2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg Những Biện pháp Tốt nhất: Thuế đối với những Sản phẩm Khác nhau Áp dụng thuế và mức tăng thuế tương đồng trên tất cả các sả
Trang 1 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Các Biện pháp Tốt nhất trong việc Đánh thuế
Thuốc lá
Tiến sĩ Frank J Chaloupka
Trường đại học Illinois tại Chicago
Mạng lưới về Bằng chứng của Thuốc lá Quốc tế
Trang 2 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Tổng quát
Cơ cấu thuế thuốc lá
Các mức thuế thuốc lá và việc tăng
thuế
Quản lý thuế thuốc lá
Tác động kinh tế của việc tăng thuế -
những lầm tưởng và sự thật
2
Nguồn hình ảnh: Tổ chức Y tế Thế giới (2010).
Trang 3 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Tại sao Đánh thuế Thuốc lá?
Tăng thuế tiêu thụ thuốc lá để đạt được mục tiêu y tế công cộng trong việc giảm số ca tử vong và bệnh tật do sử dụng thuốc lá
− Như được đề
xuất ở Điều
6 của Công ước Khung về Kiểm soát Thuốc Lá
− Các lợi ích khác
của việc tăng đáng kể doanh thu thuế thuốc
lá trong ngắn hạn đến trung hạn
3
Nguồn: Jha, P (2009).
Trang 4 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Thuế tiêu thụ khác nhau/theo bậc đối với thuốc lá
điếu
Số quốc gia
Cơ sở tính bậc
Giá bán lẻ
Giá của nhà sản xuất
Lượng hàng bán
Lượng hàng sản xuất
Loại —đầu lọc/không có đầu lọc
Loại —làm bằng tay/làm bằng máy
Loại —thuốc lá có thêm hương liệu/thuốc lá trắng
Đóng gói—mềm/cứng
Độ dài điếu thuốc
Giao—trong nước/nhập khẩu
Trọng lượng (lượng thuốc lá trong điếu
thuốc)
Lá thuốc—trong nước/nhập khẩu
11 2 1 1 12 2 1
3 4 1 1 3
Trong số 155 quốc gia có dữ liệu về Đạo luật Quản
lý Thuế (TMA), 10 quốc gia không có thuế tiêu thụ Một số quốc gia có các loại thuế khác nhau dựa trên nhiều tiêu chí Tám quốc gia phân biệt các loại thuế tiêu thụ khác nhau dựa trên nhiều tiêu chí.
Những Biện pháp Tốt nhất: Loại Cơ cấu Thuế
nào?
Cơ cấu thuế đơn giản hơn
sẽ tốt hơn
− Những cơ cấu thuế
phức tạp sẽ khó quản
lý hơn
− Cơ cấu thuế phức tạp
tạo nhiều điều kiện hơn cho việc trốn thuế
và lách thuế
− Khi cơ cấu thuế hiện
tại đang phức tạp, thì
mục tiêu là đơn giản hóa nó theo thời gian nhằm đạt được một cơ cấu thuế thống nhất
4
Trang 5 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Dựa nhiều hơn vào thuế tiêu
thụ tính theo số lượng khi
mà tỷ lệ thuế tiêu thụ trong
tổng giá bán tăng lên
− Tác động lớn hơn của
các loại thuế tính theo
số lượng đối với y tế
công cộng làm giảm cơ hội để chuyển đổi sang loại hàng rẻ hơn khi thuế và giá
cả tăng
− Thuế tính theo số lượng thống nhất gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng tất cả các nhãn hiệu đều độc hại như nhau
− Khi thuế hiện tại là thuế tính theo giá tri, thì cần áp dụng
thuế tính theo số lượng và tăng dần mức độ phụ thuộc vào thuế tính theo số lượng
Số quốc gia Tổng cộng 182 Chỉ riêng thuế tính theo số
Chỉ riêng thuế tính theo giá tri 60 Kết hợp cả hai loại thuế 48 Không có thuế 19
Những Biện pháp Tốt nhất: Loại Thuế nào?
5
Nguồn: Tính toán của Tổ chức Y tế Thế giới sử dụng dữ liệu WHO GTCR 2009.
Trang 6 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Thuế đối với những Sản phẩm Khác nhau
Áp dụng thuế và mức tăng thuế
tương đồng trên tất cả các sản
phẩm thuốc lá
− Tăng cường tối đa tác động
của thuế và việc tăng thuế
đối với y tế công cộng bằng cách giảm thiểu các cơ hội thay thế các sản phẩm thuốc
lá khác nhằm đối phó với thay đổi về giá tương đối
− Thách thức ở những nơi có
nhiều loại sản phẩm thuốc lá
6
Trang 7 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Điều chỉnh Thuế theo
Lạm phát
Tự động điều chỉnh các loại thuế tính theo số lượng theo lạm phát
7
− Trừ khi được
điều chỉnh
thường xuyên,
giá tri thực của
thuế sẽ giảm
xuống theo
thời gian, và
doanh thu từ
thuế
cũng vậy
− Bảo đảm rằng
tác động của
thuế đối với y
tế công cộng
được duy trì Đã
được thực hiện
tại Úc, New
Zealand
Trang 8 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Dùng Thuế để Giảm
Tính hợp lý về giá
Tăng thuế thuốc lá tới mức đủ để giảm tính hợp lý về giá
của các sản phẩm thuốc lá
− Mối tương quan
tỷ lệ thuận giữa thu nhập
và sử dụng thuốc lá cho thấy rằng thu nhập tăng có thể làm tăng lượng sử dụng thuốc lá ngay
cả khi thuế tăng
8
Trang 9 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Tăng thuế
Lập ra các mức thuế tiêu thụ thuốc lá sao cho thuế chiếm ít nhất 70% giá bán lẻ các sản phẩm thuốc lá
− Cập nhật của
Ngân hàng Thế
giới về tiêu chuẩn 2/3-4/5
− Cao hơn nhiều
so với mức của hầu hết quốc gia hiện nay
− Tiếp tục tăng
tại những quốc gia đã đạt
được mục tiêu
9
Trang 10 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Quản lý Thuế
Loại bỏ việc bán các sản phẩm thuốc lá miễn thuế
− Như được đề xuất ở Điều 6 của Công ước Khung về
Kiểm soát Thuốc lá
− Giảm cơ hội để trốn thuế cá nhân
− Tăng cường tối đa tác động của thuế đối với y tế công cộng và doanh thu của chính phủ
Áp dụng những công nghệ mới để tăng cường việc quản lý thuế thuốc lá và giảm thiểu việc trốn thuế và lách thuế
− Áp dụng những loại tem mới, tinh vi (tem thông tin)
− Áp dụng kỹ thuật theo dõi và truy vết
− Áp dụng công nghệ giám sát sản xuất
10
Trang 11 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Quản lý Thuế
Củng cố năng lực của các nhà quản lý bằng cách cấp phép cho tất cả những đối tượng tham gia vào việc sản xuất, phân phối và bán thuốc lá
− Tạo thuận lợi cho việc xác đinh những đối tượng tham gia vào buôn bán trái phép
− Nâng cao năng lực để phạt những đối tượng tham gia vào
buôn bán trái phép thông qua việc tạm treo hoặc rút giấy
phép
Bảo đảm có những hình phạt rõ ràng, kip thời và nghiêm khắc đối với những người bi bắt khi tham gia vào hoạt động buôn bán trái phép các sản phẩm thuốc lá
− Tăng các chi phí dự đoán cho việc tham gia vào buôn bán trái phép
− Các hình phạt hành chính mạnh cùng với việc cấp phép và hệ thống theo dõi/truy vết
11
Trang 12 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Quản lý Thuế
Nâng cao năng lực cho các nhà quản lý để giám sát thi
trường thuốc lá và đánh giá tác động của việc tăng thuế
thuốc lá
− “Tin tưởng nhưng vẫn thẩm tra”
− Giám sát việc sản xuất và phân phối thuốc lá
− Thực hiện các hoạt động kiểm tra kiểm soátt đối với các sản phẩm thuốc lá
− Kiểm toán đinh ky
− Năng lực để ước tính tác động của những thay đổi thuế thuốc lá đối với lượng tiêu thụ sản phẩm thuốc lá và doanh thu thuế
12
Trang 13 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Dành ra một phần doanh thu thuế thuốc lá để dùng cho các nỗ lực kiểm soát thuốc lá và cải thiện y tế
− Tăng thêm tác
động của thuế
thuốc lá đối với
y tế công cộng bằng cách giảm thêm lượng sử dụng thuốc lá
− Gia tăng sự hỗ
trợ của công chúng đối với việc tăng thuế
thuốc lá lên cao hơn
Những Biện pháp Tốt nhất: Phong tỏa
13
Trang 14 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Tác động Kinh tế—Những Lầm tưởng và Sự thật
Đừng để những mối lo ngại về mất việc làm gây cản trở cho việc tăng thuế thuốc lá
− Việc làm trong ngành thuốc lá thường giảm ngay cả khi lượng tiêu thụ sản phẩm thuốc lá tăng
− Giảm việc làm trong ngành thuốc lá do kết quả của thuế thường được bù đắp bởi số việc làm tăng ở những
ngành khác
− Khi có những lo ngại lớn, thì nên dùng doanh thu thuế
để hỗ trợ việc chuyển đổi từ trồng cây thuốc lá và sản xuất thuốc lá sang các sinh kế khác
14
Trang 15 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Tác động Kinh tế—Những Lầm tưởng và Sự thật
Đừng để cho những lo ngại về tác động của tăng thuế đối với lạm phát làm cản trở việc tăng thuế
− Ở hầu hết các quốc gia, việc tăng thuế thuốc lá chỉ có tác động rất nhỏ đối với lạm phát
− Nếu có lo ngại về tác động của lạm phát đối với quỹ hưu trí và các khoản chi trả khác có ràng buộc với chỉ số giá tiêu dùng, thì có thể dùng một chỉ số giá tiêu dùng
không bao gồm các sản phẩm thuốc lá
15
Trang 16 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Tác động Kinh tế—Những Lầm tưởng và Sự thật
Không nên nhìn nhận thuế và giá thấp của một số sản phẩm thuốc lá là một chính sách “Vì Người Nghèo”
− Thuế cao đối với tất cả các sản phẩm thuốc lá sẽ dẫn
đến việc giảm lượng sử dụng thuốc lá nhiều hơn ở những người nghèo
− Việc giảm lượng tiêu thụ do việc giảm thuế sẽ dẫn đến việc phân bổ lũy tiến các lợi ích kinh tế và y tế xuất phát từ việc tăng thuế—đó thực sự là một chính sách
“Vì Người Nghèo”
16
Trang 17 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Những Biện pháp Tốt nhất: Tác động Kinh tế—Những Lầm tưởng và Sự thật
Đừng để cho những mối quan ngại về tác động tiêu cực của tăng thuế đối với lạm phát làm cản trở việc tăng thuế
− Tác động tiêu cực thường bi phóng đại
− Ở nhiều quốc gia, tăng thuế có thể làm giảm tác động tiêu cực, xét đến việc giảm lượng sử dụng nhiều hơn ở những người nghèo
− Những lo ngại về tác động đối với người nghèo có thể được bù đắp bằng cách sử dụng một phần doanh thu thuế mới được tạo ra để hỗ trợ các nỗ lực nhằm giúp người nghèo bỏ thuốc, các nỗ lực cải thiện y tế hướng đến người nghèo, và/hoặc các chương trình giảm nghèo khác
17
Trang 18 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Các Biện pháp Tốt nhất trong Đánh thuế Thuốc lá
Một cơ cấu thuế đơn giản, theo đó đánh thuế tất cả các sản phẩm thuốc lá như nhau và phụ thuộc nhiều hơn vào các
loại thuế tính theo số lượng, sẽ đạt hiệu quả cao hơn trong việc giảm lượng sử dụng thuốc lá và các hậu quả của nó
Việc quản lý thuế có hiệu quả bao gồm thường xuyên tăng thuế theo lạm phát và mức tăng trưởng thu nhập để giảm tính hợp lý về giá của các sản phẩm thuốc lá
18
Trang 19 2011 Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg
Các Biện pháp Tốt nhất trong Đánh thuế Thuốc lá
Việc quản lý chặt chẽ thuế thuốc lá sẽ đạt hiệu quả trong việc giảm nạn trốn thuế và lách thuế
Các chính phủ không nên bi cản trở việc tăng thuế bởi các lập luận sai lầm được dùng để chống lại việc tăng thuế
Lập ra các mức thuế tiêu thụ thuốc lá sao cho thuế chiếm ít nhất 70% giá bán lẻ các sản phẩm thuốc lá
19