DỨT SỮA: Sữa mẹ tuy rất quý về chất lượng, thích hợp với sự tiêu hóa của trẻ, nhưng từ 6 tháng trở đi sữa mẹ không đủ các chất cần thiết để đáp ứng nhu cầu của trẻ Do đó ngoài sữa mẹ n
Trang 1DỨT SỮA VÀ CHO ĂN DẶM
MỤC TIÊU (Y4)
1 Kể được 4 nhóm thức ăn của chế độ ăn dặm
2 Kể được 6 nguyên tắc khi cho trẻ ăn dặm
3 Nêu cách sử dụng các chất và chế độ ăn của trẻ bú mẹ từ 0-3 tuổi
4 Nêu được các loại sữa dùng cho trẻ ăn nhân tạo
1 DỨT SỮA:
Sữa mẹ tuy rất quý về chất lượng, thích hợp với sự tiêu hóa của trẻ, nhưng từ 6 tháng trở đi sữa mẹ không đủ các chất cần thiết để đáp ứng nhu cầu của trẻ
Do đó ngoài sữa mẹ nên cho trẻ ăn thêm các thức ăn của người lớn
Ô vuông thức ăn:
BỘT, CỦ, ĐƯỜNG
Cung cấp muối khoáng
và chất đường
ĐẠM
Đạm động vật và đạm thực vật
RAU, TRÁI CÂY
Cung cấp vitamin, muối khoáng và chất xơ
DẦU MỞ
Nguồn năng lượng chủ yếu cho cơ thể
2 NGUYÊN TẮC CHO ĂN DẶM:
- Đối với trẻ từ 4-6 tháng tuổi Chỉ cho trẻ ăn thêm nếu:
+ Vẫn còn đói sau mỗi cử bú mẹ
+ Không tăng cân bình thường
- Đầu tiên ăn từ ít đến nhiều, từ loãng đến đặc dần, từ mềm đến cứng
- Kiên trì tập cho trẻ ăn, dần dần làm quen với mọi thức ăn
- Ăn đúng và đủ theo lứa tuổi
- Thay đổi món ăn, màu sắc, chế biến hợp khẩu vị…Đảm bảo đủ 4 nhóm thức ăn
- Cùng thức ăn bổ sung giảm dần số lần bú trong ngày của trẻ đến khi dứt sữa hẵn
18-24 tháng
3 CÁCH SỬ DỤNG CÁC CHẤT:
Trái cây: Ăn từ tháng thứ 3, dưới dạng nước Từ tháng thứ 6 có thể ăn cả cái
Bột: chỉ nên cho trẻ ăn từ tháng thứ 4, khi có đủ men Amylase để tiêu hóa chất bột
- Chén bột đầu tiên phải loãng 5%, 2 muỗng cà phê bột trong 200ml nước, ăn 1 lần trong ngày
SỮA MẸ
Trang 2+ Nêm bằng nước mắm
+ Có thể pha bột bằng nước rau, nước thịt…
- Từ 6-9 tháng: 2 chén bột/ngày, bột đặc 10%, 4 muỗng cà phê bột trong 200ml nước (trong mỗi chén đủ 4 nhóm thức ăn: bột, đạm, rau, dầu)
- Từ 10-12 tháng: 3 chén bột/ngày
- Từ 1-2 tuổi: nên thay bột bằng cháo đặc 4 chén/ngày
- Trên 2 tuổi nên thay cháo bằng cơm, ngày 4 chén chia 4 bữa
Chất đạm: cần cả đạm thực vật và đạm động vật
Tập cho trẻ ăn thịt, trứng, cá sữa từ tháng thứ 6, tôm cua từ tháng thứ 9
Số lượng tăng dần theo tuổi
Rau : rất cần để cung cấp chất sắt, các loại muối khoáng, vitamin và chất xơ…
- Từ tháng thứ 4: tập uống nước rau
- Tháng thứ 6: ăn rau luộc nghiền nhỏ
- Trên 1 tuổi: ăn rau xào, luộc, nấu canh, thái nhỏ
Dầu mỡ: là nguồn năng lượng chủ yếu Trong mỗi chén cơm của trẻ nên cho một muỗng
cà phê dầu phọng, dầu mè hay mở nước
4 CHẾ ĐỘ ĂN CỦA TRẺ TỪ 0-3 TUỔI:
- 0-2 tháng: bú mẹ hoàn toàn
- 3-4 tháng: bú mẹ+ 1-2 muỗng cà phê nước trái cây
- 4-5 tháng: bú mẹ+ 1-2 muỗng cà phê nước trái cây + 1 chén bột loãng 5%( bột + nước thịt + nước rau)
- 6-9 tháng: bú mẹ + 1/4 trái chuối chín + 2 chén bột đặc 10%( bột + thịt +rau + dầu)
- 10-12 tháng: bú mẹ + ½ trái chuối chín + 3 chén bột đặc 10% (bột + thịt +rau + dầu)
- 1-2 tuổi: bú mẹ + 1 trái chuối chín + 4 chén cháo đặc
- 2-3 tuổi: 4 chén cơm chia làm 4 bữa ăn + trái cây
5 ĂN NHÂN TẠO:
Khi mẹ thiếu sữa hoặc không có sữa bắt buộc phải nuôi trẻ bằng các loại sữa khác gọi là chế độ ăn nhân tạo
5.1 Các loại sữa dung cho trẻ ăn nhân tạo:
Sữa bò: giá trị dinh dưỡng cao, dễ tiêu hóa, dễ hấp thu hơn các loại sữa khác
1 lít sữa bò có:
770 calo+ 44 gam mỡ
39 gam đạm + 48 gam đường Nhiều calci, phospho và vitamin
Trang 3Các dạng sữa bò:
- Sữa bò tươi: khó bảo quản, dễ nhiễm khuẩn
- Sữa đặc: là sữa bò tươi lấy bớt bơ, thêm đường, đóng hộp và tiệt khuẩn Lượng đường cao, dễ béo phì, ở nhiệt độ thường dễ nhiễm khuẩn sau 72 giờ
- Sữa bột: là sữa bò tươi phun khô, nén áp lực để lấy bớt nước Thành phần cân đối hơn sữa tươi, dễ bảo quản, pha chế thuận tiện, được sản xuất theo lứa tuổi:
+ Sơ sinh: sữa bột tách bơ hoàn toàn (sữa gầy)
+ 2-6 tháng tuổi: sữa bột tách bơ một phần
+ Trên 6 tháng: sữa bột toàn phần
5.2 Cách cho trẻ dưới 1 tuổi ăn nhân tạo:
Sơ sinh: sữa bò pha với nước sôi, 7-8 bữa/ ngày
- Từ 1–2 tuần tuổi: ăn 70-80 ml/ bữa
- Từ 3–4 tuần tuổi: ăn 100ml/ bữa
2 tháng tuổi: ăn sữa bò pha nước cháo loãng, 7 bữa/ ngày, 120ml/bữa
3-4 tháng tuổi: sữa bò pha với nước cháo, 6 bữa/ ngày, 150ml/bữa và 1-2 thìa nước quả ép
5 - 6 tháng tuổi: sữa bò pha với nước cháo, 4-5 bữa/ ngày, 200ml/bữa và 2-4 thìa nước quả ép và bột từ loãng đến đặc dần 1-2 bữa
7-8 tháng tuổi: sữa bò pha với nước cháo, 3-4 bữa/ ngày, 200ml/bữa và 4 -
6 thìa nước quả ép và bột đặc 5 bữa, mỗi bữa ¾ chén
9 - 12 tháng tuổi: sữa bò pha với nước cháo 2 bữa/ ngày, 200ml/bữa và 6 -
8 thìa nước quả ép và bột đặc 5 bữa, mỗi bữa ¾ chén
5.3 Kỹ thuật cho trẻ ăn:
- Chọn loại sữa thích hợp với lứa tuổi
- Pha sữa đúng công thức của hãng sản xuất
- Đảm bảo tay người pha sữa và dụng cụ pha chế phải sạch
- Cho trẻ uống bằng ly, muỗng
- Không nên cho trẻ bú bình vì:
- Trẻ quen bú bình khi cho bú mẹ sẽ khó ngậm bắt vú
- Dễ nuốt nhiều không khí dễ nôn trớ
- Bình pha sũa dễ có nguy cơ nhiễm khuẩn
- Uống xong nên cho trẻ tráng miệng lại bằng nước sôi để nguội
- Bế trẻ 10 phút mới được nằm bế nhẹ nhàng vào vai, vỗ nhẹ lưng để trẻ ợ hơi, tránh nôn trớ
- Nếu còn sữa mẽ nên tận dụng sữa mẹ trước khi cho bú sữa bò
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nelson’s Textbook of Pediatrics
2 Bài giảng Nhi khoa – Bộ môn Nhi đại học Y Dược Tp.HCM
Trang 4CÂU HỎI TỰ LƯỢNG GIÁ
1.Cho trẻ ăn dặm vì (chọn câu SAI )
a Nhu cầu trẻ tăng dần theo tuổi
b Dưỡng chất trong sữa mẹ giảm dần
c Hệ tiêu hoá của trẻ đã phát triển thích hợp
d Chuẩn bị cho trẻ hoà nhập với gia đình
2 Nguyên tắc ăn dặm
a Ăn từ ít đến nhiều
b Cho trẻ ăn cả xác
c Cho trẻ ăn phối hợp nhiều nhóm thức ăn
d Giảm lượng sữa của trẻ
3.Ăn dặm sớm khiến trẻ
a Kén ăn
b Khó tập ăn
c Suy dinh dưỡng
d Dễ nôn ói
4.Ăn dặm trễ khiến trẻ
a Rối loạn tiêu hoá
b Suy dinh dưỡng
c Rối loạn tâm lý ăn uống
d Duy trì thói quen ăn chất lỏng mềm
5.Chế độ ăn của trẻ 12 tháng tuổi, NGOẠI TRỪ:
a Sữa mẹ hoặc sữa công thức
b Bột đặc đủ chất
c Trái cây tươi
d Phô mai hoặc ya-ua