thực trạng ô nhiễm không khí ở thành phố hồ chí minh

Nguồn thải của quá trình sản xuất này cũng có thể được hút vàthổi ra ngoài bằng hệ thống thông gió.Các ngành công nghiệp chủ yếu gây ô nhiễm không khí bao gồm: nhiệtđiện; vật liệu xây dự

Phần I: MỞ ĐẦU

I Nguyên nhân chọn đề tài

Ngày nay, vấn đề ô nhiễm môi trường nói chung và ô nhiễm môi trườngkhông khí nói riêng đã và đang ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn ở Việt Nam.Trên các phương tiện thông tin đại chúng hằng ngày, chúng ta có thể dễ dàng bắtgặp những hình ảnh, những thông tin về việc môi trường bị ô nhiễm Bất chấpnhững lời kêu gọi bảo về môi trường, tình trạng ô nhiễm càng ngày càng trở nêntrầm trọng Vì vậy việc nghiên cứu đánh giá lại thực trạng ô nhiễm môi trường ởnước ta là rất thiết thực, đặc biệt là ở những đô thị lớn như thành phố Hồ ChíMinh…

II Mục tiêu nghiên cứu

Bài nghiên cứu sẽ làm rõ những thực trạng về vấn đề ô nhiễm ở thành phố

Hồ Chí Minh hiện nay, đồng thời phân tích các nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó

để từ đó đưa ra được giải pháp nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường ởViệt Nam hiện nay nói chung và ở thành phố Hồ Chí Minh nói riêng

III Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

1 Đối tượng nghiên cứu

Môi trường không khí tại thành phố Hồ Chí Minh

2 Phạm vi nghiên cứu

Môi trường không khí tại thành phố Hồ Chí Minh

Phần II: CƠ SỞ LÝ LUẬN

I Khái niệm ô nhiễm môi trường không khí

Không khí là hỗn hợp nhiều loại khí và hơi nước bao quanh Trái Đất, khôngmàu, không mùi, không vị Trong đó có chứa 78% , 21% , 1% các khí khác

Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quantrọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây ra sựtỏa mùi, có mùi khó chịu, giảm tầm nhìn xa (do bụi)

II Nguồn gây ô nhiễm không khí

Có rất nhiều nguồn gây ô nhiễm không khí Có thể chia ra thành nguồn tựnhiên và nguồn nhân tạo

1 Nguồn tự nhiên

Núi lửa: Núi lửa phun ra những nham thạch nóng và nhiều khói bụi giàuSunfua, Metan và những loại khí khác Không khí chứa bụi lan tỏa đi rất xa vì nóđược phun lên rất cao

Cháy rừng: Các đám cháy rừng và đồng cỏ bởi các quá trình tự nhiên xảy ra

do sấm chớp, cọ sát giữa thảm thực vật khô như: tre, cỏ Các đám cháy nàythường lan truyền rộng, phát thải nhiều bụi và khí

Bão bụi gây nên do gió mạnh và bão, mưa bào mòn đất sa mạc, đất trồng vàkhí thổi tung lên thành bụi Nước biển bốc hơi và cùng với sóng biển tung bọtmang theo bụi muối lan truyền vào không khí

Các quá trình phân hủy, thối rữa xác động vật, thực vật tự nhiên cũng phátthải nhiều chất khí, các phản ứng hóa học giữa khí tự nhiên hình thành các khíSunfua, Nitrit, các loại muối… Các loại bụi, khí này đều gây ô nhiễm không khí

Do bốc hơi, rò rỉ, thất thoát trên dây chuyền sản xuất sản phẩm và trên cácđường ống dẫn tải Nguồn thải của quá trình sản xuất này cũng có thể được hút vàthổi ra ngoài bằng hệ thống thông gió.

Các ngành công nghiệp chủ yếu gây ô nhiễm không khí bao gồm: nhiệtđiện; vật liệu xây dựng; hóa chất và phân bón; dệt và giấy; luyện kim; thực phẩm;các xí nghiệp cơ khí; các nhà máy thuộc ngành công nghiệp nhẹ; giao thông vậntải; bên cạnh đó phải kể đến sinh hoạt con người

Phần III: P

Phần IV: HƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Thu thập số liệu, thông tin thứ cấp: Các loại tài liệu liên quan đến mục tiêu

nghiên cứu đã được công bố lấy từ sách, báo và trên internet

Phương pháp miêu tả: Miêu tả tình trạng ô nhiễm môi trường không khí ởthành phố Hồ Chí Minh, hậu quả và giải pháp hạn chế ô nhiễm

Phần V: KẾT QUẢN NGHIÊN CỨU

I Thực trạng ô nhiễm không khí ở một số thành phố của Việt Nam

Tốc độ tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam trong những năm qua đã có nhiềuthành công đáng kể, nhưng đi kèm với sự phát triển đó thì các hoạt động như giaothông vận tải, sản xuất công nghiệp, xây dựng,…đang gây sức ép lớn đến môitrường không khí đô thị Các thành phố lớn và khu công nghiệp của Việt Nam sovới nhiều nước trên thế giới tuy quy mô và tầm cỡ chưa bằng, nhưng tình trạng ônhiễm môi trường nói chung và ô nhiễm môi trường không khí nói riêng đang cónguy cơ ngày một tăng, có nơi đã ở mức trầm trọng, đặc biệt tại thành phố Hồ ChíMinh

 Tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội

Trước năm 1954 Hà Nội là một thành phố mang nặng tính chất hành chính

và trung tâm tiêu thụ, công nghiệp chưa phát triển Nội thành chiếm 1.200 hatrong đó có 120 ha được cấu trúc đô thị hoàn chỉnh Dân số nội thành có 25.000người Đến năm 1992 nội thành đã mở rộng lên 4.300 ha (tăng 3.5 lần), dân sốnội thành gần 1 trirệu người Về công nghiệp, năm 1955 mới chỉ có 9 xí nghiệpcông nghiệp, nay con số này tăng lên đến 277, ngoài ra còn 240 xí nghiệp thươngnghiệp, ăn uống, 300 xí nghiệp dịch vụ, sửa chữa, 450 hợp tác xã tiểu thủ côngnghệp và 3.550 tổ sản xuất dịch vụ với trên 30.000 lao động Phần lớn các xínghiệp công nghiệp, nhà máy đều sử dụng các thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu, đặcbiệt là các đơn vị sản xuất nhỏ Một số nơi chưa có các hệ thống thông gió và xử

lí hơi khí độc, một số nơi tuy đã có nhưng không duy trì, bão dưỡng tốt hoặc hưhỏng chưa thay thế do không có kinh phí,… nên thực tế không hoạt động được

Vì vậy, tuy mức độ sản xuất công nghiệp nhỏ nhưng môi trường không khí lại bị

ô nhiễm trầm trọng hơn so với thủ đô các nước khác

Về giao thông vận tải, tuy mật độ xe không lớn, các tuyến đường chính chỉkhoảng 1.500- 30.000 xe/giờ do đường hẹp, mặt đường xấu, không phân tuyến rõràng nên các phương tiện phải luôn thay đổi tốc độ, đặc biệt ở một số nút giaothông như Cửa Nam, Ngã Tư Sở, Khâm Thiên,… các xe phải dừng lâu nên lượngkhói thải sinh ra rất lớn Theo thống kê của Sở Giao thông Công chánh Hà Nội,năm 1996 ở Hà Nội có khoảng 65.000 ô tô các loại, hơn 600.000 xe gắn máy, gần

150 xe bus các loại,… hàng năm số lượng xe ở Hà Nội tăng lên rất nhanh Tạimột số tuyến đường như Mai Đọng, Lò Đúc, Minh Khai, Giải Phóng, Ngã Tư Sở,

… nồng độ các chất ô nhiễm so với tiêu chuẩn cho phép (TCVN-1995) cao hơnrất nhiều lần.

 Tình trạng ô nhiễm không khí tại thành phố Hải Phòng

Thành phố Hải Phòng với dân số trên 400.000 người, đường xá chật hẹp,

tổ chức giao thông không khác gì Hà Nội nên ô nhiễm môi trường không khí gây

ra không khác gì Hà Nội Mặt khác, đây lại là một hải cảng lớn thường xuyên đóncác tàu chở hàng xuất và nhập khẩu vào các tỉnh phía Bắc và là trung tâm phânphối hàng đi các tỉnh phía Bắc nên mật độ giao thông tăng khá cao

 Tình trạng ô nhiễm môi trường không khí ở một số khu công nghiệp và các tỉnh khác.

Ở miền Bắc, một số khu công nghiệp lớn như vùng mỏ Quảng Ninh, khugang thép Thái Nguyên, khu công nghiệp Việt Trì, Hải Phòng,… Bên cạnh đó cònmột số nhà máy lớn với mức độ ô nhiễm khá trầm trọng như nhà máy nhiệt điệnNinh Bình, Phân đạm Hà Bắc,…

Ở miền Nam, lớn nhất là khu công khu công nghiệp Biên Hòa thuộc tỉnhĐồng Nai, ngoài ra còn có khá nhiều nhà máy nằm rải rác xen kẽ trong các khudân cư như khu vực quận Tân Bình với các nhà máy Hóa chất Tân Bình, Dầu ănTân Bình, Mì Vifon,…

Trong các khu công nghiệp và các nhà máy nêu trên, nồng độ các chất ônhiễm rất cao, có nơi vượt tiêu chuẩn cho phép hàng trăm lần Phạm vi bị ônhiễm cũng rất rộng, có nơi lên tới hàng chục kilômet

II Thực trạng ô nhiễm không khí tại thành phố Hồ Chí Minh

Chất lượng không khí ở các đô thị lớn nói chung và Tp.HCM nói riêng, đa

ng bị ô nhiễm trầm trọng, gây tác động xấu đến sức khoẻ của cộng đồng Theo kếtquả nghiên cứu, hiện nay không khí ở thành phố Hồ Chí Minh đang bị ô nhiễmnghiêm trọng bởi các chất khí độc hại Ngoài chất chì còn có các phụ gia kháccarbon monoxit, lưu huỳnh, hạt bụi lơ lửng Các phương tiện cơ giới còn thải rathành phần gây hiệu ứng nhà kính như CO2, CH4, N2O và Benzen Trong đóBenzen là một chất gây ô nhiễm không khí đáng lo ngại vì nó có khả năng gâyung thư trên cơ thể con người Dù biết tác hại như vậy, phương tiện đi lại vẫn tiếptục tăng ở các thành phố lớn như ở TPHCM Mức gây ô nhiễm không khí vượtmức tiêu chuẩn cho phép, chiếm trên 95% tỷ lệ gây ra ô nhiễm và một trong 10thành phố trên thế giới có mức độ ô nhiễm cao nhất hiện nay Nồng độ O2 trongkhông khí tại TP.HCM có xu hướng giảm trong khi nồng độ CO ngày càng cao.Theo Trung Tâm quan trắc môi trường TPHCM, tại các ngã tư giao lộ nội thành,nơi thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông và có mật độ xe cộ qua lại đông như ởkhu vực đường Điện Biên Phủ, quận 1 và ngã tư Hàng Xanh, quận Bình Thạnh đãxây dựng xong một trạm quan trắc Trạm này đo đạc thấy không khí có nồng độ ônhiễm bụi vượt tiêu chuẩn 100% và các chất thải khác từ môtô, xe máy cũng vượtmức cho phép Điều nghịch lý là các phương tiện này chỉ tiêu thụ khoảng 60%lượng xăng dầu nhưng thải ra các chất độc hại gây ô nhiễm lại chiếm tỷ lệ cao Ônhiễm bụi là vấn đề đáng lo ngại đối với chất lượng môi trường không khí đô thịtại TP.HCM Theo kết quả quan trắc ô nhiễm không khí giao thông, nồng độ bụidao động từ 0,38 đến 0,93 mg/m3, 100% giá trị quan trắc bụi tại các tuyến đườnggiao thông chính ở thành phố không đạt chuẩn

1 Ô nhiễm bụi

Tại TP HCM, hiếm thấy người dân nào ra đường mà không tự trang bị khẩutrang để chống khói bụi từ các phương tiện giao thông và các nhà máy, khu côngnghiệp thải ra… Không cần thiết bị đo lường phân tích nào, họ cũng có thể cảmnhận được mức độ ô nhiễm không khí xung quanh đang ngày càng nặng nề

Theo kết quả đánh giá từ 6 trạm quan trắc đặt tại các cửa ngõ TP HCM,nồng độ bụi đo được luôn vượt mức cho phép từ 90% trở lên! Theo quy chuẩnViệt Nam quy định, nồng độ bụi cho phép là 0,3 mg/m3, thế nhưng, tại các khuvực này, nồng độ bụi quan trắc có khi lên đến 2,1mg/m3, gấp 7 lần chuẩn chophép Các khu vực luôn đứng đầu bảng là ngã tư Đinh Tiên Hoàng - Điện Biên

Phủ (nồng độ bụi là 0,53mg/m3) và ngã sáu Gò Vấp (nồng độ bụi là 0,73mg/m3)

…

Theo một nghiên cứu tại Khoa Môi trường, Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM, bụi mịn vừa được báo cáo mới đây, trong thành phần bụi có trong khôngkhí tại một số khu vực ở TP HCM có lẫn hợp chất hữu cơ đa vòng có từ 4-6 vòng.Đây là các muội than rất nhỏ (0,01 - 0,08 micromet) hình thành từ khói thải động

cơ sử dụng nhiên liệu xăng, dầu Khi thải vào không khí, các chất này nhanhchóng kết hợp thành những hạt bụi có kích thước lớn hơn Và đã có các bằngchứng khoa học cho thấy chất hữu cơ này tác nhân gây ung thư, biến đổi gen, cácbệnh về hô hấp và những bệnh tật khác trên cơ thể người

Hiện tại TP HCM có các trạm quan trắc đặt tại các khu vực cửa ngõ ra vàothành phố Bao gồm 6 trạm ở vòng xoay Hàng Xanh, ngã tư Đinh Tiên Hoàng -Điện Biên Phủ, vòng xoay Phú Lâm, vòng xoay An Sương, ngã sáu Gò Vấp, ngã

tư Nguyễn Văn Linh - Huỳnh Tấn Phát Theo kết quả quan trắc cho thấy, mức độ

ô nhiễm bụi tăng dần theo thời gian Trong năm 2010, tại khu vực vòng xoayHàng Xanh, tỉ lệ bụi ở quý một vượt chuẩn cho phép 82%, thì sang quý hai con sốnày là 83% và quý ba là… 93% Tại khu vực ngã sáu Gò Vấp, nồng độ bụi luônvượt chuẩn 100% Năm 2007, chuỗi số liệu đo đạc về bụi tại sáu trạm quan trắcnày cho thấy có ít nhất 81% giá trị đo đạc vượt chuẩn cho phép Đến năm 2009 là89% và trong quý III-2010 con số này đã "bứt phá" lên 95%

Chất lượng môi trường không khí tại 6 trạm quan trắc TP.HCM (trung bình

12 tháng năm 2012)

2 Ô nhiễm khí

Trong những năm qua nồng độ SO2 và CO trung bình năm nhìn chung vẫntrong giới hạn TCVN 5937:2005 Do phần lớn SO2 phát sinh từ các hoạt độngsản xuất công nghiệp nên sự chênh lệch nồng độ SO2 giữa khu vực dân cư và trụcđường giao thông không nhiều và có xu hướng giảm đi do một phần các cơ sở sản

xuất được di dời ra khỏi các thành phố trong năm vừa qua.

3 Ô nhiễm các khí CO,

Đầu năm 2009 nồng độ NO2 từ 0,19-0,34mg/m³, nhiều nơi vượt tiêuchuẩn cho phép và số lần vượt tiêu chuẩn cho phép có xu hướng tăng Điều nàychứng tỏ các phương tiện giao thông sử dụng động cơ đốt trong thải chất gây ônhiễm đang có xu hướng tăng Nồng độ CO2 trung bình dao động trong khoảng9,93-21,37mg/m³, nằm trong mức cho phép Tuy nhiên, vẫn có 4 trong tổng số 6trạm quan trắc có từ 3-17% giá trị quan trắc không đạt tiêu chuẩn cho phép

Trong quý 3/2012 nồng độ trung bình giờ của NO2 dao động từ 0,15 – 0,20mg/m3 So với cùng kỳ năm 2012, nồng độ NO2 có xu hướng giảm tại 4/6 trạmquan trắc và có xu hướng tăng tại 5/6 trạm quan trắc so với quý 2/2013

Trong quý 3/2012 nồng độ trung bình giờ của CO dao động từ 8,6 mg/m3 –14,47 mg/m3 và có 100% số liệu đạt Quy Chuẩn Việt Nam

4 Ô nhiễm chì (Pb) trong không khí đô thị

Thực hiện chỉ thị 24/3000/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ở nước ta đã

sử dụng xăng không pha chì từ ngày 1-7-2001 Số liệu quan trắc ô nhiễm giaothông cho thấy nồng độ chì trong không khí tại thành phố Hồ Chí Minh trungbình năm 2002 giảm đi khoảng 50%

Theo số liệu quan trắc của Chi cục BVMT TP Hồ Chí Minh, mặc dù nồng

độ chì trung bình 24 giờ vẫn nằm trong giới hạn cho phép (1,5 µg/m3), nhưng từnăm 2005 đến nay, nồng độ này đã tăng lên so với những năm trước Năm 2006,nồng độ chì trung bình đã tăng từ 1,4 đến 2,4 lần so với năm 2005

Đầu năm 2009, nồng độ chì đo được tại các trạm quan trắc dao động trongkhoảng 0,22-0,38µg/m³, trong đó nồng độ chì tại khu vực Gò Vấp trung bình0,38µg/m³, cao nhất so với các trạm còn lại

Trong quý 3/2012 hàm lượng trung bình giờ của Chì dao động từ 0,33 –0,40 µg/m3; có xu hướng tăng so với cùng kỳ năm 2012 (tăng tại tất cả 06 trạmquan trắc) và quý 2/2013 (tăng tại 05 trạm quan trắc)

III Nguyên nhân

1 Nguồn ô nhiễm không khí từ hoạt động công nghiệp

Công nghiệp hoá càng mạnh thì nhu cầu tiêu thụ năng lượng ngày cànglớn, nguồn ô nhiễm không khí càng tăng Hiện nay trên địa bàn thành phố Hồ ChíMinh có 13 khu công nghiệp, khu chế xuất và nhiều khu công nghệ cao đang hoạtđộng với tổng diện tích 3.391,306 ha; 2 khu công nghiệp đang giải phóng mặtbằng và xây dựng cơ sở hạ tầng; 7 khu công nghiệp dự kiến thành lập mới; 4 khucông nghiệp dự kiến mở rộng Như vậy, tính đến năm 2020, thành phố sẽ có tổngcông 23 khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao với tổng diện tích

là 6.130,706 ha Sự phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất đang đóng góptích cực cho công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá của thành phố Hồ ChíMinh Tuy nhiên, hoạt động sản xuất công nghiệp nói chung và khu công nghiệp,khu chế xuất nói riêng cũng gây tác động xấu đến môi trường

Các khí thải độc hại sinh ra từ các nhà máy, xí nghiệp chủ yếu do quá trìnhchuyển hoá năng lượng( tiêu thụ than và xăng dầu các loại) Trong khi nhiên liệuchứa nhiều tạp chất không tốt đối với môi trường, cụ thể là hàm lượng Benzentrung bình là 33.6mcg/m3 không khí, cao gấp 6.72 lần tiêu chuẩn của Tổ chức Y

tế thế giới ( nếu dựa vào kết quả này để tính toán nguy cơ mắc bệnh bạch cầu khiphơi nhiễm benzen trong không khí cao gấp 5,4 lần giá trị chấp nhận tối đa(1mcg/m3)), hàm lượng lưu huỳnh trong Diezen cao sinh ra khí làm ô nhiễm môitrường Nếu như lượng nhiên liệu, nguyên liệu tiêu thụ hàng năm không đượckiểm soát chặt chẽ thì chúng ta phải đới mặt với vấn đề ô nhiễm không khí đô thịrất nghiêm trọng bởi đây là một trong những nguyên nhân phát thải các chất độchại như CO, , … gây tác động xấu đến chất lượng không khí

2 Nguồn ô nhiễm không khí từ hoạt động giao thông vận tải

Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và các đô thị lớn nói chung đều tậptrung rất nhiều phương tiện lưu thông cá nhân mà mô tô, xe gắn máy là chủ lực.Theo số liệu thống kê từ Sở GTVT, toàn TP hiện có khoảng 4,5 triệu xe gắn máy

và hơn 400 ngàn xe ô tô Bên cạnh đó là hàng vạn xe từ các tỉnh lưu thông vào TPhằng ngày Số lượng xe gắn máy sẽ còn tiếp tục tăng lên để đáp ứng nhu cầu đi