một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đấu thầu ở việt nam trong thời gian tới

- Trong Luật đấu thầu năm 2005 giải thích: Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu đểthực hiện gói thầu thuộc các dự án quy định tại Điều 1 của Luậ

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 4

I TỔNG QUAN VỀ ĐẤU THẦU 4

1, Khái niệm đấu thầu 4

2, Vai trò của đấu thầu 4

3, Nguyên tắc đấu thầu: 6

4, Hình thức và phương thức đấu thầu 6

II THỰC TRẠNG ĐẤU THẦU Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA 7

1, Những kết quả đạt được của hoạt động đấu thầu ở Việt Nam thời gian qua. .7

2, Những tồn tại của hoạt động đấu thầu ở Việt Nam thời gian qua 12

III VÍ DỤ THỰC TẾ 17

1, Giới thiệu tóm tắt về dự án 17

2, Cơ sở pháp lý tổ chức đấu thầu 18

3, Quá trình tổ chức đấu thầu 18

4, Nhận xét về quá trình tổ chức đấu thầu của dự án 24

IV MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI 25

1, Hoàn chỉnh hệ thống văn bản pháp luật về đấu thầu: 25

2, Tổ chức phổ biến quán triệt thực thi pháp luật về đấu thầu và nâng cao chất lượng cán bộ làm công tác đấu thầu: 25

3, Xây dựng và hoàn chỉnh các công cụ đăng tải thông tin: 26

4, Tăng cường phân cấp đi đôi với tiến hành kiểm tra, thanh tra thường xuyên công tác đấu thầu: 26

5, Khắc phục tình trạng đề nghị chỉ định thầu tràn lan, không thực hiện theo tinh

thần đã phân cấp 27

V PHẦN PHẢN BIỆN 27

KẾT LUẬN 38

TÀI LIỆU THAM KHẢO 39

DANH MỤC VIẾT TẮT

LỜI MỞ ĐẦU

Trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu, bao cấp, khái niệm về đấu thầucác công trình của Nhà nước hay của tư nhân đều không được đề cập đến Tuy nhiên, từkhi nền kinh tế nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường, có sự quản lý của Nhà nướcthì dần dần khái niệm đấu thầu đã được các tổ chức, đơn vị , thuộc nhiều lĩnh vực quantâm nghiên cứu, áp dụng trong các hoạt động của mình Đấu thầu là một hình thức cạnhtranh lành mạnh và mang lại hiệu quả cao trong đầu tư Thấy được tầm quan trọng củahoạt động đấu thầu, Nhà nước đã ra Luật đấu thầu Luật đấu thầu được ban hành nhằmthống nhất quản lý tất cả các hoạt động đấu thầu trong cả nước đảm bảo tính khách quan,đúng đắn và hiệu quả Trong nội dung bài viết này, nhóm em chỉ xin đề cập đến thựctrạng chung về đấu thầu ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và phân tích một tình huống

cụ thể để làm rõ vấn đề cũng như đề ra giải pháp khắc phục trong thời gian tới

NỘI DUNG

I TỔNG QUAN VỀ ĐẤU THẦU

1, Khái niệm đấu thầu

- Năm 1995, trong từ điển Bách khoa Việt Nam đĩnh nghĩa:

Đấu thầu là phương thức giao dịch đặc biệt, người muốn xây dựng công trình(người gọi thầu) công bố trước các yêu cầu và điều kiện để xây dựng công trình (người dựthầu) công bố giá mà mình muốn nhận Người gọi thầu sẽ lựa chọn người dự thầu nào phùhợp với điều kiện của mình với giá thấp hơn

- Năm 1998, trong từ điển tiếng Việt định nghĩa:

Đấu thầu là đọ công khai ai nhận làm, nhận bán với điều kiện tốt nhất thì được giaocho làm hoặc bán

- Quy chế đấu thầu ban hành 1/1/1999 kèm theo NĐ 88 định nghĩa như sau:

Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của BMT ở đây bênmua còn gọi là BMT, bên bán còn gọi là các nhà thầu Bên mua sẽ cung cấp cho bên bánnhững yêu cầu (trong HSMT) Sau một thời gian cụ thể, bên bán phải trả lời người mua,bên bán phải nộp cho người mua bản chào hàng Tất cả những điều đó được thể hiệntrong HSDT hay là đề xuất dự thầu

- Trong Luật đấu thầu năm 2005 giải thích:

Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu đểthực hiện gói thầu thuộc các dự án quy định tại Điều 1 của Luật này trên cơ sở bảo đảmtính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế

2, Vai trò của đấu thầu

Hành vi đấu thầu là một hình thức cạnh tranh văn minh trong nền kinh tế thịtrường phát triển nhằm lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu kinh tế kỹ thuật của chủđầu tư Như vậy đấu thầu ra đời và tồn tại với mục tiêu nhằm thực hiện tính cạnh tranh,công bằng, minh bạch để lựa chọn ra nhà thầu phù hợp nhất và bảo đảm hiệu quả kinh tếcủa một dự án đầu tư

Đấu thầu có vai trò đảm bảo bốn nội dung: hiệu quả cạnh tranh công bằng minh bạch Hiệu quả có thể về mặt tài chính hoặc về thời gian hay một tiêu chí nào kháctuỳ thuộc vào mục tiêu của DA Muốn đảm bảo hiệu quả cho DA phải tạo điều kiện chonhà thầu cạnh tranh công khai ở phạm vi rộng nhất có thể nhằm tạo ra sự công bằng, đảm

-bảo lợi ích cho các bên Với các DA có tổng đầu tư lớn, có gía trị về mặt kinh tế hoặc xãhội thì công tác đấu thầu là một khâu quan trọng không thể thiếu và đấu thầu phải tuânthủ theo quy định của nhà nước hoặc tổ chức tài chính cho vay vốn.

Đấu thầu mang lại lợi ích to lớn đối với chủ đầu tư, nhà thầu và nền kinh tế quốcdân nói chung

- Vai trò với chủ đầu tư

Thực hiện có hiệu quả yêu cầu về chất lượng công trình, tiết kiệm được vốn đầu tưxây dựng cơ bản, bảo đảm tiến độ xây dựng công trình

Thông qua đấu thầu xây lắp, tăng cường quản lý vốn đầu tư, tránh thất thoát lãngphí

Bảo đảm quyền chủ động, tránh tình trạng phụ thuộc vào một nhà xây dựng trongxây dựng công trình

Tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh giữa các doanh nghiệp xâydựng

Cho phép chủ đầu tư nâng cao trình độ, năng lực đội ngũ cán bộ kinh tế kỹ thuậtcủa chính các chủ đầu tư

- Vai trò đối với nhà thầu

Tham dự đấu thầu và hướng tới mục tiêu thắng thầu, các nhà thầu phải tự hoànthiện mình trên tất cả phương diện

Nhờ nguyên tắc công khai và bình đẳng trong đấu thầu: các nhà thầu cạnh tranhbình đẳng trên thương trường, các nhà thầu phải phát huy tối đa tính chủ động trong việctìm kiếm các cơ hội tham dự đấu thầu và kí kết hợp đồng (khi trúng thầu) tạo công ăn việclàm cho người lao động, phát triển sản xuất

Nhờ đấu thầu, các nhà thầu phải đầu tư có trọng điểm nhằm nâng cao năng lựccông nghệ và kỹ thuật của mình Từ đó sẽ nâng cao năng lực của doanh nghiệp trongtham gia đấu thầu

Để đạt mục tiêu thắng thầu, các công ty xây lắp phải tự hoàn thiện các mặt quản lý,nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý trong tham gia đấu thầu và thực hiện côngtrình đã thắng thầu

Thông qua phương thức đấu thầu, các công ty xây lắp sẽ tự nâng cao hiệu quả côngtác quản trị chi phí kinh doanh, quản lý tài chính, thúc đẩy nâng cao hiệu quả kinh tế khigiá bỏ thầu thấp nhưng vẫn thu được lợi nhuận

- Vai trò đối với nền kinh tế quốc dân

Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về đầu tư vàxây dựng, hạn chế và loại trừ được tình trạng thất thoát, lãng phí vốn đầu tư.

Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng

cơ bản nói riêng và toàn nền kinh tế nói chung

Đấu thầu tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh giữa các đơn vị xâydựng Đây là động lực to lớn thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp xây dựng nước

ta và tạo điều kiện ứng dụng khoa học kỹ thuật, đổi mới công nghệ xây dựng, từng bướchội nhập với khu vực và thế giới

3, Nguyên tắc đấu thầu:

- Nguyên tắc hiệu quả về tài chính và hiệu quả về thời gian

- Nguyên tắc cạnh tranh: nguyên tắc cạnh tranh tạo điều kiện cho các nhà thầucạnh tranh với nhau ở phạm vi rộng nhất có thể

- Nguyên tắc công bằng: nguyên tắc này đảm bảo đối xử như nhau đối với các nhàthầu tham gia dự thầu

- Nguyên tắc minh bạch: đây là nguyên tắc quan trọng nhất nhưng khó thực hiện vàkhó kiểm tra nhất Nguyên tắc này nói rằng: trong quá trình thực hiện đấu thầu thì cáchoạt động diễn ra không được gây nghi ngờ cho các nhà thầu, BMT và cơ quan quản lý

4, Hình thức và phương thức đấu thầu

- Hình thức lựa chọn nhà thầu dựa trên số lượng nhà thầu tham gia đấu thầu đểphân chia Có 7 hình thức đấu thầu:

 Đấu thầu rộng rãi : Đây là hình thức đấu thầu không hạn chế số lượng nhàthầu tham gia

 Đấu thầu hạn chế : Bên mời thầu mời một số nhà thầu có đủ năng lực tham

dự đấu thầu Tuỳ theo quy định của mỗi nước mà số nhà thầu tối thiểu được mời là baonhiêu Theo quy chế Đấu thầu của Việt nam thì số nhà thầu tối thiểu là 5

 Chỉ định thầu : Đây là hình thức chọn trực tiếp nhà thầu đáp ứng yêu cầucủa gói thầu để thương thảo hợp đồng

 Chào hàng cạnh tranh

 Mua sắm trực tiếp

 Tự thực hiện : Hình thức này áp dụng đối với các gói thầu mà chủ đầu tư có

đủ năng lực thực hiện

 Mua sắm đặc biệt

- Phương thức đấu thầu: gồm 3 phương thức dựa vào cách thức nộp hồ sơ để phânchia:

 Phương thức một túi hồ sơ

 Phương thức hai túi hồ sơ

 Phương thức hai giai đoạn

- Loại hình đấu thầu:

Đấu thầu có 4 loại hình, phụ thuộc vào đặc điểm của đối tượng mua bán để phânchia:

 Đấu thầu tuyển chọn tư vấn

 Đấu thầu xây lắp

 Đấu thầu mua sắm hàng hóa và các dịch vụ khác

 Đấu thầu lựa chọn đối tác thực hiện dự án

II, THỰC TRẠNG ĐẤU THẦU Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA.

1, Những kết quả đạt được của hoạt động đấu thầu ở Việt Nam thời gian qua.

- Hệ thống văn bản pháp quy về đấu thầu về cơ bản được hoàn thiện, thống nhấttheo hướng tăng cường phân cấp:

Hệ thống văn bản pháp luật về đấu thầu cơ bản đó được hoàn thiện, thống nhấttheo hướng tăng cường phân cấp Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã ban hành các văn bản hướngdẫn về đấu thầu đảm bảo thực hiện quy định của pháp luật về đấu thầu được thông suốt,thống nhất và thuận tiện trong quá trình thực hiện dự án, khắc phục được những khó khăntrong quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản Luật và các văn bản hướng dẫn thihành đó thống nhất và chuẩn hóa về thủ tục, thời gian trong hoạt động đấu thầu, quy địnhchi tiết về lập, thẩm định phê duyệt kế hoạch đấu thầu, hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dựthầu, nâng cao quyền và trách nhiệm của chủ đầu tư, từ đó tạo điều kiện tiết kiệm thờigian trong đấu thầu, đảm bảo tiến độ chung của toàn bộ dự án đầu tư Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơbản bước đầu đã đi vào cuộc sống, nâng cao vai trò của chủ đầu tư trong quá trình quản

lý, điều hành và quyết định các nội dung trong quá trình triển khai dự án (quyết định nộidung hồ sơ mời thầu, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, giải quyết tình huống trongđấu thầu) Việc tăng cường phân cấp cho chủ đầu tư đó tăng cường tính chủ động linhhoạt cho chủ đầu tư, thu hẹp được cấp trình duyệt trong quá trình lựa chọn nhà thầu nênthời gian lựa chọn nhà thầu cũng đó được rút ngắn đáng kể Ngay sau khi Nghị định 85/CP có hiệu lực thi hành (01/12/2009), năm 2010 Bộ

Kế hoạch và Đầu tư đã ban hành 16 thông tư quy định về các Mẫu tài liệu trong đấu thầu,

đảm bảo việc triển khai thực hiện quy định của Luật Đấu thầu, Luật sửa đổi và Nghị định85/CP được thông suốt, thống nhất và thuận tiện cho quá trình thực hiện các dự án Ngoài ra, việc tăng cường phân cấp cho Chủ đầu tư theo tinh thần của Luật sửa đổi

và Nghị định 85/CP đã bước đầu thu hẹp được cấp trình duyệt trong quá trình lựa chọnnhà thầu Do đó rút ngắn được thời gian trình, duyệt và thẩm định trong quá trình lựachọn nhà thầu nên thời gian lựa chọn nhà thầu cũng đã được rút ngắn đáng kể

Vì vậy mà các gói thầu cũng tăng đáng kể qua từng năm đồng nghĩa các dự án sẽtăng lên: theo Báo cáo, tính đến tháng 6/2013, có 26.850 dự án đang thực hiện đầu tư,trong đó có 8.551 dự án khởi công mới, chiếm 31,85% Trong đó chủ yếu là các dự ánnhóm C (7.517 dự án) và 6.567 dự án kết thúc đầu tư đưa vào sử dụng trong kỳ, chiếm24,46% Một số địa phương có số dự án khởi công mới khá cao như: Đồng Tháp (484 dựán), Khánh Hòa (432 dự án), Cao Bằng (280 dự án) Hà Nội (355 dự án), TP Hồ Chí

- Đấu thầu rộng rãi tăng, chỉ định thầu giảm so với các năm trước:

Trong các hình thức đấu thầu thì hình thức đấu thầu rộng rãi vẫn là hình thức đượclựa chọn nhiều

Theo số liệu tổng hợp, đối với các dự án sử dụng vốn nhà nước nói chung thì tổnggiá gói thầu đối với các gói thầu áp dụng đấu thầu rộng rãi năm 2010 tăng 16.083 tỷ, cụthể năm 2009 tổng giá gói thầu là 184.640 tỷ đồng thì đến năm 2010 đã tăng lên là200.724 tỷ đồng Đối với hình thức chỉ định thầu thì tổng giá gói thầu áp dụng chỉ địnhthầu năm 2009 là 196.892 tỷ đồng, đến năm 2010 giảm xuống 77.592 tỷ đồng là 119.299

tỷ đồng

Nguồn: http://muasamcong.mpi.gov.vn

- Tiết kiệm cho nguồn vốn của Nhà nước:

Mặc dù mấy năm qua có nhiều biến động về giá cả, song công tác đấu thầu vẫnmang lại hiệu quả đáng kể Việc thực hiện theo Luật Đấu thầu, Luật sửa đổi và Nghị định85/CP không chỉ giúp chủ đầu tư, bên mời thầu lựa chọn được nhà thầu có đủ năng lực,kinh nghiệm để thực hiện gói thầu mà còn giúp Nhà nước tiết kiệm được một nguồn vốnlớn

Chẳng hạn như năm 2010: tiết kiệm được 23.172,078 tỷ đồng, tương đương 1,1 tỷUSD bằng 1% GDP của cả nước, đây là con số rất ý nghĩa thể hiện hiệu quả của công tácđấu thầu Tỷ lệ tiết kiệm đối với hình thức chỉ định thầu năm 2010 cao hơn năm 2009(năm 2009 từ 2,07% tăng lên 4,74%)

vi phạm trong HSDT khi tham gia đấu thầu tại một số gói thầu trên địa bàn tỉnh TháiNguyên, nhà thầu cung cấp thông tin không trung thực trong HSDT trên địa bàn tỉnh YênBái và Ninh Bình hay đánh giá HSDT không căn cứ vào yêu cầu của HSMT làm sai lệchkết quả lựa chọn nhà thầu trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long và đã có biện pháp xử lý kịpthời

- Công khai hoá các thông tin về đấu thầu được tăng cường đáng kể:

Việc công khai hóa thông tin về đấu thầu được tăng cường thể hiện qua việc giatăng nhu cầu đăng tải thông tin

Hàng năm số lượng Báo Đấu thầu được phát hành đã tăng lên và tần suất xuất bảnđã đáp ứng được về tính kịp thời, rộng rãi đến các đối tượng có quan tâm tới công tác đấuthầu Ngoài trụ sở chính của Báo Đấu thầu tại Hà Nội, với việc có thêm 6 đại lý của BáoĐấu thầu tại TP Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho các nhà thầu không chỉ

có được thông tin về đấu thầu trên cả nước mà còn dễ dàng tiếp cận thông tin đấu thầu tập

trung của 2 thành phố lớn nhất của cả nước (có số lượng gói thầu được thực hiện nhiềunhất so với các địa phương khác).

Ngoài ra, số lượng Báo phát hành năm 2012 đã tăng hơn 80.000 tờ báo và số trangphát hành được tăng lên 80 trang, nhờ đó Báo Đấu thầu đã thực sự trở thành công cụ quantrọng trong công tác quản lý nhà nước về đấu thầu đối với cả nước Song song với Báo Đấu thầu, trang thông tin điện tử về đấu thầu – Hệ thống đấuthầu qua mạng - tại địa chỉ htttp://muasamcong.mpi.gov.vn được cập nhật hàng ngày, tậndụng các ư u thế của mạng internet trong việc tạo thuận tiện cho các tổ chức, cá nhânđang tải, truy cập và tìm kiếm thông tin đấu thầu ở mọi lúc, mọi nơi

Đồng thời đây là kênh thông tin hữu ích cho cơ quản quản lý nhà nước về đấu thầutiếp thu các góp ý đối với các văn bản quy phạm pháp luật trước khi ban hành Ngoài ra, chuyên mục đường dây nóng ra đời từ tháng 6/2008 và chính thức trởthành một chuyên mục rất được đông đảo độc giả quan tâm từ tháng 8/2008 Bộ phận tiếpnhận thông tin phản ánh từ khắp cả nước về những việc làm trái quy định, không phù hợp,làm khó nhà thầu Từ những bài viết trên chuyên mục đường dây nóng, cơ quan chứcnăng vào cuộc yêu cầu các đơn vị bị phản ánh cần nghiêm túc thực hiện đúng Luật Đấuthầu

Trên cơ sở các báo cáo của các Bộ, ngành, địa phương gửi đến về danh sách các tổchức, cá nhân bị xử lý vi phạm pháp luật về đấu thầu và danh sách nhà thầu nước ngoàitrúng thầu tại Việt Nam, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã theo dõi và tổng hợp danh sách vàđăng tải trên trang web muasamcong.mpi.gov.vn để các chủ đầu tư và bên mời thầu đượcbiết

Hiện nay, đấu thầu qua mạng đã trở thành xu thế tất yếu của nhiều quốc gia Theobáo cáo của các nước đã triển khai, đấu thầu qua mạng có thể giúp tiết kiệm chi phí từ 3%đến 20% giá trị đấu thầu mua sắm, trung bình là 10% Tại Việt Nam, tổng giá trị các góithầu thực hiện theo Luật Đấu thầu hàng năm khoảng 20% GDP (tương đương hơn 20 tỷUSD) Nếu triển khai đấu thầu qua mạng cho 100% các gói thầu thì có thể tiết kiệm hàng

Đặc biệt, đấu thầu qua mạng làm tăng tính công khai, minh bạch thông tin tronghoạt động đấu thầu, thể hiện quyết tâm phòng chống tham nhũng của Chính phủ, tạo sựtin cậy với các nhà tài trợ quốc tế Tuy nhiên, khi triển khai ở Việt Nam, trình độ côngnghệ thông tin và hạ tầng công nghệ của các bên tham gia chưa đồng đều, cộng với sựphức tạp của công nghệ hạ tầng khóa công khai đã nảy sinh nhu cầu đào tạo, hỗ trợ rất lớn

từ phía các doanh nghiệp, nhà thầu

Tính tới thời điểm cuối năm 2011, 3 cơ quan thí điểm và các đơn vị khác trong cảnước đã thực hiện thành công 55 gói thầu điện tử, 700 kế hoạch đấu thầu và hơn 20.000

thông báo mời thầu Trong đó, toàn bộ các hoạt động như đăng tải thông báo mời thầu, kếhoạch đấu thầu, mở thầu, thông báo kết quả đánh giá… đều được thực hiện trên Hệ thống.Hiện nay, số lượng người dùng đăng ký sử dụng Hệ thống đã lên tới hơn 1.600 bên mờithầu và hơn 400 nhà thầu Dự kiến trong năm tới sẽ mở rộng đối tượng thí điểm tại Bộ Y

tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Văn phòng Chính phủ, thành phố HồChí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng Đến năm 2015, tất cả các cơ quan hành chính công sẽ

áp dụng hệ thống đấu thầu điện tử duy nhất cho toàn bộ hoạt động mua sắm công

- Trình độ đội ngũ các nhà thầu Việt Nam và các cán bộ làm công tác đấu thầu đã

có nhiều tiến bộ

Trách nhiệm của BMT và cơ quan quản lý các cấp ngày càng được nâng cao Độingũ cán bộ làm công tác đấu thầu từ trung ương đến địa phương được đào tạo thông quacác lớp nghiệp vụ ngắn hạn, dài hạn, hội thảo, truyền đạt học hỏi kinh nghiệm và ngàycàng trưởng thành, có trình độ chuyên môn vững vàng và từng bước đáp ứng được yêucầu của công tác đấu thầu Đội ngũ nhà thầu trong nước thực sự trưởng thành qua cáccuộc đấu thấu quốc tế và một số đã có khả năng đơn phương tham gia đấu thầu quốc tế vàthắng thầu Những năm gần đây, đa phần các gói thầu trong ngành giao thông, các nhàthầu Việt Nam đã giành nhiều hợp đồng trên cơ sở cạnh tranh với nhiều nhà thầu quốc tế

có tầm cỡ

2, Những tồn tại của hoạt động đấu thầu ở Việt Nam thời gian qua.

Tuy nhiên tình hình thực hiện công tác đấu thầu thời gian qua có một số tồn tại,hạn chế như sau:

- Hệ thống pháp luật trong đấu thầu đã có nhưng chưa đồng bộ

Các quy định về đấu thầu còn tản mạn, quy định rải rác trong nhiều văn bản quyphạm pháp luật khác nhau gây nên tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các vănbản, gây khó khăn trong quá trình quản lý và thực hiện

Chẳng hạn như:

Đấu thầu lựa chọn nhà thầu được quy định tại Luật đấu thầu, Luật xây dựng vàLuật sửa đổi một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản (Luật số38/2009/QH12)

Đấu thầu theo phương thức mua sắm tập trung được quy định tại Quyết định số179/2007/QĐ-TTg, Thông tư số 22/2008/TT-BTC

Đấu thầu cung cấp dịch vụ sự nghiệp công được quy định tại Quyết định số39/2008/QĐ-TTg

Đấu thầu cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích được quy định tại Nghị định số31/2005/NĐ-CP, Quyết định số 256/2006/QĐ-TTg.

- Cơ chế chính sách liên quan đến đấu thầu của một số cơ quan Chính phủ chưađược ban hành kịp thời và việc triển khai thực hiện còn hạn chế:

Năm 2010 là năm bắt đầu thực thi Luật sửa đổi, Nghị định 85/CP sau khi các thayđổi chính sách pháp luật về đấu thầu diễn ra nhanh chóng Ngay sau khi Luật sửa đổi,Nghị định 85/CP ra đời, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã ban hành rất nhiều các mẫu tài liệuđấu thầu và thông tư hướng dẫn Một số cơ quan được Chính phủ giao nhiệm vụ hướngdẫn một số nội dung về đấu thầu (quy định tại Điều 76 Nghị định 85/CP) (Bộ Tài chính,

Bộ Công thương) chưa thực hiện việc sửa đổi, bổ sung các văn bản đã ban hành cho phùhợp với quy định mới của pháp luật về đấu thầu, chưa ban hành văn bản hướng dẫn theonhiệm vụ được giao Việc chậm sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn các nội dung nêu trên đãgây ra sự lúng túng và thiếu cơ sở pháp lý cho quá trình thực hiện dẫn đến sự kéo dài thờigian trong quá trình triển khai thực hiện dự án Ngoài ra, tại nhiều địa phương, sau khi Luật Đấu thầu, Luật sửa đổi và Nghị định85/CP có hiệu lực thi hành, một số địa phương đã có quy định về đấu thầu riêng áp dụngtại địa phương mình nhưng chưa phù hợp với quy định của pháp luật về đấu thầu và vẫnthực hiện theo quy chế cũ, do vậy có nhiều quy định không còn phù hợp hoặc trái với quyđịnh hiện hành (ví dụ tỉnh Hà Nam) Điều này đôi khi dẫn đến tăng thêm thủ tục hànhchính, kéo dài thời gian đấu thầu và không đảm bảo các mục tiêu của công tác đấu thầu

- Tính chuyên môn, chuyên nghiệp về đấu thầu chưa đồng đều và còn hạn chế ở một

số địa phương:

Việc phân cấp mạnh cho chủ đầu tư tạo điều kiện thuận lợi đẩy nhanh tốc độ xâydựng cơ bản, tuy nhiên còn có một số chủ đầu tư năng lực còn hạn chế không theo kịpnhiệm vụ được giao, còn lúng túng trong khâu lập kế hoạch đấu thầu, thẩm định hồ sơmời thầu và kết quả đấu thầu Bên cạnh đó, nhiều chủ đầu tư còn chưa chủ động, còntrông chờ ỷ lại nhiều tổ chức , đơn vị tư vấn mà không xem xét, kiểm tra kỹ các hồ sơ, thủtục trước khi phê duyệt Ngoài ra, toàn bộ quá trình đấu thầu chủ yếu do chủ đầu tư quyếtđịnh, gần như khép kín và không có cơ quan giám sát, thẩm tra, thẩm định Các cơ quanquản lý đấu thầu hiện nay (người có thẩm quyền, Sở Kế hoạch đầu tư ) nếu có phát hiện

ra thì phải sau đấu thầu, sau thanh kiểm tra, thậm chí sau khi thực hiện xong gói thầu, trừtrường hợp có kiến nghị Bên cạnh đó năng lực chuyên môn của nhiều chủ đầu tư, bênmời thầu đặc biệt là ở cấp huyện, xã, khu vực vùng sâu, vùng xa, các bệnh viện, trườnghọc còn hạn chế do các chủ đầu tư, bên mời thầu chưa có kinh nghiệm, tính chuyên mônchưa cao dẫn đến chất lượng của hoạt động đấu thầu chưa được đảm bảo

Ở rất nhiều địa phương, một số chủ đầu tư là Giám đốc bệnh viện, Hiệu trưởngtrường học rất ngại xem xét, phê duyệt kết quả đấu thầu vì thiếu chuyên môn về lĩnh vựcquản lý nhà nước về đấu thầu nhưng lại cũng e ngại về chất lượng của các tổ chức tư vấnđấu thầu Do đó, các chủ đầu tư nêu trên vẫn trông mong vào sự hỗ trợ của các cơ quanNhà nước có chức năng quản lý nhà nước về đấu thầu Ngoài ra, chất lượng của một sốđơn vị tư vấn ở địa phương còn hạn chế, đặc biệt là tư vấn đấu thầu Nhiều hồ sơ do cácđơn vị tư vấn lập để chủ đầu tư trình thẩm định, phê duyệt không đạt yêu cầu, có nhiều saisót dẫn đến hồ sơ không đạt chất lượng và yêu cầu theo quy định, kéo dài thời gian thẩmđịnh, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án

- Chất lượng của một số công việc chuẩn bị cho đấu thầu vẫn còn bất cập, công táclập, trình và phê duyệt kế hoạch đấu thầu – công cụ định hướng, kim chỉ nam cho toàn bộquá trình đấu thầu chưa được thực hiện theo quy định

Qua kiểm tra công tác đấu thầu, nhiều địa phương không phê duyệt kế hoạch đấuthầu tổng thể mà chỉ phê duyệt cho từng gói thầu hoặc nếu có thì chưa đầy đủ như khôngbao gồm các gói thầu tư vấn, gói thầu xây lắp áp dụng hình thức chỉ định thầu, kế hoạchđấu thầu không chia thành 3 phần công việc rõ ràng nên khi kiểm tra có nhiều dự án vượttổng mức đầu tư đã duyệt nhưng không được phê duyệt điều chỉnh, từ đó dẫn đến sựchậm trễ hoàn thành công trình do không bố trí đủ vốn và gây nợ đọng trong xây dựng cơbản Ngoài ra, trong công tác lập hồ sơ chưa tốt dẫn tới chất lượng của hồ sơ mời thầu vẫncòn nhiều hạn chế Trong một số trường hợp chỉ vì một vài chi tiết trong hồ sơ mời thầu

do tư vấn lập không chuẩn xác mà có thể dẫn đến phức tạp trong đánh giá hồ sơ dự thầu,phải xử lý tình huống gây chậm trễ Trong một số trường hợp khác còn phải hủy đấu thầulàm ảnh hưởng đến tiến độ dự án và lãng phí tiền của nhà nước

Chẳng hạn như ngày 26/7/2013 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bảnđồng ý đề nghị ngừng Dự án cáp quang biển Bắc – Nam của tập đoàn VNPT, sử dụng gần3.000 tỷ đồng vốn vay ODA của Nhật Bản, triển khai từ năm 2003 nhưng không thựchiện được Vậy vì sao một dự án đầu tư quan trọng mang tính chiến lược quốc gia nhưvậy lại chậm tiến độ tới 10 năm? Đó là do năng lực và kinh nghiệm của nhà thầu tư vấnhạn chế, nên trong quá trình chuẩn bị, lập dự án khả thi, đơn vị tư vấn đã không lập thiết

kế sơ bộ hoàn chỉnh cho toàn bộ dự án, bao gồm các hạng mục công trình (chưa tuân theoQuyết định 18/2003/QĐ-BXD về quản lý chất lượng), không nêu rõ quy chuẩn, tiêuchuẩn của nước ngoài (vì trong nước chưa xây dựng) nguyên nhân sâu xa dẫn đến việcphải điều chỉnh yêu cầu kỹ thuật gói thầu chính là bởi quá trình triển khai dự án và phốihợp giữa Ban QLDA và nhà thầu tư vấn để xây dựng và phê duyệt hồ sơ mời thầu (củagói thầu thi công chính) quá chậm Quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu cũng gặp nhiềuvướng mắc, dẫn tới các công nghệ cáp quang theo yêu cầu kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu

bị lạc hậu khá nhiều so với tốc độ phát triển công nghệ tại Việt Nam và các nước trongkhu vực.

- Hình thức lựa chọn nhà thầu được áp dụng chưa đáp ứng tinh thần tiết kiệm và

đảm bảo hiệu quả kinh tế:

Ví dụ: năm 2010 mặc dù chỉ định thầu là hình thức lựa chọn nhà thầu mang lạihiệu quả kinh tế không cao (thể hiện qua giá trị và tỷ lệ tiết kiệm khá thấp) vậy mà chỉđịnh thầu lại được áp dụng nhiều nhất trong Cụ thể như: trong tổng số gói thầu được thựchiện, chỉ định thầu chiếm 73,78%; sử dụng 113.643,51 tỷ đồng (chiếm 33% tổng giá trúngthầu) và chỉ mang lại tỷ lệ tiết kiệm 4,7%; hay trong tổng số 89.516 gói thầu thuộc các dự

án đầu tư phát triển, chỉ định thầu chiếm 75,47% tổng số gói; sử dụng 108.594 tỷ đồng(chiếm 33,5% tổng giá trúng thầu) và chỉ mang lại tỷ lệ tiết kiệm 4% Ngược lại, đấu thầu rộng rãi hay đấu thầu hạn chế đều có tỷ lệ tiết kiệm cao hơn rấtnhiều lần so với chỉ định thầu, cụ thể là 7,56% (đấu thầu rộng rãi) và 6,29% (đấu thầu hạnchế) lại ít được lựa chọn áp dụng Đấu thầu rộng rãi có số gói thầu áp dụng chỉ bằng 1/5

số gói thầu chỉ định thầu nhưng mang lại giá trị tiết kiệm cao gần gấp 1,5 lần giá trị tiếtkiệm do chỉ định thầu mang lại Đấu thầu hạn chế được xem như là một hình thức lựachọn nhà thầu kém cạnh tranh, nhưng so với chỉ định thầu thì vẫn hiệu quả hơn: số góithầu áp dụng đấu thầu hạn chế chỉ bằng 1,86% số gói thầu áp dụng chỉ định thầu nhưngmang lại giá trị tiết kiệm cao hơn so với giá trị tiết kiệm do chỉ định thầu mang lại Cáchình thức lựa chọn nhà thầu khác như mua sắm trực tiếp, mua sắm đặc biệt hay tự thựchiện được áp dụng với hơn 4000 gói thầu nhưng lại đạt tỷ lệ tiết kiệm cao nhất là 9%

- Xu hướng đề nghị được áp dụng hình thức chỉ định thầu vẫn còn nhiều, không

Căn cứ tình hình thực tế về chỉ định thầu được tổng hợp từ ngày Nghị định85/2009/NĐ-CP có hiệu lực thi hành đến nay, Bộ Kế hoạch và Đầu tư thấy rằng có một sốbất cập liên quan đến việc thực hiện chỉ định thầu như việc quyết định áp dụng hình thứcchỉ định thầu của nhiều gói thầu là trách nhiệm của người có thẩm quyền (Bộ trưởng, Thủtrưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch UBND tỉnh…)

Tuy nhiên, trong một số trường hợp người có thẩm quyền vẫn trình văn bản đếnThủ tướng Chính phủ đề nghị chấp thuận áp dụng chỉ định thầu ( ví dụ: một số tỉnh nhưNghệ An, Quảng Bình, Quảng Nam ) Việc này dẫn đến kéo dài thời gian trong đấu thầu,tăng thủ tục hành chính trong đấu thầu do không nghiên cứu kỹ quy định của pháp luậthoặc né tránh trách nhiệm, gây lãng phí thời gian của cơ quan Chính phủ Việc lạm dụng đề nghị được chỉ định thầu nói trên là do chưa quán triệt đầy đủ cácquy định của pháp luật đấu thầu, mặt khác do chưa quy định cụ thể các tiêu chí thực hiện

chỉ định thầu trong trường hợp đặc biệt khác quy định tại điểm k khoản 2 Điều 40 Nghị

Trong một số trường hợp ở các gói thầu xây lắp, nhà thầu có tâm lý thực hiện hợp đồngcầm chừng để được điều chỉnh giá trị hợp đồng khi có các thay đổi về chính sách của nhànước về tiền lương, giá ca máy, Trong một số trường hợp khác, nhà thầu khi thực hiệnhợp đồng đã không đảm bảo được năng lực tài chính dẫn đến chậm trễ trong triển khai dựán

Ngoài ra, một số chủ đầu tư chưa quan tâm thực hiện công tác giám sát thi công,đôn đốc các nhà thầu xây lắp đảm bảo tiến độ đúng quy định

Tình trạng các dự án chậm tiến độ vẫn phổ biến Trong 6 tháng đầu năm 2013, có3.006 dự án chậm tiến độ, chiếm 11,2% số dự án thực hiện trong kỳ Nguyên nhân chủyếu là do công tác giải phóng mặt bằng (1.058 dự án, chiếm 3,94% số dự án thực hiệntrong kỳ); do bố trí vốn không kịp thời (655 dự án, chiếm 2,48% số dự án thực hiện trongkỳ); do năng lực của chủ đầu tư, ban quản lý dự án và các nhà thầu (271 dự án, chiếm1,01% số dự án thực hiện trong kỳ); do thủ tục đầu tư (413 dự án, chiếm 1,54% số dự ánthực hiện trong kỳ) và do các nguyên nhân khác (501 dự án, chiếm 1,87% số dự án thựchiện trong kỳ) Một số cơ quan có dự án chậm tiến độ lớn như Hà Nội (105 dự án), TP.Hồ Chí Minh (293 dự án), Thanh Hóa (178 dự án), Thái Bình (31 dự án)

Chẳng hạn như Dự án đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông có chiều dài 13km,tổng mức đầu tư 8.700 tỷ, dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2015 nhưng đến nay khốilượng công việc mới đạt được một nửa Tổng thầu EPC do Tập đoàn Cục 6 Đường sắtTrung Quốc đảm nhận trong buổi họp ngày 17/10/2013 cũng đã thừa nhận rất khó khăn

để đảm bảo tiến độ như kế hoạch Nguyên nhân chính là do tất cả các khâu từ khảo sát,thiết kế, quy hoạch, thi công, bố trí vốn chủ đầu tư đều chậm trong việc bàn giao mốcgiới, kiểm kê, kiểm đếm, GPMB chậm, di dời các công trình chậm

- Cơ chế giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động đấu thầu chưa được

quy định cụ thể, chặt chẽ Thực tế cho thấy, một số hành vi lách luật hoặc không tuân thủđầy đủ quy định của pháp luật đấu thầu đã phát sinh trong thời gian qua, nhưng chế tài xử

lý vi phạm chưa đủ mạnh và chưa đầy đủ đối với tất cả các bên tham gia hoạt động đấuthầu; cơ chế giải quyết kiến nghị trong đấu thầu chưa hợp lý và chưa rõ ràng trong trườnghợp giải quyết tranh chấp tại tòa án.

III VÍ DỤ THỰC TẾ.

Và để hiểu rõ hơn nhóm xin lấy một tình huống đấu thầu cụ thể để trình bày, phântích đánh giá

Ví dụ về hoạt động đấu thầu của UBND quận Hải An, Hải Phòng

Tên dự án: San lấp mặt bằng cho dân làm nhà tại Khu 1A, Phường Đằng Lâm, quận Hải An, tỉnh Hải Phòng.

Các HSDT đã được đánh giá sơ bộ về hành chính, pháp lý, đáp ứng yêu cầu củaHSMT và được chuyển sang xét bước đánh giá chi tiết

1, Giới thiệu tóm tắt về dự án.

Địa điểm xây dựng: Khu Thư Trung, phường Đằng Lâm, quận Hải An– Hải Phòng Chủ đầu tư: UBND phường Đằng Lâm, Hải An – Hải Phòng.

Tổng giá trị dự toán: 2.808.052.177 đồng.

Trong đó chi phí xây lắp: 2.467.171.209 đồng, chi phí khác:85.603.498 đồng, dự phòng 10%: 255.277.470 đồng

Nguồn vốn đầu tư: vốn góp của các hộ dân được giao đất xây dựng nhà ở

Thời gian thực hiện: hoàn thành giai đoạn chuẩn bị thực hiện đầu tư quý I/2004,

thực hiện xây lắp quý I/2004

Quy mô đầu tư: Với diện tích khu đất 36.642,8 m2, cao độ hiện trạng +2,8, thiết kếcao độ san lấp là + 4,15m phù hợp với cao độ để xây dựng các công trình của Hải Phòng,xung quanh lô đất đắp con trạch bằng đất để giữ cát đen san lấp

Khối lượng chính gồm: đào bùn đổ đi, đắp con trạch và san lấp cát đen

Do dự án có quy mô nhỏ nên chỉ có một gói thầu xây lắp Tổng giá trị gói thầuđược dựa trên báo cáo đầu tư, căn cứ theo giá trị hiện hành

2, Cơ sở pháp lý tổ chức đấu thầu.

+ Căn cứ quyết định số 102/QĐ – UB ngày 17/3/2004 của UBND quận Hải An vềviệc phê duyệt báo cáo đầu tư xây dựng công trình san lấp mặt bằng giao đất cho dân làmnhà ở khu 1A phường Đằng Lâm – Hải An

+ Căn cứ luật tổ chức HĐND và UBND.

+ Căn cứ nghị định số 88/1999/NĐ – CP ngày 1/9/1999 về việc ban hành quy chếquản lý đầu tư và xây dựng, nghị định số 14/2000/NĐ-CP ngày 5/5/2000 và nghị định số66/2003/NĐ-CP ngày 12/6/2003 của Chính Phủ về việc bổ sung sửa đổi một số quy địnhtrong quy chế đấu thầu.

+ Căn cứ quyết định số: 613/QĐ – UB ngày 7/9/2004 của UBND quận Hải An vềviệc phê duyệt thiết kế kỹ thuật tổng dự toán gói thầu san lấp mặt bằng giao đất cho dânlàm nhà ở khu 1A, phường Đằng Lâm – Hải An

+ Xét đề nghị của chủ tịch UBND phường Đằng Lâm tại tờ trình số 43/TT-UBngày 10/9/2004 về việc xin đề nghị phê duyệt giá trị gói thầu và danh sách các nhà thầutham dự đấu thầu gói thầu xây lắp – san lấp mặt bằng giao đất cho dân làm nhà ở khu 1A,phường Đằng Lâm – Quận Hải An

3, Quá trình tổ chức đấu thầu.

3.1, Phát hành HSMT:

Hình thức đấu thầu: Cạnh tranh hạn chế.

Phương thức đấu thầu: Một túi hồ sơ.

Ngày 5/10/2004 UBND phường Đằng Lâm đã gửi thư mời thầu đến 5 nhà thầu cótên theo quyết định số 627 ngày 11/9/2004 là:

Công ty thương mại đầu tư và xây dựng Hải Phòng

Công ty cổ phần xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng

Công ty xây dựng Ngô Quyền

Công ty xây dựng và sản xuất giày thanh niên xung phong

Công ty xây dựng 234 – Tổng công ty xây dựng Bạch Đằng

Theo lịch đã thông báo trong hồ sơ mời thầu đúng 8h ngày 10/10/2004 đã tiếnhành bán 05 hồ sơ gói thầu xây lắp san lấp mặt bằng giao đất cho dân làm nhà ở khu 1A,phường Đằng Lâm cho 5 nhà thầu nói trên

3.2, Đóng thầu:

Vào hồi 9h ngày 25/10/2004 tại UBND Phường Đằng Lâm đã tiến hành việc giaonhận, đóng thầu và niêm phong hồ sơ gói thầu xây lắp san lấp mặt bằng dưới sự chúngkiến của các bên:

Đại diện chủ đầu tư ( UBND phường Đằng Lâm)

Đại diện phòng Kế hoạch tài chính UBND quận Hải An