điều trị bằng laser bán dẫn công suất thấp nội tĩnh mạch

Nói một cách khác, bại não là một bệnh tĩnh, nghĩa là các tổn thương đã định hình và không tiến triển xấu hơn nữa Rất nhiều trẻ bị bại não thường có kèm theo các tình trạng bệnh khác đòi

Mục lục

I. Giới thiệu bệnh bại não

II. Nguyên nhân

III. Kết quả - số liệu nghiêm cứu của nước ngoài

IV. Phân loại

VI. Cơ chế điều trị bằng laser công suất thấp

VII. Tài liệu tham khảo

Bại não là tình trạng bệnh lý hoặc tổn thương của não trước khi được phát triển đầy đủ, gây ra những trở ngại vận động hoặc những tư thế dị thường

Đa số bệnh nhi bại não có kèm theo triệu chứng giảm sú t trí lực, có những hành vi bất thường, rối loạn cảm giác và trí giác

Bại não là một loại khuyết tật ảnh hưởng lên sự vận động, tâm thần, giác quan và hành vi của trẻ Bại não xảy ra do tổn thương não của trẻ trước khi sinh, trong khi sinh và cả sau sinh Các triệu chứng của bại não có thể nhẹ nhàng hoặc rất nặng nề ở các trẻ khác nhau tùy theo tổn thương não nhưng ở một trẻ nhất định thì triệu chứng không nặng lên khi trẻ lớn hơn

Khi phần não đã bị tổn thương thì không bao giờ hồi phục lại được nữa, chúng cũng không trở nên xấu hơn Nói một cách khác, bại não là một bệnh tĩnh, nghĩa là các tổn thương đã định hình và không tiến triển xấu hơn nữa Rất nhiều trẻ bị bại não thường có kèm theo các tình trạng bệnh khác đòi hỏi phải điều trị Các bệnh này gồm chậm phát triển tâm thần, khả năng học tập,động kinh, các vấn đề về thính giác, thị giác, ngôn ngữ

Trẻ bại não

II Nguyên nhân:

Trong khoảng 70% trường hợp, bại não có thể là do những bất thường xảy ra trước sinh làm ảnh thường của não.Nhiều trường hợp người ta chưa thể xác định được căn nguyên nhưng các nguyên nhân được biết của bại não bao gồm:

 Nhiễm trùng trong thai kỳ

Các nhiễm trùng ở phụ nữ có thai như rubella (sởi Đức), cytomegalovirus và toxoplasmosis có thể gây tổn thương não của bào thai và gây bại não sau này

 Vàng da nhân

Vàng da trẻ sơ sinh là do sự tích tụ trong máu một loại sắc tố có tên billirubin do tốc độ phá hủy hồng cầu cao và chức năng gan chưa trưởng thành ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ đẻ non

 Thiếu khí não bào thai

Khi chức năng của nhau thai bị giảm sút (suy nhau thai) hoặc bị bóc tách khỏi thành tử cung trước khi sinh (nhau bong non) hoặc do chảy máu do sai lệch

vị trí (nhau tiền đạo) có thể làm giảm lượng ôxy cung cấp cho thai nhi

 Ngạt trong quá trình chuyển dạ và sinh nở

Cho mãi đến gần đây người ta vẫn còn tin tưởng rộng rãi là ngạt (thiếu ôxy) trong quá trình chuyển dạ và sinh nở là nguyên nhân của hầu hết các trường hợp bại não

Một nghiên cứu cho thấy những trẻ sinh non có cân nặng lúc sinh thấp hơn 1500g có nguy cơ bại não cao gấp 30 lần so với trẻ sinh đủ tháng (trẻ sinh từ

37 đến 42 tuần thai) Lý do là trẻ sinh non có nguy cơ rất cao bị xuất huyết não gây tổn thương các tổ chức mong manh đang phát triển của não hoặc gây nên chứng nhuyễn hoá chất trắng quanh não thất

 Các bệnh máu

Bất đồng nhóm máu Rh là sự bất tương hợp nhóm máu giữa mẹ và bào thai gây nên vàng da trầm trọng và tổn thương não dẫn đến bại não Bệnh này thường gặp ở người da trắng còn ở VN rất hiếm gặp vì tỷ lệ mang Rh(-) cực

kỳ hiếm gặp

Tuy nhiên ở Việt Nam có thể gặp bất đồng nhóm máu ABO giữa mẹ và thai nhi

Một bệnh khác rất nặng nề mặc dù biện pháp phòng ngừa cực kỳ đơn giản

là xuất huyết não do thiếu vitamin K ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi cũng gây nên bại não.Các bệnh rối loạn chức năng đông máu khác cũng có thể là nguyên nhân của bại não vì làm tăng nguy cơ chảy máu trong não

 Các bất thường bẩm sinh khác

Các trẻ có bất thường cấu trúc hệ thần kinh, nhiều bệnh di truyền khác cũng làm tăng nguy cơ bại não

 Bại não mắc phải

Trẻ mắc các chứng bệnh gây tổn thương thần kinh trong hai năm đầu tiên của đời sống ví dụ như viêm màng não mủ,viêm não,chấn thương sọ não

III Kết quả - số liệu nghiêm cứu của nước ngoài

Hội nghị Quốc tế về hiện đại hóa y dược học cổ truyền, được tổ chức tại Tp

HCM từ 30/03/2002 – 31/03/2002, có bản báo cáo của nhóm Lưu Chấn ở Khoa Hồi

phục Chức năng Thần kinh trẻ em – Bệnh viện Phụ - Nhi, thành phố Nam Hải, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc cụ thể gồm các vấn đề chính sau đây:

1) Từ 1988 – 2000, nhóm nghiên cứu đã thực hiện điều trị cho 350 bệnh nhi bị

bại não Số bệnh nhân này được chia làm hai nhóm:

- Nhóm thứ nhất: được điều trị theo phương thức kết hợp, gồm 300 bệnh nhi bại

não Kết quả kiểm tra CT scanner cho thấy: 228 ca có biến đổi bệnh lý ở não, gồm: teo não nhuyễn hóa cục bộ, chất trắng kém phát triển, chiếm 76%

- Nhóm thứ hai – nhóm đối chứng: được điều trị bằng phương pháp kinh điển gồm 50 bệnh nhi bại não Kết quả kiểm tra cho thấy 39 ca: biến đổi bệnh lý ở não, chiếm 78%

Sau 6 tháng điều trị, các bệnh nhi được kiểm tra CT scanner với kết quả như

sau:

 Ở nhóm nghiên cứu 228 bệnh nhi bị teo não, não nhuyễn hóa, chất trắng

kém phát triển thì có 61 trường hợp hồi phục bình thường hoặc chuyển biến tốt, chiếm

26.75%

 Ở nhóm đối chứng: trong 39 trường hợp (có tổn thương tương tự nhóm

nghiên cứu) được điều trị, chỉ có 01 ca chuyển biến, chiếm 2.56%

Trên cơ sở kết quả trên, nhóm nghiên cứu kết luận: quá trình hồi phục tổ chức não

của trẻ em trong giai đoạn phát triển khác với sự hồi phục của người trưởng thành

có não đã hết giai đoạn phát triển Tổ chức não ở trẻ em có thể co giãn, có khả năng phục hồi rất cao, trong những hoàn cảnh đặc biệt còn có khả năng tái sinh.

2) Kết quả kiểm tra đa phổ nội động mạch ở bệnh nhi bại não cho thấy:

- Tốc độ lưu huyết động mạch cảnh thấp hơn bình thường

- Chỉ số huyết trở trong lòng mạch cao hơn bình thường

Kết quả kiểm tra SPECT ở bệnh nhi bại não phát hiện 93% có giảm áp lực thành mạch

Căn cứ vào kết quả nghiên cứu lâm sàng vi tuần hoàn của 171 ca bệnh nhi bại não,

nhóm nghiên cứu kết luận: tăng huyết trở vi tuần hoàn kéo dài là một nhân tố ức

chế chủ yếu sự phát triển não ở bệnh nhi bại não.

3) Đại bộ phận bệnh nhi bại não thường kèm theo suy dinh dưỡng hoặc còi

xương, thiếu máu hoặc hệ tiêu hóa hấp thụ kém.

Ngoài ra còn có một số không ít bệnh nhi bại não có suy giảm miễn dịch Điều

này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự duy trì huấn luyện hồi phục, cũng như ảnh hưởng đến tốc độ phát triển não và phát dục bình thường của bệnh nhi bại não

IV Phân loại [2]

Biểu hiện của bại não khác nhau từ trẻ này qua trẻ khác Mỗi chuyên gia có thể đưa ra một cách để phân loại bại não

Để đơn giản người ta thường chia ra làm bốn thể chính:

 Thể co cứng

Trẻ ở thể này có tình trạng căng cơ, hai

chân thường duỗi chéo, tay co cứng gập

mạnh tại khớp khuỷu hoặc duỗi cứng

xoay trong vai

Cổ ưỡn mạnh hoặc rủ xuống Bàn chân

thuổng Trẻ không có cử động tại từng

khớp riêng biệt (thường chuyển động

khối)

 Thể múa vờn

Bàn chân, cánh tay, bàn tay và các cơ mặt

của trẻ có những vận động lúc nhanh, lúc

chậm hoặc bị rung

Cánh tay và đùi có thể bị rung giật hoặc

đôi khi chỉ có bàn tay và các ngón chân

vận động một cách không có chủ đích

Sự thay đổi trương lực cơ thường xuyên

lúc tăng, lúc giảm, lúc cứng đờ, lúc mềm

nhẽo

Trẻ có những vận động vô ý thức toàn

thân

 Thể thất điều (mất điều hòa, khả năng cân bằng kém)

Trẻ bại não thể này có biểu hiện sự rối loạn thăng bằng và cử động không chính xác Trẻ khó tập ngồi và đứng, rất dễ té và sử dụng bàn tay rất vụng

về

 Thể nhão

Thể này ít gặp Trẻ liệt do giảm hoặc mất trương lực cơ, người mềm nhũn Thể này có thể chuyển tiếp thành thể co cứng hay múa vờn về sau Dễ chẩn đoán nhầm thể này với các bệnh của cơ

V Các phương pháp điều trị

 Liệu pháp Tế bào gốc [3]

Ư

u điểm:

 Giảm đáng kể trương lực cơ bất thường

 Tăng cường sức mạnh cơ bắp

 Cải thiện chức năng vận động (chẳng hạn như tư thế ổn định, giữ cổ ở vị trí thẳng đứng, ngồi, nắm tay, đứng, đi bộ, dáng đi)

 Sự phối hợp tốt hơn

 Tăng cảm giác ngon miệng và tăng cân

 Cải thiện chức năng ngôn ngữ và trí thông minh

 Cải thiện kỹ năng tập trung, ghi nhớ tốt hơn

Nhược điểm: Những bệnh nhân bại não không đủ điều kiện áp dụng cấy ghép tế bào gốc

 Bệnh nhân bại não bị bệnh động kinh

 Bệnh nhân có tràn dịch não (não úng thủy)

 Đối với những bệnh nhân chậm phát triển trí tuệ nặng nhưng có chức năng vận động tốt, phương pháp điều trị cấy ghép tế bào gốc đã không được chứng minh là có hiệu quả cho đến nay

 Kết quả không rõ ràng trong nhóm các trẻ em mắc chứng tự kỷ hay tăng động

 Châm cứu [4],[8]

Ư

u điểm:

 Tác động kích thích các huyệt, dưỡng khí, thông kinh

 Có thể chữa trị cho bệnh nhân ở bất kỳ nơi nào

 Thao tác nhanh đơn giản, không cần trang bị nhiều

 Những bệnh nhân có bệnh nhưng do hệ miễn dịch kém hoặc dị ứng với thuốc thì châm cứu sẽ rất hữu hiệu giúp bệnh nhân chống lại bệnh tật

Nhược điểm:

 Mỗi lần trị liệu chỉ thực hiện khoảng 30 phút - 60 phút

 Tác dụng phụ không mong muốn có thể xảy ra khi được thực hiện bởi các học viên được đào tạo kém.khó tránh khỏi rủi ro sau:

+ Nhiễm trùng

+ Truyền bệnh

+ Chảy máu

+ Tụ máu

+ Chóng mặt

+ Đau

 Vật lý trị liệu [5],[9]

Ư

u điểm:

 Phụ huynh có thể trực tiếp tập cho trẻ bằng những bài tập đơn giản

 Lợi ích lớn nhất của điều trị cho đứa trẻ bị bại não là trong điều trị các bệnh

có vấn đề khi chúng xảy ra, bao gồm:

+ Cơ teo hoặc thắt chặt

+ Tổn thất trong phạm vi chung của chuyển động

+ Cơ bắp co cứng

+ Đau ở cơ và khớp

+ Viêm khớp

+ Co cứng (cứng cơ)

Nhược điểm:

 Phải kết hợp với nhiều phương pháp tuỳ theo giai đoạn,lứa tuổi và mức độ nặng nhẹ cuả trẻ

 Chỉ hiệu quả và hiệu quả cao đối với những trẻ em bị chậm phát triển trí tuệ mức độ nhẹ

VI Cơ chế điều trị bằng laser công suất thấp:

Thiết bị quang châm – quang trị liệu bằng laser bán dẫn công suất thấp loại 12 kênh

 Laser nội tĩnh mạch:

 có đặc điểm chỉ kích thích và đặt nguồn phát ở một vị trí nhưng hiệu ứng đi khắp cơ thể vì năng lượng hoạt hóa lan theo dòng máu tác động lên hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu… và dịch thể

 Một kim luồn đưa hiệu ứng năng lượng này vào trong lòng mạch máu sẽ làm hồng cầu linh động hơn, vi mạch máu giãn ra nhanh hơn gấp 2 lần thuốc thông thường, tạo điều kiện phục hồi và khắc phục phần lớn các rối loạn,ngăn cản phần lớn các gốc tự do là nguyên nhân phá hủy màng sinh học

tế bào

 Nguyên lý chùm tia laser[7]

 Chiếu chùm tia laser hồng ngọc làm việc ở bước sóng 694,3nm với công

 Hiệu ứng kích thích sinh học thông qua hàng loạt phản ứng quang hóa và quang sinh

 Phản ứng quang hóa được hiểu như sau: phân tử ở trạng thái trung hòa (ở mức năng lượng cơ bản) thì hoạt tính sinh học của nó yếu

 Dưới tác động của photon trong chùm tia Laser phân tử ấy được chuyển lên trạng thái kích thích ở đấy hoạt tính sinh học của nó mạnh mẽ hơn

hv + O2 ⇒ O2 *

 Nhờ những quá trình trên làm thay đổi rất đa dạng ở mức độ tế bào, từ đấy tạo nên nhiều đáp ứng tích cực ở mức hệ thống chức năng và mức cơ thể trọn vẹn

Tóm tắt như sơ đồ sau:

Xin lưu ý một số điểm sau đây:[10]

+ Bất cứ một đáp ứng nào trên đây là kết quả của một loạt quá trình: vật

lý, hóa học, hóa lý … rất phức tạp, được khởi phát dưới tác động của photon chùm tia Laser công suất thấp

+ Bản thân các đáp ứng trên lại có thể có nhiều tác động tương hổ

Chính vì vậy, làm cho việc truy tìm các quá trình sơ cấp rất phức tạp và gặp nhiều khó khăn Cho nên, việc tiếp nhận các đáp ứng nêu trên đóng vai trò quan trọng

Trên hình 1.3 trình bày lượng phân tử AND so với đối chứng, ở các bước sóng khác nhau Kết quả trên cho thấy, lượng phân tử AND so với đối chứng phụ thuộc vào bước sóng tác dụng khá phức tạp

Ở một số bước sóng nhất định, lượng này đạt cực đại, nhưng giá trị ở các điểm cực đại lại khác nhau

Thí dụ ở bước sóng 400 nm, lượng phân tử AND so với đối chứng đạt 128%,

ở bước sóng 620 nm đạt 135%, ở bước sóng 780 nm lại đạt 160%

Rất tiếc thí nghiệm trên chỉ tiến hành ở dãy sóng ánh sáng nhìn thấy, còn ở dãy sóng hồng ngoại gần còn bỏ trống

Ở khía cạnh khác, độ xuyên sâu của chùm tia Laser còn là một trong những yếu tố quan trọng nhất xác định khả năng ứng dụng Laser công suất thấp trong y học lâm sàng

Bằng việc mô hình hóa sự lan truyền photon trong da gồm 2 lớp biểu bì và hạ

bì bằng phương pháp Monte Carlo, với nồng độ sắc tố khác nhau, với các bước sóng khác nhau Công trình đã thu được những kết quả sau đây: [17] + Bước sóng 780 nm, 850 nm và 940 nm (đặc biệt ở bước sóng 940 nm)

có khả năng xuyên sâu trong mô hơn bước sóng 630 nm ở mọi nồng độ sắc tố khác nhau

+ Đối với bước sóng 630 nm, sự ảnh hưởng của sắc tố da lên độ xuyên sâu khá lớn, nồng độ sắc tố da càng lớn thì độ xuyên sâu càng ngắn Trong khi

ấy, đối với bước sóng 940 nm, sự ảnh hưởng nồng độ sắc tố da lên độ xuyên

 Cơ chế điều trị [6]

Trên cơ sở kết quả khảo sát của hai công trình trên, chúng tôi chọn laser bán dẫn làm việc ở bước sóng 780nm và 940nm để tạo ra hiệu ứng hai bước sóng đồng thời, tác động trực tiếp lên:

a) Vùng vận động, vùng nhậ n thức, vùng ngôn ngữ,…theo phương thức đầu châm trong châm cứu cổ truyền phương Đông.

Đầu châm

b) Vùng tổn thương ở não từ kết quả chụp CT scanner hoặc MRI

c) Vùng cột sống cổ đối với bệnh nhi có cổ yếu Đa số bệnh nhi bị bại não trong lứa tuổi từ 1 tuổi đến 3 tuổi bị yếu cổ

d) Hai đám rối thần kinh ở vùng cổ và vùng thắt lưng, nhằm:

- Làm cho cột sống lưng vững để làm điểm tựa cho việc ngồi, đứng và đi sau này

- Khai thông mạch máu và dây thần kinh ở phía tay và chân bị co gấp

1) Kích thích các huyệt ở tay hoặc chân cần hồi phục chức năng vận động ở bệnh nhi bị bại não bằng quang châm laser bán dẫn làm việc ở bước sóng

940nm, gồm có 10 kênh Hoặc chỉ sử dụng các huyệt Hoa Đà Giáp Tích dọc hai bên cột sống

2) Hoạt hóa hệ miễn dịch của bệnh nhi bị bại não theo các phương thức sau đây:

• Sử dụng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời tác động lên: tuyến ức, lách và các lympho gần vị trí tổn thương

Hệ miễn dịch

Sử dụng quang châm bằng laser bán dẫn làm việc ở bước sóng 940nm lên các huyệt: Hợp Cốc, Khúc Trì, Túc Tam Lý, Huyền Chung, Tam Âm Giao

• Sử dụng laser bán dẫn nội tĩnh mạch

3) Kết hợp: phục hồi chức năng và chế độ dinh dưỡng tại gia đình là bảo đảm cơ bản cho việc củng cố kết quả điều trị

- Đối với tim: làm cho tim khỏe, thực hiện tốt chức năng bơm máu đến các bộ phận của cơ thể

- Đối với mạch máu: làm cho mạch máu thông thoáng hơn, sự đàn hồi của nó tốt hơn

- Đối với máu: giảm kết dính tiểu cầu, hoạt hóa hệ tiêu sợi huyết, tối ưu hóa phổ lipid máu,…

=> Làm cho huyết trở tuần hoàn máu sẽ giảm đến mức tối thiểu Từ đó, dòng máu sẽ lưu thông tốt hơn

b) Điều thứ hai: khi hệ tuần hoàn máu được cải thiện sẽ dẫn đến hàng loạt hiệu ứng toàn thân như:

- Điều chỉnh miễn dịch đặc hiệu và không đặc hiệu

- Tăng khả năng kết hợp oxy với hồng cầu, tăng vận chuyển oxy trong máu

- Tăng cường hoạt tính kháng oxy hóa

Nhờ hiệu ứng này mang lại hàng loạt đáp ứng sinh học mà y văn thế giới đã khẳng định là:

+ Đáp ứng chống viêm + Đáp ứng chống đau + Đáp ứng của tổn thương tế bào + Đáp ứng tái sinh

+ Đáp ứng của hệ miễn dịch + Đáp ứng của hệ tim mạch + Đáp ứng hệ nội tiết

=> Là công cụ đắc lực phục vụ cho việc điều trị phục hồi chức năng do bại não ở trẻ em gây nên

5) Kích thích các huyệt ở tay hoặc chân cần hồi phục chức năng vận động

ở bệnh nhi bị bại não bằng quang châm laser bán dẫn làm việc ở bước sóng 940nm, gồm có 10 kênh

- Hoạt hóa hệ miễn dịch của bệnh nhi bị bại não theo các phương thức sau đây:

Sử dụng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời tác động lên: tuyến ức, lách

và các lympho gần vị trí tổn thương

Kết hợp: phục hồi chức năng và chế độ dinh dưỡng tại gia đình là bảo

đảm cơ bản cho việc củng cố kết quả điều trị