xuất hoàn thành, kế toán ghi tiếp chi phí sản xuất

trong tháng của đơn đặt hàng đang còn sản xuất dở dang thì chi phí đã ghi trong

các bảng tính tính giá thành đều là chi phí của sản phẩm dở dang

2.3.4 Phương pháp tính loại trừ chi phí

Áp dụng trong trường hợp đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là

toàn bộ quy trình công nghệ sản xuất, còn đối tượng tính giá thành chỉ là sản

phẩm chính, sản phẩm hoàn thành, sản phẩm lao vụ phục vụ các bộ phận không

phải là sản xuất phụ

Z = C + D đk – Dck – Cltr

Trong đó: Cltr: Là chi phí cần loại trừ ra khỏi tổng chi phí đã tập hợp

Giá thành; đơn vị = Error!

2.3.5 Phương pháp tính giá thành theo hệ số

Áp dụng trong các trường hợp cùng một quy trình công nghệ sản xuất, sử

dụng cùng một loại nguyên vật liệu kết quả sản xuất được đồng thời nhiều loại

sản phẩm chính khác nhau Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là toàn bộ quy

trình công nghệ sản xuất Đối tượng tính giá thành là từng loại sản phẩm do quy

trình công nghệ sản xuất đó đã sản xuất hoàn thành

- Chọn hệ số cho các sản phẩm

- Căn cứ sản lượng thực tế hoàn thành để tính

Tổng sản lượng thực tế;quy đổi và sản lượng SP tiêu thụ = ∑=

n

i 1 Si x Hi Trong đó:

Si: Sản lượng thực tế của loại sản phẩm i

Hi: Hệ số quy đổi cho sản lượng sản phẩm i

2.3.6 Phương pháp tính giá thành theo tỷ lệ

Căn cứ vào một tiêu chuẩn hợp lý tính tỷ lệ phân bổ giá thành thực tế cho

các sản phẩm trong nhóm, tiêu chuẩn phân bổ thường được lựa chọn:

- Tính tổng giá thành của từng quy cách với đơn giá giá thành đơn vị định

mức hoàn thành kế hoạch từng khoản mục

- Tính tổng giá thành định mức kế hoạch của cả nhóm theo số lượng thực

tế dùng làm phương thức phân bổ

- Căn cứ chi phí sản xuất đã tập hợp trong kỳ cho cả nhóm sản phẩm vào

chi phí sản phẩm dở dang đầu kỳ và cuối kỳ để tính ra trong giá thành thực tế

của cả nhóm sản phẩm

2.3.7 Phương pháp tính giá thành theo giá thành định mức

Áp dụng đối với những doanh nghiệp có quy trình công nghệ sản xuất đã

định hình và sản phẩm đã đi vào sản xuất ổn định, các loại định mức kỹ thuật đã

hợp lý, chế độ quản lý định mức đã kiện toàn đi vào nề nếp, trình độ kế toán

vững vàng

- Căn cứ vào định mức kinh tế kỹ thuật hiện hành và dự toán chi phí được

duyệt để tính giá thành định mức của sản phẩm

- Tổ chức hạch toán riêng biệt số chi phí sản xuất thực tế phù hợp với

định mức và số chi phí sản xuất chênh lệch thoát ly mức

- Khi có thay đổi định mức cần tính toán lại kịp thời giá thành và chênh

lệch chi phí sản xuất của sản phẩm dở dang (nếu có)

- Xác định giá thành thực tế của sản phẩm

ZTT = ZĐM ± Chênh lệch do; thay đổi định mức ±

Chênh lệch;thoát ly mức

Trên đây là một số đặc điểm nổi bật của kế toán tập hợp chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm công việc, lao vụ hoàn thành trong kỳ của doanh

nghiệp sản xuất Từ đó tính được kết quả hoạt động kinh doanh trên phạm vi

toàn doanh nghiệp

II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ VÀ

TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI XÍ NGHIỆP TẠI XÍ NGHIỆP LẮP

MÁY VÀ XÂY DỰNG ĐIỆN

1 Phương pháp ghi sổ kế toán và quy trình hạch toán thực tế tại Xí

nghiệp lắp máy và xây dựng Điện

Phương pháp ghi sổ là phương pháp nhật ký chung, hàng ngày kế toán

căn cứ vào chứng từ gốc, kiểm tra tính hợp pháp của chứng từ và ghi vào sổ

nhật ký chung, số và thẻ chi tiết theo trình tự thời gian, từ nhật ký chung tổng

hợp số liệu để ghi vào sổ cái Cuối tháng căn cứ vào số liệu ở sổ cái, lập bảng

tổng hợp số liệu và các báo cáo tài chính liên quan

Sơ đồ kế toán nhật ký chung

(2) Nếu mở các nhật ký chuyên dùng đầu tiên chứng từ gốc ghi vào nhật

ký chuyên dùng, sau đó ghi vào sổ cái các tài khoản vào thời điểm cuối tháng

(3) Nếu lần hạch toán chi tiết thì chứng từ gốc được ghi vào sổ kế toán

chi tiết

Chứng từ gốc

Sổ nhật ký chung

Sổ nhật ký

đặc biệt

Sổ, thẻ KT chứng từ

(4) Tổng hợp số liệu chứng từ để lập bảng tổng hợp số liệu chứng từ

(5) Cuối tháng số liệu của sổ cái ghi vào bảng cân đối phát sinh

(6) Đối chiếu kiểm tra số liệu giữa sổ cái với bảng tổng hợp số liệu

chứng từ

(7) Cuối tháng căn cứ vào bảng cân đối số phát sinh và bảng tổng hợp số

liệu chứng từ để lập báo cáo kế toán

2 Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Xí

nghiệp xây lắp

2.1 Đặc điểm xí nghiệp xây lắp

Đặc điểm của xí nghiệp xây lắp có ảnh hưởng đến việc tổ chức công tác

kế toán trong qúa trình đầu tư xây lắp điện nhằm tạo ra cơ sở vật chất cho nền

kinh tế quốc dân, phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt và sản xuất kinh doanh Xây

dựng điện cũng như bất kỳ một ngành sản xuất vật chất nào khác hoạt động của

các đơn vị xây lắp thực chất cũng là quá trình biến đổi đối tượng lao động thành

sản phẩm Hay nói cách khác ngành xây dựng điện là một ngành sản xuất đặc

biệt mang tính đặc thù riêng của nó

Do tổ chức quy trình công nghệ, quá trình thi công phải đúng quy trình

sản phẩm xây lắp điện được coi như là những công trình xây dựng có quy mô

lớn, kết cấu phức tạp mang tính đơn chiếc và có giá trị lớn Quá trình sản xuất

sản phẩm phải tuân theo kỹ thuật về thiết kế, dự toán định mức đã quy định

Trong suốt quá trình thi công, các định mức về nguyên vật liệu phải đúng tiêu

chuẩn thì mới đảm bảo về chất lượng công trình sản phẩm xây lắp thi công theo

dự toán thiết kế

Xuất phát từ đặc điểm của phương pháp lập dự toán thiết kế trong xây

dựng cơ bản dự toán được lập theo từng hạng mục chi phí để có thể so sánh

kiểm tra, chi phí sản xuất được phân loại theo chi phí nguyên vật liệu trực

tiếp,chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung Đặc thù cuủa ngành

xây dựng là có hạch toán chi phí máy thi công nhưng để cho đơn giản ban lãnh

đạo xí nghiệp đã quyết định gộp chi phí máy thi công vào 3 chi phí nêu trên

Chi phí sản xuất của xí nghiệp xây lắp là toàn bộ chi phí về lao động sống

và lao động vật hoá phát sinh trong quá trình sản xuất, thi công và cấu thành

trên giá thành sản phẩm xây lắp Giá thành sản phẩm xây lắp là toàn bộ chi phí

bỏ ra để hoàn thành khối lượng sản phẩm xây lắp theo quy định

2.2 Phương pháp hạch toán chi phí và tính giá thành sản phẩm xây

lắp

Để hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp, các

doanh nghiệp xây lắp sử dụng phương pháp kê khai thường xuyên, đối tượng

tính giá thành là trực tiếp cho từng công trinh

2.2.1 Các tài khoản sử dụng

- Tài khoản 621: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Tài khoản này sử dụng để tập hợp chi phí nguyên vật liệu dùng cho sản

xuất phát sinh trong kỳ kết chuyển sang TK159 để tính giá thành sản phẩm

TK 621 không có số dư cuối kỳ

- Tài khoản 622: Chi phí nhân công trực tiếp

Tài khoản này dùng để tập hợp và kết chuyển chi phí tiền công (lương)

của nhân công trực tiếp sản xuất sản phẩm và các khỏan tính theo lương cơ bản

như BHXH, BHYT, KPCĐ Kết chuyển vào TK154 để tính giá thành

TK 622 không có số dư cuối kỳ

- Tài khoản 627: Chi phí sản xuất chung

Tài khoản này được mở chi tiết cho từng đối tượng, từng hoạt động, từng

tổ đội sản xuất sản phẩm phát sinh ở phạm vi phân xưởng

TK 627 không có số dư cuối kỳ

TK 627 được mở chi tiết thành 6 tiểu khoản cấp hai để phản ánh cho từng

nội dung chi phí

TK 6271: Chi phí nhân viên quản lý

TK 6272: Chi phí vật liệu

TK 6273: Chi phí dụng cụ sản xuất

TK 6274: Chi phí khấu hao TSCĐ

TK 6277: Chi phí mua ngoài

TK 6278: Chi phí bằng tiền khác

2.2.2 Phương pháp hạch toán cụ thể

2.2.2.1 Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

- Khi xuất nguyên vật liệu từ kho để sử dụng cho hoạt động xây lắp, kế

toán ghi:

Nợ TK 621

Có TK 152

- Mua nguyên vật liệu nhưng không nhập kho ma xuất trực tiếp thẳng đến

công trình thì kế toán ghi:

Nợ TK 621 (Giá chưa thuế)

Nợ TK 133 (Thuế GTGT khấu trừ)

Có TK 331, 111, 112…

- Trường hợp xuất nguyên vật liệu nhưng dùng không hết và cuối cùng

nhập lại kho, kế toán ghi:

Nợ TK 152

Có TK 621

- Trường hợp xuất nguyên vật liệu nhưng dùng không hết và kết chuyển

sang kỳ sau thì kế toán ghi:

Nợ TK 152

Có TK 621

Nhưng đầu kỳ sau thì kế toán phải có bút toán sau:

Nợ TK621 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chi tiết theo đối tượng)

Có TK152 (Giá trị Nguyên vật liệu xuất dùng không hết kỳ trước)

- Cuối kỳ kết chuyển chi phí nguyên vật liệu theo từng đối tượng để tính

giá thành

Nợ TK 154

Có TK 621

Sơ đồ hạch toán tổng hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Trong xây lắp cũng như trong các ngành khác, vật liệu sử dụng để sản

xuất sản phẩm hạng mục công trình nào phải tính trực tiếp cho hạng mục công

trình đó trên cơ sở các chứng từ gốc theo giá thực tế của vật liệu và số lượng vật

liệu thực tế đã sử dụng Thông qua kết quả hạch toán chi phí nguyên vật liệu

tiêu hao thực tế theo từng nơi phát sinh, cho từng đối tượng chịu chi phí, thường

xuyên kiểm tra đối chiếu với định mức và dự toán để phát hiện kịp thời mất

mát, lãng phí, hao hụt và khả năng tiết kiệm nguyên vật liệu, xác định nguyên

nhân để xử lý nhằm tiết kiệm nguyên vật liệu, hạ giá thành sản phẩm xây lắp

Kết quả tính toán trực tiếp hoặc phân bổ chi phí vật liệu và các đối tượng

hạch toán được phản ánh trên bảng phân bố vật liệu, bảng kê tập hợp xuất,

nhập nguyên vật liệu theo từng công trình

2.2.2.2 Hạch toán chi phí nhân công trực tiếp

Chi phí nhân công trực tiếp thi công công trình hạch toán vào tài khoản

622 là toàn bộ tiền công (lương) cơ bản và các khoản phụ cấp lương và tính

NVL không dùng hết Nhập kho hay chuyển cho

kỳ sau

Tài khoản nhân công trực tiếp này có cả chi phí cho cả công nhân điều

khiển máy thi công

- Phản ánh tiền lương tiền công trả cho lao động thuộc danh sách xí

nghiệp quản lý và hoạt động thời vụ thuê ngoài theo từng loại công việc cụ thể

chi tiết theo từng đối tượng sản xuất

Nợ TK 622 (Chi tiết theo từng đối tượng)

Có TK 334

- Tính ra các khoản tính theo lương như BHXH, BHYT, KPCĐ mà doanh

nghiệp phải nộp theo quy định là 19% lương cơ bản

Tiền lương và phụ cấp phải

trả cho công nhân trực tiếp

sản xuất

Kết chuyển chi phí nhân công trực tiếp

BHXH, BHYT, KPCĐ

2.2.2.3 Hạch toán chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất chung là khoản chi phí phục vụ cho quá trình sản xuất

sản phẩm xây lắp tại các đơn vị, các bộ phận thi công trong xí nghiệp xây lắp

Đây là những chi phí phát sinh trong từng bộ phận Ngoài chi phí nguyên vật

liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và được hạch toán vào tài khoản 627

Chi phí sản xuất chung gồm lương nhân viên quản lý đội, lương kế toán đội,

khấu hao tài sản cố định dùng cho hoạt động đợi và những chi phí khác liên

quan đến hoạt động của đội

Do chi phí sản xuất chung được hạch toán theo đội và có liên quan tới

một hoặc nhiều công trình nên cuối kỳ kế toán phải tiến hành phân bổ cho các

đối tượng theo tiêu chuẩn phù hợp như tiền lương công nhân trực tiếp sản

xuất…

Công thức phân bổ như sau

Mức phân bổ CPSX;cho từng đối tượng = Error! x Error!

+ Nếu doanh nghiệp tổ chức theo từng tổ đội xây lắp

- Khi tính tiền lương tiền công, các khoản phụ cấp lương cho nhân viên

kế toán ghi:

Nợ TK627.1

Có TK334

- Trích BHXH, BHYT, KPCĐ theo lương của nhân viên quản lý và kế

toán của đội thì ghi: