ngày càng diễn ra mạnh mẽ, một số giá trị và chuẩn mực đạo đức truyềnthống gặp những thách thức lớn trước sự xâm nhập của văn hoá nước ngoài,của lối sống phương Tây cũng như sự tác động
Trang 1Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài:
Trong công cuộc công nghiệp hoá hiện đại hoá hiện nay ở đất nước ta,vấn đề giáo dục toàn diện cho con người càng trở lên cấp thiết đặc biệt làvấn đề giáo dục đao đức cho thế hệ học sinh Vì vậy mục tiêu của giáo dụcViệt Nam được ghi rất rõ trong Khoản 1 Điều 27 Luật giáo dục 2005: “Mụctiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức,trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân,tính năng động và sáng tạo hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hộichủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách hiệm công dân chuẩn bị học sinh tiếptục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động tham gia xây dựng và bảo vệ Tổquốc”
Giáo dục đạo đức là một yếu tố vô cùng quan trọng trong việc hìnhthành và phát triển nhân cách cũng như tạo nên giá trị mỗi con người nênđược Đảng và Nhà nước ta quan tâm hàng đầu, được thể chế hoá thành điềuluật mang tính pháp lý cao Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ thiên tài, ngườisáng lập và rèn luyện Đảng ta, rất coi trọng việc giáo dục đạo đức Ngườicho rằng: “Đạo đức là cái gốc của người cách mạng” và coi giá trị của mỗingười gồm hai mặt: đức va tài người chỉ rõ: “có đức mà không có tài thì làmviệc gì cũng khó, có tài mà không có đức là người vô dụng” và “cũng nhưsông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn…Người phải
có đạo đức, không có đạo đức thì có giỏi mấ cũng kông lãnh đạo được nhândân” Từ năm 1986 khi Đảng ta thực hiện công cuộc đổi mới nền kinh tế đátnước vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã họi chủ nghĩa đã tạonên sự chuyển biến mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực, tác động đến mọi mặtđời sống xã hôị trong đó có giáo dục Trước xu thế mở cửa, hội nhập quốc tế
Trang 2ngày càng diễn ra mạnh mẽ, một số giá trị và chuẩn mực đạo đức truyềnthống gặp những thách thức lớn trước sự xâm nhập của văn hoá nước ngoài,của lối sống phương Tây cũng như sự tác động của cơ chế thị trường.
Tầng lớp thanh thiếu niên vốn nhạy cảm với cái mới nhưng kinhnghiệm sống còn hạn chế nên rất dễ bị cuốn vào vòng xoáy của những cám
dỗ về vật chất, dễ mắc các tệ nạn xã hội và sa vào vòng ảnh hưởng của lốisống thực dụng, hưởng thụ vật chất, muốn thoát ly khỏi sự kiểm sát của giađình, nhà trường, xã hội…Tình trạng thanh thiếu niên mắc vào các tệ nạn xãhội, vi phạm đạo đức, vi phạm pháp luật ngày càng gia tăng và có chiềuhướng diễn biến phức tạp, đặc biệt là các tệ nạn tiêu cực xã hội, tình trạngbạo lực, lối sống buông thả…bắt đầu xâm nhập vào học đường gây rất nhiều
lo lắng cho các bậc phụ huynh
Xuất phát từ tầm quan trọng của giáo dục đạo đức và quá trình giáodục đạo đức đối với sự phát triển toàn diện của học sinh THPT, từ thực trạngcông tác giaó dục đạo đức trong các trường phổ thông hiện nay còn nhiềubất cập, xuất phát từ yêu cầu giáo dục đạo đức đòi hỏi sự tham gía và kếthợp đồng bộ của mọi lực lượng xã hội đặc biệt là vai trò tổ chức quản lí củaNhà trường, gia đình trong việc nâng cao giáo dục đạo đức cho học sinh, nênnhóm chúng tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng caochất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh THPT hiện nay”
2 Mục đích nghiên cứu:
- Xác định một số giải pháp pháp lý nhằm nâng cao chất lượng quá trìnhgiáo dục đạo đức cho học sinh
3 Đối tượng nghiên cứu:
- Biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh THPT
4 Nhiệm vụ nghiên cứu:
Trang 3- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận về quá trình giáo dục đạo đức và quản
lý quá trình giáo dục đạo đức học sinh THPT
- Nghiên cứu thực trạng quá trình giáo dục đạo đức và quản lý quá trình giáodục đạo đức học sinh THPT
- Đề xuất một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng gaío dục đạođức cho học sinh THPT
5 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu văn bản pháp quy, văn kiện
- Thực tiễn: quan sát, lấy số liệu…
Phần nội dung
Chương 1: Cơ sở khoa học
1.1 Cơ sở lý luận;
1.1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:
Xuất phát từ thực tế đạo đức học sinh THPT hiện nay, ở Việt Nam đã
có một số tác giả nghiên cứu về vấn đề đạo đức và giáo đạo đức cho họcsinh nói chung và cho học sinh THPT nói riêng
- Trong tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ 1997 – 2000 cho giáoviên THPT: “Đạo đức học” - Phạm Khái Khương và Trần vănChương đã phân tích quá trình phát triển tâm sinh lý của học sinhTHPT về tình bạn, tình yêu, khẳng định đại đa số học sinh ngoan chỉ
có một bộ phận hư…
- Tác giả Phạm Trung Thanh trong công trình nghiên cứu của mình đãđiều tra thực trạng đạo đức học sinh THCS của tỉnh hải Dương
Trang 4- Tác giả Đặng Vũ Hoạt chú trọng công tác chủ nhiệm lớp,khẳng địnhvai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp trong quá trình giáo dục đạo đứccủa học sinh
- Tác giả Võ Huỳnh Ngọc Vân nghiên cứu biện pháp chỉ đạo và phốihợp giữa Hiệu trưởng và tổ chức Thanh niên công sản Hồ Chí Minhtrong việc nâng cao chất lượng giáo dục học sinh
- Tác giả Thái Duy Tuyên trong công trình “Những vấn đề cơ bản củagiáo dục hiện đại” đánh giá về thực trạng đã tỏ ra sự lơ là trước sự sasút về đạo đức ngày càng gia tăng cả về chất lượng và mức đọ nguyhại của một bộ phận học sinh
- Trong “ Về Phát triển toàn diện con người thời kì công nghiệp hoáhiẹn đại hoá” của một nhóm tác giả do GS VS Phạm Minh Hạc chủbiên, nói về chiến lược xây dựng đạo đức học sinh
- Trong “Văn hoá với tự nhiên, tự nhiên với văn hoá” do Ban tư tưởngvăn hoá Trung ương biên soạn tập hợp nhiều bài viết nêu lên thựctrạng của đạo đức học sinh, sinh viên
- Tâm lý học lứa tuổi và sư phạm nói về vai trò của giáo dục đạo đứctrong việc giáo dục toàn diện cho học sinh
Trang 5+ Theo tử điển Tiếng Việt: “Đạo đức là những tiêu chuẩn nguyên tắcđược dư luận xã hội thừa nhận, quy định hành vi, quan hệ của con người đốivới nhau và đối với xã hội’.
+ Theo tài liẹu “giáo dục công dân lớp 10” của một nhóm tác giả doNguyễn Văn Bính chủ biên thì “đạo đức là hệ thống các quan điểm chuẩnmực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình chophù hợp với lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội”
+ Theo Đạo đức học “đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt,bao gồm một hệ thống các quan điểm, quan niệm những nguyên, quy tắcchuẩn mực xã hội”
+ Theo giáo trình giáo dục học “đạo đức là một hình thái ý thức xã hội
là hệ thống các quan điểm về cái thiện cái ác trong các mối quan hệ của conngười với con người”
Như vậy khái niệm đạo đức được tiếp cận trên nhiều góc độ nhưng cóthể hiểu một cách khái quát: khái niệm đạo đức liên quan chặt chẽ với phạmtrù chính trị, pháp luật, lối sống, …là thành phần cơ bản của nhân cách, phảnánh bộ mặt của nhân cách của một cá nhân đã được xã hội hoá đạo đứcđược biểu hiện ở cuộc sống tinh thần lành mạnh, trong sáng Khi thừa nhậnđạo đức là một hình thái ý thức xã hội thì đạo đức của mỗi cá nhân, mỗicộng đồng, tầng lớp giai cấp, trong xã hội cũng phản ánh ý thức chính trị của
họ đối với vấn đề đang tồn tại
* Quá trình giáo dục đạo đức:
Quá trình giáo dục đạo đức là quá trình tác động đến người học đểhình thành cho họ ý thức, tình cảm và niềm tin hành vi, đích cuối cùng quantrọng nhất là tạo lập cho những thói quen hành vi đạo đức
* Chất lượng quá trình giáo dục:
Trang 6Là sự thoả mãn nhu cầu xã hội về mặt phong cách đạo đạo đức, nhâncách, năng lực, hành vi ứng xử của học sinh - sản phẩm giáo dục đào tạo củanhà trường.
* Giải pháp quản lý:
Là cách thức con đường quản lý để giải quyết những vấn đề mang tínhkhái quát, toàn cục nảy sinh trong thực tiễn quản lý
1.1.3 Quá trình giáo dục đạo đức trong trường THPT:
* Đặc điểm chung của trường THPT:
Trường THPT là môi trường cung cấp cho các em gần như hoàn thiệncác kiến thức cơ bản để giúp các em có thể học tiếp hoặc bước vào thịtrường lao động, hoà nhập được với môi trường sống xã hội
* Đặc điểm của học sinh trung học phổ thông:
Tuổi học sinh THPT là thời kì đạt được sự trưởng thành về mặt thểlực, nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với sự phát triển cơ thể của ngườilớn Tuổi thanh niên bắt đầu thời kì phát triển tương đối êm ả về mặt sinh lý
Hoạt động của thanh niên ngày càng phong phú và phức tạp nên vaitrò xã hội và hứng thú xã hội của thanh niên không chỉ mở rộng về số lượng
và phạm vi mà còn biến đổi cả về chát lượng ở thanh niên ngày càng xuấthiện nhiều vai trò của người lớn và họ thực hiện vai trò ấy ngày càng có tínhđộc lập và tinh thần trách nhiệm cao hơn
Và ở độ tuổi này các em càng ngày càng trưởng thành kinh nghiệmsống phong phú, phát triển tư duy lý luận, do vậy thái độ có ý thức của các
em đối với học tập ngày càng phát triển Đó là lí do sự tự ý thức hình thành
rõ rệt ở học sinh THPT
Ở giai đoạn này đời sống tình cảm của các em rất phong phú, đặcđiểm đó được thể hiện rõ nhát trong tình bạn, và nhu cầu về tình bạn tâm
Trang 7Như vậy tuổi thanh niên là một hiện tượng tâm lý xã hội nên việc giáodục đạo đức cho các em càng trở nên cần thiết hơn cả.
* Cấu trúc của quá trình giáo dục đạo đức
Giáo dục đạo đức bao gồm 4 thành phần chính sau:
- Mục tiêu giáo dục đạo đức:
+ Trang bị những tri thức cần thiết về tư tưởng chính trị, đạo đức văn hóa,kinh tế, pháp luật, văn hóa xã hội
+ Hình thành thái độ đúng đắn tình cảm trong sáng
+ Rèn luyện để mọi người tự giác thực hiện giáo dục đạo đức
- Nhiệm vụ giáo dục đạo đức:
+ Giáo dục ý thức đạo đứ
+ Giáo dục tình cảm niềm tin đạo đức
+ Giáo dục hành vi thói quen đạo đức
- Nội dung của giáo dục đạo đứ
+ Nhóm chuẩn mực thể hiện nhận thức tư tưởng chính trị
+ Nhóm chuẩn mực đạo đức hướng vào sự tự hoàn thiện
+ Nhóm chuẩn mực đạo đức thể hiện quan hệ mọi người và đồng loại
+ Nhóm chuẩn mực đạo đức thể hiện quan hệ của mọi người với công việc+ Nhóm chuẩn mực đạo đức xây dựng môi trường sống tự nhiên và xã hội
- Phương pháp giáo dục đạo đức:
+ Tác động vào nhận thức
+ Hoạt động và tích lũy kinh nghiệm ứng xử
Kích thích hoạt động và điều chỉnh hành vi ứng xử của học sinh
* Quản lý quá trình giáo dục đạo đức học sinh:
- Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giáo dục đạo đức học sinh THPT:+ Công tác tổ chức quản lý quá trình giáo dục tổng thể của nhận thức
+ Mục tiêu giáo dục đạo đức học sinh
Trang 8+ Chuẩn mực đạo đức truyền thống tốt đẹp
+ Điều kiện kinh tế, chính trị - xã hội
* Quản lý quá trình giáo dục đạo đức trong trường THPT:
+ Quản lý mục tiêu giáo dục đạo đức
+ Quản lý giáo dục nội dung giáo dục đọa đức
+ Quản lý phương pháp giáo dục đạo đức
+ Quản lý hoạt động giáo viên và học sinh trong quá trình giáo dục đạo đứchọc sinh
+ Quản lý các điều kiện để thực hiện giáo dục đạo đức học sinh
Chương 2: Thực trạng đạo đức học sinh và quá trình giáo dục đạo đức
Rõ ràng, trong thời kỳ bao cấp, khi cuộc sống vật chất còn khó khăn, giankhổ, học sinh ngoan hơn bây giờ Hồi đó, nói dối là một lỗi rất nặng, hầu như bất kỳ em nhỏ nào cũng được dặn điều đó ngay từ bé, chứ chưa nói đến những việc như sửa điểm, tẩy điểm, nhờ ông xíchlô, bà đồng nát giả làm cha mẹ đến gặp thầy cô giáo
Báo chí đã phản ánh nhiều vụ học trò đánh thầy cô, học trò chia băng phái
Trang 9rồi sinh viên sao chép luận văn, đồ án Những vụ việc này xảy ra ngày càngnhiều, mức độ ngày một nghiêm trọng Không những thế, thanh thiếu niên còn có nhiều biểu hiện sống hưởng thụ, coi nặng giá trị vật chất, tiêu xài hoang phí, lười lao động, sống ích kỷ
Theo kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu và phát triển giáo dục VN, tỉ lệ học sinh đi học muộn: Tiểu học 20%, THCS 21%, THPT 58%; tỉ lệ quay cóp: Tiểu học 8%, THCS 55%, THPT 60%; tỉ lệ nói dối cha mẹ: Tiểu học 22%, THCS 50%, THPT 64%; tỉ lệ không chấp hành ATGT: Tiểu học 4%, THCS 35%, THPT 70%
Những con số này cho thấy, càng lớn, ý thức, đạo đức của học sinh càng đi xuống Năm 2007, tại cuộc điều tra khảo sát tại 30 trường ĐH, CĐ trong cả nước - do Vụ Văn hoá - Ban TTVHTƯ phối hợp với Vụ Công tác học sinh - sinh viên (Bộ GDĐT) đã đưa ra con số rất đáng suy nghĩ: 51,4% sinh viên cho rằng "sống thử trước hôn nhân là hiện tượng khá phổ biến" và được coi
là "bình thường"
Tỉ lệ phạm tội của người trẻ cũng ngày một tăng cao Theo thống kê của Viện KSNDTC, nếu năm 1986 có 3.607 người chưa thành niên phạm tội bị phát hiện thì đến năm 1996, con số này là 11.726 em Trung bình mỗi năm, trên cả nước có 4.746 người chưa thành niên phạm tội bị phát hiện Sự gia tăng đột biến của tệ nạn ma túy học đường ngày càng trở thành vấn đề nhức nhối Nếu như năm 2004, chỉ có 600 học sinh, sinh viên nghiện ma túy, thì đến năm 2007, con số này đã tăng lên 1.234 học sinh, sinh viên
Trang 10Vài năm gần đây, vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh (HS) đã trởthành đề tài “nóng” không chỉ của ngành Giáo dục, mà còn của toàn xã hội.
Số thanh thiếu niên phạm tội ngày càng gia tăng đã khiến không ít người đặtcâu hỏi: Lý do tại sao
Viện KSNDTC đã thống kê các vụ việc liên quan tới trẻ vị thành niêncho biết, nếu năm 1986 con số người thành niên phạm tội mới ở con số3.607 người thì tới 1996 đã tăng gấp 3: 11.726 trường hợp Tới năm 2005 sốngười chưa thành niên phạm tội trên toàn quốc là 28.476 Số thanh niênđang nghiện hút ma túy gia tăng ngày càng nhiều trong môi trường họcđường Nếu năm 2004 có 600 học sinh, sinh viên nghiện ma túy thì năm
2007 là 1.234
"Tiên học lễ…" - đó là câu khẩu hiệu trang trọng nhất đón học sinhmỗi khi bước vào cổng trường như một lời nhắn nhủ gửi gắm không chỉ củanhững người làm giáo dục mà của cả xã hội đối với học sinh - những chủnhân tương lai của đất nước Thế nhưng thời gian gần đây, nhiều những biểuhiện của học sinh trong các trường làm các bậc phụ huynh giật mình lo lắng:
"Không biết trong trường con mình có được an toàn?"…
Một vụ việc học sinh nổi máu côn đồ đã xảy ra vào tháng 4 năm nay ởmột nhóm học sinh lớp 9 và lớp 12 của trường THCS Nhân Văn (Tân Phú,
TP HCM) Không chỉ có vậy nhóm côn đồ nhí này còn rủ thêm học sinhcùng khối tại Đà Lạt để xử bạn ngay tại đây trong chuyến dã ngoại Vụ việckhiến nhà trường buộc phải xử lý đình chỉ học tập 9 học sinh và hạ một bậchạnh kiểm với 10 em
Trang 11Nam học sinh đánh lộn dù sao cũng còn dễ giải thích hơn còn nhữngtrường hợp "nữ quái" trong trường ra tay không những không kém mà còn
"tàn độc "hơn nhiều thì thực sự là chuyện hết sức đáng lo ngại
Như vụ việc tại trường THCS Phan Công Hớn, Bà Điểm, Hóc Môn đãxảy ra chuyện 2 nữ sinh Nguyễn Thị Mộng Thúy 16 tuổi lớp 9 và Lại QuýPhụng 14 tuổi học sinh lớp 8 hành hung một bạn nữ lớp 9 khác bằng cáchdùng dao lam rạch mặt Nữ sinh bị trả thù đó là Nguyễn Kiều Khanh 15 tuổihọc lớp 9 cùng trường Đau lòng hơn khi lần đánh dằn mặt này không phải
là lần đầu với 2 nữ sinh Thúy và Phụng Nạn nhân Kiều Khanh đã phải nằmviện điều trị thẩm mỹ hết nhiều ngày Vụ "đòn thù" này khiến Khanh phảichịu tất cả 22 vết khâu từ trán xuống má, cằm… Nữ sinh Thúy và Phụngkhông chỉ là nỗi sợ của riêng Khanh mà còn là nỗi nể sợ của hầu như tất cảhọc sinh trong trường trên
Vào năm 2006 cả hai nữ sinh này cũng từng gây ra một vụ tương tự
và bị Công an Bà Điểm - Hóc Môn tạm giữ… Hiệu trưởng Trường PhanCông Hớn chỉ biết kêu trời! Song hình thức kỷ luật cao nhất nhà trường ápdụng cho 2 trường hợp trên chỉ là đuổi học 1 năm
Một ví dụ khác, nhiều tờ báo đã đăng tải nhiều bài làm xôn xao dưluận và báo động nghiêm trọng về sự xuống cấp đạo đức của một số giáoviên Bên cạnh đó, kinh hoàng hơn là một bộ phận học sinh đã tham gia vàonhững tệ nạn xã hội, hành động trái với luân thường đạo lý Những câuchuyện nếu nghe khó có thể hình dung nổi nó lại xảy ra ở học đường, nơivẫn được xem là "thiên đường" của sự trong sáng, trang nghiêm
Trang 12Vụ gần đây nhất gây phẫn nộ trong giới học đường là việc cô giáo Trần Thị Thanh Vân, giáo viên chủ nhiệm lớp 11B2 ở Trường THPT NghiLộc III thuộc xã Nghi Xuân, huyện Nghi Lộc, Nghệ An bị học sinh hànhhung
Học sinh đó là Hoàng Văn Đạt, lớp 10B2 Sự việc theo học sinh lớp11B2 do cô Vân chủ nhiệm tìm hiểu kể lại, Đạt quen và có tình cảm từ lâuvới bạn gái tên T học lớp 11B2 T học tập sa sút, lại thường xuyên đi muộn
và bỏ học liên tục Để giúp T tiến bộ trong học tập, cô Vân đã trao đổi thântình nhắc nhở và giúp đỡ, giáo dục T Vì điều này, cô Vân đã bị Đạt hànhhung
Trong bản tường trình với Ban giám hiệu Trường Nghi Lộc III, côVân viết: “Chiều ngày 24/3/2008, tôi đang ghi bài trên bục giảng thì nghetiếng bước chân ngoài hành lang Bỗng nhiên, học sinh Đạt ở lớp 10B2 xônglên bục giảng và đánh túi bụi vào mặt tôi Ngay sau đó, học sinh trong lớpcan ngăn nhưng em Đạt vẫn cố tình đánh tiếp”
Bị Đạt hành hung, cô Vân bị thâm tím mặt mày, thân thể bầm dập.Tuy nhiên, hệ lụy lớn hơn cả là danh dự của người giáo viên bị xúc phạmnghiêm trọng và trở thành nỗi đau tinh thần không bao giờ nguôi ngoai đốivới cô Vân Nỗi đau ấy còn khắc sâu thêm bằng một sự việc mà có lẽ suốtcuộc đời cô Vân sẽ không bao giờ quên đó là cái thai 11 tuần tuổi cô mangtrong người do “đòn thù” đã ra đi mãi mãi Sau sự việc gây ra cho cô Vân,Đạt đã bị đuổi học vĩnh viễn Cùng với đó, Đạt còn phải chịu xử lý của phápluật: Cơ quan Công an xã Nghi Xuân đã xử phạt hành chính đối với Đạt vìhành vi côn đồ
Trang 13Những trường hợp như Đạt không phải hiếm trong học đường Cácbiện pháp xử lý đôi khi chẳng là bài học đau đớn cho những đối tượng họcsinh như Đạt Có lẽ vì thế nhiều vụ việc mà thủ phạm là học sinh vẫn liêntiếp xảy ra Và ở bất kể lĩnh vực hay quan hệ nào của cuộc sống, một số họcsinh cũng tạo ra mặt trái.
Cách đây chưa lâu, Nguyễn Văn Du, 17 tuổi ở xã Ea Wel, huyệnBuôn Đôn đã tống tiền chính cô giáo dạy mình Sau khi đột nhập nhà côgiáo Bùi Thị Khuyên, người đã từng dạy Du “con chữ”, vì không có gì đểlấy, Du đã lấy trộm toàn bộ giấy tờ tùy thân của cô với mục đích sẽ tống tiền
cô
Đúng theo kế hoạch, khi đã tìm được số điện thoại nhà cô Khuyên, Dugọi điện buộc cô Khuyên phải chuộc tất cả giấy tờ với giá 600.000 đồng Vàtrả giá cho hành động này, Du đã bị công an bắt giữ khi trên tay vẫn cònđang cầm số tiền do tống tiền cô Khuyên mà có
Qua những vụ việc trên, đúng là với những học sinh như Du, Đạt, làm
gì còn “nhất tự vi sư, bán tự vi sư”!
Để ghi nhớ công ơn thầy, cô giáo người xưa có câu: “Công cha, nghĩa
mẹ, ơn thầy” Vậy mà với cả hai người này, với một số học sinh, họ chẳngtha Thậm chí, ngay với cha mẹ, những người có công sinh thành, nuôidưỡng như trời, bể, một số học sinh cũng chẳng vì thế mà ơn sâu nghĩanặng như cần phải có, cũng “luộc” như người dưng Mà những trường hợpnhư thế này, có lẽ không hiếm
Cách đây chưa lâu, Cảnh sát hình sự TP HCM đã bắt giữ Phạm VănChiến, 20 tuổi và Nguyễn Thành Quang, 19 tuổi về hành vi tống tiền Đau
Trang 14lòng là, đối tượng bị chúng tống tiền lại là người sẽ trở thành nhạc mẫutrong tương lai của Chiến Đau lòng hơn khi thông đồng với vụ tống tiền nàylại chính là con gái “cưng” của người bị tống tiền đồng thời là người yêu củaChiến Đó là Quách Tú Y., ở Bạc Liêu
Tại Cơ quan Công an, Chiến khai đã chung sống như vợ chồng vớiQuách Tú Y Do thiếu tiền tiêu xài, Chiến đã rủ Nguyễn Thành Quang, đồnghương Cần Thơ với Chiến (tạm trú tại phường 13, Tân Bình) cùng lập kếhoạch với Quách Tú Y viết thư cho bà Nguyễn Xíu Lý, mẹ của Y với nộidung: nếu không chuộc 3 triệu đồng thì con gái bà sẽ bị bắt đi bán dâm.Nhưng chưa kịp cầm số tiền ấy đi tiêu xài, cả nhóm đã bị công an giải về nơilàm việc Trước sự chứng kiến của các đồng chí công an và cả gia đình, Y
đã thừa nhận thông đồng với Chiến để tống tiền mẹ (!?)
Những con số nhức lòng
Viện KSNDTC đã thống kê các vụ việc liên quan tới trẻ vị thành niêncho biết, nếu năm 1986 con số người thành niên phạm tội mới ở con số3.607 người thì tới 1996 đã tăng gấp 3: 11.726 trường hợp Tới năm 2005 sốngười chưa thành niên phạm tội trên toàn quốc là 28.476
Trong đó nhiều hành vi phạm tội có tính chất côn đồ, hung hãn và bạolực ở mức độ rất nghiêm trọng: Giết người, cướp tài sản, hiếp dâm, cố ý gâythương tích, gây rối trật tự công cộng… còn nếu tính tỷ lệ số người chưathành niên phạm tội trong cả nước phải chiếm từ 55 tới 65%
Số thanh niên đang nghiện hút ma túy gia tăng ngày càng nhiều trongmôi trường học đường Nếu năm 2004 có 600 HSSV nghiện ma túy thì năm
Trang 152007 là 1.234 HSSV Việc sử dụng ma túy tổng hợp trong HSSV ngày càngtăng, chưa thể kiểm soát được
Một khảo sát tại 4 trường giáo dưỡng thuộc Bộ Công an quản lý chobiết, số trẻ vị thành niên phạm pháp lên tới 3.448 em Trong đó 1.666 em từnông thôn và 1.782 em từ thành phố, thị trấn, thị xã Hầu hết đều từ lứa tuổi
12 tới 18 Hành vi phạm tội gồm ma tuý, trộm cắp, gây rối trật tự công cộng,
cố ý gây thương tích, hiếp dâm, giết người, cướp giật, cưỡng đoạt, lừa đảo…
Điều tra trong 600 sinh viên tại 5 trường đại học lớn của Hà Nội năm
2006 cho biết 69,7% sinh viên cho rằng sinh viên hiện nay coi trọng lối sốngthực dụng, 31,2% cho rằng hiện chưa có khát vọng về cuộc sống lập thân lậpnghiệp vì tương lai và 21,8% cho là sinh viên có biểu hiện mờ nhạt về hoàibão, lý tưởng…
Một con số khác: Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, hằng năm nước ta
có 14.000 ca nạo phá thai ở tuổi vị thành niên, chiếm 10% số người nạo pháthai; 5% số trẻ dưới 18 tuổi đã phải làm mẹ; 14% số người nhiễm HIV/AIDS
là trẻ dưới 15 tuổi
Còn theo báo cáo từ 47 Sở GD-ĐT, 184 trường ĐH, CĐ, TCCN, trong
2 năm 2005, 2006, có 24 HS, SV phạm tội giết người, 62 em cướp tài sản,
25 em phạm tội hiếp dâm , trong đó có không ít vụ HS hành hung thầy côgiáo một cách dã man
Kết quả khảo sát của thanh tra Bộ GD-ĐT cũng từng khiến không ítngười lo lắng: có tới 89% sinh viên sử dụng “phao” thi, 85% số em khôngchịu học hành, chỉ lo quay cóp, 42% số em sao chép luận văn, đồ án, 36% số
em đi mua điểm
Trang 16Viện Nghiên cứu và Phát triển giáo dục Việt Nam còn dẫn chứng: càng ở cấp học cao, biểu hiện vi phạm đạo đức của HS càng đáng lo ngại.Nếu như ở cấp tiểu học, có 22% HS từng nói dối cha mẹ, thì lên THCS, tỷ lệnày là 50%, và khi học THPT, con số ấy lên tới 64%; tỷ lệ HS THCS khôngchấp hành Luật Giao thông là 35%, nhưng lên cấp THPT thì số HS phạm lỗi
tăng gấp đôi , 68% HS mê game, chat, 46,6% ảnh hưởng từ phim: thích
quen "hoàng tử" trong phim, có trang phục giống trong phim, thích chơi đô
vật kiểu Mỹ…, 38,8% cho biết thường xuyên chửi thề, nói tục; 53,6% thỉnh thoảng nói tục, 32,2% thường xuyên vô lễ với thầy cô Nhiều HS chỉ chào
thầy cô trong trường, còn ra đường thì không quen biết
Việc giáo dục đạo đức cho HSSV nước ta đã và đang trở thành mộtnhiệm vụ quan trọng hàng đầu cấp bách nhưng vai trò không chỉ của giađình, nhà trường mà còn là của toàn xã hội
Những nguyên nhân không mới
Vấn đề đặt ra ở đây là vì sao đạo đức học sinh lại xuống cấp như thế,trong khi môn giáo dục công dân, giáo dục đạo đức vẫn được dạy liên tục từtiểu học đến các bậc học cao hơn?
Sở dĩ có sự “tuột dốc không phanh” về mặt đạo đức của một số họcsinh như vậy có thể nói xuất phát từ nhiều lý do Thứ nhất, do tác động từmặt trái của sự phát triển xã hội Bởi dù thế nào, mọi hành vi, thái độ củahọc sinh nói riêng, con người nói chung cũng là “sản phẩm” của xã hội hiệnnay
Trang 17Tình trạng có những học sinh xé bài trước mặt thầy cô vì bị điểm thấp,quay cóp, nói tục; nói dối; tẩy xoá sửa điểm, thậm chí, cả những bé đang ởlứa tuổi tiểu học cũng biết chửi thề đang là thực tế diễn ra hiện nay.
Rõ ràng, trong thời kỳ bao cấp, khi cuộc sống vật chất còn khó khăn,gian khổ, học sinh ngoan hơn bây giờ Hồi đó, nói dối là một lỗi rất nặng,hầu như bất kỳ em nhỏ nào cũng được dặn điều đó ngay từ bé, chứ chưa nóiđến những việc như sửa điểm, tẩy điểm, nhờ ông xíchlô, bà đồng nát giảlàm cha mẹ đến gặp thầy cô giáo
Chuyện HS cầm xe lấy tiền đi Internet, cầm đồ khắp nơi, trộm cướptài sản lấy tiền tiêu xài ngày càng nhiều - tham luận của Phòng GD-ĐTquận Tân Bình dẫn ra một thực tế xuống cấp đạo đức trong nhiều học sinhnhư thế Trong khi đó, chương trình giáo dục đạo đức lại chưa thể hiện đượcvai trò quan trọng của môn này
Rất nhiều ý kiến cho rằng chương trình giáo dục đạo đức nói chungrất phong phú, rất nhiều bài học nhưng chương trình chưa xác định rõ nhữngphẩm chất cơ bản của nhân cách con người VN như thế nào Các bài họcnặng lý thuyết, thiếu kỹ năng sống, chưa tạo được dấu ấn trong lòng trẻ, hìnhthành nhân cách không rõ nét, trẻ dễ bị tác động hoàn cảnh xã hội
Hiện nay, số lượng trẻ vị thành niên nói chung và HS, SV nói riêngphạm pháp đang gia tăng theo xu hướng trẻ hóa và mức độ tội lỗi ngày càngnghiêm trọng Có rất nhiều nguyên nhân từ phía: Gia đình – Nhà trường –
Xã hội đã xô đẩy các em rơi vào vũng bùn tội lội Trong đó, tình trạng tổ
ấm gia đình bị tan nát, cách nuôi dạy con phản khoa học và sự thiếu gương
Trang 18mẫu của các bậc cha mẹ là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng thanhthiếu niên phạm tội.
Thống kê mới đây của Viện kiểm sát nhân dân tối cao: 71% thiếu niênphạm pháp do không được gia đình chăm sóc giáo dục đến nơi đến chốn.Theo Bộ Công an: nguyên nhân dẫn đến trẻ em phạm pháp chủ yếu đến từnhững gia đình bất hạnh
Về phía các trường học, việc giáo dục đạo đức từ bậc phổ thông đếnđại học có nhiều bất ổn Nhiều giáo viên lên lớp chỉ lo truyền giảng kiếnthức chuyên môn, không có thì giờ để uốn nắn chỉnh sửa những sai trái củahọc sinh Chương trình giáo dục đạo đức; giáo dục Công dân thì quá ômđồm nặng nề, xem nhẹ giáo dục kỹ năng sống – kỹ năng ứng xử hàng ngàycho học sinh Cùng quan điểm này, TS Nguyễn Tùng Lâm – Hiệu trưởngtrường THPT dân lập Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội) nhấn mạnh: Nhiều nămqua, chúng ta giáo dục đạo đức theo kiểu quan liêu, giáo điều Nội dung giáodục nào cũng có, nhưng lại chưa quan tâm đầy đủ đến phương thức giáo dục,hình thức giáo dục phù hợp Trong giáo dục đạo đức cho học sinh, các emphải được tôn trọng thật sự, phải từ bỏ cách giáo dục áp đặt, nhồi nhét, khôcứng
Nhiều nhà giáo dục cũng chỉ rõ hiện nay hình ảnh người thầy ít nhiều
bị lu mờ trong nền kinh tế thị trường đầy biến động hết sức phức tạp Việctuyển chọn sinh viên vào các trường sư phạm, việc tuyển dụng giáo viênđang nặng về trình độ học lực, xem nhẹ lòng yêu nghề, chưa chú trọng rènluyện kỹ năng sư phạm và nâng cao phẩm chất đạo đức nhà giáo Tấmgương sáng về tinh thần vượt khó tự học tự rèn, hết lòng vì học sinh thân