Hệ thống công nghệ thông tin trong hoạt động bệnh viện

Với việc áp dụng CNTT, ngành y tế hiện nay đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong việc vận hành hệ thống khám chữa bệnh, trong công tác khám chữa bệnh và quản lý bệnh nhân cũng như các

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

KHOA Y

BÀI THU HOẠCH MODULE QUẢN LÝ BỆNH VIỆN

VÀ MODULE KINH TẾ Y TẾ

HỆ THỐNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG BỆNH VIỆN

CAO XUÂN NAM

MSSV: 125272065

Tp HCM, 8/2017

LỜI CẢM ƠN.

Trước hết em xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến các thầy, các cô trong bộ môn Quản lý bệnh viện và bộ môn Kinh tế y tế Khoa Y - Đại học quốc gia TP.Hồ Chí Minh trong thời gian qua đã tận tình hướng dẫn chúng em trong môn học Các thầy, các cô không chỉ cung cấp kiến thức, những vấn đề mới nhất, tiến bộ nhất cả ở trong nước và quốc tế mà còn giúp chúng em nêu bật lên các vấn đề nổi cộm trong vấn đề Quản lý bệnh viện và Kinh tế y tế nước ta hiện nay Không dừng lại chỉ về chuyên môn, các thầy, các cô còn là những người truyền ngọn lửa đam mê đến với chúng em, để chúng

em sống và học tập hết mình với niềm đam mê được xây dựng trên nền tảng ấy

Với lòng biết ơn sâu sắc, em cũng xin gửi lời cảm ơn đến thầy chủ nhiệm bộ mộ môn Nguyễn Thế Dũng, người mà cả cuộc đời đã cống hiến cho sự nghiệp y tế thành phố

Hồ CHí Minh với những bài học cuộc đời quý giá cao cả đã không tiếc thời gian, công sức để đứng lớp giảng dạy, hướng dẫn chúng em từng chút từng chút một, từ những vấn

đề to lớn nhất đến những vấn đề chi tiết nhất của môn học, của cuộc đời hành nghề y

Em cũng xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám Đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới đã tạo điều kiện, hỗ trợ cho chúng em nơi học tập rộng rãi, thoáng mát , ngay tại trung tâm thành phố để chúng em có thể đi lại thuận tiện hơn

Với vốn kiến thức bản thân còn hạn chế và nhận thức chưa đạt đến độ sâu sắc nhất định, chắc chắn khó tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình làm bài thu hoạch này Kính mong nhận được sự cảm thông cùng những ý kiến đóng góp quý báu từ các thầy, các cô

Trân trọng

Cao Xuân Nam

Tp Hồ Chí Minh, ngày 01 tháng 08 năm 2017

2

MỤC LỤC

3.1/Một số chậm trễ trong việc ứng dụng công nghệ thông tin 5

Tài liệu tham khảo 11

DANH SÁCH HÌNH VẼ

3

Danh sách hình

Hình ảnh 02 : Ứng dụng BAĐT: đèn xanh đã bật ‘xe’ chưa chịu

Hình ảnh 04

Hình ảnh 05:

: Lãng phí do xét nghiệm trùng lặp

: Phần C :hoạt đông chuyên môn trong Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện 2.0 bộ Y tế 2016

7 9

DANH SÁCH CÁC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT

CNTT: Công nghê thông tin

BAĐT: Bênh án điện tử

EMR :Electronic Medical Record- bệnh án điện tử

5

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU

Như chúng ta đã biết,Công nghê thông tin (CNTT) chính là bước đột phá của khoa học

kỹ thuật, tác động và giúp thay đổi mọi lĩnh vực trong đời sống của con người một cách toàn diện, trong đó có ngành y tế

Với việc áp dụng CNTT, ngành y tế hiện nay đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong việc vận hành hệ thống khám chữa bệnh, trong công tác khám chữa bệnh và quản lý bệnh nhân cũng như các hoạt động của cơ sở y tế

Có thể kể ra những dẫn chứng sau:

CNTT giúp cán bộ y tế nâng cao kiến thức chuyên môn

Thời đại công nghệ số hiện nay, mọi thông tin đều được đăng tải trên các website y học, video, forum, sách điện tử hay thông qua các bài giảng từ xa Nếu cán bộ y tế không sử dụng CNTT thì cũng đồng nghĩa với việc từ chối tiếp cận một nguồn kiến thức mới được cấp nhật một cách nhanh chóng hơn rất nhiều so với sách in truyền thống

Với sự phát triển của CNTT, các cán bộ nhân viên ngành y có thể nhanh chóng tiếp nhận tri thức mới của nhân loại mà không cần bận tâm tới khoảng cách địa lý Chẳng hạn như những nhân viên y tế ở vùng sâu vùng xa có thể dễ dàng cập nhật kỹ thuật y tế, kiến thức ngành mới nhất thông qua hệ thông internet Tương tự như vậy, bác sĩ ở quốc gia này cũng có thể cập nhật những thông tin mới, các công trình nghiên cứu giá trị của các nước tiên tiến

CNTT giúp tự động hóa các phương tiện chẩn đoán và điều trị

Trong y học hiện đại, các loại máy móc thiết bị xét nghiệm đều được tự động hóa hoàn toàn, giúp nâng cao độ chính xác và giảm bớt thao tác khi làm xét nghiệm

Song song với đó, các máy móc chẩn đoán hình ảnh cũng được trang bị ứng ụng kỹ thuật dựng hình nhằm thể hiện hình ảnh bệnh lý ba chiều, phục vụ cho công tác chẩn đoán và điều trị ngoại khoa Kỹ thuật nội soi cũng là một bước tiến quan trọng giúp can thiệp điều trị bệnh hiệu quả, đồng thời tiết giảm chi phí

Nhờ sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế xã hội, các bệnh viện tại Việt Nam cũng đã và đang không ngừng trang bị thêm nhiều thiết bị y tế hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả công tác khám chữa bệnh như: Máy xét nghiệm tự động, X quang kỹ thuật số, máy siêu âm 3D, 4D, PET-CT, máy chụp cắt lớp, cộng hưởng từ, Những thiết bị y tế này đã giúp hiệu quả chẩn đoán và điều trị bệnh tăng lên đáng kể, đồng thời góp phần đưa nền y tế Việt Nam đi lên, bắt kịp sự tiến bộ của nền y tế khu vực

CNTT hỗ trợ đắc lực trong thực hành y khoa

6

CNTT là yếu tố mang lại rất nhiều lợi ích trong thực hành y khoa, điều này đã được thực

tế chứng minh Trong đó, lợi ích nổi bật nhất là giúp lưu trữ và phân tích số liệu cho nghiên cứu khoa học; hỗ trợ y tế từ xa telemedicine); giúp bác sĩ quyết định lâm sàng nhanh chóng và chính xác; giảm thiểu tử vong do sai lầm y khoa

CNTT giúp tăng cường chức năng quản lý bệnh viện

Với việc ứng dụng CNTT, các thông tin của bệnh viện đều được tổ chức, sắp xếp một cách khoa học và kiểm soát mọi thứ một cách dễ dàng, tạo cơ sở cở tốt cho hiệu quả công tác quản lý bệnh viện

Ứng dụng M-Health (y tế di động) đang được phát triển trên thế giới giúp theo dõi, can thiệp các vấn dề sức khỏe của bệnh nhân từ xa thông quá các phương tiện điện thoại di động, máy tính mảng

Các quốc gia trên thế giới đều nhận thức rõ vai trò quan trọng của CNTT đối với sự phát triển mạnh mẽ của ngành y tế , do đó đã xây dựng các chương trình quốc gia về CNTT y

tế nhằm thích nghi với thời đại mới

Với tất cả các lí do trên ứng dụng CNTT trong bệnh viện là một vấn đề thiết yếu để nâng cao chất lượng bệnh viện

7

CHƯƠNG II: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT

Theo như sơ đồ trên các nhân tố chính trong môt hệ thống quản lí thông tin trong bệnh viện bao gồm:

-HIS ( hospital information System): Hệ thống thông tin bệnh viện

-LIS (Laboratory information System): Hệ thống thông tin phòng xét nghiệm

-PACs ( Picture Archiving and Communication System): Hệ thống lưu trữ và truyền hình ảnh

-RIS ( radiology information System): Hệ thống thông tin chẩn đoán hình ảnh [1]

Ngoài ra:

-Telemedicine: là việc sử dụng cơ sở hạ tầng thông tin để truyền tải thông tin dưới dạng

âm thanh, dữ liệu, hình ảnh và video clip (các đoạn phim ngắn được quay lại hay trích xuất ra từ một bộ phim) nhằm mục đích cung cấp, trao đổi thông tin phục vụ cho tư vấn, chẩn đoán y tế, điều trị, chăm sóc người bệnh, ngăn ngừa bệnh dịch và đào tạo y tế từ xa

8

Hình ảnh 01: S ơ đồ lược giản hệ thống bệnh viện

-Chuẩn quốc tế HL7 (Health Level 7): HL7 cung cấp giao thức chuẩn về quản lý, trao đổi

và tích hợp các dữ liệu y tế giữa các hệ thống thông tin y tế nhằm hỗ trợ các hoạt động y tế

- Chuẩn hình ảnh số trong truyền thông y tế DICOM (Digital Imaging Communications

in Medicine): là chuẩn quốc tế xác định giao thức trao đổi, lưu trữ, xử lý và chia sẻ dữ liệu hình ảnh giữa các thiết bị y tế và các hệ thống thông tin y tế

-Bệnh án điện tử EMR (Electronic Medical Record): là phiên bản số của bệnh án bằng giấy được tạo ra bởi các bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế trong một cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Hệ thống BAĐT là một hệ thống độc lập cho phép lưu trữ, thu thập, sửa đổi

và bổ sung các thông tin chăm sóc sức khỏe [2]

Trong đó hệ thống His giúp quản lí các yếu tố sau đây:

1 Tiếp nhận thông tin người bệnh

2 Viện phí

3 Khám bệnh-bệnh án ngoại trú

4.Khám bệnh –bệnh án nội trú

5 Quản lí các kết quả CLS

6 Quản lí lưu trữ hồ sơ

7 Quản lí các kho, tài chính , hậu cần [1]

9

CHƯƠNG III: THỰC TRẠNG 3.1/ Một số chậm trễ trong việc ứng dụng công nghệ thông tin:

Tuy bộ y tế cũng như sở y tế thành phố Hồ Chí Minh đã có những yêu cầu và khuyến

nghị đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong bệnh viện, tuy nhiên nhiều bệnh viện vẫn chưa

tích cực chủ động, trong đó khó khó khăn nhất là lĩnh vực BAĐT Gõ từ khóa “ thực

trạng BAĐT “ trên google ta không khó tìm ra những bài viết thể hiện sự âu lo trong việc triển khai BAĐT:

Theo các bài báo trên:

Tại Khoa Thận - Tiết niệu, Bệnh viện Chợ Rẫy, nhân viên y tế vẫn phải kê bàn ra ngoài hành lang và hì hục viết bệnh án cho bệnh nhân Số bệnh nhân chạy thận ở đây dao

10

Hình ảnh 03: Bệnh án điện tử: Sao vẫn thờ ơ?

Hình ảnh 02: Ứng dụng BAĐT: đèn xanh

đã bật ‘xe’ chưa chịu chạy

động khoảng 150 bệnh nhân mỗi ngày, nhưng chỉ có khoảng 4 nhân viên y tế làm các thủ tục theo dõi, ghi chép bệnh án Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, chúng tôi cũng chứng kiến tình trạng tương tự Chị Nguyễn Thị Minh Ngọc, đến từ Bình Dương cho biết: "Tôi đưa cháu đến Bệnh viện Nhi đồng 2 để lấy số thứ tự khám từ 6h sáng, đợi đến 9h mới được gọi tên vào phòng; đợi y tá làm thủ tục mất khoảng 15 phút nữa mới được gọi vào phòng bác sĩ" Trong khi hệ thống bệnh viện công lập "chậm chuyển mình" thì tại các bệnh viện ngoài công lập, BAĐT được sử dụng hiệu quả Bệnh nhân được cấp mã số thẻ bệnh nhân, nhờ đó mọi thông tin bệnh nhân đều được lưu trữ một cách có hệ thống Chẳng hạn, Bệnh viện Quốc tế City (quận Bình Tân) trực tiếp quản lý bệnh nhân bằng thẻ khám bệnh điện tử Bệnh nhân tái khám, hoặc muốn thăm khám chỉ cần quẹt thẻ, không phải mang theo hồ sơ bệnh án như các bệnh viện khác Chính nhờ cách làm này, mà thời gian, chất lượng khám chữa bệnh được cải thiện BV Đa khoa Hoàn Mỹ Sài Gòn cũng đã triển khai

hệ thống BAĐT trong nhiều năm nay Việc ứng dụng CNTT (CNTT) trong khám chữa bệnh giúp giảm thời gian đăng ký khám chữa bệnh từ 4 phút còn 1 phút Mặt khác, việc ghi toa thuốc cho mỗi bệnh nhân giảm từ 5 phút còn 2 phút Thủ tục xuất viện giảm một nửa Trong thời gian tới, bệnh viện sẽ tiếp tục triển khai thu viện phí bằng tiền ATM để tiếp tục giảm thiểu việc sử dụng thời gian kiểm tra, thu tiền mặt

Kết quả khảo sát tình hình ứng dụng CNTT trong hoạt động khám chữa bệnh của gần 100 bệnh viện tuyến thành phố, quận, huyện và các bệnh viện ngoài công lập trên địa TP Hồ Chí Minh cho thấy: 10 đơn vị ứng dụng CNTT ở mức khá trở lên Có 9 đơn vị chưa triển khai CNTT ở mức độ thấp, 64 đơn vị thiếu cán bộ phụ trách CNTT, 81 đơn vị chưa có phần mềm đủ để có thể sử dụng thông tin dữ liệu phục vụ công tác quản lý điều hành Vừa qua, trong buổi họp bàn giải pháp giảm tải bệnh viện tại TP Hồ Chí Minh, đại diện Sở Y tế thành phố báo cáo trước Bộ Y tế: Nguyên nhân chậm trễ trong việc ứng dụng CNTT vào quản lý bệnh viện là phần lớn các bệnh viện chưa bố trí được nhân sự về CNTT Một phần khác là chưa quen sử dụng phần mềm nên việc thông tin hóa chưa được triển khai thông suốt, dẫn đến một số đơn vị phải tạm ngưng [3]

Cùng với việc chưa vận hành nhuần nhuyễn hệ thông BAĐT, việc chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa các bệnh viện đặc biệt trong khâu xét nghiệm cũng làm tốn kém và vất

vả cho bệnh nhân khá nhiều

11

Theo bài báo trên:

Chi phí xét nghiệm và chụp chiếu chẩn đoán đang chiếm xấp xỉ 20%/tổng chi phí khám chữa bệnh, nhưng trên thực tế có nhiều bệnh viện không công nhận kết quả của nhau, dẫn tới tốn kém cho cả người bệnh lẫn xã hội

Cách đây hơn một tháng, ông Lê Văn Chúc (72 tuổi) đến khám lần 2 tại Bệnh viện Xanh Pôn (Hà Nội) Ông Chúc bị đau xương, hôm 31-12-2015 đã khám và làm đủ xét nghiệm tại Bệnh viện Xanh Pôn, được bác sĩ kê thuốc điều trị nhưng bệnh tình không giảm Khi tới khám lần 2, ông Chúc vẫn bị bệnh viện yêu cầu xét nghiệm, chụp chiếu lại

từ đầu.Đúng lúc gặp đoàn kiểm tra do ông Phạm Văn Tác, vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Y tế), dẫn đầu đến kiểm tra tại Bệnh viện Xanh Pôn, ông Chúc phàn nàn

Theo ông Phạm Văn Tác, yêu cầu bệnh nhân mới làm đủ xét nghiệm và chụp chiếu nửa tháng trước nay làm lại đầy đủ xét nghiệm tại cùng bệnh viện là cứng nhắc, gây tốn kém tiền bạc và thời gian cho bệnh nhân Việc này không phải chỉ có ở Bệnh viện Xanh Pôn

mà đang diễn ra khá phổ biến ở rất nhiều bệnh viện khác

12

Hình ảnh 03: Lãng phí do xét nghiệm trùng lặp

Tại Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) hầu hết bệnh nhân cho biết khi chuyển từ bệnh viện tuyến dưới lên họ đều phải khám lại toàn bộ.Như anh Đào Phương Bình (H.Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp) cho biết tháng 9-2015 anh đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tháp Mười Bác sĩ cho anh siêu âm và chẩn đoán anh bị hở van tim rồi chuyển lên Bệnh viện

Đa khoa Đồng Tháp.Tại đây, anh lại được các bác sĩ cho siêu âm, đo điện tim, chụp XQ Kết quả giống với chẩn đoán của bệnh viện huyện Tiếp tục chuyển lên Bệnh viện Chợ Rẫy, anh Bình lại được yêu cầu khám lại từ đầu “Trước giờ đi khám, bệnh viện nào cũng thấy người ta khám lại từ đầu chứ có sử dụng kết quả khám trước đâu” - anh Bình nói TS.BS Nguyễn Trường Sơn - giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM - cho biết hệ thống kiểm chuẩn trong nước chưa đánh giá, phân loại được tất cả các phòng xét nghiệm của các bệnh viện (theo loại A, B, C, D, E) như ở nước ngoài, nên chưa thể tin tưởng vào những kết quả xét nghiệm từ bệnh viện khác

Ông Nguyễn Trọng Khoa - phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y

tế - cho biết nếu muốn công nhận xét nghiệm giữa các bệnh viện thì phòng xét nghiệm phải chính xác, đạt chứng chỉ, có cơ sở chuẩn đánh giá và công nhận.Hiện nay nhiều phòng xét nghiệm ở VN đang áp dụng ISO 15189, coi như một “chuẩn” với phòng xét nghiệm, nhưng mới có trên 40/3.000 phòng xét nghiệm ở VN đạt tiêu chuẩn này Cũng theo ông Khoa, hiện tại VN có ba trung tâm kiểm chuẩn chất lượng xét nghiệm, một đặt tại Hà Nội và hai đặt tại TP.HCM Theo báo cáo gần nhất (năm 2015), khảo sát tại 71 bệnh viện khu vực phía Bắc, vẫn còn 5% cơ sở xét nghiệm chỉ có 40-60% kết quả “chấp nhận được” “Nếu yêu cầu tất cả các phòng xét nghiệm đều đạt ISO 15189 thì không khả thi, Bộ Y tế đang nghiên cứu bảng tiêu chuẩn xét nghiệm của Tổ chức Y tế thế giới, bảng này có 5 cấp và đạt mức càng cao thì độ tin cậy càng nhiều” - ông Khoa cho biết [4]

3.2/ Những nỗ lực của ngành y tế:

Trước những bức thiết trong các lĩnh vực trên , bộ y tế đã có nhiều nỗ lực trong việc thúc đẩy hoàn thiện hệ thống CNTT trong bệnh viện

Ngày 30/6/2017 , tại Quảng Bình, cục CNTT, Bộ Y tế phối hợp với bệnh viện Việt Nam- Cu Ba Đồng Hới tổ chức hội thảo đẩy mạnh triển khai BAĐT tại các bệnh viện trực thuộc bộ y tế Tham dự hội thảo có 120 đại biểu đến từ các Vụ, Cục của Bộ Y tế, 40 bệnh viện trưc thuộc bộ Y tế, một số Sở Y tế và một số bệnh viện tư nhân, một số công ty CNTT, các chuyên gia CNTT trong nước và chuyên gia CNTT Nhật Bản

Tại Hội thảo, Cục CNTT, Bộ Y tế chính thức yêu cầu các BV khẩn trương triển khai EMR, trước hết các BV trực thuộc Bộ Y tế từ nay đến ngày 01/01/2018 phải xây dựng Dự

án triển khai BAĐT, trình Bộ Y tế phê duyệt để triển khai EMR từ 1/1/2018 Cục CNTT

đề nghị các giám đốc bệnh viện phải quyết tâm và quyết liệt triển khai EMR

Các Đại biểu tham dự Hội thảo đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm, giải pháp và đóng góp nhiều ý kiến về ứng dụng CNTT trong quản lý bệnh viện Các đại biểu đều khẳng định, việc triển khai EMR ở Việt Nam là tất yếu, phù hợp với xu hướng phát triển y tế điện tử ở

13