báo cáo thực tập luật tại quân thanh khê vấn đề xét xử trộm cắp tài sản

Với việc chọn đề tài “Thực trạng xét xử tội Trộm cắp tài sản tại Tòa ánnhân dân quận Thanh Khê” nhằm phản ánh phần nào tình hình thực tế, đồngthời đưa ra một số kiến nghị nhằm nâng cao h

rất lớn, đặc biệt là tội “Trộm cắp tài sản” đã ảnh hưởng lớn đến tình hình trật

tự trị an trong khu vực Do đó, bài báo cáo thực tập này sẽ tập trung khai thác

và làm rõ tình hình trộm cắp cũng như việc áp dụng pháp luật để giải quyếttội phạm Ngoài ra cũng nêu ra một số nguyên nhân, hành vi phạm tội củaloại tội phạm này, đồng thời nhận xét việc áp dụng pháp luật, đưa ra các ýkiến đánh giá, các kiến nghị đề xuất về mặt pháp luật nhằm hoàn thiện hệthống pháp luật cũng như việc giải quyết các vụ án một cách hiệu quả hơn,giải quyết các bất cập hạn chế hay các quy định chưa phù hợp với thực tiễn,ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết án Điều đó đã đặt ra một yêu cầu lớn,cần phải hoàn thiện pháp luật giải quyết cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn nhằmnâng cao chất lượng giải quyết án tại Tòa án Nhân dân quận Thanh Khê nóiriêng và hệ thống Tòa án nhân dân nói chung để đạt kết quả cao hơn nữa

Với việc chọn đề tài “Thực trạng xét xử tội Trộm cắp tài sản tại Tòa ánnhân dân quận Thanh Khê” nhằm phản ánh phần nào tình hình thực tế, đồngthời đưa ra một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết Trong điềukiện thời gian có hạn, bên cạnh khả năng nhận thức và hiểu biết thực tế cònhạn chế báo cáo không tránh khỏi những sai sót nhất định Kính mong nhậnđược sự chia sẻ, góp ý của cán bộ phụ trách về lĩnh vực này cũng như các ýkiến đóng góp, nhận xét của quý thầy, cô

Tôi xin chân thành cảm ơn!

tế biển , với chiều dài bờ biển khoảng 4,287 km bao gồm 10 phường: AnKhê, Hòa Khê, Thanh Khê Đông, Thanh Khê Tây, Xuân Hà, Tam Thuận, TânChính, Chính Gián, Thạc Gián, Vĩnh Trung và là một trong những quận trungtâm tập trung đông dân cư và phát triển nhất thành phố Đà Nẵng do đó sốlượng án giải quyết tại Tòa án nhân dân quận Thanh Khê chiếm tỉ lệ lớn trongtổng số vụ án giải quyết tại Đà Nẵng và là Tòa án có chỉ tiêu xét xử lưu độngnhiều nhất nhằm tạo tính răn đe cũng như là hồi chuông cảnh tỉnh cho nhiềuđối tượng nếu có ý định phạm tội

Hiện nay, Luật tổ chức toà án mới đã được Quốc hội thông qua và cóhiệu lực từ ngày 1 tháng 6 năm 2015, tại Điều 45 luật này quy định về cơ cấu,

tổ chức mới của TAND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc Tỉnh và tươngđương Tuy nhiên, do thời gian còn hạn chế nên vấn đề triển khai cơ cấu theoLuật tổ chức Toà án 2014 sẽ được TAND quận Thanh Khê thực hiện trongthời gian sắp tới dưới sự chỉ đạo của Toà án cấp trên và Toà án tối cao Theokhoản 1 Điều 32 Luật tổ chức Tòa án năm 2002 quy định: TAND huyện,quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh có chánh án, một hoặc hai phó chánh án,thẩm phán, hội thẩm nhân dân, thư ký tòa án Tòa án nhân dân huyện, quận,thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh có bộ máy giúp việc

Tòa án nhân dân quận Thanh Khê có cơ cấu tổ chức bao gồm: Đứngđầu là Chánh án tòa án làm Thủ trưởng cơ quan, Phó Chánh án, các Thẩmphán và các Thư ký (gồm 14 Thẩm phán đó có 01 người giữ chức danh Chánh

án, 02 người giữ chức danh Phó Chánh án và 14 thư ký tòa án) Tất cả các cán

bộ, công chức đã biên chế, trong đó các cán bộ chuyên môn đều có trình độ

cử nhân luật, bên cạnh việc đào tạo chuyên môn nghiệp vụ các cán bộ, côngchức còn được bồi dưỡng về đạo đức lý luận chính trị của mình

Sau đây là cơ cấu tổ chức của Tòa án nhân dân quận Thanh Khê, Thànhphố Đà Nẵng:

Danh sách cán bộ, công chức Tòa án nhân dân quận Thanh Khê

21 Lương Thị Thanh Dung Thư ký

Từ đó có thể nhận xét rằng với đội ngũ cán bộ, công chức như vậy sốlượng án mà Tòa án nhân dân quận Thanh Khê giải quyết là rất lớn Và trongquá trình thực tập, cũng đã thấy được cường độ làm việc khẩn trương làm sao

có thể giải quyết kịp thời và đảm bảo trong khoảng thời gian luật định cũngnhư tạo điều kiện giải quyết nhanh nhất có thể để hạn chế những tổn thất đốivới đương sự trong quá trình giải quyết án

1.2 Chức năng, nhiệm vụ

Với vị trí là một cơ quan thay mặt Nhà nước thực hiện quyền lực chung– quyền lực nhà nước trong việc quản lý xã hội thông qua chức năng xét xửthì Tòa án nhân dân quận Thanh Khê có những nhiệm vụ chung sau đây:

Toà án xét xử những vụ án hình sự; những vụ án dân sự (bao gồmnhững tranh chấp về dân sự; những tranh chấp về hôn nhân và gia đình;những tranh chấp về kinh doanh, thương mại; những tranh chấp về lao động);những vụ án hành chính;

Toà án giải quyết những việc dân sự (bao gồm những yêu cầu về dânsự; những yêu cầu về hôn nhân và gia đình; những yêu cầu về kinh doanh,thương mại; những yêu cầu về lao động); xem xét và kết luận cuộc đình cônghợp pháp hay không hợp pháp;

Toà án giải quyết những việc khác theo quy định của pháp luật (quyếtđịnh áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong quá trình giải quyết tranhchấp dân sự; ra quyết định thi hành án hình sự; hoãn hoặc tạm đình chỉ chấphành hình phạt tù; ra quyết định miễn chấp hành hình phạt hoặc giảm mứchình phạt đã tuyên;

Toà án có nhiệm vụ bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo vệ chế độ xãhội chủ nghĩa và quyền làm chủ của nhân dân; bảo vệ tài sản của Nhà nước,của tập thể; bảo vệ tính mạng, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm của côngdân

Bằng hoạt động của mình, Toà án góp phần giáo dục công dân trungthành với Tổ quốc, chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, tôn trọng nhữngnguyên tắc của cuộc sống xã hội, ý thức đấu tranh phòng ngừa và chống tộiphạm, các vi phạm pháp luật khác

2 Thực tiễn áp dụng pháp luật tại tòa án nhân dân quận Thanh Khê

2.1 Khái quát về tội “Trộm cắp tài sản’’

“Trộm cắp tài sản” là một trong các tội xâm phạm sở hữu, được quyđịnh tại Chương XIV của Bộ luật Hình sự 1999, do người đủ tuổi chịu tráchnhiệm hình sự có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc

vô ý, xâm phạm chế độ sở hữu nhà nước, cơ quan, tổ chức và cá nhân đượccấu thành từ các yếu tố sau:

Đối tượng tác động của tội phạm này là tài sản, bao gồm: vật, tiền, giấy

tờ có giá và các quyền tài sản khác

Ví dụ tại Tòa án nhân dân quận Thanh Khê, có 1 hồ sơ vụ án đã được raQuyết định đưa vụ án ra xét xử, trong quá trình xét hỏi tại tòa, bị cáo khainhận thực hiện hành vi dùng gạch đá ven đường, và lợi dụng những xe hơicủa người dân để ngoài đường nếu có tài sản thì đập bể kính để nhằm mụcđích trộm cắp tài sản có bên trong xe Theo Cáo trạng của Viện Kiểm sát nhândân quận Thanh Khê, Vụ thứ nhất, bị cáo phát hiện 1 giỏ xách bên trong, bịcáo liền dùng gạch bên đường và đập để lấy trộm tài sản Cũng trong đêm đó,

bị cáo tiếp tục thực hiện vụ thứ 2, tương tự vụ thứ nhất và ăn trộm được 1 ba

lô trong đó có 1 laptop, đến vụ thứ 3, mặc dù không thấy tài sản nhưng bị cáo

vẫn dùng gạch đập kính ô tô Vậy trong lần thứ 3 này có thể xác định đây làtội trộm cắp tài sản hay không?

Tại phiên tòa, bị cáo khai nhận hành vi của mình có dùng đèn pin rọivào xem trước, tuy không thấy tài sản, nhưng vẫn đập kính ô tô Đại diệnKiểm sát viên thực hành quyền công tố đã không đưa ra cáo buộc về hành vinày mà cho rằng đó cũng cấu thành tội “Trộm cắp tài sản”, do đó, chủ tọaphiên tòa đã trả hồ sơ để điều tra bổ sung nhằm tránh bỏ lọt tội phạm, vì căn

cứ vào hành vi phạm tội và các chứng cứ tài liệu thu thập được đã có thểchứng minh bị cáo phạm tội “Hủy hoại tài sản”

Từ ví dụ trên cho thấy, việc xác định tội danh cho đúng rất quan trọngtrong việc giải quyết các vụ án hình sự, đảm bảo nguyên tắc đúng nười đúngtội theo quy định của Bộ luật hình sự

hở hoặc tạo ra sự sơ hở của người quản lý tài sản Như việc dụng chìa khóa

mở cửa, cạy cửa hoặc đột nhập vào nơi cất giấu tài sản

Hành vi chiếm đoạt tài sản: Đặc điểm của hành vi chiếm đoạt của tộitrộm cắp tài sản là tại thời điểm thực hiện hành vi chiếm đoạt, ý thức chủquan của người phạm tội cho rằng người quản lý tài sản không biết được hành

vi chiếm đoạt

Về đối tượng tác động của tội phạm là tài sản bị chiếm đoạt và thỏamãn 2 điều kiện:

Thứ nhất, tài sản phải là tài sản do người khác quản lý bao gồm nhữngtài sản đang thuộc sự chiếm hữu về mặt thực tế của người quản lý tài sản Ví

dụ, ví tiền có 5 triệu đồng bỏ trong ba lô Ngoài ra, những tài sản tuy thoát lykhỏi sự chiếm hữu về mặt thực tế của người quản lý tài sản nhưng nằm trongkhu vực quản lý Ví dụ tài sản bỏ trong phòng Hay là những tài sản khôngnằm trong khu vực quản lý nhưng hình thành khu vực quản lý riêng Ví dụ,nguyên vật liệu tập kết tại một địa điểm công cộng

Thứ hai, tài sản phải có giá trị từ 2.000.000 đồng trở lên hoặc dưới2.000.000 đồng thì phải thỏa mãn một trong các điều kiện Gây hậu quảnghiêm trọng tức là hậu quả gián tiếp của hành vi trộm cắp và hậu quả nàythực hiện với hình thức lỗi vô ý, có thể là thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tàisản và ảnh hưởng đến tình hình trật tự trị an xã hội Điều kiện thứ hai đó là đã

bị xử phạt hành chính về một trong các hành vi chiếm đoạt tài sản Điều kiệncuối cùng là đã bị kết án về một trong các tội phạm xâm hại đến khách thể làquyền sở hữu

Thứ ba, về hậu quả của tội phạm phải đảm bảo các yêu tố cấu thànhnhư: can phạm đã cất giữ tài sản nếu tài sản nhỏ gọn, can phạm đã mang rakhỏi nơi quản lý nếu tài sản cồng kềnh, hoặc đã xê dịch tài sản khỏi vị trí banđầu nếu là tài sản hình thành khu vực quản lý riêng

Do đó, phải xem xét đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm, tránh tìnhtrạng oan sai hay bỏ lọt tội phạm, hay xác định nhầm tội danh

Ví dụ: Theo một bản án tại Tòa án nhân dân quận Thanh Khê, A cóquen biết B tại một cửa hàng thực phẩm, sau nhiều lần trò chuyện, A đãthuyết phục B mua sản phẩm X của A, A đến nhà B, sau khi giới thiệu và traođổi thời gian giao hàng, A nói B đặt cọc một khoản tiền Trong lúc đi lấy tiền

A lợi dụng sơ hở, lấy laptop rồi bỏ trốn Mặc dù là có hành vi gian dối, tuynhiên trong trường này chúng ta không thể áp dụng tội “Lừa đảo chiếm đoạt

tài sản” mà áp dụng tình tiết định khung tăng nặng theo quy định tại Điểm cKhoản 2 Điều 138 “dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm” để giải quyết Vìvậy chúng ta phải đánh giá khách quan các tình tiết cấu thành tội phạm để xácđịnh rõ đây là loại tội phạm gì, các hành vi biểu hiện ra sao, đánh giá đúngbản chất của hành vi.

2.2 Thực tiễn áp dụng

2.2.1 Tình hình áp dụng pháp luật

Qua báo cáo tổng kết và dữ liệu hệ thống lưu trữ qua các năm của Tòa

án nhân dân quận Thanh Khê cho thấy số lượng án giải quyết rất lớn, đặc biệt

là tội “Trộm cắp tài sản” chiếm tỉ lệ rất lớn trông tổng số vụ án giải quyết.

Từ biểu đồ trên chúng ta đã có một cái nhìn tổng quan về số vụ án thụ

lý giải quyết tại Tòa án nhân dân quận Thanh Khê là rất lớn, và thường chiếm

khoảng một phần ba số án giải quyết Từ đó có thể thấy rằng, “Trộm cắp tài sản” là tội phạm gây rất nhiều ảnh hưởng đến quyền tài sản của người khác

cũng như tình hình trật tự trị an của quận Thanh Khê Không những thế, biểu

đồ trên còn biểu thị số vụ án về loại tội phạm này luôn chiếm tỉ lệ lớn qua các

năm Qua đó, chúng ta có một cái nhìn tổng quan về tình hình tội “Trộm cắp tài sản” trên địa bàn quận Thanh Khê nói riêng và là các con số đáng báo

động trong địa bàn thành phố Đà Nẵng

Và để có cái nhìn cụ thể và chi tiết hơn, tôi xin đưa ra số liệu thống kê

cụ thể trong những năm gần đây về tội Trộm cắp tài sản tại Tòa án nhân dânquận thanh Khê mà tôi thu thập được thông qua dữ liệu từ phòng Thư kýTổng hợp mảng hình sự:

số vụ

Số vụ TCTS

Tổng bị cáo

Bị cáo nam

Bị cáo nữ

dao động từ 150 đến dưới 200 vụ mỗi năm, đó là con số không nhỏ tại địa bàn

1 quận Chẳng hạn như giai đoạn 2011 – 2012 có 52 vụ “Trộm cắp tài sản”

trên tổng số 165 vụ án hình sự, chiếm tỉ lệ 31,51%, giai đoạn 2013 – 2014 có

172 vụ án hình sự, “Trộm cắp tài sản” có 67 vụ, chiếm 38,95%

Ngoài ra số lượng bị cáo phạm tội “Trộm cắp tài sản” cũng chiếm tỉ lệ

lớn Ví dụ, giai đoạn 2011 – 2012 có 61 bị cáo trên tổng số 267 bị cáo chiếm25,09% đến giai đoạn 2013 – 2014 có 91 bị cáo trên tổng số 312 bị cáo,chiếm tỉ lệ 29,16% Và cũng trong bảng số liệu này, chúng ta cũng thấy rằng

số lượng bị cáo nam chiếm tỉ rất cao, khoảng bốn phần năm số lượng bị cáo

phạm tội này (Vị dụ: giai đoạn 2013-2014, số lượng bị cáo nam là 71, nữ 20,chiếm 78,02%)

2.2.2 Ưu điểm

Thứ nhất: Các vụ án về tội trộm cắp tài sản khi đưa ra xét xử các vụ án

tại Tòa án nhân dân quận Thanh Khê đa số tài sản trộm cắp đã được cơ quanđiều tra thu hồi trả lại cho người bị hại hoặc bị cáo tự nguyện giao nộp cho cơquan và trực tiếp trả lại cho người bị hại, người có quyền lợi liên quan đến vụán

Thứ hai: Lời khai của bị cáo, người bị hại, người làm chứng, người có

quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, vật chứng thu giữ được, biên bản thựcnghiệm hiện trường và các tài liệu có trong hồ sơ vụ án hoàn toàn phù hợp vàthống nhất để xác định các yếu tố cấu thành tội phạm và xác định các tình tiếtkhác của vụ án trộm cắp để đưa ra bản án đúng người đúng tội, đúng phápluật

Thứ ba: Tòa án quyết định bị cáo phạm tội và quyết định hình thức

thẩm vấn và tranh tụng công khai tại phiên tòa Kết quả cho thấy việc xét xửcác bị cáo về tội trộm cắp tài sản các bị cáo đa số khai báo thành khẩn, vì thếTòa án đã xét xử đúng người đúng tội làm tăng cường công tác đấu tranhphòng chống tội phạm Vì nếu bị cáo không thành khẩn khai báo, phản cunghoặc có thái độ bất hợp tác sẽ gây khó khăn cho công tác xét xử, sẽ làm ảnhphạt ưởng không nhỏ đến tính khách quan khi quyết định tội danh và hìnhphạt đối với bị cáo

Thứ tư: Sau khi đã thực hiện hành vi trộm cắp và gây thiệt hại, các bị

cáo đều có ý thức bồi thường thiệt hại, giữa bị cáo, người bị hại, người cóquyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án, đã thỏa thuận được với nhau về việcbồi dưỡng Vì vậy khi đưa ra xét xử những người bị thiệt hại không yêu cầu

tòa án giải quyết về việc bồi thường thiệt hại nữa, như vậy giúp cho công tácxét xử được nhanh chóng, chính xác.

Thứ năm: Để công tác giải quyết các vụ án trộm cắp tài sản đúng người

đúng tội không bị oan và hạn chế sai sót Tòa án nhân dân quận Thanh Khê đãnâng cao công tác tranh tụng tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả điều tra côngkhai tại phiên tòa và kết quả tranh tụng để quyết định định tội danh và hìnhphạt cho các bị cáo Bên cạnh đó đơn vị cũng tăng cường công tác giáo dụcpháp luật bằng hình thức phối hợp với các ngành thường xuyên tổ chức cácphiên tòa lưu động để tuyên truyền pháp luật cho nhân dân, góp phần phục vụ

có hiệu quả nhiệm vụ chính trị của địa phương

Thứ sáu: Quá trình tham gia phiên tòa xét xử các bị cáo phạm tội trộm

cắp tài sản cho thấy hội đồng xét xử đã áp dụng các tình tiết giảm nhẹ hìnhphạt khi các bị cáo đã ăn năn hối lỗi và hứa sẽ không tái phạm Cho thấy Tòa

án áp dụng sự khoan dung của pháp luật đối với các bị cáo

Thứ bảy: Số lượng án trộm cắp tài sản trên địa bàn quận Thanh Khê

tăng và ở mức cao nên tỷ lệ giải quyết án về loại hình tội phạm này của Tòa

án nhân dân quận Thanh Khê cũng tăng theo nhưng vẫn đảm bảo việc giảiquyết án một cách hiệu quả và đúng pháp luật

2.2.3 Những hạn chế, vướng mắc

2.2.3.1 Những hạn chế, vướng mắc chung

Hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về hình sự, tố tụng hình sự,dân sự, tố tụng dân sự của Nhà nước ta chưa hoàn thiện nên thường xuyên sửađổi, bổ sung Một số văn bản, thông tư của liên ngành cấp trên chưa kịp thờihoặc có hướng dẫn nhưng một số quy định trong văn bản chưa phù hợp vớithực tiễn hoặc còn chưa rõ ràng khiến các cấp Tòa án và liên ngành Công an –Viện kiểm sát – Tòa án các cấp hiểu theo nghĩa khác nên gây khó khăn trongviệc áp dụng vào thực tế

Ví dụ: điểm b khoản 1 Điều 41 Bộ Luật Hình Sự quy định về việc tịchthu, sung công quỹ Nhà nước như sau: Vật hoặc tiền do phạm tội hoặc domua bán , đổi chác những thứ ấy mà có Do chưa có áp dụng thống nhất nênquy định nói trên có những cách hiểu và áp dụng khác nhau trong qua trìnhxét xử.

Như vụ án Nguyễn Văn An và đồng bọn trộm 01 xe mô tô bán được 04triệu đồng chia nhau tiêu xài hết Số tiền 04 triệu đồng do bán tài sản trộm cắpcác bị cáo đã nộp lại đủ, tòa sơ thẩm tuyên trả lại cho người bị hại Ngoài ra,các bị cáo phải liên đới bồi thường số tiền là 08 triệu đồng (được trừ 02 triệuđồng đã nộp), Tòa án cấp phúc thẩm lại tuyên 04 triệu đồng là tài sản dophạm tội mà có nên các bị cáo nộp sung công qũy nhà nước, các bị cáo phảiliên đới bồi thường cho người bị thiệt hại là 08 triệu đồng (không được trừ 04triệu đồng)

Trường hợp tài sản trộm cắp đã tẩu tán mà không tìm lại được khi tòa

án xét xử hoàn toàn phụ thuộc vào định giá tài sản trong tố tụng hình sự đượcquy định ở nghị định 26/2005 ngày 2/3/2005 của chính phủ Việc định giá tàisản trong trường hợp này có ý nghĩa quan trong để Tòa án quyết định ápdụng điều 138 Bộ luật hình sự 1999 để xét xử Ví dụ: vụ án Huỳnh NgọcPhương và Nguyễn Văn Hiếu phạm tội trộm cắp tài sản được đưa ra xét xử tạiTòa án nhân dân quận Thanh Khê Tài sản trộm cắp là một chiếc xe máyARIBLADE đã bị tẩu tán không tìm ra được Theo kết quả định giá tài sảncủa hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự Tòa án nhân dân quậnThanh Khê thì xe máy mất trộm có trị giá 52 triệu đồng, căn cứ vào thời điểmmất trộm, vì vậy 2 bị cáo bị Viện kiểm sát nhân dân quận Thanh Khê truy tốtheo khoản 2 Điều 138 Bộ luật hình sự Nhưng luật sư bào chữa cho 2 bị cáolại đưa ra những chứng cứ biên lai mua xe và lời khai của người bị hại là mua

xe 1 năm trước khi xảy ra vụ trộm chỉ với giá 49 triệu đồng, vì vậy luật sư bào