giáo án ngữ văn lớp 6 bài 3

- Hiểu truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh nhằm giải thích hiện tượng lũ lụt thường xảy ra ở châu thổ Bắc Bộ thưở các Vua Hùng dựng nước và khát vọng của người Việt cổ trong việc giải t

KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG

Tên bài: SƠN TINH, THỦY TINH

Môn học: NGỮ VĂN Lớp: 6

Huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam

I MỤC TIÊU:

 Kiến thức:

- Nhân vật, sự kiện của truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Hiểu truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh nhằm giải thích hiện tượng lũ lụt thường xảy ra ở châu thổ Bắc Bộ thưở các Vua Hùng dựng nước và khát vọng của người Việt cổ trong việc giải thích và chế ngự thiên tai lũ lụt bảo vệ cuộc sống của mình

- Những nét chính về nghệ thuật của truyện: nhiều chi tiết kì lạ, hoang đường

 Kỹ năng:

- Nắm bắt các sự kiện chính trong truyện

- Xác định ý nghĩa của truyện

- Kể lại được truyện

 Thái độ:

- Khơi gợi niềm ước mơ chinh phục thiên nhiên

II NỘI DUNG CHÍNH:

- Giải thích hiện tượng lũ lụt hằng năm và khát vọng của người Việt cổ trong việc chế

ngự thiên tai

II CÂU HỎI QUAN TRỌNG:

Câu 1: Truyện được gắn với thời đại nào trong lịch sử Việt Nam?

Câu 2: Trong truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh, nhân vật chính là ai? Các nhân vật chính được

miêu tả bằng những chi tiết nghệ thuật tưởng tượng, kì ảo như thế nào?

Câu 3: Theo em, Thuỷ Tinh tượng trưng cho sức mạnh nào của thiên nhiên? Sơn Tinh

tượng trưng cho sức mạnh nào?

Câu 4: Phát biểu ý nghĩa của truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh?

III ĐÁNH GIÁ:

 Bằng chứng đánh giá

* Trong bài giảng: HS nhắc lại kiến thức về thể loại truyền thuyết, làm bài tập trắc

nghiệm, vẽ sơ đồ tư duy, xem phim, tranh minh họa

* Sau bài giảng: Viết bài văn ngắn theo yêu cầu phần luyện tập.

IV ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

- Tư liệu: Tư liệu về thể loại

- Phần mềm: Mindmap, Proshow Gold,…

V CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

tiện, đồ dùng

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Họat động 1: thời gian: 3 phút

Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức bài cũ; kỹ năng làm bài trắc nghiệm

Phương pháp: thực hành

1 Kiểm tra bài

cũ

- Chọn và trả lời câu hỏi trắc nghiệm và điền vào chỗ trống

- Nhận xét, cho điểm

- 2 HS trả lời câu hỏi

- Lớp nhận xét, đánh giá

Họat động 2: thời gian: 3 phút

Mục tiêu: Tạo tâm thế vào bài mới

Phương pháp: Thuyết trình

2 Giới thiệu bài Là một đất nước nằm

trên bờ biển Đông, hằng năm nhân dân ta phải đương đầu với nhiều thiên tai lũ lụt Để tồn tại con người phải tìm mọi cách để chống lại lũ.

Cuộc chiến đấu lâu dài, gian khổ ấy được thần thoại hóa trong truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh mà hôm nay cô muốn giới thiệu với các em.

- Xem phim về hiện tượng bão lũ

- Lắng nghe

Phần mềm Proshow Gold

Họat động 3: thời gian: 4 phút

Mục tiêu: Nắm được đặc điểm thể loại truyền thuyết

Phương pháp: Đọc, quan sát, thuyết trình, vấn đáp

I.Tìm hiểu chung

- Giáo viên cho

học sinh nhắc lại

- Dựa vào chú thích và hiểu biết của em, cho biết truyện STTT được

- 1 HS thuyết trình

khái niệm về

truyền thuyết đã

học trong bài học

trước

gắn với thời đại nào trong lịch sử Việt Nam ?

- GV chốt ý:

+ Truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh bắt nguồn từ thần thoại cổ được lịch

sử hóa

+ Truyện thuộc nhóm truyền thuyết thời đại Hùng Vương

- Cả lớp chú ý lắng nghe

Họat động 4: thời gian: 25 phút

Mục tiêu: Nắm được nội dung, nghệ thuật

Phương pháp: Đọc, quan sát, vấn đáp, thuyết trình, bình giảng

II Đọc hiểu

văn bản

1 Đọc – Bố

cục

- GV HD HS cách đọc:

Giọng đọc chậm rãi ở đoạn đầu, nhanh gấp ở đoạn sau, đoạn cuối giọng đọc và kể trở lại bình tĩnh và chậm

? Văn bản chia làm mấy

phần?

- Giáo viên hướng dẫn và gọi

2 HS đọc, cả lớp theo dõi

- 3 phần:

+ Đoạn 1: Từ đầu… “mỗi thứ một đôi”: Vua Hùng kén rể

+ Đoạn 2: Tiếp đó…”đành rút quân”: Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cầu hôn và sự giao tranh của hai vị thần

+ Đoạn 3: Phần còn lại:

Sự trả thù hàng năm về sau của Thuỷ Tinh và sự chiến thắng của Sơn Tinh

- HS tóm tắt câu chuyện

học sinh tóm tắt truyện.

2 Tìm hiểu

văn bản:

a Nhân vật –

sự việc

*Chuyển tiếp: Để tìm hiểu

rõ hơn về câu chuyện, ta qua phần 2: Tìm hiểu văn bản

Tích hợp với bài học

“Nhân vật và sự việc trong văn tự sự”

Em cho biết truyện có mấy nhân vật? Ai là nhân vật chính ?Em hãy mô tả các nhân vật trong truyện ?

GV hướng dẫn để HS xác định tiêu chí của nhân vật chính

- Đứng trước việc Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cùng cầu hôn Mị Nương, vua Hùng đã có giải pháp nào? Chúng ta qua

phần b: Diễn biến cuộc tranh tài

- Vua Hùng thứ 18

- Mị Nương: xinh đẹp tuyệt trần

→ Muốn kén cho con người chồng thật xứng đáng.

- Sơn Tinh là thần Núi 

có tài bốc đồi, dời núi

- Thuỷ Tinh là thần Nước

 có tài hô mưa, gọi gió

 Đều có tài cao, phép lạ, vua Hùng không biết chọn ai.

- Hình ảnh Sơn Tinh, Thủy Tinh

b Diễn biến

cuộc tranh

tài

- Em có nhận xét gì về điều kiện thách cưới của vua?

- HS thảo luận với người cùng bàn, trả lời:

- 100 ván cơm nếp, 100 nệp bánh chứng, voi 9 ngà, gà 9 cựa, ngựa 9 hồng mao, mỗi thứ 1 đôi (Thách cưới bằng lễ vật khó kiếm Hạn giao lễ vật gấp: trong 1 ngày.)

- Tranh minh họa

cuộc giao tranh giữa 2 thần

- Theo em, giải pháp đó có

lợi cho Sơn Tinh hay Thuỷ Tinh?

- Vì sao thiện cảm của vua Hùng lại dành cho Sơn Tinh?

GV bình luận : Vua Hùng biết được sức mạnh tàn phá của Thuỷ Tinh Vua tin vào sức mạnh của Sơn Tinh có thể chiến thắng Thuỷ Tinh, bảo vệ cuộc sống bình yên

=> Sự thiên vị của vua Hùng phản ánh thái độ của người Việt cổ đối với núi rừng và

lũ lụt Lũ lụt là kẻ thù, chỉ đem lại tai hoạ Còn núi rừng là quê hương, là ích lợi, là bè bạn, là ân nhân Mô típ kén

rể bằng cách thi tài từ những điều kiện do ông bố vợ đặt ra

đã trở thành phổ biến trong các truyền thuyết, cổ tích Việt Nam

- Ai đến trước ?

- Sơn Tinh đến trước, rước

Mị Nương về núi

- Thuỷ Tinh đến sau, nổi giận, đem quân đuổi theo cướp Mị Nương

c Kết quả : - Trận đánh của 2 người

diễn ra thế nào? Sơn Tinh đã đối phó như thế nào? Kết quả ra sao? Thuỷ Tinh thua Sơn Tinh mấy lần?

- Cuối cùng Thuỷ Tinh thua, rút quân về

- Hằng năm, Thuỷ Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh

 thất bại  rút quân về

Câu hỏi phát triển năng lực suy luận :

- Em hình dung cuộc sống thế gian sẽ như thế nào nếu Thuỷ Tinh đánh thắng Sơn Tinh?

- Mặc dù thua, nhưng năm nào Thuỷ Tinh cũng làm dông bão, dâng nước đánh Sơn Tinh Theo em, Thuỷ Tinh tượng trưng cho sức mạnh nào của thiên nhiên?

(Thiên tai lũ lụt, sự đe doạ thường xuyên của thiên tai đối với cuộc sống con người.)

- Sơn Tinh luôn chiến thắng Thuỷ Tinh Theo em, Sơn Tinh tượng trưng cho sức mạnh nào?

- HS thảo luận, trả lời

(Thế gian ngập nước, không còn sự sống của con người Nhưng trong thực

tế, Thuỷ Tinh không thể thắng nổi Sơn Tinh.)

- Giải thích nguyên nhân của hiện tượng lũ lụt

=> Sức mạnh chế ngự thiên tai, bão lụt của người Việt

Cổ

Họat động 5: thời gian: 7 phút

Mục tiêu: Hệ thống kiến thức

Phương pháp: Hệ thống bằng sơ đồ

III Tổng kết:

*Ghi nhớ: SGK - Vẽ sơ đồ tư duy bài học

“Sơn Tinh, Thủy Tinh”:

Phát triển năng lực khái quát – tổng kết của HS.

- GV khắc sâu nghệ thuật và ý nghĩa văn bản:

a Nghệ thuật:

- Xây dựng hình tượng

- Dựa vào bài học và

ghi nhớ SGK, vẽ sơ đồ

tư duy

- Lắng nghe

- Mindmap

nhân vật mang dáng dấp thần linh

- Tình huống truyện hấp dẫn, cách kể chuyện lôi cuốn

b Nội dung:

* Ý nghĩa văn bản:

Truyện giải thích hiện tượng mưa bão lũ lụt xảy

ra ở đồng bằng Bắc Bộ thuở vua Hùng; đồng thời thể hiện sức mạnh, ước mơ chế ngự thiên tai bảo vệ cuộc sống của người Việt cổ

Họat động 6: thời gian: 3 phút

Mục tiêu: Hướng dẫn tự học và chuẩn bị bài mới ở nhà

Phương pháp: hướng dẫn

Bài cũ:

- Kể lại truyện Nêu ý nghĩa hình ảnh Sơn Tinh, Thủy Tinh?

- Làm bài tập 3 trang 34

Bài mới:

- Chuẩn bị bài “Nghĩa của từ”

- Chú ý lắng nghe