Văn 12

- Chiếu hỡnh ảnh: Khốivuụng rubic – những gợi ý cho sự cỏch tõn nghệ thuật của nhà thơ TT.. Chính những hình ảnh và nhạc điệu trong nhiều bài thơ Lor-ca đã dẫn dắt tôi khi viết bài thơ

Ngày soạn:11/10 Ngày giảng:13/10/2008 Tiết29 - Đọc văn

Đàn ghi ta của Lor- ca

Thanh Thảo

A Phần chuẩn bị

I Mục tiờu cần đạt

1 Kiến thức, kĩ năng tư duy

* Giỳp học sinh HS:

- Cảm nhận được vẻ đẹp bi trỏng của hỡnh tượng Gar-xi-a Lor-ca

- Thấy được sự đồng cảm, thương tiếc sõu sắc và nghệ thuật thơ đặc sắc của Thanh Thảo

2 Tư tưởng- tỡnh cảm

Thờm yờu mến, trõn trọng Lor-ca, hiểu được sự cảm thụng, sự đồng điệu trong tõm hồn người nghệ sĩ

II Phương tiện thực hiện

- SGK, SGV, tài liệu tham khảo

- SGK, tài liệu tham khảo

III Cỏch thức tiến hành

Đọc sỏng tạo, gợi tỡm, trả lời cõu hỏi, chia nhúm thảo luận

B Tiến trỡnh dạy học

* ổn định tổ chức (1 phỳt)

I Kiểm tra bài cũ: ( Kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS - 2 phỳt)

II Bài mới

* Giới thiệu bài mới:

- GV cho HS nghe một đoạn bài hát “Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta” của Thanh Tùng

- GV dẫn dắt : cùng đồng điệu với Lorca và tiếng đàn ghi ta của ông, nhà thơ Thanh Thảo có bài “Đàn ghi ta của Lorca”, chúng ta cùng tìm hiểu để so sánh

- Chiếu h/a nhà thơ TT và

quờ hương Quảng Ngói

- HS đọc "Tiểu dẫn", túm tắt

những nột cơ bản về Thanh

Thảo

- GV nhấn mạnh:

I TèM HIấU CHUNG (10 phỳt)

1 Tỏc giả

- Tờn khai sinh: Hồ Thành Cụng, sinh: 1946

- Quờ: Quảng Ngói

- Tham gia khỏng chiến chống Mĩ cứu nước ở chiến trường miền Nam

- Đặc điểm thơ:

+ Đậm chất triết luận Mạch suy cảm trữ tỡnh trong thơ ụng thường hướng tới những vẻ đẹp tinh thần của con người: nhõn ỏi, bao dung, cam đảm, trung

- Chiếu hỡnh ảnh: Khối

vuụng rubic – những gợi ý

cho sự cỏch tõn nghệ thuật

của nhà thơ TT

thực và yờu tự do Thơ ụng dành mối quan tõm đặc biệt cho những con người sống cú nghĩa khớ, nhõn cỏch ngời sỏng dự số phận cú thể ngang trỏi… + Tõm huyết với thơ, luụn trăn trở trong khỏt vọng kiếm tỡm những cỏch biểu đạt mới

- Nờu xuất xứ tỏc phẩm

(chiếu)

2 Vài nột về tỏc phẩm

a Xuất xứ v à hoàn cảnh sỏng tỏc

- Trớch từ tập thơ “Khụ́i vuụng Rubic”, xuất bản năm 1985

- Bài thơ tiờu biểu cho kiểu tư duy thơ của Thanh Thảo:

- luụn nhỡn cuộc sống ở trạng thỏi mở, đa chiều;

- khước từ khuụn mẫu, lối biểu đạt dễ dói;

- phong cỏch tượng trưng cú màu sắc siờu thực

- GV giới thiệu về hoàn cảnh

sáng tác bài thơ (chiếu)

Thanh Thảo nói : “Lor-ca là một nhà thơ mà tôi hết sức ngỡng mộ, cả về thi ca lẫn cuộc đời và cái chết đều gây cho tôi nhiều xúc cảm và ấn tợng Chính những hình ảnh và nhạc điệu trong nhiều bài thơ Lor-ca đã dẫn dắt tôi khi viết bài thơ mà tôi coi

nh một khúc tởng niệm Ông”

Có lẽ với bài thơ này TT đã thật sự có những khoảnh khắc hóa thân, nhập vai để sống tận cùng chất nghệ sĩ của Lor- ca

- Trình bày hiểu biết của em

về Lor-ca

- GV chiếu, chốt:

3 Vài nột về Gaxia Lor-ca

- Một thiờn tài: nhà thơ, nhạc sĩ, nhà viết kịch, nhà

hoạt động sõn khấu người Tõy Ban Nha - đại diện cho tinh thần tự do và khỏt vọng cỏch tõn nghệ thuật của thế kỷ XX

- Một nhõn cỏch cao đẹp: nhà thơ hiện đại yờu

nhạc dõn gian, dựng tiếng đàn ghi ta để giói bày nỗi đau buồn và khỏt vọng yờu thương của nhõn dõn, dỏm dũng cảm đấu tranh với một nền chớnh trị độc tài, nền nghệ thuật già nua, bảo thủ

- Một số phận đầy oan khuất: kẻ thự tàn nhẫn lộn

thủ tiờu ụng, nhiều người khụng hiểu hết sự hy sinh cao cả của ụng

- GV nói thêm về hai trờng

phái thơ tợng trng và siêu

thực

Chủ nghĩa siờu thực xuất hiện vào khoảng đầu thế kỉ XX, trở thành 1 cuộc cỏch mạng trong thơ ca thể hiện qua việc phỏ vỡ cỏc khuụn mẫu tư tưởng, đỏnh thức khỏt vọng vươn dậy khỏi mọi trúi buộc của con người; chỳ trọng khai thỏc cỏi ngẫu hứng,

đề cao sự liờn tưởng cỏ nhõn độc đỏo

Chủ nghĩa tượng trưng ra đời cuối thế kỉ XIX, hỡnh tượng trong thơ tượng trưng mang tớnh chất đa nghĩa Lối sỏng tỏc của chủ nghĩa tượng trưng là lối liờn tưởng

- GV hướng dẫn ho ̣c sinh

đo ̣c với gio ̣ng trõ̀m, ngắt

nhi ̣p linh hoa ̣t, có lúc bi

tráng,có lúc da diờ́t, sõu

lắng

- GV: Gơ ̣i mở giúp ho ̣c sinh

cảm nhõ ̣n chung vờ̀ bài thơ,

cách trình bày, ngắt nhi ̣p,

hình ảnh?

II TèM HIỂU TÁC PHẨM (10 phỳt)

1 Cảm nhận chung

- Thờ̉ thơ tự do, khụng có dṍu chṍm cõu

- Cách trình bày: Lṍy di chúc của Lor-Ca làm đờ̀ từ, viờ́t thường các chữ đõ̀u dòng

- Nhi ̣p điờ ̣u biờ́n hóa linh hoa ̣t, có sự mụ phỏng tiờ́ng đàn, cách đờ ̣m đàn

- Hình ảnh gợi nhiờ̀u liờn tưởng, õ̉n du ̣

 Là khỳc ca bi trỏng về Lor-ca

- GV yêu cầu HS xác định bố

cục của bài thơ

- GV nhận xét và định hớng

bố cục 3 phần

2 Bố cục

Cú thể chia làm 3 đoạn

* Đoạn 1 (6 dũng đầu): hỡnh ảnh Lor-ca người nghệ

sĩ tự do cựng khỏt vọng cỏch tõn nghệ thuật

* Đoạn 2 (12 dũng kế): cỏi chết đầy bi phẫn của Lor-ca, khỏt vọng cỏch tõn nghệ thuật đành dang dở

* Đoạn 3 (13 dũng cuối): niềm tin mónh liệt vào sự bất tử của tiếng đàn Lor-ca

- GV thuyết trỡnh: Đõy chỉ là một cỏch phõn đoạn tương đối Thực

ra mạch cảm xỳc và tư duy của tỏc giả được thể hiện theo kiểu đứt đoạn và khụng dứt khoỏt, cú chỗ lặp lại, trờn cỏi nền nhõn vật Lor-ca và tiếng đàn ghi ta bập bựng, văng vẳng trong trớ nhớ và tưởng tượng của tỏc giả và người đọc

- N han đề cõu thơ đề từ của

bài thơ gợi cho em những

suy nghĩ gì về nội dung của

bài?

3 í nghĩa nhan đề và cõu thơ đề từ

a Nhan đề “Đàn ghi ta của Lor-ca”

- Đàn ghi ta là niềm tự hào, là một phần hồn của đất nước Tõy Ban Nha (nờn cũn được gọi là Tõy Ban cầm), gắn bú thõn thiết với Lor-ca trờn những nẻo đường ca hỏt và sỏng tạo

 Nhan đề bt mang ý nghĩ biểu tượng cho tỡnh yờu

của Lor-ca đối với đất nước Tõy Ban Nha, cho con đường nghệ thuật của tỏc giả, cho khỏt vọng cao cả

mà Lor-ca nguyện phấn đấu suốt đời

Bằng hỡnh ảnh cõy đàn ghi ta- nhạc cụ truyền thống tiờu biểu nhất của đất nước và õm nhạc Tõy Ban Nha dựng làm hỡnh ảnh biểu tượng cho nhõn

vật trữ tỡnh trong toàn bài thơ, t/g khụng chỉ núi đến

sự gắn bú mỏu thịt, suốt đời của Lor-ca với õm nhạc, với cõy đàn truyền thống của dõn tộc và đất nước mỡnh mà cũn là sự thể hiện sõu sắc, linh hồn văn hoỏ của đất nước, con người TBN trong cảm quan yờu mến, kớnh trong và khõm phục của người Việt

- Theo em, 6 dòng thơ đầu

có những hình ảnh nào đáng

chú ý giúp em liên tởng đến

Lor-ca?Và những hình ảnh

này có gì đặc biệt?

III ĐỌC- HIỂU TÁC PHẨM (20 phỳt)

a Phần một

- Các hình ảnh gợi liên tởng đến Lorca là

Những tiếng đàn bọt nớc Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt

đi lang thang về miền đơn độc vầng trăng chuếnh choáng trên yên ngựa mỏi mòn

đây là những hình ảnh mang tính chất siêu thực t-ợng trng Cách giải mã nó là dùng liên tởng và tởng tợng

- Sức gợi của hỡnh ảnh "tiếng

đàn bọt nước", "ỏo choàng

đỏ gắt" ntn?

- Mở đầu bài thơ là âm thanh tiếng đàn đợc diễn đạt bằng ngôn từ lạ : "những tiếng đàn bọt nớc" - đó

là thứ âm thanh có hình khối, dờng nh tròn trịa, trẻ trung, nhảy nhót, mỏng manh nhng không thể bị tiêu diệt, (lúc hiện, lúc tan nhng tan rồi lại hiện); đó là cảm nhận rất riêng của TT về tiếng đàn của L

- Tiếng đàn của L lại hiện lên trong khung cảnh

TBN áo choàng đỏ gắt- hình ảnh gợi lên những đấu

trờng đấu bò tót truyền thống của TBN

 gợi hình dung về một đấu trờng đặc biệt với cuộc

đấu tranh giữa khát vọng dân chủ của L với nền chính trị độc tài, của khát vọng cách tân nghệ thuật của L với nền nghệ thuật già nua

- GV bỡnh, mở rộng: Cú thể hiểu TBN đang trở thành 1 đấu trường

giữa người với người, giữa dõn chủ và độc tài, giữa

tự do bị búp nghẹt và thể chế chớnh trị hà khắc Cuộc đấu tranh đũi quyền cơ bản của con người đang diễn ra hàng ngày như tớnh chất bao giờ cũng

gay gắt như vậy Đồng thời, qua nhịp Li-la…người

đọc cũn thấy hiện ra hỡnh ảnh người nghệ sĩ cụ đơn

đi về miền đơn độc

- Em hiểu "miền đơn độc" là

gỡ?

- Miền đơn độc: chính là miền lí tởng, lí tởng của

con ngời, của nghệ thuật, là miền không mấy kẻ dấn

thân và cũng không dễ tìm ngời đồng điệu Trên con

đờng ấy có vầng trăng chuếnh choáng, nh tâm trạng của chàng, ngây ngất say đời, say nghệ thuật, say thơ, say lí tởng

- Cảm nhận của em về đoạn

thơ trờn

=> Tỏc giả đó gợi lờn được hỡnh ảnh của Lor-ca,

người nghệ sĩ tự do, tài hoa, sống giữa thời đại bạo tàn của chế độ độc tài Frăng-cụ và nền nghệ

thuật già nua, vẫn ụm ấp khỏt vọng cỏch tõn sỏng

tạo nghệ thuật và đấu tranh vỡ một nền dõn chủ,

nhưng lại rất cụ đơn trờn hành trỡnh lý tưởng ấy.

=> Cảm xỳc của Thanh Thảo: đồng cảm, thấu

hiểu.

- GV chuyển : Khụng chỉ cú cụ đơn trong sỏng tạo mà hỡnh như trong mục đớch đấu tranh chõn chớnh L cũng chưa được nhiều người thấu hiểu, cho nờn TBN vẫn

"hỏt nghờu ngao", vẫn cất lờn những õm thanh khụng cựng mục đớch với L

-" TBN hỏt nghờu ngao/

Bỗng kinh hoàng/Áo choàng

bờ bết đỏ/Lor-ca bị điệu ra

bói bắn/ Chàng đi như người

mộng du" Những cõu thơ

này núi đến sự kiện gỡ?

b Phần hai

- Những dũng thơ núi đến một sự kiện thảm khốc: cảnh Lor-ca bị hành hỡnh

- GV liờn kết, dẫn dắt: Thật bất ngờ, hồi tưởng lại cảnh tượng thảm

khốc ấy, TT lại như nghe và cảm nhận thấy õm thanh tiếng ghi ta Âm thanh ấy, trờn chặng đường lóng du của Lor-ca là những "tiếng đàn bọt nước" tan rồi lại hiện thỡ khi Lorca bị hành hỡnh đú là " tiếng ghi ta nõu", "tiếng ghi ta lỏ xanh", "tiếng ghi

ta trũn bọt nước vỡ tan", "tiếng ghi ta rũng rũng mỏu chảy" ; và giữa những õm thanh ấy hiện ra khụng gian “bầu trời cụ gỏi ấy”

- Em hiểu những hỡnh ảnh

trờn như thế nào?

- Cảm nhận của em về L ở

cảnh này?

+ "tiếng ghi ta nõu" : màu của vỏ đàn ghi ta, màu của đất, của quờ hương nỗi niềm hướng về quờ hương

+ "tiếng ghi ta lỏ xanh" : màu của sự sống tươi đẹp niềm yờu tha thiết cuộc sống

+ "tiếng ghi ta trũn bọt nước vỡ tan" mỏng manh, trong suốt và dễ tan biến, õm thanh được diễn tả thành hỡnh khối, thành dũng…

+ "Tiếng ghi ta rũng rũng mỏu chảy"  nỗi đau đớn của Lor-ca khi phải chịu cỏi chết oan khuất

 Hỡnh ảnh hoỏn dụ đó gợi ra cảnh Lor-ca bị

hành hỡnh đột ngột, bất ngờ, khiến cả TBN kinh

- GV chốt: hoàng và dường như Lor-ca cũng không tin nổi.

 Số phận bi thảm, bi kịch của người nghệ sĩ

cách tân trong thời đại rối ren, bạo tàn.

* Củng cố: Suy nghĩ của em về một chi tiết, một đoạn thơ mà em ấn tượng nhất,

yêu thích nhất

III Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài(2 phút)

- Đọc lại phần nội dung bài học

- Học thuộc lòng "Đàn ghi ta của Lorca"

- Trả lời câu hỏi trong HDHB

- Đoạn thơ này có gì đặc sắc, gợi cho em suy nghĩ gì?