Đánh giá tính cách để từ đó định hướng thay đổi cách ứng xử trong hành vi tổ chức

Trong “Binh pháp Tôn Tử” Tôn Vũ đẫ từng nói “ Biết mình, không biết người, trận thắng trận thua; Biết người, không biết mình, trận thắng trận thua; Biết mình biết người, trăm trận trăm t

BÀI TẬP HẾT MÔN HÀNH VI TỔ CHỨC

I GIỚI THIỆU:

1 Đặt vấn đề:

Người xưa có câu “ Nhân vô thập toàn” (không ai là hoàn thiện) con người sinh ra không

ai là hoàn thiện trọn vẹn cả Trong một tổ chức hay trong một xã hội mỗi con người mỗi cá thể đều có mặt mạnh mặt yếu, có người giỏi về mặt này nhưng lại yếu về mặt khác Tính cách của mỗi con người cũng không hoàn toàn giống nhau có người nhu nhược, có người nóng nảy, có người dễ gần nhưng cũng có người khó tiếp xúc…

Vì vậy, việc tự đánh giá bản thân là vô cùng cần thiết Trong “Binh pháp Tôn Tử” Tôn

Vũ đẫ từng nói “ Biết mình, không biết người, trận thắng trận thua;

Biết người, không biết mình, trận thắng trận thua;

Biết mình biết người, trăm trận trăm thắng”

Vì đánh giá đúng bản thân và phía đối phương mà Tôn Vũ khi được Ngô vương Hạp

Lư giao làm quân sư đã cùng với Ngũ Tử Tư xây dựng nước Ngô trở thành một cường quốc phương Nam không chỉ làm cho nước Sở tổn thương nguyên khí mà còn làm cho các nước lớn phương Bắc như Tề, Tấn cũng phải lo sợ

Về sau này những bậc kỳ tài, những anh hùng xuất chúng khi đã thông hiểu “Binh pháp Tôn Tử” đều đã tạo cho mình những đế chế hùng mạnh, những chiến thắng quan trọng làm thay đổi cục diện như: Khổng Minh thời Tam Quốc, Quản Trọng, Tiêu Hà…

Và trong mọi lĩnh vực như chính trị, kinh doanh, đầu tư…thì việc đánh giá bản thân

để hiểu được bản thân mình sẽ giúp cho bản thân mỗi con người sẽ lựa chọn bước đi tương lai cho mình một cách đúng đắn, hợp với khả năng của mỗi cá nhân

Việc đánh giá sai bản thân sẽ làm cho cá nhân sẽ bị thất bại dễ dẫn đến vỡ mộng ảo tưởng, mất tinh thần hoặc thậm chí gây hại cho cơ thể Ví dụ một người học sinh mà đánh giá sai khả năng học lực của mình sẽ dẫn đến thi trượt vào các trường đại học đòi hỏi cao, một

sinh viên mới ra trường mà đánh giá sai bản thân sẽ dễ thất bại trong việc xin việc hoặc nếu

có trúng tuyển thì công việc được giao sẽ nằm ngoài khả năng…

Đối với nhà lãnh đạo việc đánh giá nhân viên sẽ giúp cho người quản lý xây dựng được một đội ngũ nhân viên giỏi tạo dựng được một doanh nghiệp phát triển bền vững Vì đánh giá đúng trình độ, năng lực của nhân viên để từ đó giao việc đúng vị trí, đúng với khả năng sẽ làm cho nhân viên như được động viên để họ làm việc một cách hăng say, hiệu quả

Đối với bản thân cá nhân tôi thì bài tập này giúp cho tôi biết mình thuộc loại người như thế nào để tự điều chỉnh những hành vi cư xử của mình Và tôi cũng được biết một vài phương pháp đánh giá bản thân

2 Mục đích và tầm quan trọng:

Sử dụng các phương pháp đánh giá và hệ thống đánh giá bản thân sẽ giúp cho mỗi cá nhân và chính bản thân tôi thấy được:

- Hiểu được bản thân mình

- Sử dụng các thông tin để định hướng cho hành vi cư xử của bản thân trong tương lai

- Phân tích và giải thích hành vi cư xử của mình, sự giao tiếp của mình với người khác, các hoạt động yêu thích và thái độ của mình với công việc

3 Các phương pháp giải quyết vấn đề:

Để phân tích được các ý kiến trên thì cần nghiên cứu, tham khảo các cơ sở lý thuyết liên quan đến hành vi cá nhân, phương pháp đánh giá Myers – Briggs và phương pháp giao tiếp, nghiên cứu mô hình MARS

II PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ:

1 Tóm tắt các cơ sở lý thuyết về hành vi cá nhân, phương pháp giao tiếp và phương pháp đánh giá Myers – Briggs:

a Nguồn gốc của tính cách cá nhân và năm loại chính của tính cách cá nhân.

Có vài học giả trung thành với học thuyết rằng tính cách của cá nhân là do bộ gen quyết định Họ đưa ra bằng chứng rằng tính cách cá nhân có liên quan trực tiếp tới một số phần xác định của não bộ và các phản ứng hoá học diễn ra trong cơ thể Các nhà tâm lý học

theo trường phái cách tân đã tiến thêm một bước trong quan điểm của mình bằng cách giải thích tính cách cá nhân được hình thành bởi sự ra đời của tiến bộ xã hội Các nhà tâm lý học khác, không phủ nhận ảnh hưởng của di truyền học, biện luận rằng môi trường mà chúng ta đang sống có ảnh hưởng tới tính cách Tính cách của chúng ta phát triển phần nào qua các giao tiếp xã hội lúc còn nhỏ Tính cách cá nhân cũng có thể phát triển thông qua các giao tiếp với xã hội và các kinh nghiệm sống sau này trong cuộc đời

Có năm loại chính của tính cách cá nhân:

+ Tận tâm: những người thận trọng, đáng tin cậy và có lý trí Con người thiếu tận tâm thường

là người bất cẩn, không rõ ràng, thiếu ngăn nắp và thiếu trách nhiệm

+ Dễ chấp nhận: bao gồm tính cách lịch thiệp, bản chất tốt, biết cảm thông và chia sẻ ngược lại là người có xu hướng không hoà đồng, dễ nổi nóng và thiếu kiên nhẫn

+ Lo âu: người lo âu rất hay phiền muộn, không thân thiện, chán nản và hay thiếu tự tin ngược lại là người tự tin, cẩn thận và bình tĩnh

+ Sẵn sàng học hỏi: là người nhạy bén, linh động, sáng tạo và ham học hỏi ngược lại là người không thích sự thay đổi, khó chấp nhận ý tưởng mới và cứng nhắc trong hành động

+ Hướng ngoại: là những người thích di chuyển, hay chuyện, chan hoà và quyết đoán ngược lại là những người hướng nội, trầm lặng, nhút nhát và cẩn trọng

b Mô hình MARS

Mô hình MARS là bước khởi đầu khá hữu dụng để tìm hiểu về các động lực của hành

vi cá nhân và các hệ quả Mô hình chú trọng đến bốn tác nhân có ảnh hưởng trực tiếp đến ý thức hành vi của nhân viên và đem lại hiệu quả làm việc:

+ Động lực làm việc: Động lực tiêu biểu cho sức mạnh bên trong một con người có ảnh hưởng tới định hướng, nỗ lực và tính bền bỉ của cá nhân đó đối với hành vi tự giác

+ Năng lực: Năng lực của nhân viên cũng tạo sự khác biệt trong hành vi cư xử và thực hiện nhiệm vụ Năng lực bao gồm cả năng khiếu bẩm sinh và các khả năng đã được học cần để hoàn thành công việc Năng khiếu là khả năng bẩm sinh giúp nhân viên tiếp thu các công việc cụ thể nhanh hơn và thực hiện tốt hơn

+ Ý thức công việc: Các nhân viên có ý thức công việc tốt khi họ hiểu công việc cụ thể mình được giao, tầm quan trọng của công việc đó và các hành vi cần thiết để hoàn thành công việc + Các yếu tố tình huống: bao gồm các điều kiện nằm ngoài tầm kiểm soát của nhân viên và

có thể có ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến hành vi và công việc

c Giao tiếp.

Giao tiếp thực thụ phải đảm bảo thông điệp được truyền đi đúng và được hiểu đúng như định nghĩa về giao tiếp như sau: “ Giao tiếp là một quá trình mà qua đó thông tin được

truyền tải và được thấu hiểu giữa hai hay nhiều người” (GRIGGS – MBA progam, Quản trị hành vi tổ chức, p192)

Giao tiếp có thể thực hiện qua kênh giao tiếp ngôn ngữ và phi ngôn ngữ Trong mỗi kênh giao tiếp lại có những hình thức giao tiếp khác nhau Mỗi hình thức giao tiếp đều có những ưu điểm và những hạn chế khác nhau Người quản lý cần phải lựa chọn được kênh giao tiếp và phương thức phù hợp nhất để đạt được hiệu quả trong giao tiếp trong công ty hay

tổ chức mình trong từng tình huống cụ thể

Việc giao tiếp trong một tổ chức có thể được tiến hành ở cấp “vi mô” giữa các cá nhân nào đó với nhau hoặc ở cấp “vĩ mô” trong hệ thống cấp bậc của tổ chức

d Phương pháp đánh giá Myers – Briggs.

MBTI như một phương pháp để miêu tả và qua đó nhận dạng tính cách cá nhân của từng con người, để phân biệt cách con người cảm nhận về môi trường xung quanh cũng như tiếp nhận và xử lý thông tin

Việc hiểu được sự đa dạng của các dạng tính cách cá nhân khác nhau sẽ giúp mọi người nhận ra và đánh giá đúng các điểm mạnh, điểm yếu của từng người, nhờ đó trả lời được câu hỏi tại sao tất cả mọi người không ai giống ai

MBTI không đánh giá kiến thức, kỹ năng hay năng lực của các nhân viên trong công

ty Nó cũng không đánh giá trí thông minh của từng người Hơn thế nữa, mục tiêu của MBTI không phải sử dụng như một công cụ để lựa chọn, đề bạt nhân viên hay xác định vị trí công việc cho từng người

2 Đánh giá bản thân:

a Tầm quan trọng của phương pháp đánh giá cá nhân.

Mỗi con người từ khi sinh ra cho đến trưởng thành đều có một cơ thể khác nhau, một khuôn mặt khác nhau và một tính cách khác nhau có người cao có người thấp, có người mặt hình trái xoan có người mặt hình chữ điền, có người tính cách mạnh mẽ nhưng có người thì nhu nhược, có người trầm lặng nhưng có người sôi nổi…nói chung là không một ai giống ai

Nhưng con người ta lại rất ít khi mở rộng tấm lòng hay ý trí để lắng nghe người khác đánh giá về mình hoặc có nghe thì lại tỏ ra khó chịu Và việc đánh giá người khác là vô cùng khó khăn vì đây là một vấn đề tương đối nhạy cảm, tế nhị khiến cho người đánh giá cảm thấy

e ngại nhất là khi đưa ra những lời nhận xét không mấy tích cực

Với các phương pháp đánh giá cá nhân này thì giúp cho các cá nhân có thể tự đánh giá bản thân mình và giúp cho các nhà lãnh đạo đánh giá đúng được nhân viên của mình

Đối với những nhà đàm phán kỳ tài trong lĩnh vực kinh doanh hay chính trị thì việc đánh giá đúng bản thân mình, tổ chức của mình và đối phương thì sẽ tạo được những lợi thế nhất định trên bàn đàm phán để đem lại những bản hợp đồng kinh tế hay quyền lợi về cho tổ chức của mình

Đối với những sinh viên mới ra trường, đây là một thời điểm bắt đầu cho một sự nghiệp, thì việc định hướng phát triển là vô cùng quan trọng Nếu đánh giá đúng bản thân mình thì các bạn sinh viên sẽ lựa chọn được cho mình các công việc phù hợp với chuyên môn, trình độ của mình Và từ đó làm việc hăng say, nỗ lực hết mình tập trung vào mục tiêu

để đạt được nhiều thành công trong sự nghiệp

Nói chung khi đánh giá đúng về bản thân thì con người ta sẽ cảm thấy tự tin, có lòng

tự trọng và khi đã tin vào bản thân thì con người ta có thể đối mặt với tất cả các hoàn cảnh, mọi tình huống

Nhưng nếu đánh giá sai bản thân mà lại đòi hỏi các mặt bản thân phải hoàn hảo, hoàn

mỹ một cách quá đáng thì điều đó vô cùng tai hại nó sẽ làm cho bạn mất đi cơ hội tốt, lỡ mất tình yêu, đánh mất tình bạn và cảm thấy tự ti trong cuộc sống; và quan trọng nhất nó sẽ huỷ hoại tương lai của bạn thậm chí còn ảnh hưởng đến sức khoẻ

Nếu đánh giá sai bản thân thì sẽ làm cho con người ta tự ti và không có lòng tự trọng Khi mà đã thiếu tự tin thì con người ta sẽ tỏ ra sợ hãi và tự đặt ra những rào cản giới hạn lên khả năng đối phó với những thay đổi, những thách thức trong cuộc đời

Đối với những nhà quản lý, lãnh đạo thì việc đánh giá nhân viên là vô cùng khó khăn

vì đây là một vấn đề tế nhị nên các nhà quản lý thường e ngại khi đưa ra những lời đánh giá không mấy tích cực, còn các nhân viên cũng chẳng thích thú khi đón nhận chúng Tuy nhiên, đây lại là công việc rất quan trọng trong công tác quản trị nhân sự Người quản lý có xuất sắc đến đâu nhưng nếu không có những đồng sự giỏi thì sẽ khó mà thực hiện được các chiến lược, chiến thuật để đạt được mục tiêu của doanh nghiệp Đánh giá đúng nhân viên sẽ giúp nhà quản lý đặt cấp dưới vào đúng vị trí, giao việc đúng khả năng Ngược lại, cấp dưới được cấp trên đánh giá đúng năng lực thì đó là cách động viên tốt nhất

Khi xưa, nhà quân sự tài ba Khổng Minh thời Tam Quốc đã biết đánh giá những vị tướng già như: Hoàng Trung, Nghiêm Nhan qua việc sử dụng tích cách cẩn trọng, cần mẫn, kinh nghiệm của vị tướng già và thuật khích tướng để mà đánh thắng tính ngạo mạn, khinh địch, xốc nổi dễ bị kích động của Trương Cáp, Hạ Hầu Uyên

b Đối với bản thân.

Qua hai bài tập đánh giá tính cách cá nhân cho tôi biết được tính cách của mình thuộc loại nào: hướng nội hay hướng ngoại, tính cách đánh giá hay tính cách lĩnh hội…để từ đó hiểu được mình hơn và quan trọng hơn là từ đó sẽ điều chỉnh các hành vi cư xử của mình cho phù hợp

Qua hai bài tập này:

+ Tôi thấy mình thuộc tính cách hướng ngoại nhưng không hoàn toàn và tính cách đánh giá Tính cách của tôi là thích giao tiếp vì tôi không thể ngồi một chỗ được lâu, tôi hay

đi lại tìm cho mình chỗ cần giao tiếp và đàm thoại Nhưng tôi lại là người có sự suy nghĩ và xem xét đầy đủ các khía cạnh trước khi hành động hoặc xử lý một vấn đề (Khi được cấp trên giao cho một công việc tôi thường phải tìm cho mình các phương án giải quyết, học hỏi kinh nghiệm của người đi trước rồi suy nghĩ chọn một cách làm tối ưu nhất) Trong công việc thì tôi tập trung giải quyết công việc ngay từ khi mới tiếp nhận và không để gần đến hạn mới làm, vì như vậy sẽ làm giảm stress đối với công việc

+ Trong cách lĩnh hội hoặc hiểu biết thì tôi theo đặc điểm giác quan; vì tôi sống với hiện tại, sử dụng kinh nghiệm để giải quyết công việc và ứng xử Tôi thích các thông tin rõ ràng, rạch mạch mà không phải suy đoán

+ Tôi là một con người khá ngăn nắp, đối với các đồ dùng trong gia đình hay tại nơi làm việc thì tôi thường sắp xếp gọn gàng để dễ thấy, dễ lấy Đối với nhân viên nếu mà sắp xếp không gọn gàng thì tôi thường yêu cầu họ phải làm cho thật gọn gàng theo đúng ý tôi thì mới thôi

+ Tôi là một người rất nhiệt huyết và chu đáo với công việc, khi được giao công việc tôi thường phải tìm mọi cách (kể cả làm suốt đêm) để làm sao cho kết quả công việc được tốt nhất và đầy đủ

+ Trong giao tiếp tôi là một người nhã nhặn và cẩn thận, nhưng giao tiếp ngôn ngữ thường không được trôi chảy nên đối với tôi việc hùng biện là không được tốt lắm Đối với nhân viên cấp dưới tôi thường xuống nơi làm việc để gặp và trao đổi công việc 4lần/ngày Tôi thường tự tìm các thông tin của nhân viên và có trí nhớ rất tốt về thông tin này, nên tạo được sự tôn trọng, gần gũi với nhân viên và nhận được sự đồng thuận của họ Tôi nhớ có một lần trong bữa tiệc liên hoan phân xưởng có một người công nhân hỏi tôi rằng “Anh có nhớ

em là ai không?” tôi đã đọc cho anh ta đầy đủ cả tên, tuổi, quê quán và những ấn tượng của tôi về anh ta trong buổi tuyển nhân viên; anh ta trả lời tôi rằng “Anh là người rất quan tâm đến nhân viên” (Tôi quản lý khoảng trên 300 nhân viên)

+ Khi phải hình thành phán xét và lựa chọn thì tôi có đặc điểm cảm tính nhưng cũng không hoàn toàn Tôi luôn luôn chủ động trong công việc và tự tìm các công việc để hoàn thành chức năng nhiệm vụ được giao Nhưng trong các quyết định xử lý công nhân có những lúc tôi sử dụng lý trí để phán xét đó là khi công nhân vi phạm những lỗi ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả công việc tôi xử lý đúng theo các quy định xử phạt; có lúc tôi lại sử dụng cảm tính để phán xét đó là khi công nhân vi phạm các lỗi ngủ gật, hút thuốc trong xưởng…tôi xử

lý các mức khác nhau theo cảm nhận của mình

Để điều chỉnh các hành vi cư xử của mình trong tương lai tôi sẽ sử dụng các nguồn thông tin sau:

+ Từ những người thân trong gia đình mình như: ông bà, bố mẹ, anh chị em…

+ Từ các cấp lãnh đạo

Đối với những người này thường có những lời đánh giá, nhận xét tức thời và thẳng thắn đến những hành vi cư xử không đúng của tôi, vì vậy khi có những lời đánh giá thì tôi phải lắng nghe và sửa đổi hành vi cư xử của mình

+ Từ những bạn bè đồng nghiệp

+ Từ những nhân viên cấp dưới

Đối với những người này tôi có thể sử dụng phương pháp lắng nghe trực tiếp hoặc sử dụng các phương pháp đánh giá cá nhân vừa học

BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ CÁ NHÂN

BIG 5 MƯỜI ĐIỂM GHI NHẬN TÍNH CÁCH CÁ NHÂN

5 Sẵn sàng trải nghiệm, một con

8 Thiếu ngăn nắp, bất cẩn x

MBTI BỐN CHỮ CÁI BIỂU HIỆN TÍNH CÁCH CỦA BẠN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sách

Sách dịch: Nguyễn, T 2002, Binh pháp Tôn Tử (Mã Nhất Phu – Trung Quốc), 1st edn, Nhà xuất bản văn hoá thông tin, Hà Nội – Việt Nam

Sách dịch: Phan, B 2003, Tam Quốc Diễn Nghĩa (La Quán Trung – Trung Quốc), 1st edn, Nhà xuất bản văn học, Hà Nội – Việt Nam

Sách dịch: Mộng, S 2003, Đông Chu Liệt Quốc (Phùng Mộng Long – Trung Quốc), 1st edn, Nhà xuất bản văn hoá thông tin, Hà Nội – Việt Nam

Thomas, R 1999; Wayne M 1999, Quản lý và kỹ thuật quản lý, 1st edn, Nhà xuất bản Giao thông vận tải, Hà Nội – Việt Nam

Sách đào tạo môn Quản trị hành vi tổ chức – Chương trình đào tạo Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh Quốc tế

2 Các bài giảng

- Bài giảng về Hành vi tổ chức của Tiến sĩ Thái Trí Dũng (tridung@ueh.edu.vn)

- Bài giảng về Hành vi tổ chức của Giảng viên Huỳnh Nhựt Nghĩa

- Bài giảng về Hành vi tổ chức của Thạc sĩ Nguyễn Hữu Lam, giảng viên khoa Quản trị Kinh doanh trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh với sự hỗ trợ của chương trình Thụy

Sĩ - AIT về phát triển quản lý tại Việt Nam (Swiss -AIT - Management Development Program in Vietnam – SAV)

3 Nguồn Internet

- Văn Chí Kỳ, 2009, ”Đánh giá bản thân: Những giá trị tinh thần của bạn” mồng 05 tháng 09,

( http://www.hieuhoc.com/goc-hoc-sinh/hocdesong/chitiet/danh-gia-ban-than-nhung-gia-tri-tinh-than-cua-ban-2009-09-05)

- Văn Chí Kỳ, 2009, ”Lòng tự trọng: Tin vào bản thân” mồng 11 tháng 08, xem ngày 26 tháng 02 năm 2010, ( http://www.hieuhoc.com/camnanghoctap/chitiet/long-tu-trong-tin-vao-ban-than-2009-08-12)