MIỆNG RĂNG lưỡi TUYẾN nước bọt mũi hầu THANH QUẢN TUYẾN GIÁP

 Tất cả các cơ nội tại của thanh quản, ngoại trừ cơ nhẫn giáp đều do thần kinh thanh quản dưới của dây thần kinh lang thang chi phối..  Riêng cơ nhẫn giáp do nhánh ngoài của thần kinh

MIỆNG

 CƠ HÀM MÓNG

CƠ LƯỠI GÀ,

CƠ NÂNG MKC,

CƠ CĂNG MKC

-CƠ KHẨU CÁI HẦU

KHẨU CÁI LƯỠI

CƠ NHAI:

-THÁI DƯƠNG

-CẮN

-

CƠ CHÂN BƯỚM

TRONG, NGOÀI

RĂNG

-THÂN,CỔ, CHÂN

RĂNG

-MEN RĂNG,NGÀ

RĂNG

LƯỠI

CƠ CẮM LƯỠI, MÓNG LƯỠI TRÂM LƯỠI

CƠ DỌC TRÊN, DƯỚI

CƠ ĐỨNG NGANG

LƯỠI

TK V,VII’,IX,X

TUYẾN NƯỚC BỌT

TUYẾN NƯỚC BỌT

MANG TAI DƯỚI

LƯỠI,DƯỚI HÀM

TKVII

MUÕI

 Julius pollux(2nd century AD):Alexandria

Lịch sử đặt tên danh pháp & FCAT (Federative Committee on Anatomical

Terminology )

 1985 ấn bản NA lần thứ 6 của IANC bị hủy bỏ

Federative Committee on Anatomical Terminology(FCAT)

tiểu ban danh pháp giải phẫu mũi xoang thành lập

3,700 year-old Egyptian mummy Galen in the 2nd century AD

MŨI NGOÀI: SỤN MŨI

.SỤN CÁNH LỚN –NHỎ

.SỤN CÁNH BÊN

.SỤN VÁCH

MŨI TRONG

 Tiền đình mũi

 Lổ mũi sau

 Vách ngăn mũi:

-Mảnh thẳng x.sàng

-x.lá mía

-sụn vách ngăn

-cơ quan lá mía mũi.(organum vomeronnasale)

CUOÁNG MUÕI-KHE MUÕI

Tiền đình mũi

Lổ mũi sau

Vách ngăn mũi:

CUỐNG MŨI-KHE MŨI

ÑEÂ MUÕI

Ethmoid Bulla

Uncinate Process

Hiatus Semilunaris

XÖÔNG XOAÊN MUÕI

VÁCH NGĂN

-MẢNH SÀNG

-SỤN VÁCH MŨI

-XƯƠNG LÁ MÍA

-MÀO MŨI X.KHẨU

CÁI, X.HÀM TRÊN

ĐỘNG MẠCH HÀM

 ĐM BƯỚM KHẨU CÁI

 VÁCH SAU

 MŨI NGOÀI SAU

 ĐM KHẨU CÁI XUỐNG

 KHẨU CÁI LỚN-BÉ

ĐM BƯỚM KHẨU CÁI

VÁCH SAU

MŨI NGOÀI SAU

ĐM KHẨU CÁI XUỐNG

 KHẨU CÁI LỚN-BÉ

TẦNG KHỨU GIÁC

TẦNG HÔ HẤP

XOANG CẠNH MŨI

 SÀNG

 HÀM

 TRÁN

 BƯỚM

Maxillary Sinus

Frontal Sinus

PHỨC HỢP SÀNG

“Ethmoid” tiếng Hy lạp có nghĩa là giống như mọt cái rây bột

Phức hợp sàng trước 4-18 tế bào, sàng sau 1-7 tế bào

FCAT:Cellulae ethmoidales anteriores-A06.1.03.006

Cellulae ethmoidales mediae-A06.1.03.007

Cellulae ethmoidales posteriores-A06.1.03.008

D C G

PHỨC HỢP SÀNG TRƯỚC VÀ CÁC CẤU TRÚC LIÊN QUAN

MỎM MÓC

FCAT:Processus Uncinatus-A02.1.0701613

 Là phần còn lại của phần xuống cuống sàng thứ nhất

 Đầu trên của mỏm móc có thể bám vào mảnh ổ mắt, nền sọ hay cuống giữa

 Thông khí dưới 2,5% bệnh nhân

 Landsberg: 52% đính với mảnh ổ mắt ở bên ngoài, Sàn sọ ở trung tâm,

 hoặc cuống giữa (1,4%) ở trong

ĐÊ MŨI

FCAT:Agger Nasi-A06.1.02.021

Thuật ngữ “Agger Nasi" xuất phát từ tiếng Latinh để chỉ đê mũi, liên quan đến dấu tích

cuống sàng thứ nhất

Nó giống như một cái mào ngay trước trên chân bám cuống giữa Có từ 1 đến 3 tế bào đê mũi

Tuỳ thuộc vào mức độï tạo thông khí, những tế bào đê mũi có thể phát triển ra khỏi hố lệ làm hẹp ngách trán

ÑEÂ MUÕI

ÑEÂ MUÕI

THÀNH SAU ĐÊ MŨI

BÓNG SÀNG

FCAT: Bulla Ethmoidalis-A06.1.02.026

“Bulla” có nghĩa là một lồi xương rỗng

Bóng sàng để chỉ những tế bào khí hầu như không thay đổi và lớn nhất của phức hợp sàng trước

Mặt trước của bóng sàng là dấu tích của cuống sàng thứ hai trong thời kỳ phôi thai

 Lang: kích thước 8mm dài và 5mm cao

 Thông khí trên 70%

BÓNG SÀNG

C XSTV

KHE BÁN NGUYỆT

FCAT:Hiatus Semilunaris A06.1.02.028

Thuật ngữ Hiatus Semilunaris, gốc Latinh là khe hở hay đường thông

Khe bán nguyệt dưới là một cái hành lang đổ vào phễu sàng trong cấu trúc 3 chiều

Khe bán nguyệt trên cũng là một khe giữa bóng sàng và cuống giữa, ngách trên bóng sàng có thể đổ vào phía trong và phía bên dưới cuống giữa qua khe bán nguyệt trên

NGÁCH TRÁN

recessus Frontalis

Phần trên và trước nhất của phức hợp sàng trước

Phễu trán(infundibulum sinus frontalis)

Thành trong: phần trước và trên nhất của cuống giữa, thành ngoài là mảnh ổ mắt xương sàng(lamina papyracea)

Thông khí trong xương lệ gọi tế bào sàng lệ(bulla lacrimalis.)

Thông khí trong xương trán: tế bào sàng trán(bulla frontalis)

Trên ổ mắt : những tế bào sàng trên ổ mắt(cell.supraorbitalis)

LỔ THÔNG XOANG TRÁN

NGÁCH TRÁN

ĐÊ MŨI

NGÁCH TRÁN

ngtran

CXT,

PHẪU TÍCH XOANG TRÁN

LỔ THÔNG XOANG TRÁN

Ths Toàn

Ths Toàn

TRẦN XOANG SÀNG

Mảnh ngang-Lamina cribosa

Mảnh ngoài hố khứu-Lamina Lateralis

Lọai 1 : Hố Khứu giác 1-3mm

Lọai 2 : Hố khứu giác 4-7mm

Lọai 3 :Hố khứu giác 8-16mm

PHỨC HỢP LỔ THÔNG MŨI XOANG Complexus Ostiomeatusa

 Phức hợp lỗ thông mũi xoang

có vai trò bệnh sinh quan trọng

 là một đơn vị chức năng của

phức hợp sàng trước hơn là đơn vị

giải phẫu

omcC CUOI XST

Phức hợp sàng sau và các cấu trúc liên quan

XOANG BƯỚM

Sinus Sphenoidalis-A06.1.03.003

Xoang bướm ở phía trong và phía dưới tế bào sau cùng của phức hợp sàng sau

Stammberger: Xương bao quanh thần kinh thị hở ra trong 6% quần thể

Kennedy: 22% trên 188 BN lớp xương bao bọc động mạch này bị hở ra (7%)

Động mạch cảnh trong tạo nên một chỗ lồi vào trong thành ngoài của xoang bướm 90% trong quần thể

XB

SGGITAL

TẾ BÀO SÀNG BƯỚM

Cellulae Sphenoethmoidales

 Tế bào sàng sau lan phía trên ngoài đến xoang bướm, tế bào Onodi

 Lang: chiếm 11,7%

 Xoang bướm ở trong dưới

 Dây thần kinh thị và động mạch cảnh có thể bị bộc lộ trong tế bào sàng bướm

 thao tác vào xoang bướm qua tế bào sàng bướm có thể tổn thương thần kinh thị và động mạch cảnh

ĐỘNG MẠCH SÀNG

Arteria Ethmoidalis anterior-A12.2.06.03982 Arteria Ethmoidalis posterior-A12.2.06.04382

 Động mạch sàng là một nhánh của động mạch mắt

 ống xương có thể bị hở xương trong 20% các trường hợp

 Vị trí động mạch sàng trước: mặt trước của bóng sàng hướng thẳng lên trần sàng và lui sau vài millimet

 Phẩu tích vùng này phải hết sức cẩn thận để tránh vào hố não trước và đề phòng vỡ động mạch sàng trước, gây tụ máu hốc mắt

Phẫu tích ĐM sàng trước và sau

Ths Toàn

Phẫu tích ĐM sàng trước và sau.

Ths Toàn

HAÀU

 HẦU MŨI

 HẦU MIỆNG

 HẦU THANH QUẢN

HẦU MŨI: LỔ HẦU

VÒI TAI

AMIDAN HẦU

CƠ HẦU

 SIẾT HẦU TRÊN

 GIỮA

 DƯỚI

ĐM HẦU LÊN

THANH QUẢN

 HẦU MŨI

 HẦU MIỆNG

 HẦU THANH QUẢN

SỤN CHÍNH

 - Giáp (cartilago thyroidea),

-Nhẫn (cartilago cricoidea),

-Phễu (cartilago arytenoidea),

-Sụn Nắp thanh môn (cartilago epiglottis), -Sụn Sừng (Cartilago Corticulata)

KHỚP NGOẠI

 sụn thanh quản -xương móng, sụn khí quản

KHỚP NỘI

 -nhẫn giáp : trượt và lúc lắc quanh trục ngang

 -nhẫn phễu : đóng mở thanh môn

 Có các cử động sau :

 Trượt ra ngoài xuống dưới hoặc lên trên vào trong

 phễu sừng :khớp bất động

Các dây chằng

-giáp nắp

-Màng giáp móng -dây chằng giáp móng có

chứa sụn thóc (cartilago triticea)

CÁC CƠ THANH QUẢN

CƠ NGOẠI LAI

-vai móng, ức móng, ức giáp, giáp móng

-cơ trên móng : cơ trâm hầu, cơ khẩu hầu, cơ khít hầu giữa và dưới

CƠ NỘI TẠI

 2.3.3.Cơ nhẫn phễu sau (m.cricoarytenoideus posterior)

 Nguyên ủy : mặt sau mảnh sụn nhẫn

 Bám tận : mỏm cơ sụn phễu

 Tác động : khi co, xoay và nghiêng sụn phễu ra ngoài nên mở thanh môn và phần nào căng dây thanh âm



 2.3.4.Cơ nhẫn phễu bên (m.cricoarytenoideus lateralis)

 Nguyên ủy : bờ trên cung sụn nhẫn

 Bám tận : bờ trước của mỏm cơ sụn phễu

 Tác động : khép thanh môn do xoay trong các sụn phễu



 2.3.5.Cơ thanh âm (m.vocalis)

 Nguyên ủy : có thể coi đây là phần trong cùng của cơ giáp phễu Sợi cơ đi từ góc sụn giáp phía trước

 Bám tận : mỏm thanh âm và mỏm trám của sụn phễu

 Tác động : làm hẹp thanh môn

 2.3.6.Cơ giáp nắp (m.thyroepiglotticus)

 Nguyên ủy : mặt trong mảnh sụn giáp và dây chằng nhẫn giáp

 Bám tận : bờ ngoài sụn nắp và nếp phễu nắp

 Tác động : hạ sụn nắp, giống như một cơ vòng của thanh quản



 2.3.7.Cơ giáp phễu (m.thyroarytenoideus)

 Nguyên ủy : mặt trong góc sụn giáp

 Bám tận : bờ ngoài sụn phễu

 Tác động : khép thanh môn và phần nào làm chùng dây thanh âm



 2.3.8.Cơ phễu chéo và ngang (m.arytenoideus, obliquus et transversus)

 Nguyên ủy : phần ngang : cơ đơn nằm ngang gắn ở mặt sau hai sụn phễu

 phần chéo : từ mỏm cơ sụn phễu này đến đỉnh sụn phễu kia

 Tác động : khép thanh môn

-Nhóm : bám cả hai đầu vào thanh quản, gồm có các cơ :

-Cơ phễu nắp:đóng nắp thanh quản khi nuốt

-Cơ nhẫn giáp:phần chéo-phần thẳng

kéo sụn giáp đổ ra trước do đó làm căng và kéo dài dây thanh âm

HÌNH THỂ TRONG

Nhìn vào phía trong, ổ thanh quản :

Nếp Tiền Đình (plica vestibularis)

(phía trên) và Nếp Thanh Aâm

(plica vocalis) (phía dưới) chia

làm ba tầng :

tiền đình thanh quản

(vestibulumm laryngis)

giữa hai nếp gọi là thanh thất

(ventriculus laryngis)

(cavitas infraglottica)

CÁC KIỂU DI ĐỘNG

 Thanh quản cử động theo hướng tư øtrên

xuống dưới và cử động trước sau trong khi nuốt

 Còn cử động sang hai bên thì không có tính chất sinh lý

THẦN KINH

Thần kinh chi phối thanh quản còn chưa rõ ràng, có thể tóm tắt chủ yếu như sau :

Thần kinh cảm giác

 -Phần thanh quản phía trên nếp thanh âm do thần kinh thanh quản trên

 -Phần phía dưới nếp do thần kinh thanh quản dưới



Thần kinh vận động

 Tất cả các cơ nội tại của thanh quản, ngoại trừ cơ nhẫn giáp đều do thần kinh thanh quản dưới của dây thần kinh lang thang chi phối

Vì vậy liệt thần kinh thanh quản dưới sẽ gây mất tiếng

 Riêng cơ nhẫn giáp do nhánh ngoài của thần kinh thanh quản trên vận động

TK LANG THANG-X

 Hai nhánh P&T

 Nhánh Màng Não

 Loa Tai

 Hầu

 Thanh quản trên

 Quặt ngược thanh quản

 Đám rối Tim,Dạ Dày

MẠCH MÁU

.ĐỘNG MẠCH

-Động mạch thanh quản trên: nhánh của động mạch giáp trên, chui qua màng giáp móng -Động mạch thanh quản dưới: nhánh của động mạch giáp dưới chui qua màng nhẫn giáp đến

ổ dưới thanh môn

*

TĨNH MẠCH

-Tĩnh mạch thanh quản trên: đổ vào tĩnh mạch giáp trên và thân giáp lưỡi mặt, hoặc trực

tiếp vào tĩnh mạch cảnh trong

-Tĩnh mạch thanh quản dưới: đổ vào tĩnh mạch giáp dưới

CƠ CHẾ PHÁT ÂM

ÂM THANH : được tạo nên do luồng không khí đẩy từ phổi ra do sự co của cơ hoành, các cơ

bụng và các cơ gian sườn, luồng không khí này được rung chuyển qua khe thanh môn phát ra âm thanh

Trong khi đó sự căng và vị trí các nếp thanh âm thay đổi do các cơ thanh quản điều khiển

Aâm Thanh được sự cộng hưởng do các xoang mũi, miệng, hầu và các cơ môi, lưỡi và màn hầu

-Ho Và Hắt Hơi Là một phản xạ hô hấp, luồng không khí bị đẩy ra thật mạnh do thanh môn ban đầu đóng lại và mở ra bất thần

 Nấc tạo nên do sự co bất thần của cơ hoành trong kỳ hít vào, thanh môn bị đóng lại một phần hay toàn phần

 Cười tạo nên do sự thở ra ngắt đoạn phối hợp với sự phát âm “ha,ha”

TUYẾN GIÁP

 Surgery on the thyroid gland was probably

first performed around the year ad 500 by a surgeon named Paulus

 Albucosi from Baghdad, in the year ad 1000

TUYẾN GIÁP

 Tuyến giáp gồm hai thùy phải và trái trải dài từ vòng sụn thứ 5 lên hai bên sụn giáp

 Đôi khi có thùy tháp

 Địa lý và chủng tộc ảnh hưởng đến trọng

lượng tuyến giáp

 Tuyến giáp phụ nữ lúc hành kinh hay lúc có thai và cho con bú lớn hơn nam giới



 thần kinh thanh quản quặt ngược và nhánh ngoài thần kinh thanh quản trên

PHƯƠNG TIỆN CỐ ĐỊNH

Dây chằng giữa đi từ mặt trước sụn giáp đến mặt sau eo tuyến giáp

Dây chằng bên, đi từ mặt trong mỗi thùy đến khí quản và sụn nhẫn

Dây chằng nối thùy giáp với sụn giáp hoặc xương móng

 Do các dây chằng này, tuyến giáp cùng di động với thanh, khí quản khi nuốt

MẠCH MÁU VÀ THẦN KINH

ĐỘNG MẠCH

ngoài, đến cực trên mỗi thùy chia ba nhánh vào mặt trước ngoài, bờ trước và bờ trong mỗi thùy bên

mạch thân giáp cổ từ động mạch dưới đòn, vào mặt sau mỗi thùy, chia làm hai nhánh

THẦN KINH

 Tuyến giáp nhận các nhánh thần kinh từ hạch giao cảm cổ trên (giao cảm) và thần kinh

lang thang (đối giao cảm) qua thần kinh

thanh quản trên

 Các tuyến cận giáp được cấp máu chủ yếu bởi động mạch giáp dưới

 Một mốc khác để tìm các tuyến cận giáp là dựa vào các nhánh nhỏ của động mạch giáp dưới đi vào các tuyến đó

TUYẾN CẬN GIÁP

mặt sau thùy bên tuyến giáp,

Tuyến cận giáp trên nằm ngang mức sụn nhẫn, ở chỗ nối 1/3 giữa và 1/3 trên mỗi thùy bên

Tuyến cận giáp dưới nằm cách cực dưới thùy bên khoảng 1,5cm về phía trên

Khi tuyến giáp ở vị trí bình thường, một nhánh nối của hai động mạch giáp trên và giáp dưới ở phía sau mỗi thùy tuyến cận giáp là mốc để tìm tuyến cận giáp





TAI

-TAI NGOÀI

-GIỮA

-TRONG

TAI NGOÀI

ĐM THÁI DƯƠNG NÔNG

TK TAI LỚN ,CHẨM

NHỎ.TAI THÁI DƯƠNG

TAI GIỮA

 CƠ CĂNG MÀNG NHĨ

 CỬA SỔ TRÒN

 BẦU DỤC

TAI GIỮA

PHÔI THAI HỌC

GIẢI PHẪU HỌC PHÁT TRIỂN

PHÔI THAI HỌC MÀNG NHĨ

 THÁNG THỨ III THAI KỲ

 BA LỚP MẦM:

NGOẠI BÌ:LỚP NGOÀI

.TRUNG BÌ:LỚP SỢI

.NỘI BÌ:NIÊM MẠC

HÒM NHĨ

 TÚI HẦU

 TUẦN THỨ CHÍN ĐẾN THÁNG THỨ 8-9

 THÁNG THỨ SÁU:XƯƠNG CON–MÀNG NHĨ-XOANG NHĨ

 HÌNH THÀNH XOANG NHĨ

 HÌNH THÀNH ỐNG MẶT

CHUỖI XƯƠNG CON

 BÀN ĐẠP:THÁNG THỨ 2-4 ĐẾN THÁNG THỨ 8

 BÚA VÀ ĐE:THÁNG THỨ 4 ĐẾN THÁNG THỨ 8

TAI GIỮA

GIẢI PHẪU LÂM SÀNG

LỚP NIÊM MẠC(STRATUM MUCOSUM)

.MM-TK:TAI SAU,NHĨ TRƯỚC-V,IX,X

KHUNG NHÓ

HÒM NHĨ

 MÀNG NIÊM MẠC:NẾP BÚA Tr-S

NGÁCH Tr-S MN(Von Troltsh)_S(Prussak)

 XƯƠNG CON

XÖÔNG CON

THẦN KINH MẶT

MÀNG NIÊM MẠC

SỰ THÔNG KHÍ TRONG HÒM NHĨ

TAI TRONG

 TIỀN ĐÌNH :ỐNG BÁN KHUYÊN

 ỐC TAI

OÁC TAI

 THANG NHÓ

 THANG TIEÀN ÑÌNH

Ổ MẮT – SÀN SỌ

XƯƠNG TRÁN,GÒ

MÁ, BƯỚM,X.LỆ,

HÀM TRÊN

TUYẾN LỆ.ỐNG LỆ

MŨI

ĐM VÀ TM MẮT

TK V