TIỂU LUẬN KINH tế CHÍNH TRỊ TIẾP cận một số nội DUNG KINH tế QUÂN sự TRONG tác PHẨM hải CẢNG lữ THUẬN THẤT THỦ

Tác phẩm “Hải cảng Lữ thuận thất thủ” là một trong những tác phẩm kinh điển của Lênin khi người đề cập đến những luận điểm kinh điển về mối quan hệ giữa kinh tế và quân sự. Mặc dù dung lượng của tác phẩm không dài (trong phạm vi 10 trang) nhưng tác phẩm đã phân tích và luận giải hết sức sâu sắc những tư tưởng đặc sắc của Lênin khi bàn về nguyên nhân cơ bản dẫn tới thất bại của quân đội Nga hoàng trước quân Nhật trong trận chiến Hải cảng Lữ thuận

TiÕp cËn Mét sè néi dung kinh tÕ qu©n sù trong

t¸c phÈm “h¶i c¶ng l÷ - thuËn thÊt thñ”

Tác phẩm “Hải cảng Lữ - thuận thất thủ” là một trong những tác phẩm kinh điển của Lênin khi người đề cập đến những luận điểm kinh điển về mối quan hệ giữa kinh tế và quân sự Mặc dù dung lượng của tác phẩm không dài (trong phạm vi 10 trang) nhưng tác phẩm đã phân tích và luận giải hết sức sâu sắc những tư tưởng đặc sắc của Lênin khi bàn về nguyên nhân cơ bản dẫn tới thất bại của quân đội Nga hoàng trước quân Nhật trong trận chiến Hải cảng Lữ - thuận Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, trong tác phẩm Hải cảng Lữ - thuận thất thủ là sự thể hiện tài tính những tư tưởng thiên tài của Lênin về kinh tế quân sự thì việc luận giải thành công mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và quân sự là một sợi chỉ

đỏ xuyên suốt tác phẩm Vì vậy, trong bài thu hoạch này, ngoài việc nghiên cứu nhận thức các tư tưởng nói chung về kinh tế quân sự người viết cũng cố gắng nhận thức và chuyển tải một phần quan điểm mối quan

hệ giữa kinh tế và chiến tranh của Lênin

1 Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm

1.1 Sơ lược diễn biến cuộc chiến Hải cảng Lữ thuận

Chiến tranh Nga-Nhật mở đầu bằng cuộc tấn công bất ngờ của Hải quân Đế quốc Nhật Bản vào Hạm đội Thái Bình Dương Nga đóng tại cảng Lữ Thuận (còn gọi là cảng Athur) và cảng Chemulpo (nay là cảng Incheon)

Kế hoạch ban đầu của Đô đốc Togo là đột kích vào cảng Lữ Thuận với Sư đoàn 1 của Hạm đội liên hợp, bao gồm các thiết giáp hạm

Hatsuse, Shikishima, Asahi, Fuji và Yashima, dẫn đầu là kỳ hạm Mikasa,

và Sư đoàn 2, bao gồm các tuần dương hạm Iwate, Azuma, Izumo, Yakumo và Tokiwa Những tàu chính yếu này được hộ tống bởi 13 khu

trục hạm và nhiều tàu phóng lôi nhỏ Lực lượng Dự bị bao gồm các tuần

dương hạm Kasagi, Chitose, Takasago và Yoshino Với sức mạnh vượt trội

và yếu tố bất ngờ, ông hy vọng có thể giáng một đòn chí tử vào hạm đội Nga trước khi quan hệ ngoại giao giữa 2 chính phủ Nga - Nhật bị cắt đứt

Về phía Nga, Phó đô đốc Oskar Victorovich Stark có các thiết giáp

hạm Petropavlovsk, Sevastopol, Peresvet, Pobeda, Poltava, Tsesarevich

và Retvizan, trợ lực bằng các tuần dương hạm Pallada, Diana, Askold, Novik, và Boyarin, tất cả đều thả neo trong sự bảo vệ ở căn cứ hải quân

Lữ Thuận Tuy nhiên, việc phòng thủ cảng Lữ Thuận không xứng với tầm

cỡ của nó, vì chỉ có một số ít pháo bờ biển được triển khai, ngân quỹ để tăng cường phòng thủ được chia cho cảng Đại Liên ở gần đó, và phần lớn giới sĩ quan đang tổ chức một bữa tiệc tại nhà Đô đốc Stark vào đêm ngày

9 tháng 2 năm 1904

Vì Đô đốc Togo đã nhận được thông tin sai lầm từ điệp viên địa phương ở trong và xung quanh cảng Lữ Thuận rằng lính giữ cảng trong đồn đang ở trong tình trạng báo động cao, ông không muốn mạo hiểm những chiến thuyền quý giá của mình với pháo bờ biển Nga và do đó giữ hạm đội chính của mình ở lại Thay vào đó, lực lượng khu trục hạm được chia làm hai thê đội tấn công, một thê đội với các đội tàu nhỏ số 1, 2 và 3 tấn công cảng Lữ Thuận, và thê đội kia với đội tàu nhỏ số 4 và 5 tấn công căn cứ Nga ở Đại Liên Vào khoảng 22 giờ 30 ngày 8 tháng 2 năm 1904, thê đội tấn công cảng Lữ Thuận gồm 10 khu trục hạm giáp mặt với các khu trục hạm Nga đi tuần Người Nga được lệnh không được bắt đầu trận đánh, và báo cáo với với sở chỉ huy Tuy vậy, vì cuộc chạm trán này mà 2 khu trục hạm Nhật Bản đụng nhau và rớt lại phía sau, những tàu còn lại trở nên phân tán Khoảng 00 giờ 28 ngày 9 tháng 2 năm 1904, 4 khu trục hạm Nhật Bản đầu tiên tiếp cận cảng Lữ Thuận mà không bị phát hiện,

phóng ngư lôi tấn công tàu Pallada (trúng giữa thân tàu, bốc cháy và lật úp) và tàu Retvizan (bị thủng một lỗ ở mũi tàu) Các khu trục hạm khác

của Nhật Bản không thành công được như thế, vì họ đến quá muộn và mất đi yếu tố bất ngờ, và tấn công đơn lẻ thay vì theo nhóm Tuy vậy, họ cũng có thể vô hiệu hóa tàu chiến mạnh nhất của hạm đội Nga, thiết giáp

hạm Tsesarevitch Khu trục hạm Nhật Bản Oboro tấn công lần cuối,

khoảng 2 giờ sáng, lúc này người Nga đã thức dậy hết, đèn pha rọi và hỏa lực giúp việc tấn công bằng thủy lôi thực hiện được ở tầm gần và tăng độ chính xác Cho dù có được điều kiện lý tưởng của một cuộc tấn công bất ngờ, kết quả tương đối nghèo nàn Trong số 16 thủy lôi được phóng ra, chỉ có 3 cái trúng đích và phát nổ Nhưng thần may mắn không đứng về phía người Nga vì 2 trong số 3 thủy lôi bắn trúng những thiết giáp hạm

tốt nhất: Retvizan và Tsesarevich, cũng như tuần dương hạm hộ vệ Palladaphải nằm bất động đến hàng tuần lễ.

Sau cuộc tấn công đêm, lúc 8 giờ sáng, Đô đốc Togo cử thuộc cấp của mình, Phó Đô đốc Shigeto Dewa, với 4 tuần dương hạm làm nhiệm

vụ trinh sát khu thả neo của cảng Arthur và đánh giá thiệt hại Cho đến 9 giờ, Phó Đô đốc Dewa đã đến đủ gần để nhìn thấy hạm đôi Nga qua làn sương mờ buổi sáng Ông thấy có 12 thiết giáp hạm và tuần dương hạm,

3 hay 4 chiếc dường như bị hư hại nặng hay bị mắc cạn Các tàu nhỏ ở ngoài đường vào cảng lộn xộn thấy rõ Dewa tiến đến cách vịnh khoảng 7.500 yard (6.900 m), nhưng không có tàu Nhật nào bị phát hiện, ông tự cho rằng cuộc tấn công đêm đã làm tê liệt thành công hạm đội Nga, và giảm tốc để báo cáo với Đô đốc Togo Khi Dewa tiến đến gần hơn 3 hải

lý (6 km), không nghi ngờ gì nữa, kết luận của ông là sai

Không biết rằng Hạm đội Nga đã sẵn sàng chiến đấu, Dewa hối thúc Đô đốc Togo rằng thời điểm này đặc biệt thuận lợi cho hạm đội chính tấn công chớp nhoáng Mặc dù Togo thích lừa Hạm đội Nga ra khỏi

sự bảo vệ của pháo bờ biển, kết luận lạc quan sai lầm của Dewa có nghĩa

là sự mạo hiểm đã bị phủ nhận Đô đốc Togo ra lệnh cho Sư đoàn 1 tấn

công cảng, với Sư đoàn 3 dự bị ở cánh Khi tiến gần đến cảng Lữ Thuận,

người Nhật gặp tuần dương hạm Nga Boyarin, lúc này đang đi tuần Boyarin bắn vào tàu Mikasa ở khoảng cách rất xa, rồi quay đầu bỏ chạy.

Vào lúc 11 giờ sáng, ở khoảng cách khoảng 8.000 yard (7.000 m), trận chiến giữa hai Hạm đội Nga Nhật bắt đầu Quân Nhật tập trung pháo hỏa lực cỡ 12 inch vào tấn công các pháo bờ biển trong khi dùng các pháo cỡ nòng 8 inch và 6 inch bắn vào các con tàu Nga Cả hai bên đều bắn kém,

nhưng người Nhật đánh trọng thương các tàu Novik, Petropavlovsk, Poltava, Diana và Askold Tuy vậy, sớm có bằng chứng để nói Dewa đã phạm một lội nghiêm trong Trong 5 phút đầu của trận đánh, tàu Mikasa

bị trúng một quả đạn nẩy, nổ tung trên tàu, làm bị thương kỹ sư trưởng, sĩ quan cận vệ đô đốc, và 5 thủy thủ và sĩ quan khác, phá hỏng đài chỉ huy thuyền trưởng ở cuối tàu

Lúc 12 giờ 20, Đô đốc Togo quyết định thu nhặt xác chết và thoát khỏi cái bẫy Đây là một bước đi vô cùng nguy hiểm khi phơi cả hạm đội

ra trước họng pháo bờ biển của quân Nga Bất chấp hỏa lực mạnh, các thiết giáp hạm Nhật Bản vẫn hoàn thành được cuộc tấn công và nhanh

chóng rút ra khỏi tầm bắn Các tàu Shikishima, Iwate, Fuji và Hatsuse

đều trúng đạn Các tuần dương hạm của Phó Đô đốc Hikonojo Kamimura

cũng bị trúng đạn khi chúng đến điểm ngoặt Vào lúc này, chiếc Novik chỉ

cách các tuần dương hạm Nhật Bản khoảng 3300yard (3.000m) và bắn

một loạt ngư lôi Tất cả đều trượt và chiếc Novik lãnh lại một đòn nặng ở

dưới mực nước

Kết quả: Theo các báo cáo thì phía Nga có 47.400 người chết, 146.032 bị thương, 12.128 chết bệnh Phía bên kia chiến tuyến, người Nhật có 47.152 người chết trận, 11.424 chết vì những vết thương, 21.802 chết vì bệnh Đây là chiến thắng lớn đầu tiên của một nước châu Á trước một cường quốc châu Âu trong thời hiện đại Uy thế của Nhật Bản tăng

lên nhanh chóng và bắt đầu được coi là một cường quốc hiện đại Đồng thời, Nga mất gần như toàn bộ Hạm đội Viễn Đông và Ban Tích, và cũng mất luôn sự kính trọng trên trường quốc tế Điều này đặc biệt đúng trong mắt của Đức và Áo-Hung; Nga là đồng minh của Pháp và Serbia, và việc mất thanh thế này sẽ ảnh hưởng quan trọng đến tương lai của nước Đức khi lên kế hoạch gây chiến với Pháp, và chiến tranh của Áo-Hung với Serbia

1.2 Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm

Sau chiến tranh Nga - Nhật (1904 - 1905) V.I.Lênin đã viết tác phẩm "Hải cảng Lữ Thuận thất thủ” Trong hoàn cảnh những năm đầu của thế kỷ XX khi chủ nghĩa tư bản đã chuyển từ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh sang chủ nghĩa tư bản độc quyền (chủ nghĩa đế quốc) Lúc này, chủ nghĩa tư bản đã bộc lộ rõ bản chất về kinh tế và chính trị của nó

Ở nước Nga, giai cấp tư sản đã cấu kết chặt chẽ với chế độ Nga hoàng, bóc lột thậm tệ nhân dân Cuộc khủng hoảng kinh tế 1900 – 1903, đặc biệt cuộc chiến tranh Nga - Nhật (tháng 1/1904) làm cho tình cảnh người lao động trở lên cơ cực Các cuộc bãi công, biểu tình củ quần chúng dưới

sự lãnh đạo của giai cấp vô sản xảy ra và phát triển hết sức mạnh mẽ Nước Nga lúc này trở thành điểm nút, tập trung tất cả những mâu thuẫn, hội tụ đầy đủ những điều kiện, tiền đề cả kinh tế và chính trị cho một cuộc cách mạng vô sản nổ ra

Tháng 1/1904, cuộc chiến tranh Nga - Nhật nổ ra, mục đích của Nga hoàng khi tiến hành cuộc chiến tranh này là nhằm đạt được mục tiêu kép, vừa có thể mở rộng được thị trường, vừa nâng cao uy tín của chế độ Nga hoàng trước quần chúng nhân dân Tuy nhiên, trong trận đánh này quân đội Nga hoàng đã bị thất bại thảm hại Tác phẩm “Hải cảng Lữ -thuận thất thủ đã tập trung luận giải nguyên nhân vì sao Hải cảng lại bị

thất thủ, trong các nguyên nhân dẫn tới sự thất bại của quân đội Nga hoàng thì mối quan hệ giữa kinh tế và chiến tranh giữ vai trò như thế nào?

Tác phẩm được đăng trên tờ báo Tiến lên, số 02 ngày 14 tháng 01/1905 dưới hình thức một bài xã luận ngắn gọn Bằng cách tiếp cận trực diện, với những lí luận, luận cứ xác đáng, tác phẩm không chỉ phân tích rõ sự phá sản quân sự, sự khủng hoảng về chính trị của một chế độ chuyên chế, nhấn mạnh tính tất yếu một cuộc cách mạng vô sản đang đến gần ở nước Nga mà còn luận giải một cách sâu sắc, đầy đủ về mối quan

hệ giữa kinh tế và chiến tranh trong thời đại đế quốc chủ nghĩa

2 Tiếp cận một số luận điểm của Lênin về mối quan hệ Kinh tế

và chiến tranh trong tác phẩm

Kinh tế và chiến tranh là hai lĩnh vực hoạt động khác nhau của con người nhưng chúng lại có quan hệ chặt chẽ không tách rời nhau Trong đó kinh tế đóng vai trò quyết định

2.1 Kinh tế quyết định nội dung, nguồn gốc, bản chất của chiến tranh

* Bản chất của chế độ chính trị xã hội quyết định đến bản chất và

khả năng huy động mọi nguồn lực cho chiến tranh.

Lênin khẳng định, bản chất của chế độ chính trị xã hội giữ vai trò quyết định đến bản chất chính nghĩa hay phi nghĩa của một cuộc chiến tranh, đến khả năng huy động được nhiều hay ít các nguồn lực cho cuộc chiến nếu chế độ chính trị mà tốt đẹp, tiên tiến và tiến bộ hơn thì sẽ có điều kiện tốt hơn để huy động tối đa các nguồn lực cho chiến tranh một cách nhanh chóng Qua phân tích Lênin chỉ rõ: nhưng việc chế độ chuyên chế bị phá sản về quân sự còn có một ý nghĩa trọng đại hơn, đấy là dấu hiệu sụp đổ của toàn bộ chế độ chính trị ở nước ta Thời đại mà bọn đánh thuê hay bọn đại biểu các đẳng cấp bán thoát ly khỏi nhân dân, tiến hành chiến tranh, – thời đại ấy đã vĩnh viễn qua hẳn rồi Chiến tranh ngày nay là do nhân dân tiến hành, – theo như Nê-mi-rô-vích - Đan-tsen-cô xác nhận, thì ngay cả Ku-rô-pát-kin bây

giờ cũng bắt đầu hiểu rằng chân lý ấy không phải chỉ là điều viển vông Hiện nay chiến tranh là do nhân dân tiến hành, và vì vậy đặc tính vĩ đại của chiến tranh ngày nay thể hiện đặc biệt rõ rệt: trên thực

tế, chiến tranh vạch ra trước mắt cho hàng chục triệu người thấy rõ

sự không nhất trí giữa nhân dân và chính phủ, điều mà từ trước đến nay chỉ có một số ít người giác ngộ mới thấy được Sự phê phán của tất cả những người Nga tiến bộ, của Đảng dân chủ - xã hội Nga, của giai cấp vô sản Nga đối với chế độ chuyên chế, hiện nay đã được sự phê bình bằng vũ khí của Nhật xác nhận, xác nhận đến nỗi ngay cả những kẻ không biết thế nào là chế độ chuyên chế, ngay cả những kẻ

biết điều đó và hết lòng muốn giữ gìn chế độ ấy, cũng cảm thấy

không thể sống được dưới chế độ ấy nữa Chỉ cần trên thực tế, nhân dân buộc phải đổ máu để trả nợ cho chế độ chuyên chế, là tình trạng xung khắc giữa chế độ chuyên chế với lợi ích của toàn bộ sự phát triển của xã hội, với lợi ích của toàn thể nhân dân (trừ một nhóm quan lại, và bọn quyền quý) biểu hiện rõ ra ngoài Do tiến hành chính sách thực dân phiêu lưu tội lỗi và ngu xuẩn nên chế độ chuyên chế đã tự dẫn mình đến con đường bế tắc, mà chỉ có nhân dân mới có thể tự mình thoát ra được, và chỉ có đánh đổ chế độ Nga hoàng mới thoát ra được

Theo đó, kinh tế chính trị chính là cơ sở làm nảy sinh các mâu thuẫn, xung đột trong xã hội Vì lợi ích kinh tế, vì mưu đồ thôn tính mà dẫn đến cuộc chiến tranh Khởi đầu cho cuộc chiến chính là tư tưởng lo

sợ tư bản trẻ châu Á xâm nhập vào nước Nga: “Châu á tiến bộ và tiền tiến đã giáng cho châu Âu phản động và lạc hậu một đòn không thể cứu vãn nổi Mười năm về trước, châu Âu phản động ấy, cầm đầu là nước Nga, đã lo âu trước việc Trung-quốc bị nước Nhật trẻ tuổi đánh bại, nên đã đoàn kết lại để đoạt khỏi tay Nhật những thành quả tốt nhất của chiến thắng Châu Âu đã bảo vệ những quan hệ và đặc

quyền đã được xác định của thế giới cũ, quyền ưu huệ của thế giới

đó, cái quyền cổ truyền thiêng liêng hằng bao thế kỷ được bóc lột các dân tộc châu Á” Lời lẽ của báo ấy còn nói lên cái bản năng giai cấp thực sự của giai cấp tư sản thế giới cũ đang lo âu trước những thành công của thế giới tư sản mới, đang lo sợ trước sự phá sản của lực lượng quân sự Nga mà từ lâu đã được họ xem như là thành trì đáng tin cậy nhất của lực lượng phản động châu Âu Theo đó, không phải nhân dân Nga, mà là chính phủ chuyên chế Nga hoàng đã mở cuộc chiến tranh thực dân ấy: một cuộc chiến tranh đã biến thành cuộc chiến tranh giữa thế giới tư sản cũ và thế giới tư sản mới Không phải nhân dân Nga, mà là chính phủ chuyên chế đã đi đến thất bại nhục nhã ấy

Lênin khẳng định, bản chất kinh tế - chính trị tiến bộ hơn thì sẽ có điều kiện để phát huy các nhân tố tích cực trong cuộc chiến tranh và ngược lại Các sĩ quan đều không có học thức, lạc hậu, không được rèn luyện, thiếu liên hệ chặt chẽ với binh sĩ và không được binh sĩ tin cậy Tình trạng tối tăm, dốt nát, mù chữ, khiếp nhược của quần chúng nông dân, đã lộ ra một cách công khai khủng khiếp trong khi xung đột với một dân tộc tiến bộ trong cuộc chiến tranh hiện đại, mà cuộc chiến tranh hiện đại cũng như kỹ thuật hiện đại thì đòi hỏi phải

có nhân lực có chất lượng cao Trong chiến tranh hiện đại không có lục quân và thủy quân có sáng kiến và giác ngộ thì không thể có thắng lợi được Trong thời đại sử dụng vũ khí bắn nhanh cỡ nhỏ, trọng pháo cơ giới, thuyền hạm trang bị kỹ thuật phức tạp, trong thời đại dùng đội hình tản khai trong các cuộc chiến đấu ở trên bộ, – trong thời đại như thế thì chẳng có sự dẻo dai nào, chẳng có thế lực nào, chẳng có hình thức chiến đấu ồ ạt tập trung đông người nào có thể đem lại ưu thế được Uy lực quân sự của nước Nga chuyên chế chỉ là hào nhoáng bề ngoài Chế độ Nga hoàng đã trở thành chướng ngại cho việc tổ chức quân sự hiện đại phù hợp với yêu cầu tối tân Chế độ Nga hoàng đã

trút hết tâm lực vào chính cái sự nghiệp quân sự đó, vào cái sự nghiệp mà nó tự hào hơn cả, và vì sự nghiệp ấy, chế độ Nga hoàng

đã hy sinh khôn xiết, không e ngại một sự phản đối nào của nhân dân

cả Chiếc áo quan tô son thiếp vàng – đó là chế độ chuyên chế trong lĩnh vực phòng vệ đối ngoại, lĩnh vực thân thuộc và gần nhất của nó,

có thể nói là lĩnh vực chuyên nghiệp của nó Sự kiện xảy ra đã chứng thực lối nhìn của một số người nước ngoài là đúng, họ cười khi thấy hàng chục hàng trăm triệu rúp được tung ra để mua và đóng những chiến hạm tuyệt đẹp, họ nói rằng trong lúc không biết sử dụng các chiến hạm hiện đại, trong khi không có người có khả năng sử dụng thành thạo kỹ thuật quân sự tối tân đã được hoàn thiện, thì những món tiêu phí ấy đều vô ích Cả hạm đội và pháo đài, cả công sự dã chiến và lục quân đều lạc hậu và vô dụng cả

Bản chất kinh tế - chính trị của một chế độ xã hội đã trực tiếp quyết định, ảnh hưởng tới tư tưởng của sĩ quan và binh sĩ trên chiến trường Khi

mà Cũng giống như ở thời kỳ chế độ nông nô, giới quan liêu dân sự

và quân sự đều là một bọn ăn bám và tham nhũng Các sĩ quan đều không có học thức, lạc hậu, không được rèn luyện, thiếu liên hệ chặt chẽ với binh sĩ và không được binh sĩ tin cậy Tình trạng tối tăm, dốt nát, mù chữ, khiếp nhược của quần chúng nông dân, đã lộ ra một cách công khai khủng khiếp trong khi xung đột với một dân tộc tiến bộ trong cuộc chiến tranh hiện đại, mà cuộc chiến tranh hiện đại cũng như kỹ thuật hiện đại thì đòi hỏi phải có nhân lực có chất lượng cao

Trong chiến tranh hiện đại không có lục quân và thủy quân có sáng kiến và giác ngộ thì không thể có thắng lợi được Trong thời đại sử dụng vũ khí bắn nhanh cỡ nhỏ, trọng pháo cơ giới, thuyền hạm trang

bị kỹ thuật phức tạp, trong thời đại dùng đội hình tản khai trong các cuộc chiến đấu ở trên bộ, – trong thời đại như thế thì chẳng có sự dẻo dai nào, chẳng có thế lực nào, chẳng có hình thức chiến đấu ồ ạt

tập trung đông người nào có thể đem lại ưu thế được Uy lực quân sự của nước Nga chuyên chế chỉ là hào nhoáng bề ngoài Chế độ Nga hoàng đã trở thành chướng ngại cho việc tổ chức quân sự hiện đại phù hợp với yêu cầu tối tân Chế độ Nga hoàng đã trút hết tâm lực vào chính cái sự nghiệp quân sự đó, vào cái sự nghiệp mà nó tự hào hơn cả, và vì sự nghiệp ấy, chế độ Nga hoàng đã hy sinh khôn xiết, không e ngại một sự phản đối nào của nhân dân cả Chiếc áo quan tô son thiếp vàng – đó là chế độ chuyên chế trong lĩnh vực phòng vệ đối ngoại, lĩnh vực thân thuộc và gần nhất của nó, có thể nói là lĩnh vực chuyên nghiệp của nó Sự kiện xảy ra đã chứng thực lối nhìn của một số người nước ngoài là đúng, họ cười khi thấy hàng chục hàng trăm triệu rúp được tung ra để mua và đóng những chiến hạm tuyệt đẹp, họ nói rằng trong lúc không biết sử dụng các chiến hạm hiện đại, trong khi không có người có khả năng sử dụng thành thạo kỹ thuật quân sự tối tân đã được hoàn thiện, thì những món tiêu phí ấy đều vô ích Cả hạm đội và pháo đài, cả công sự dã chiến và lục quân đều lạc hậu và vô dụng cả

* Kinh tế là cơ sở làm nảy sinh mâu thuẫn, xung đột xã hội; vì lợi ích kinh tế, mưu đồ thôn tính giữa các quốc gia mà dẫn đến chiến tranh.

Theo Lênin, chiến tranh nảy sinh hoàn toàn không phải là tự nhiên hoặc do sự sắp đặt của một lực lượng siêu nhiên nào, mà nó có nguyên

nhân từ kinh tế Lênin có viết:“Đối với giai cấp tư sản Châu Âu, uy tín của giống nòi Nga trẻ trung gắn liền với uy tín của chính quyền Nga hoàng mạnh mẽ không gì lay chuyển nổi, đang kiên quyết bảo vệ “trật tự” hiện đại Chẳng lấy gì làm lạ là toàn thể giai cấp tư sản châu Âu đều cho rằng tai hoạ của nước Nga đang thống trị và chỉ huy, thật là “đáng sợ”: tai hoạ

ấy có nghĩa là sự phát triển phi thường của chủ nghĩa tư bản trên toàn thế giới” Và: “nhân dân buộc phải đổ máu để trả nợ cho chế độ chuyên chế,

là tình trạng xung khắc của chế độ chuyên chế với lợi ích của toàn bộ sự