Trước hết em xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến các thầy, các cô trong bộ môn Quản lý bệnh viện và bộ mô Kinh tế y tế Khoa Y Đại học quốc gia TP.Hồ Chí Minh trong thời gian qua đã tận tình hướng dẫn chúng em trong môn học. Các thầy, các cô không chỉ cung cấp kiến thức, những vấn đề mới nhất, tiến bộ nhất cả ở trong nước và quốc tế mà còn giúp chúng em nêu bật lên các vấn đề nổi cộm trong vấn đề Quản lý bệnh viện và Kinh tế y tế nước ta hiện nay. Không dừng lại chỉ về chuyên môn, các thầy, các cô còn là những người truyền ngọn lửa đam mê đến với chúng em, để chúng em sống và học tập hết mình với niềm đam mê được xây dựng trên nền tảng ấy.Với lòng biết ơn sâu sắc, em cũng xin gửi lời cảm ơn đến thầy Nguyễn Thế Dũng, người chủ nhiệm bộ môn tận tình cũng như là người thầy đã không tiếc thời gian, công sức để đứng lớp giảng dạy, hướng dẫn chúng em từng chút từng chút một, từ những vấn đề to lớn nhất đến những vấn đề chi tiết nhất của môn học, của cuộc đời hành nghề y.Em xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám Đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới đã tạo điều kiện, hỗ trợ cho chúng em nơi học tập vừa khang trang vừa có chút gì đó liên kết, gần gũi hơn với môn học.Cuối cùng em xin gửi lời cám ơn đến Ban Chủ nhiệm Khoa Y Đại học quốc gia TP.Hồ Chí Minh và Ban điều phối module đã thiết kế chương trình, môn học này. Bởi lẽ những kiến thức chúng em thu thập được từ đây không chỉ đơn giản là lý thuyết suông mà chúng còn là hành trang quý báu trong suốt cuộc đời hành nghề y của mình, với mục đích cuối cùng là để nâng cao chất lượng y tế nói chung và hướng đến sự nghiệp chăm sóc sức khỏe cho toàn xã hội phát triển bền vững.Với vốn kiến thức bản thân còn hạn chế và nhận thức chưa đạt đến độ sâu sắc nhất định, chắc chắn khó tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình làm bài thu hoạch này. Kính mong nhận được sự cảm thông cùng những ý kiến đóng góp quý báu từ các thầy, các cô.Em cảm ơn các thầy cô đã nhiệt tình giảng dạy, chia sẻ cho chúng em những kinh nghiệm, kiến thức quý giá. Chúc các thầy cô luôn vui khỏe, hạnh phúcTrân trọng.
Trang 1KHOA Y
BÀI THU HOẠCH MODULE QUẢN LÝ BỆNH VIỆN
HỆ THỐNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG BỆNH
VIỆN
NGUYỄN VIẾT ĐỨC MSSV: 125272021
Tp HCM, 08/2017
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Trước hết em xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến cácthầy, các cô trong bộ môn Quản lý bệnh viện và bộ mô Kinh tế y tếKhoa Y - Đại học quốc gia TP.Hồ Chí Minh trong thời gian qua đã tậntình hướng dẫn chúng em trong môn học Các thầy, các cô không chỉcung cấp kiến thức, những vấn đề mới nhất, tiến bộ nhất cả ở trongnước và quốc tế mà còn giúp chúng em nêu bật lên các vấn đề nổicộm trong vấn đề Quản lý bệnh viện và Kinh tế y tế nước ta hiện nay.Không dừng lại chỉ về chuyên môn, các thầy, các cô còn là nhữngngười truyền ngọn lửa đam mê đến với chúng em, để chúng em sống
và học tập hết mình với niềm đam mê được xây dựng trên nền tảngấy
Với lòng biết ơn sâu sắc, em cũng xin gửi lời cảm ơn đến thầyNguyễn Thế Dũng, người chủ nhiệm bộ môn tận tình cũng như làngười thầy đã không tiếc thời gian, công sức để đứng lớp giảng dạy,hướng dẫn chúng em từng chút từng chút một, từ những vấn đề tolớn nhất đến những vấn đề chi tiết nhất của môn học, của cuộc đờihành nghề y
Em xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám Đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới
đã tạo điều kiện, hỗ trợ cho chúng em nơi học tập vừa khang trangvừa có chút gì đó liên kết, gần gũi hơn với môn học
Cuối cùng em xin gửi lời cám ơn đến Ban Chủ nhiệm Khoa Y - Đại họcquốc gia TP.Hồ Chí Minh và Ban điều phối module đã thiết kế chươngtrình, môn học này Bởi lẽ những kiến thức chúng em thu thập được
từ đây không chỉ đơn giản là lý thuyết suông mà chúng còn là hànhtrang quý báu trong suốt cuộc đời hành nghề y của mình, với mụcđích cuối cùng là để nâng cao chất lượng y tế nói chung và hướngđến sự nghiệp chăm sóc sức khỏe cho toàn xã hội phát triển bềnvững
Với vốn kiến thức bản thân còn hạn chế và nhận thức chưa đạt đến
độ sâu sắc nhất định, chắc chắn khó tránh khỏi những thiếu sóttrong quá trình làm bài thu hoạch này Kính mong nhận được sự cảmthông cùng những ý kiến đóng góp quý báu từ các thầy, các cô
Em cảm ơn các thầy cô đã nhiệt tình giảng dạy, chia sẻ cho chúng
em những kinh nghiệm, kiến thức quý giá Chúc các thầy cô luôn vuikhỏe, hạnh phúc!
Trân trọng
Tp Hồ Chí Minh, ngày 03tháng 08 năm 2017
Trang 3MỤC LỤC
DANH SÁCH HÌNH VE
HÌNH 1 Sơ đồ tính năng trong phân hệ quản lý CNTT
DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT:
CNTT: công nghệ thông tin
CSDL: cơ sở dữ liệu
HIS(Hospital Information System): Hệ thống thông tin bệnh viện.LIS(Labotory Information System): Hệ thống thông tin phòng xétnghiệm
PACs(Picture Archiving and Comunication System): Hệ thống lưu trữ
và truyền hình ảnh
RIS(Radiology Information System): Hệ thống thông tin chuẩn đoánhình ảnh
Trang 4CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
Công nghệ thông tin (CNTT) là tập hợp các phương pháp khoa học,các phương tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại - chủ yếu là kỹ thuậtmáy tính và viễn thông - nhằm tổ chức, khai thác và sử dụng có hiệuquả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm tàngtrong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội CNTT phục vụtrực tiếp cho việc cải tiến quản lý Nhà nước, nâng cao hiệu quả củacác hoạt động sản xuất, kinh doanh và các hoạt động kinh tế - xã hộikhác, từ đó góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.CNTT được phát triển trên nền tảng phát triển của các công nghệĐiện tử - Tin học - Viễn thông và tự động hoá [2]
Trong kỷ nguyên CNTT ngành y tế đã đang và sẽ tiếp tục có nhữngbước chuyển mình to lớn, ứng dụng CNTT giúp phát triển kỹ thuậtmới, đạt được thành tựu mới, cải thiện chất lượng, hiệu quả làm việc.(mô phỏng, tính toán, hệ thống quản lý BV, số hóa bệnh án, xétnghiệm hình ảnh học, chẩn đoán từ xa, đơn thuốc điện tử, hệ thốngthông tin bệnh viện, hệ thống kết quả cân lâm sàng, hệ thống lưu trữ
và truyền tải hình ảnh, tư vấn từ xa, hội chẩn từ xa, phẫu thuật từ xa,robot chăm sóc người già…)
Hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lýbệnh viện đã trở thành một yêu cầu cấp bách nhằm nâng cao chấtlượng của công tác quản lý bệnh viện, góp phần thúc đẩy bệnh việnphát triển toàn diện, từng bước đáp ứng yêu cầu về khám chữa bệnh
và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân Thực tế cho thấy nhiều bệnhviện có tiềm năng về tài chính đã tự xây dựng hệ thống phần mềmquản lý bệnh viện đồng bộ và ứng dụng thành công tin học hóa quản
lý bệnh viện như: bệnh viện phụ sản Hà Nội, bệnh viện Nhi trungương Song song việc đặt ra nhiều cơ hội, cũng có thách thức chochính phủ, nhân dân và nhân viên y tế Lực lượng lao động, nhânviên y tế trong thời đại CNTT không chỉ đòi hỏi chuyên môn, mà cònđòi hỏi kiến thức, tư duy đáp ứng được yêu cầu vận hành, khai tháccác thiết bị, máy móc ngày càng tinh vi, hiện đại
Để bắt kịp các tiến bộ thế giới, Bộ y tế có nhiều văn bản hướng dẫn,yêu cầu sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý bệnh viện Hàngloạt các dự án được triển khai như: Dự án xây dựng dịch vụ tư vấn
YT, khám chữa bệnh từ xa (đã được chọn là dự án trọng điểm quốcgia), Dự án hệ thống thông tin quản lý YT dự phòng (được chọn hỗtrợ theo quyết định 43/2008/QĐ-TTg của Thủ Tướng Chính Phủ vàđược hỗ trợ bởi viện trợ ODA), Dự án xây dựng cổng thông tin điện tử
Trang 5ngành YT (được hỗ trợ kinh phí tại quyết định 43/2008), các dự ánứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý bệnh viện ở nhiều bệnhviện,… Có những dự án trang bị CNTT cho bệnh viện như dự án HMIS,phần mềm báo cáo Medisoft 2003 của Bộ y tế được triển khai hàngloạt năm 2004…
Bài viết đề cập ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý bệnh viện
để cải tiến chất lượng và dịch vụ của bệnh viện, thực trạng hiện tại ởViệt Nam và kiến nghị
Trang 6CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
Hệ thống quản lý thông tin ở bệnh viện (HIMS: Hospitalinformation manager system) gồm có:
- HIS (Hospital Information System): Hệ thống thông tin bệnhviện
- LIS (Labotory Information System): Hệ thống thông tin phòng xétnghiệm
- PACs (Picture Archiving and Comunication System): Hệ thống lưutrữ và truyền hình ảnh
- RIS (Radiology Information System): Hệ thống thông tin chuẩnđoán hình ảnh
Một số khái niệm [1]:
- Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học công
nghệ và công cụ kỹ thuật hiện đại để tạo lập, dẫn truyền, thuthập lưu trữ, xử lý và trao đổi thông tin số hóa
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý bệnh viện là việc
ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý các hoạt động khámchữa bệnh trong bệnh viện, quản lý và điều hành các hoạt độngkhác của bệnh viện nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả công tácchẩn đoán, điều trị, chăm sóc sức khỏe người bệnh
- Cơ sở hạ tầng thông tin bệnh viện là hệ thống trang thiết bị
trong bệnh viện phục vụ sản xuất, dẫn truyền, thu thập, lưu trữ
và trao đổi thông tin số hóa; bao gồm mạng viễn thông, mạngInternet, mạng máy tính nội bộ và cơ sở dữ liệu bệnh viện
- Phần cứng là sản phẩm thiết bị số hoàn chỉnh, bộ phận của thiết
bị số, cụm linh kiện, linh kiện
- Thiết bị số là thiết bị điện tử, máy tính, viễn thông, truyền dẫn,
thu phát sóng vô tuyến điện và thiết bị tích hợp khác sử dụng đểtruyền dẫn, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin số hóa
- Phần mềm là chương trình máy tính được mô tả bằng hệ thống
ký hiệu, mã hoặc ngôn ngữ để điều khiển thiết bị số thực hiệnchức năng nhất định
- Phần mềm quản lý bệnh viện là phần mềm đáp ứng được công
tác quản lý xuyên suốt và đồng bộ quá trình khám chữa bệnhcủa người bệnh từ khi đăng ký khám bệnh, điều trị cho đến khixuất viện Phần mềm này bao gồm ít nhất là các mô-đun quản lýsau: quản lý khoa khám bệnh và bệnh nhân ngoại trú, quản lýngười bệnh nội trú, quản lý khoa cận lâm sàng, xét nghiệm vàkết quả cận lâm sàng, quản lý khoa dược và công tác dược bệnhviện
Trang 7- Website bệnh viện (trang tin điện tử bệnh viện) là trang thông
tin bệnh viện hoặc một tập hợp trang thông tin bệnh viện trênmôi trường mạng phục vụ cho việc cung cấp, chia sẻ và trao đổithông tin bệnh viện
- Mã nguồn là sản phẩm trước biên dịch của một phần mềm, chưa
có khả năng điều khiển thiết bị số
2.1 CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN TRONG HỆ
THỐNG CNTT Ở BỆNH VIỆN:
2.1.1. Tiếp nhận – thu phí – BHYT:
• Là đầu vào thông tin của “Hệ thống phần mềm quản lý phòng khám” đảm bảo toàn bộ hệ thống hoạt động xuyên suốt từ lúc tiếp nhận bệnh nhân vào viện cho đến khi kết thúc quá trình
khám bệnh
• Chức năng tiếp nhận giúp ghi thông tin bệnh nhân như họ tên,tuổi, giới Ghi nhận thông tin theo từng đợt khám như nơi chuyểnđến, chẩn đoán tuyến trước Xếp loại đối tượng bệnh nhân
• Chức năng thu phí: Phân loại đối tượng thu phí và đối tượng bảohiểm y tế
• Chức năng kiểm tra BHYT: sau mỗi đợt khám, phần mềm sẽ tựkiểm tra tính hợp lệ cho đối tựơng BHYT và lưu thông tin hóa đơn
để lập báo cáo tài chính BHYT
• Phần mềm có chức năng chuyển đổi đối tượng để giải quyết cácvấn đề quên thẻ hoặc thẻ hết hạn sử dụng
• Tự động chuyển hồ sơ bệnh nhân từ khâu tiếp nhận lên khâukhám bệnh
2.1.2. Quản lí phòng khám:
• Bảng danh sách bệnh nhân chờ: BN đăng ký khám phòng khámnào thì tên bệnh nhân sẽ vào danh sách chờ của phòng khám đó
• Chức năng ghi sinh hiệu, tiền sử bệnh, các tình trạng đặc biệt như
có thai, cho chon bú, bệnh tiểu đường làm cơ sở cho việc kê đơnthuốc an toàn
• Chức năng khám, ghi triệu chứng
• Chức năng ghi y lệnh, chỉ định cận lâm sàng Chức năng này giúp
BS hoàn tất 1 y lệnh một cách nhanh chóng BS biết giá tiền củamột phiếu chỉ định để tùy chỉnh cho từng bệnh nhân
• Chức năng kê đơn thuốc: các đơn thuốc được tự động hóa về cách
kê đơn, kiểm tra trùng thuốc, trùng hoạt chất, tương tác thuốc,chống chỉ định trong trường hợp đặc biệt
• Các xử trí khác: chuyển khám chuyên khoa khác, chuyển viện,nhập viện, tư vấn, bỏ khám
Trang 8• Các máy xét nghiệm đời mới đều có chức năng xuất kết quảxét nghiệm ra máy tính Hệ thống phần mềm tự động nhậpkết quả từ máy xét nghiệm vào hồ sơ bệnh nhân.
2.1.5. Phân hệ dược ngoại trú:
• Chức năng nhập thuốc, định giá thuốc, xuất thuốc được thiết
kế nhiều option tùy mô hình quản lý của bệnh viện
• Phân hệ dược nối kết với phân hệ đơn thuốc điện tử để cungcấp thông tin về số lượng, đơn giá cho bác sĩ biết Ngược lại,các đơn thuốc của BS cũng được chuyển đến phân hệ dược đểkhoa dược xuất bán mà không cần phải nhập liệu và tính toánlại
• Dược ngoại trú BHYT dùng để phát thuốc cho đối tượng BHYT
có mối quan hệ chặt chẽ với phân hệ thẩm định BHYT, chỉ cấpthuốc sau khi đã được duyệt
2.1.6. Phân hệ quản lý nội trú:
• Chức năng quản lý xuất nhập viện: mô phỏng lại tờ bìa bệnh
án Các thông tin về nhập viện, xuất viện, chuyển khoa, kếtquả điều trị được lưu vào dữ liệu để xuất thành các báo cáotheo từng tiêu chí
• Chức năng ghi bệnh án và y lệnh: bác sĩ ghi bệnh án nhậpviện và bệnh án hàng ngày vào phần mềm, tương đương với
Trang 92.1.7. Hệ thống quản lý dược bệnh viện
• Hệ thống kho thuốc: bao gồm kho chẵn có chức năng thu mua
và phân phối thuốc cho kho lẻ; các kho lẻ được xem như cáckho phân loại thuốc
• Hệ thống dược nội trú: dùng để tổng hợp yêu cầu thuốc, gửiđến các kho, nhận thuốc về khoa và phân phối cho bệnhnhân
• Hệ thống tủ trực: tại các khoa cấp cứu, khoa thủ thuật đều có
tủ trực để quản lý các thuốc cần dùng ngay Hệ thống quản lývật tư y tế và sinh phẩm: để quản lý vật tư y tế, oxy, sinhphẩm huyết học, hóa chất
2.1.8. Phân hệ báo cáo – thống kê – khai thác dữ liệu
(data mining).
• Toàn bộ số liệu của các khoa chức năng đều được ghi vào dữliệu và xuất thành các hệ thống báo cáo theo mẫu chuẩnquốc gia, thành các bảng thống kê riêng của bệnh viện
• Hệ thống dữ liệu của phần mềm sẽ trở thành nguồn tài liệu vôgiá cho việc thống kê, nghiên cứu khoa học (secondary use)
• Quản lý kế toán dược
• Kế toán viện phí và các tài khoản kế toán bệnh viện khác
Trang 10Sơ đồ tính năng trong phân hệ quản lý CNTT:
HÌNH 1: Sơ đồ tính năng trong phân hệ quản lý CNTT.
2.2 CÁC YÊU CẦU TRONG XÂY DỰNG HỆ THỐNG CNTT Y TẾ:
Xây dựng hệ thống quản lý thông tin bệnh viện thỏa các yêu cầu:
- Công nghiệp hóa: là điều kiện tiên quyết cho phép thực hiện côngnghệ thông tin, với nếp sống công nghiệp, làm theo đúng qui trình
đã được qui định, đúng nhiệm vụ
- Xã hội hóa: việc triển khai được thực hiện rộng khắp, mọi ngườicùng tham gia, trên mọi đơn vị, mở rộng ra toàn xã hội
- Trung tâm hóa: Thông tin đươc lưu trữ tập trung trong hệ thống,không phân tán
- Tiêu chuẩn hóa: một tiêu chuẩn chung được đưa ra bởi đơn vịquản lý hoặc được các thành viên thỏa thuận chấp nhận cùngnhau sử dụng, cho phép hai hệ thống có thể giao tiếp, kết nối vớinhau
- Lợi ích chung: mọi người trong tập thể đều thu được lợi ích: bệnhnhân giảm phiền hà vì thủ tục hành chính, các bác sĩ có nhiềuthời gian đầu tư cho việc khác (tiếp xúc thêm với bệnh nhân, tựđào tạo nâng cao tay nghề), người quản lý dễ dàng hơn, tinhgiản bộ máy nhân sự…
Trang 112.3 XÂY DỰNG HỆ THỐNG:
Cơ sở hạ tầng thông tin bệnh viện là hệ thống trang thiết bị
trong bệnh viện phục vụ sản xuất, dẫn truyền, thu thập, lưu trữ
và trao đổi thông tin số hóa; bao gồm mạng viễn thông, mạngInternet, mạng máy tính nội bộ và cơ sở dữ liệu bệnh viện Cơ sở
hạ tầng thông tin bệnh viện gồm 4 phần:
- Phần cứng-mạng: là toàn bộ các sản phẩm thiết bị số hoàn
chỉnh, bộ phận của thiết bị số, cụm linh kiện, linh kiện.(Thiết bịsố: bao gồm các thiết bị điện tử, máy tính, viễn thông, truyềndẫn, thu phát sóng vô tuyến điện và thiết bị tích hợp khác sửdụng để truyền dẫn, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin
số hóa.)
- Phần mềm: chương trình máy tính được mô tả bằng hệ thống ký
hiệu, mã hoặc ngôn ngữ để điều khiển thiết bị số thực hiện chứcnăng nhất định
- Thông tin: Đối tượng chính của Công nghệ thông tin, bao gồm tất
cả mọi dữ liệu dưới mọi định dạng: văn bản, hình ảnh, bảng sốliệu… được số hóa và lưu trữ trong hệ thống
- Bảo mật và các dịch vụ khác: đảm bảo thông tin được an toàn,
không bị phá hỏng hoặc đánh cắp dưới mọi hình thức
Trang 12HÌNH 2: Các thành phần cơ bản của hạ tầng CNTT của bệnh viện.
2.3.1 Phần cứng – mạng
Hạ tầng mạng, thiết bị đầu cuối: hệ thống truyền tải thông tin giữa các hệ thống lưu trữ và thiết bị đầu cuối, là thiết bị giú người dùng tương tác, nhập thông tin và nhận thông tin từ hệ thống lưu trữ và xử
Trang 13HÌNH 3: Kế hoạch xây dựng phần cứng-mạng.
Công nghệ thông tin có tốc độ phát triển rất nhanh và thời gian khai thác ngắn, có thể chỉ 5-15 năm là đã lạc hậu cần nâng cấp, cần
hoạch định chiến lược để đạt được kết quả với chi phí bỏ ra phù hợp, tránh lãng phí Đồng thời, mỗi khi nâng cấp thì lại cần phải chủ động đào tạo đội ngũ nhân viên để làm chủ, chuyển giao công nghệ, có thể xử lý sự cố khi cần thiết một cách nhanh chóng, thuận lợi
Phần mềm hệ thống trong quản lý bệnh viện bao gồm:
- Hệ điều hành hệ thống (hệ điều hành máy chủ)
• Thương mại: Windows, MacOS, iOS,…
• Miễn phí: UNIX, LINUX,…
- Hệ quản trị cơ sở dữ liệu (Quản lý dữ liệu DBA)
• Thương mại (Commercial): SQL Server, Oracle Server, DB2,…
• Miễn phí (OpenSource) : MySQL, PostgreSQL,
- Hệ điều hành máy trạm(máy làm việc)
• Thương mại: Windows, MacOS, iOS,…
• Miễnphí(OpenSource) : RedHat, Ubumtu, CentOS,
