Hôn nhân đồng giới tính dưới góc nhìn pháp luật

Một trong những chức năng chính của hôn nhân có ý nghĩa sống còn đối với sự tồn vong của xã hội là "sinh sản", điều mà các cuộc hôn nhân đồng giới khônglàm được.. Hệ quả trước hết là nhữ

Mục lục

I Khái niệm đồng tính và hôn nhân đồng giới tính.

II Xu thế hôn nhân đồng giới tính trên thế giới.

1 Ý kiến phản đối.

2 Ý kiến ủng hộ.

III Một số hình thức kết hợp được pháp luật công nhận của người đồng tính.

IV Hôn nhân đồng giới tính dưới góc nhìn pháp luật

1 Quan hệ tài sản trong hôn nhân đồng giới tính.

- Quyền thừa kế

- Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản

- Giải quyết tài sản chung vợ chồng sau khi li hôn

2 Quan hệ nhân thân trong hôn nhân đồng giới tính.

- Quyền nhân thân liên quan đến tài sản

- Quyền xác định lại giới tính

- Quyền nuôi và nhận con nuôi

I Khái niệm chung về đồng tính và hôn nhân đồng giới tính.

Đồng tính luyến ái (đồng tính) chỉ việc bị hấp dẫn trên phương diện tình yêuhay tình dục bởi người cùng giới tính với mình hoặc việc yêu đương hoặc việcquan hệ tình dục giữa những người cùng giới tính với nhau Đó là một loại thiênhướng tình dục

Đồng tính luyến ái, song tính luyến ái và dị tính luyến ái là ba thiên hướngtình dục chính của con người Rất khó để xác định tỉ lệ người đồng tính trong dânchúng, theo các nghiên cứu thì tỉ lệ này vào khoảng từ 2 đến 13%

Có nhiều giả thuyết về các yếu tố hình thành nên thiên hướng tình dục đồng tính luyến ái trong đó bao gồm:

* Kiểu gen (di truyền)

* Môi trường sống và sự dạy dỗ

* Số lượng anh trai (người đồng tính nam)

* Hoócmôn trong giai đoạn bào thai

* Sự lo âu của người mẹ khi mang thai

* Tổng hợp của các yếu tố trên

Nguyên nhân chủ yếu nhất là do:

- Bẩm sinh:

Có trường phái giải thích cho rằng do hormone: những người đàn ông cóostrogen hoặc phụ nữ có androgen quá mức có thể bị ảnh hưởng cả về thể chất vàtâm lý,đồng tính luyến ái là do các hormone này

Có người lại cho rằng mấu chốt của vấn đề lại nằm trong gen Một số nghiêncứu chỉ ra rằng những người anh trai có em đồng tính luyến ái cũng sẽ trở thànhđồng tính luyến ái,kể cả khi họ lớn lên trong hai môi trường khác nhau Để giảithích các nhà khoa học đã đề xuất một lí thuyết: bào thai nam đã sản xuất ra mộtloại kháng nguyên (HY) mà hầu như chắc chắn có liên quan đến sự khác biệt vềgiới tính ở động vật có xương sống,sẽ làm cho các kháng thể H-Y của người mẹphản ứng lại và ghi nhớ Một điều thú vị là hiện tượng này chỉ xảy ra ở nhữngngười đàn ông thuận tay trái Không có trường hợp nào được ghi nhận ở nữ giới.

- Quá trình phát triển tâm lý:

Tuy nhiên, Singmund Freud và rất nhiều nhà tâm lý học khác lại cho rằngquá trình hình thành các kinh nghiệm thời thơ ấu của trẻ góp phần định hướng giớitính của trẻ sau này Freud nêu ra một ví dụ là phần lớn trẻ vị thành niên là ngườiquan hệ đồng giới khi lớn sẽ trở lại bình thường Ông tin rằng người vẫn là dôngtính luyến ái khi lớn đã gặp phải một sự kiện gây tổn thương về tâm lý,ngăn chặn

sự phát triển giới tính bình thường của những người này Nhưng ông cũng tin rằngtất cả người lớn, kể cả những người có một quá trình phát triển giới tính bìnhthường,vẫn có một khả năng đồng tính tiềm tàng ở nhiều cấp độ khác nhau

Để tổng kết lại người ta đã xem lại tất cả các nghiên cứu về vấn đề này vàkết luận: Các hành vi về giới tính là rất khác nhau đối với mỗi người,cũng như tríthông minh,thiên hướng tình dục cũng là một phần hết sức phức tạp mà khoa họchiện đại đang cố gắng giải thích bằng di truyền học….không thể khẳng định làđồng tính hoàn toàn do các quá trình sinh học, mà là từ phát triển qua một quá trìnhbao gồm cả các yếu tố tâm lí và sinh lí

Hôn nhân đồng giới tính (hôn nhân đồng tính) là hôn nhân giữa hai người cócùng giới tính với nhau

II Xu thế hôn nhân đồng giới tính trên Thế giới

1 Những ý kiến phản đối

Nhiều người cho rằng hôn nhân đồng tính sẽ làm thay đổi định nghĩa cũngnhư chức năng vốn có từ trước đến nay của hôn nhân Khái niệm chung nhất vềhôn nhân và sự kết hợp giữa một người đàn ông là chồng và một người đàn bà là

vợ, được xây dựng trên cơ sở tình cảm, xã hội, tôn giáo một cách hợp pháp Ở đó

có quan hệ vợ (nữ)- chồng (nam), quan hệ cha (nam) – mẹ (nữ) – con, trong đó đặcbiệt là quan hệ âm (nữ) – dương (nam) tạo nên sự cân bằng Trong khi hôn nhânđồng giới thì lại ngược lại, là sự kết hợp của 2 người nam hoặc 2 người nữ Điềunày trái với quy luật tự nhiên, làm thay đổi hoàn toàn ý niệm về hôn nhân, giađình Một trong những chức năng chính của hôn nhân có ý nghĩa sống còn đối với

sự tồn vong của xã hội là "sinh sản", điều mà các cuộc hôn nhân đồng giới khônglàm được Đây là hiện tượng không bình thường của một gia đình Bởi lẽ nếu giađình không sinh đẻ, không nuôi dạy con cái cũng có nghĩa là không có sự duy trìnòi giống, không có sự chuyển giao văn hóa và như vậy xã hội sẽ đi vào ngõ cụt vàkhông có sự phát triển Gia đình không chỉ tái sản xuất ra con người về mặt thểchất mà còn tái sản xuất ra đời sống tình cảm, tâm hồn, văn hóa tức là quá trình xãhội hóa con người Quá trình biến đứa trẻ từ một sinh vật người thành con người xãhội Tuy nhiên những “gia đình đồng tính” này có thể vẫn được phép nhận connuôi hoặc sinh con theo một cách khác Nhưng những điều này cũng rất khó đểgiúp những đứa trẻ có thể phát triển một cách bình thường khi sống trong môitrường này Đây chính là lý do tiếp theo

Hệ quả trước hết là những đứa trẻ sống với những bậc cha mẹ đồng tính sẽkhông có sự phát triển bình thường về tâm lý lẫn xu hướng tình dục của mình nhưnhững đứa trẻ sống với cha mẹ là những người dị tính

Chúng ta hãy tưởng tượng rằng một đứa trẻ mới sinh được thả vào rừng chomột bầy sói nuôi dưỡng thì điều gì sẽ xảy ra khi đứa trẻ đó lớn lên Chắc chắn đứatrẻ đó phải có những biến đổi hoặc thói quen để thích nghi với môi trường sốngcủa mình kể cả về tính cách cũng như ý thức những đứa trẻ đó có thể không làngười đồng tính nhưng sẽ không công bằng nếu bắt buộc chúng phải sống trongmột môi trường có cha mẹ là ng đồng tính khi vẫn còn nhỏ và chưa độc lập đượcvới bố mẹ Liệu chúng thấy cha mẹ có những hành vi tính dục khác mình thì chúng

có cảm thấy sợ hãi không? Cha mẹ sẽ phải giải thích như thế nào khi chúng cònquá nhỏ và sự sợ hải chỉ đơn thuần như một phản ứng tự nhiên Liệu như vậy thì ai

sẽ bảo vệ quyền con người, quyền mưu cầu hạnh phúc cho những đúa trẻ trong giađình đồng tính? Ngoài ra đứa trẻ sống trong gia đình có cha mẹ dị tính sẽ có đượchai hệ quy chiếu để học hỏi cả về tâm lý lẫn thiên hướng tính dục “nam” (từ ngườicha) và “nữ” (từ người mẹ) Thế nhưng với những đứa trẻ có cha mẹ đồng tính thìcác em không hề có được sự quy chiếu mang tính quân bình như thế, bởi chúngđang sống với hai bà mẹ hoặc hai ông bố, và vì vậy, sự phát triển về tâm lý lẫnnhân cách của các em có nguy cơ bị lệch lạc Và như vậy gia đình có còn thực hiệnđược chức năng của mình là cái nôi nuôi dưỡng nhân cách con người hay không?

Thứ hai là việc gia đình đồng tính có chăm sóc con cái được toàn diện nhưgia đình dị tính Sinh con, chăm sóc con cái là thiên chức của người phụ nữ vàcũng như bản năng của người phụ nữ Vậy những gia đình đồng tính nam sẽ chămsóc con cái như thế nào? Vì chỉ có xu hướng tính dục của những người đồng tính

bị thay đổi còn những vấn đề khác họ vẫn như những người dị tính

Tiếp đến là vấn đề huyết thống giữa con cái với cha mẹ trong các gia đìnhđồng tính Con cái trong các gia đình dồng tính không cùng huyết thống với cha

mẹ Vậy đưa trẻ sinh ra khi biết mình không phải là con ruột của cha hoặc me sẽ

phản ứng như thế nào? Và ngược lại điều gì đảm bảo cho cha hoặc mẹ thương yêuđưa con đó như con ruột của mình Những tương tác giữa cha mẹ và con cái cócùng huyết thống còn bồi đắp thêm tình yêu thương giữa cha mẹ và con cái như lẽ

tự nhiên thuộc về bản năng Còn giữa cha mẹ đồng tính với con tình cảm ấy xuấtphát từ ý thức nhiều hơn và trách nhiệm điều này có làm gia tăng những mâuthuẫn, hay bất đồng trong gia đình hay không thì chưa ai có thể đảm bảo được Ởđây, chúng ta không nên đánh đồng trường hợp con cái của gia đình đồng tính vớitrường hợp nhận nuôi con nuôi trong những gia đình dị tính vì lí do như vô sinh,hoặc không muốn sinh con Thực tế là xã hội cần một sự gắn kết ổn định hơn làmột sự xáo trộn và bấp bênh

Bên cạnh đó, trong những xã hội mà đa số người dân chưa muốn nhìn nhậnhôn nhân đồng tính, các gia đình kiểu này thường phải sống trong sự co rút, hoặc

bí mật, và do đó, những đứa con của họ phải đối diện với nhiều trở ngại khi hộinhập vào xã hội Chẳng hạn, việc những đứa trẻ đó sẽ phải “thông tin” như thế nàovới bạn bè về cha mẹ của chúng, và nguy cơ các em sẽ gặp phải những chấnthương tâm lý khi phải đối diện với vô vàn những tình huống kiểu như thế trongquá trình sống, học tập và giao tiếp xã hội

Nhiều ý kiến bảo vệ hôn nhân đồng tính dưới góc độ quyền con người đó làquyền mưu cầu hạnh phúc, quyền tự do cá nhân Nhưng có một điều chúng ta cầnphải hiểu là giới hạn của tự do và hạnh phúc của mình có ảnh hưởng đến ngườikhác, có ảnh hưởng đến xã hội hay không.? Hay tất cả mọi thứ đều có giới hạn củanó? Cũng là quy định trong luật hôn nhân gia đình: “ cấm kêt hôn cùng huyếtthống trong vòng 3 đời” Chúng ta lí giải cho quy định trên vì vấn đề đạo đức xãhội, vì hệ quả của kết hôn cùng huyết thống trong vòng ba đời là nguy cơ sẽ sinh ranhững đúa trẻ bị dị tật ( vấn đề sinh học) Nhưng những người cùng huyết thống ấy

nếu nảy sinh tình cảm cũng sẽ lập luận với chúng ta rằng họ cũng có quyền đượcmưu cầu hạnh phúc và tình yêu thì bình đẳng với tất cả mọi người Họ muốn kếthôn với nhau nhưng sẽ không sinh con mà nhận con nuôi hoặc nhờ người mangthai hộ thì nhà làm luật sẽ giải thích với họ như thế nào Như vậy hóa ra nhà làmluật đặt vấn đề đạo đức, vấn đề sinh học cao hơn quyền con người của nhữngngười này sao? Quyền con người chúng ta có tôn trọng và bảo vệ những phải côngbằng

Xuất phát từ nhiều quan điểm khác nhau, một số quốc gia không thừa nhậnquyền của người đồng tính, quan hệ tình dục của người đồng tính bị xem như mộttội phạm Ở Iran, pháp luật dựa trên các quan điểm bảo thủ của luật Hồi giáo nêncho rằng ngoài quan hệ tình dục của những cặp vợ chồng đã kết hôn, những quan

hệ tình dục khác là bất hợp pháp, không có cơ sở pháp luật nào thừa nhận các hành

vi tình dục đó Luật pháp Iran không cho phép quan hệ tình dục đồng tính, cáchành vi này bị coi là tội phạm kê gian (sodomy law) và bị phạt rất nặng, có thể bị

tử hình

2 Ý kiến ủng hộ

Quyền con người là những bảo đảm pháp lý toàn cầu có tác dụng bảo vệ các

cá nhân và nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc làm tổn hại đến nhânphẩm, những sự được cho phép và tự do cơ bản của con người (theo Văn phòngcao ủy Liên Hợp quốc) Hiểu đơn giản rằng, quyền con người là những quyền gắnvới con người không phụ thuộc vào quốc tịch, nơi sinh sống, giới tính, dân tộc,màu da, tôn giáo, ngôn ngữ…Đặc trưng cơ bản của quyền con người đó là:

- Tính phổ biến

- Không thể phân chia

- Không thể chuyển nhượng

- Liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau

Như vậy, tất cả mọi người trên trái đất này đều được hưởng các quyền conngười mà không bị hạn chế bởi đường biên giới quốc gia, bởi chế độ chính trị, tôngiáo… Tôn trọng, bảo vệ và thỏa mãn quyền con người là trách nhiệm của mỗiquốc gia, mỗi tổ chức, mỗi cá nhân

Vậy câu hỏi đặt ra là tại sao lại có sự phân biệt đối với những người đồnggiới tính ? Tại sao lại không cho họ hưởng những quyền con người như một conngười???

Quyền của những người đồng tính (lesbian, gay), người lưỡng tính(bisexual), người chuyển giới (transgender) thường được gọi chung là quyền củaLGBT (LGBT rights) Đây là một vấn đề gây nhiều tranh cãi trên lĩnh vực quyềncon người trong nhiều thập kỷ Những người ủng hộ quyền của LGBT đã lậpnhững tổ chức và phát động những phong trào mang tính chất toàn cầu để vậnđộng cho việc thừa nhận và pháp điển hóa các quyền của tất cả những người LGBTkhông bị phân biệt đối xử do xu hướng tình dục và giới tính của họ, trong đó cóquyền được kết hôn giữa những người đồng giới Tính đến tháng 3/2013, trên thếgiới đã có khoảng 20 quốc gia và vùng lãnh thổ hợp pháp hóa hôn nhân cho ngườiđồng giới và 44 quốc gia, vùng lãnh thổ đang áp dụng những chính sách bình đẳngtương tự (kết đôi có đăng ký) Tuy nhiên, các quốc gia thừa nhận hôn nhân đồnggiới chỉ chiếm số ít trên Thế giới, đặc biệt là ở các quốc gia phương Đông như ViệtNam, với nền tảng là các gia đình truyền thống thì định kiến về hôn nhân đồng giớitính còn rất nặng nề Chính kì thị này trở thành rào cản của tiến bộ xã hội, hội nhậpquốc tế Xã hội hiện đại ngày nay, nhất là giới trẻ đã có cái nhìn cởi mở và dangtay đón nhận người đồng giới Nhưng để đưa họ thực sự hòa nhập với xã hội thìcần có sự pháp điển hóa bằng đạo luật

Khuynh hướng ủng hộ xu thế kết hôn đồng giới tính được dựa trên những lí do sau:

- Năm 1990, tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã loại “đồng tính” ra khỏi danh sáchbệnh Đã không phải là bệnh thì không phải và cũng không thể chữa Ngườiđồng tính chỉ có khác biệt duy nhất là xu hướng tình dục Như vậy không thểkhông coi người đồng tính là người bình thường như các định kiến trước đây

- Hôn nhân nhằm tạo lập nên một gia đình thực hiện chức năng cơ bản là duy trìnòi giống Quan niệm cho rằng chỉ một nam, một nữ mới có thể thực hiện chứcnăng này là vô cùng phiến diện, phản khoa học Thực tế chứng minh rằng rấtnhiều cặp đồng tính vẫn có thể có con bằng các phương pháp như: thụ tinh nhântạo, mang thai hộ, xin con nuôi….Nếu cấm kết hôn đồng giới vì lý do các cặpđôi này không thể sinh con, đẻ cái thì phải chăng cần cấm những người vô sinh,tuổi cao kết hôn vì họ cũng không làm được điều này

- Việt Nam là một trong số những quốc gia tích cực trong chiến dịch thúc đẩy vàbảo vệ quyền con người Hơn nữa, trong giai đoạn cải cách tư pháp hiện nay,Việt Nam đã cho thấy mình là một quốc gia coi trọng quyền con người, điềunày được cụ thể bằng việc khẳng định “quyền con người” ngay tại Chương IIcủa dự thảo sửa đổi Hiến Pháp 1992 Chính vì lí do đó, Việt Nam không thểđứng ngoài xu hướng công nhận và hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới tính –một trong những quyền cơ bản của con người

- Bảo vệ quyền không bị phân biệt đối xử, được thừa nhận và bình đẳng trướcpháp luật của cá nhân: Mọi con người đều có quyền được đối xử công bằng,bình đẳng trước pháp luật mà không có bất kỳ sự phân biệt đối xử nào về chủngtộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo… Như vậy, không thể dựa vào sựkhác biệt về xu hướng tình dục mà phủ nhận quyền này của những cặp đôi đồnggiới

- Đứng từ góc độ quyền con người thì rõ ràng người đồng tính cũng có quyềnmưu cầu hạnh phúc, từ đó mà họ cũng có quyền tạo lập mối quan hệ với nhau.

Cụ thể hóa của việc tạo mối quan hệ đó chính là kết hôn hoặc các chế địnhtương tự Chỉ có như vậy họ mới có được hạnh phúc trọn vẹn

- Trên thực tế, không phụ thuộc vào việc luật pháp có thừa nhận hay không thừanhận, nhu cầu kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùnggiới tính vẫn là một hiện tượng xã hội có thật Việc sống chung này có thể làmphát sinh các quan hệ về nhân thân, tài sản, thậm chí về con cái Công nhận việckết hôn giữa những người đồng tính sẽ giúp Nhà nước bảo vệ tốt hơn quyền củanhững đối tượng này bằng công cụ pháp luật, đảm bảo quyền lợi các bên khi cómâu thuẫn xảy ra

- Nhu cầu kết hôn đồng giới ở Việt Nam: theo một nghiên cứu của Viện nghiêncứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường Viện nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môitrường iSEE, 92% người đồng tính muốn pháp luật cho phép kết hôn đồng giới.Người đồng giới tính ngày càng muốn khẳng định bản thân, công khai giới tính

để có thể sống như một người bình thường, không bị sự kì thị của xã hội

III Một số hình thức kết hợp được công nhận cho người đồng tính “Kết hợp dân sự” (Civil Union) là 1 sự kết hợp tư nguyện tương tự hôn

nhân dành cho 2 người đồng giới tính Khởi đầu từ Đan Mạch vào năm 1989, “kếthợp dân sự” hay dưới những tên gọi khác nhau đã được công nhận bởi pháp luật ởnhiều nước phát triển nhằm mục đích cấp cho các cặp đôi đồng tính những quyền,lợi ích, và trách nhiệm tương tự hôn nhân song không phải tất cả Trong một sốkhu vực, chẳng hạn như Quebec, New Zealand, và Uruguay, Pháp… “kết hợp dânsự” cũng được mở rộng cho các cặp vợ chồng khác giới