Giáo án tổng hợp ngữ văn 7

TUẦN 1TIẾT 1 : CỔNG TRƯỜNG MỞ RA Lí Lan - Đọc – hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một người mẹ - Phân tích một số chi tiết biểu diễn tả tâm trạng của người m

TUẦN 1

TIẾT 1 : CỔNG TRƯỜNG MỞ RA (Lí Lan)

- Đọc – hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một người mẹ

- Phân tích một số chi tiết biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con

- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm

3 Thái độ

- Bồi dưỡng ý thức học tập tác phẩm văn chương, tình cảm gia đình và lòng kính yêu cha mẹ

II Chuẩn bị

1.Thầy : giáo án, bảng phụ và tài liệu tham khảo

2.Trò : SGK ,vở ghi và soạn bài ở nhà

III Tổ chức các hoạt động

1 : Ổn định lớp : ( 0,5’) 7A……… 7B………

2 : Kiểm tra bài cũ : (5’)

?Văn bản nhật dụng là gì? Trong chương trình Ngữ văn lớp 6,các em đã học những

văn bản nhật dụng nào? Những văn bản ấy đề cập đến những vấn đề gì

3: Tổ chức dạy và học bài mới : ( 35,5’ )

Giới thiệu bài:Tất cả chúng ta, đều đã trải qua buổi tối và đêm trước ngày khai giảng

trọng đại và thiêng liêng chuyển từ mẫu giáo lên lớp1 bậc tiểu học Còn vương vấn trong trí nhớ của ta xiết bao bồi hồi, xao xuyến… cả lo lắng và sợ hãi mơ hồ.Bây giờ nhớ lại ta thấy thật ngây thơ và ngọt ngào Tâm trạng của mẹ như thế nào khi cổng trường sắp mở ra đón con yêu quý của mẹ

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản

Hoạt động 1 ( 10’) PP vấn đáp, thuyết trình

? Em biết gì về nhà văn Lí Lan

Hs nêu gv bổ sung

- Lí Lan quê ở tỉnh Bình Dương, trước là giáo

viên.Bà viết nhiều tác phẩm cho thiếu nhi.Tập

I.Đọc và tìm hiểu chung

truyện thiếu nhi “ Ngôi nhà trong cỏ ” được

giải thưởng VHNT

- Bà dịch tác phẩm Harry Potter sang tiếng Việt

và được nhiều người yêu thích

Gv hướng dẫn hs đọc và giải thích 1 số từ khó

? Văn bản thuộc kiểu văn bản gì

? Xác định phương thức biểu đạt của văn bản

GV nhắc lại đặc điểm về văn bản nhật dụng

giúp HS liên hệ bài mới.

Văn bản nhật dụng không phải là khái niệm

chỉ thể loại, kiểu văn bản mà là nói đến tính chất

của nội dung văn bản Đó là những bài viết có

nội dung gần gũi, bức thiết với cuộc sống

? Nội dung văn bản nói về điều gì

“ Cổng trường mở ra ” là một bài kí được

trích từ báo “ Yêu trẻ” Bài văn viết về tâm

trạng của người mẹ trong đêm không ngủ trước

ngày khai trường lần đầu tiên của con

Hoạt động 2 ( 21,5’) Pp gợi mở, bình giảng

GV đặt câu hỏi gợi mở.

? Trong ngày khai trường đầu tiên của em,ai đưa

em đến trường? Em có nhớ đêm hôm trước ngày

khai trường ấy, mẹ em đã làm gì và nghĩ gì

không

? Trong văn bản có mấy nhân vật? Đó

là ai

? Tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng của

người con trước ngày khai trường của mình

? Những chi tiết đó cho thấy điều gì về đứa con

? Tìm những chi tiết nói về tâm trạng của

người mẹ trước ngày khai trường đầu tiên

- Giấc ngủ đến với con nhẹ nhàng

- Háo hức không nằm yên, nhưng lát sau

- Mong con ấn tượng về ngày khai trườngđầu tiên

Thao thức , thấp thỏm, bồi hồi và xao xuyến

( Người mẹ đang nôn nao suy nghĩ về ngày

khai trường năn xưa của mình và nhiều lí do

khác)

? Ấn tượng của người mẹ như thế nào về ngày

khai trường đầu tiên của mình

? Tại sao người mẹ không kể lại điều đó với

con

( Người mẹ không trực tiếp nói với con hoặc

ai cả Người mẹ nhìn con ngủ, như tâm sự với

con, nhưng thực ra là đang nói với chính mình,

đang ôn lại kỉ niệm riêng)

Khắc họa tâm tư tình cảm, những điều sâu

thẳm của người mẹ đối với con

? Theo dõi những việc làm và suy nghĩ của

người mẹ vào đêm trước ngày khai trường đầu

tiên của con em thấy người mẹ trong văn bản là

một người mẹ như thế nào?

? Trong mạch suy nghĩ người mẹ nghĩ về

ngày khai trường ở Nhật Bản – Điều đó có ý

“Ai cũng biết sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh

hưởng đến cả một thế hệ mai sau,và sai lầm một

li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm sau

này”

? Nhà trường mang lại cho em điều gì

( Tri thức, tình cảm tư tưởng, đạo lí, tình bạn,

tình thầy trò )

? Kết bài người mẹ nói : “ bước qua cánh cổng

trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra ”

? Em thử hình dung thế giới kì diệu đó là gì

=> Một người mẹ giàu tình yêu thương,

lo lắng nâng niu chăm sóc chu đáo cho con, một người mẹ có tâm hồn tinh tế và nhạy cảm

2 Tầm quan trọng của nhà trường

- Từ câu chuyện về ngày khai trường ở Nhật, suy nghĩ về vai trò của giáo dục trong tương lai

- Giáo dục nên nhân cách và kiến thức cho con người, giúp họ sống có ích và cống hiến cho xã hội

(- Thế giới của tình thương, điều hay lẽ phải…

- Thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu

biết lí thú và kì diệu mà nhân loại hàng vạn năm

tích lũy được

- Thế giới của tình thầy trò thiêng liêng, tình bạn

cao đẹp, của những khát vọng và ước mơ…)

Hoạt động 3 ( 4’) Pp thuyết trình

? Khái quát những đặc sắc nghệ thuật và nội

dung của văn bản

? Qua văn bản em có tình cảm và thái độ gì đối

- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm

2 Nội dung

Như những dòng nhật kí tâm tình, nhỏ nhẹ và sâu lắng, bài văn giúp ta hiểu thêmtấm lòng yêu thương, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và vai trò to lớncủa nhà trường đối với cuộc sống mỗi conngười

4/ Củng cố : ( 3’)

? Qua văn bản em thấy điều gì về tấm lòng người mẹ

? Tìm một số câu ca dao, danh ngôn hoặc bài thơ nói về tấm lòng của mẹ

VD : “ Không có mặt trời thì hoa không nở, không có người mẹ thì cả anh hùng và nhà

thơ đều không có ” – Danh ngôn

5/ HDVN : ( 1’)

- Học thuộc bài cũ

- Viết đoạn văn nói về suy nghĩ của em đối với nhà trường

- Đọc soạn trước bài mới “ Mẹ tôi ”

Rút kinh nghiệm:

………

………

trực tiếp qua hình thức một bức thư.

2 Kĩ năng: Đọc –hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư Phân tích một sốchi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả bức thư) và người mẹ nhắc đến

2: Kiểm tra bài cũ ( 5’)

? Tâm trạng của người mẹ và đứa con ra sao trước ngày khai trường

? Nhà trường có tầm quan trọng như thế nào đối với thế hệ trẻ

3: Tổ chức dạy học bài mới ( 34,5’)

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản

Hoạt động 1 ( 10’) PP vấn đáp và thuyết

trình

GV gọi HS đọc văn bản và tìm hiểu chú thích.

? Em hãy giới thiệu vài nét về tác giả

Gv hướng dẫn hs đọc

? Văn bản được tạo ra dưới hình thức nào

Một lá thư của bố gửi cho con

? Phương thức biểu đạt của văn bản

? Bài văn viết về điều gì

Bài văn miêu tả thái độ tình cảm và những

I.

Đọc và tìm hiểu chung

1/Tác giả (1846-1908)

- Nhà văn I-ta-li –a (Ý)

- Là tác giả của các cuốn sách: “ Cuộc đờicủa các chiến binh” (1868), “ Những tấm lòng cao cả” (1886) “ Cuốn truyện của người thầy” (1890) “ Giữa trường và nhà”(1892)

2 Tìm hiểu chunga) Đọc – Hiểu chú thíchb) Tác phẩm

suy nghĩ của người bố trước lỗi lầm của con.

Hoạt động 2 ( 20’) Pp gợi mở, bình giảng

GV hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản

? Người bố viết thư cho En-ri-cô trong hoàn

- Con phải xin lỗi mẹ

- Hãy cầu xin mẹ hôn con

- Thà rằng bố không có con,còn hơn thấy con

bội bạc với mẹ

? Người bố đã bộc lộ tình cảm thái độ như

thế nào khi con mắc lỗi qua những chi tiết

trên

? Trong bức thư bố nhắn nhủ gì với En-ri-cô

? Lời nhắn nhủ đó mang ý nghĩa gì

( Là thông điệp chung cho mọi người : tình

cảm cha mẹ con cái là tình cảm thiêng liêng

cao đẹp )

? Em thấy người bố là người cha như thế

nào

? Đây là bức thư của bố gửi cho con, nhưng

tại sao có nhan đề “ Mẹ tôi ”

Nhan đề do tác giả tự đặt cho đoạn trích

Đọc kĩ ta sẽ thấy hình tượng người mẹ cao cả

và lớn lao qua lời của bố.Thông qua cái nhìn

của bố thấy được hình ảnh và phẩm chất của

người mẹ.Không để người mẹ xuật hiện trực

tiếp, tác giả sẽ dễ dàng mô tả cũng như bộc lộ

những tình cảm quý trọng của người bố đối với

và những suy nghĩ của người bố trước lỗi lầm của con

-> Để giúp con suy nghĩ nhận ra lỗi lầm

bố đã viết thư cho En-ri-cô

2 Nội dung bức thư

a Tình cảm, thái độ và lời nhắn nhủ của người bố dành cho En-ri-cô

* Tình cảm, thái độ

- Yêu con nên đau đớn trước lỗi lầm của

con

- Cảnh cáo nghiêm khắc lỗi lầm của

En-ri-cô, yêu cầu con phải sửa lỗi

* Lời nhắn nhủ

Bố nhắn nhủvới con : “Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả”

-> Người cha mẫu mực nghiêm khắc với con, ông yêu sự chân thành ghét sự giả dối, bội bạc.

b Hình ảnh người mẹ

mẹ, mới có thể nói được một cách tế nhị và sâu

sắc những gian khổ và hi sinh mà người mẹ đã

âm thầm dành cho đứa con

? Tìm đoạn văn nói về hình ảnh người mẹ

qua lời của bố nói với đứa con

“ Bố nhớ, cách đây mấy năm, mẹ đã phải

thức suốt đêm…trông chừng hơi thở hổn hển

của con, quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức

nở… sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để

cứu sống con”

? Em có nhận xét gì về cách dùng từ ngữ

của tác giả

Những từ láy gợi hình gợi cảm

? Qua đoạn văn em thấy người mẹ hiện

lên ra sao

Gv yêu cầu hs đọc kĩ đoạn văn “ Hãy nghĩ kĩ

điều này, En-ri-cô ạ : Trong đời con có thể trải

qua những ngày buồn thảm, nhưng ngày buồn

thảm nhất tất sẽ là ngày mà con mất mẹ…Hình

ảnh dịu dàng và hiền hậu của mẹ sẽ làm tâm

hồn con như bị khổ hình”

? Đoạn văn cho em cảm nhận gì về vai trò

của người mẹ trong suốt cuộc đời của

? Vì sao En-ri-cô lại xúc động

? Cậu bé En-ri-cô là người như thế nào

? Tại sao người bố không trực tiếp nói với

con mà phải viết thư

Tình cảm sâu lắng thường tế nhị kín

đáo,nhiều khi không trực tiếp nói được.Hơn

- Dịu dàng và hiền hậu

- Yêu thương con hết mực

- Giàu đức hi sinh, tận tụy , quên mình vì con

- Mẹ là chỗ dựa vững chắc cho con suốt cuộc đời, là người có nhiều phẩm chất cao đẹp để con tôn thờ và kính trọng

3 Tâm trạng của En-ri-cô

“ Xúc động vô cùng”

- Thư bố gợi nhớ mẹ hiền

- Thái độ chân thành và quyết liệt của bố khi bảo vệ tình cảm gia đình thiêng liêng làm cho En-ri-cô cảm thấy xấu hổ

=> Một cậu bé bồng bột nhưng hiếu thảo

và biết hướng thiện

nữa khi viết thư chỉ nói riêng cho người mắc lỗi

biết,vừa giữ được sự kín đáo tế nhị vừa làm cho

người mắc lỗi không bị mất đi lòng tự trọng

Hoạt động 3 ( 4,5’) PP vấn đáp

? Khái quát lại những đặc sắc về nội dung

qua câu chuyện này

Văn bản như một bài ca về tấm lòng yêu

thương con sâu nặng, sự hi sinh cao cả của

người mẹ …là bài học nhắc nhở mỗi chúng ta

về đạo làm con

? Văn bản này có ý nghĩa như thế nào?

? Qua văn bản em thấy gia đình có ý nghĩa như

thế nào đối với cuộc đời của mỗi chúng ta

- Lựa chọn hình thức biểu cảm trực tiếp,

có ý nghĩa giáo dục, thể hiện thái độ nghiêm khắc của người cha đối với con

4/ Củng cố: ( 4’)

? Hình ảnh người mẹ hiện lên như thế nào trong văn bản

? Tìm một số câu ca dao nói về cha mẹ

? Hãy hát một bài nói về mẹ

Ngày soạn :15/8/2014

Ngày dạy : 20/8/2014

Tiết 3: TỪ GHÉP

I Mục tiêu cần đạt:

1.Kiến thức: HS cần nắm được cấu tạo của hai loại từ ghép:chính phụ và đẳng lập Hiểu

được nghĩa của các loại từ ghép

2.Kỹ năng : biết vận dụng từ ghép trong việc tạo lập văn bản

3 Thái độ : Có thái độ học tập nghiêm túc

2 Kiểm tra bài cũ : ( 6’)

2.1 Thái độ của bố như thế nào trước “lời thiếu lễ độ” của En-ri-cô?

2.2 Tìm những chi tiết nói về hình ảnh người mẹ?

2.3 Tâm trạng của En-ri-cô như thế nào khi đọc thư bố?

3 Giới thiệu bài mới.( 35,5’)

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản

trong ví dụ,tiếng nào là tiếng chính,tiếng

nào là tiếng phụ bổ sung cho tiếng chính?

Tại sao”bà ,thơm” là tiếng chính?

Mr:Chúng ta còn có “bà nội,bà cô……” có

nét chung về nghĩa là “bà”.Nhưng nội ngoại

dì lại khác nhau do tác dụng bổ sung nghĩa

của tiếng phụ

Thơm phức và thơm ngát lại khác nhau.Sự

khác nhau do tiếng phụ mang lại

Tiếng chính và tiếng phụ tiếng nào đứng

I.Các loại từ ghép.

1 Ví dụ a/ Ví dụ 1: xét các từ in đậm

Từ Tiếng chính Tiếng phụ

Vị trí các tiếng

Đứng trước Đứng sau

trước tiếng nào đứng sau?

? Hai từ in đậm trên là loại từ ghép gì

? Em hiểu thế nào là từ ghép chính phụ

-Từ ghép chính phụ có tiếng chính và tiếng

phụ bổ sung cho tiếng chính.Tiếng chính

đứng trước tiếng phụ đứng sau

Trong hai từ ghép “ trầm bổng,quần áo” có

phân ra tiếng chính,tiếng phụ không?

GVDG

Hai từ “ Quần áo,trầm bổng” không thể

phân ra tiếng chính ,tiếng phụ Các tiếng bình

đẳng về mặt ngữ pháp

? Hai từ trên là kiểu từ ghép nào

? Em hiểu thế nào là từ ghép đẳng lập

? Qua hai ví dụ em cho biết từ ghép có mấy

loại?gồm những loại nào?cho ví dụ

So sánh nghĩa của các từ “bà” với “bà ngoại”,

“thơm” với “thơm phức

Giữa từ bà\bà ngoại , từ thơm\ thơm phức

từ nào có nghĩa rộng hơn?

=> Là từ ghép chính phụ

b/ Ví dụ 2:

Hai từ “ Quần áo,trầm bổng” không thể

phân ra tiếng chính ,tiếng phụ

Thơm phức : mùi

thơm bốc lên mạnh,hấp dẫn

Bà ngoại ,thơm phức có nghĩa hẹp hơn từ

bà,thơm

? Giải thích nghĩa từ “quần áo,trầm bổng”

Nếu tách ra quần và áo thì nghĩa của nó

như thế nào so với từ quần áo?

Nghĩa của từ ghép được hiểu như thế nào?

- Từ ghép chính phụ có tính chất phân

nghĩa.Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn

nghĩa của tiếng chính

Ví dụ : hoa > hoa hồng

- Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp

nghĩa.Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát

hơn nghĩa của các tịếng tạo nên nó

Ví dụ : bàn ghế, cha mẹ

Hoạt động 3( 14’) Pp thảo luận nhóm,

thuyết trình

3 nhóm hs thảo luận làm 3 bài tập, mỗi nhóm

cử đại diện trình bầy, gv sửa chữa và chốt

=> nghĩa hẹp hơn

b/ Ví dụ 2:

- Quần áo:quần áo nói chung

- Trầm bổng (âm thanh) có lúc trầm bổngnghe rất êm

=> Nghĩa của từ “quần áo”, “ trầm bổng” khái quát hơn nghĩa của mỗi tiếng

tạo nên nó2/ Ghi nhớ 2/ Sgk

III.Luyện tập Bài 1: Sắp sếp các từ ghép thành hai loại:

- Chính phụ : lâu đời,xanh ngắy,nhà máy,nhà ăn,nụ cười

- Đẳng lập :suy nghĩ,chày lưới,ẩm ướt,đầu đuôi

Bài 2: Điền tiếng sau tạo từ ghép chính

phụ:

Bút chì Ăn bám Thước kẻ trắng xóa Mưa rào vui tai Làm quen nhát gan

Bài 3: Điền tiếng sau tạo từ ghép đẳng lập.

Núi sông mặt chữ điền

Giải thích tại sao nói một cuốn sách,một

cuốn vở mà không nói một cuốn sách vở?

Gv hướng dẫn hs làm bài 5,6,7

Bài 5 :Các từ hoa hồng, áo dài, cà chua, cá

vàng mang ý nghĩa khái quát chỉ một loại sự

vật không nên hiểu hoa hồng là chỉ hoa có

màu hồng…

Bài 6 : Nghĩa của các từ ghép mát tay, nòng

lòng ghép từ hai tính từ chỉ cảm giác ( mát và

nóng ) với hai danh từ ( tay và lòng ) Khi

ghép lại nghia của hai từ này khác hẳn với

nghĩa của các từ tạo nên chúng

+ Mát tay : chỉ những người dễ đạt kết quả

tốt, dễ thành công trong công việc

+ nóng lòng ; chỉ trạng thái rất mong muốn

được biết hay được làm một việc gì đó

Các từ gang và thép vốn là danh từ chỉ vật

nhưng khi ghép lại chúng trở thành từ mang ý

nghĩa chỉ phẩm chất

Các từ tay, chân tương tự Ghép lại trở thành

từ mang ý nghĩa chỉ một loại đối tượng

Đồi trái xoanHam mê học tập Thích hỏiXinh đẹp tươi đẹp Tươi nonBài 4: Có thể nói một cuốn sách,một cuốn

vở vì : sách vở là danh từ chỉ sự tồn tại dưới dạng cá thể,có thể đếm được.Còn

“sách vở” là từ ghép đẳng lập có nghĩa tổng hợp chỉ chung cả loại nên không có thể nói một cuốn sách vở

4 Củng cố : ( 2’)

4.1 Từ ghép có mấy loại?gồm những loại nào?cho ví dụ?

4.2 Nghĩa của từ ghép được hiểu như thế nào?

Ngày soạn : 16/8/2014

Ngày dạy : 23/8/2014

Tiết 4: LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Khái niệm lkết trong VB, y/c về liên kết trong VB

2 Kĩ năng: Nhận biết và phân tích liên kết của các VB Viết các đoạn văn, bài văn có tính liên kết

2/Kiểm tra bài cũ : ( 5’)

2.1 Từ ghép có mấy loại ? Gồm những loại nào? Cho ví dụ?

2.2 Nghĩa của từ ghép được hiểu như thế nào?

3/ Bài mới ( 34,5’)

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản

Hoạt động 1 ( 20’) Pp phân tích mẫu,

thuyết trình

GV hướng dẫn HS tìm hiểu tính liên kết và

phương tiện liên kết trong văn bản

? Theo em bố của En - ri - cô muốn nói

điều gì với con

Muốn con nhận thấy lỗi của mình khi thiếu

lễ độ với mẹ và giúp con hiểu được tình

yêu thương vô bờ bến của mẹ

? Đoạn văn với những câu như trên có giúp

cho En-ri-cô hiểu được ý của bố chưa

Lí do nào để En-ri-cô không hiểu ý

bố?

Muốn cho đoạn văn có thể hiểu được

thì nó phải có tính chất gì?

Chỉ có câu văn chính xác,rõ ràng đúng

ngữ pháp thì vẫn chưa đảm bảo sẽ làm nên

văn bản.Mà các đoạn văn đó phải nối liền

I.Tính liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản.

1.Tính liên kết trong văn bản.

a/ Ví dụ: Sgk b/ Nhận xét:

- Điều người bố muốn nói : nghiêm khắc nhắc nhở con thấy được lỗi vô lễ với mẹ, muốn on hiểu được tình yêu thương vô bờ của mẹ

-> Đoạn văn chưa giúp En-ri-cô hiểu được ý của bố vì giữa các câu thiếu sự liên kết

c/ Kết luận: Liên kết là một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản,làm cho văn bản có nghĩa trở nên dễ hiểu

nhau.Như vậy văn bản muốn hiểu được thì

không thể nào không liên kết.Giống như có

100 đốt tre thì chưa thể thành cây tre trăm

đốt.Muốn có cây tre trăm đốt thì trăm đốt

tre phải liền nhau

Thế nào là liên kết trong văn bản?

GV hướng dẫn HS tìm hiểu mục 2 SGK

Đọc đọan văn a mục 1 SGK trang 17 cho

biết do thiếu ý gì mà trở nên khó hiểu.Hãy

sữa lại?

Gv đưa mẫu

Trước mặt cô giáo con đã thiếu lễ độ với

mẹ Con biết không, cách đây mấy năm,

mẹ đã phải thức suốt đêm,cúi mình trên

chiếc nôi…!Hãy nghĩ xem, En-ri-cô à!

Người mẹ …có thể hi sinh tính mạng để

cứu sống con !Người đó có đáng để con

đối xử như vậy không? Bố thật sự buồn và

thất vọng về con !

?Như vậy để đoạn văn có thể hiểu được thì

nội dung các câu phải như thế nào

Đọc đoạn văn b chỉ ra sự thiếu liên kết của

chúng? Giữa đoạn b và đoạn trong “Cổng

trường mở ra” bên nào có sự liên kết,bên

nào không có sự liên kết?

Để văn bản có tính liên kết phải làm như

- Không có sự liên kết mà thiếu sót mấy chữ “

còn bây giờ” và chép nhầm chữ “con” thành

Sắp sếp những câu văn bài tập 1 theo trật

tự hợp lí?

Các câu văn bài tập 2 có tính liên kết

chưa?Vì sao?

Điền từ thích hợp vào bài tập 3?

Giải thích tại sao sự liên kết bài tập 4

đã có một mối liên kết thật sự,chúng không nói

4/ Củng cố : ( 4’)

4.1 Thế nào là liên kết trong văn bản?

4.2 Để văn bản có tính liên kết phải làm như thế nào?

Ngày soạn : 20/08/2014

Ngày day : 25/8/2014

Tiết 5 CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiên thức:_ Thấy được tình cảm chân thành sâu nặng của hai anh em trong câu

chuyện.Cảm nhận được những đau xót của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàncảnh gia đình bất hạnh.Biết thông cảm và chia sẽ với những người bạn ấy

2 K ỹ năng: Thấy được cái hay của cốt truyện là ở cách kể rất chân thật và cảm

thương

3 Thái độ : Biêt trân trọng tình cảm gia đinh là hạnh phúc không thể thiếu đươc của

mỗi con người

2 Kiểm tra bài cũ : ( 7’)

? Hãy cho biết trong văn bản “ Mẹ tôi” hình ảnh người mẹ hiện lên như thế

nào ? Qua đó em thấy vai trò gì của người mẹ trong gia đình và cuộc sống của

mỗi con người

- Sinh năm 1937, quê tỉnh Thái Bình

- Là nhà văn tiêu biểu của nền văn học hiệnđại VN

-Có sở trường viết truyện ngắn

- Nhận giải thưởng quốc tế văn học viết vềquyền trẻ em

2 Tìm hiểu chunga) Đọc – Hiểu chú thích

* Đọc và kể tóm tắt

* Hiểu chú thích

Gv đọc mẫu, gọi hs đọc tiếp

? Hãy kể tóm tắt lại câu chuyện

Gv yêu cầu hs giải thích một số chú thích

? Nêu xuất xứ của văn bản

Truyện ngắn “ Cuộc chia tay của những con

búp bê” được trao giải nhì trong cuộc thi

thơ văn viết về quyền trẻ em do Viện Khoa

học giáo dục và Tổ chức Cứu trợ trẻ em

Rát-đa Béc-men Thụy Điển tổ chức năm

1992

? VB thuộc kiểu văn bản gì

? VB được viết dưới hình thức gì

? Những phương thức biểu đạt được sử dụng

trong vb

? Xác định bố cục của vb

Phần 1 : từ đầu đến “ hiếu thảo như vậy”

=> Cảnh hai anh em chia nhau đồ chơi

Những con búp bê vốn là đồ chơi của trẻ

thơ, thường gợi lên sự ngộ nghĩnh, ngây thơ

và trong sáng

? Trong truyện chúng có chia tay thật không

Cuối cùng Thủy đã đặt con Vệ Sĩ cạnh con

Thành và Thủy li hôn nên chúng phải chịu

chia tay

? Tại sao tác giả không đặt tên là “ Cuộc

chia tay của Thành và Thủy” mà là của

những con búp bê

Những con búp bê vốn là đồ chơi của trẻ

thơ, thường gợi lên sự ngộ nghĩnh, ngây thơ

và trong sáng của trẻ em Đặt tên văn bản

như vậy để tạo ra một tình huống tâm lí – đó

là cuộc chia tay không đáng có

? Truyện sử dụng ngôi kể thứ mấy

? Tác dụng của ngôi kể đó

Sử dụng ngôi kể thứ nhất Người kể xứng tôi

trong truyện là Thành – người chứng kiến sự

việc xảy ra cũng là người chịu nỗi đau như

em gái mình

Cách lựa chọn ngôi kể này giúp tác giả thể

hiện một cách sâu sắc những suy nghĩ, tâm

trạng của nhân vật

? Truyện kể về việc gì

? Ai là nhân vật chính

Truyện kể về cuộc chia tay của hai anh em

Thành và Thủy khi bố mẹ bỏ nhau Cả hai

anh em đều là nhân vật chính

* Ngôi kể : thứ nhất

=> Thể hiện một cách sâu sắc những suynghĩ, tình cảm và tâm trạng nhân vật Đồngthời tăng thêm tính chân thực cho truyện

Ngày soạn : 20/08/2014

Ngày day : 27/8/2014

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiên thức:_ Thấy được tình cảm chân thành sâu nặng của hai anh em trong câu

chuyện.Cảm nhận được những đau xót của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàncảnh gia đình bất hạnh.Biết thông cảm và chia sẽ với những người bạn ấy

2 K ỹ năng: Thấy được cái hay của cốt truyện là ở cách kể rất chân thật và cảm

thương

3 Thái độ : Biêt trân trọng tình cảm gia đinh là hạnh phúc không thể thiếu đươc của

mỗi con người

2 Kiểm tra bài cũ : ( 6’)

? Kể tóm tắt lại văn bản “ Cuộc chia tay của những con búp bê” và cho biết ý nghĩa

của nhan đề văn bản

3 Bài mới : ( 33,5’)

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản

Hoạt động 1 ( 29,5’) Pp gợi mở, bình giảng

? Tìm những chi tiết tiêu biểu thể hiện tình cảm

của hai anh em bé Thủy dành cho nhau trong

cuộc sống hàng ngày

? Khi phải theo lệnh của mẹ chia đồ chơi thì hai

anh em có thái độ và hành động ra sao

? Phần cuối truyện cảnh chia tay giữa hai anh em

như thế nào

Thủy : run lên bần bật,cặp mắt tuyệt vọng,hai

bờ mi sưng mọng, khóc nức lên, chạy lại nắm tay

II Phân tích

1 Nhan đề, ngôi kể và nhân vật

2 Tình cảm của hai anh em Thành và Thủy.

* Trong cuộc sống hàng ngày

- Thủy mang kim ra tận sân vận động

vá áo cho anh

- Thành giúp em học,chiều nào cũng đón em đi học về

* Khi chia đồ chơi

- Thành nhường hết cho em

- Thủy thương anh “không có ai gác đêm cho anh ngủ nên nhường lại anh con Vệ Sĩ”

anh dặn dò

- Thành : cắn chặt môi… nước mắt như tuôn

ra, mếu máo, đứng như chôn chân xuống đất,

nhìn theo bong nhỏ liêu xiêu của em

-

Lời nói và hành động của Thủy khi chia búp

bê có mâu thuẫn không ?Theo em có cách nào

để giải quyết mâu thuẫn ấy?Kết thúc truyện

Thủy chọn cách giải quyết nào?Chi tiết này có

ý nghĩa gì ?

Tác giả phát hiện nét tinh tế của trẻ thơ trong

nhân vật Thủy Giận giữ khi chia búp bê ra nhưng

lại sợ đêm đêm không có con Vệ Sĩ gác cho anh

Cách giải quyết mâu thuẫn là gia đình Thành

Thủy đoàn tụ

Kết thúc truyện Thủy đã để lại cho anh con Vệ

Sĩ.Điều đó cho thấy Thủy là một em gái vừa giàu

lòng vị tha,vừa thương anh vừa thương cả những

con búp bê

Qua thái độ đó,cho thấy Thành và Thủy có

tình cảm như thế nào?

Ngoài chia tay với anh,với búp bê Thủy còn chia

tay với ai?

Tâm trạng của Thủy như thế nào khi đến trường?

Tại sao Thủy lại có tâm trạng ấy?

Biểu hiện của cô giáo ra sao khi hay tin Thủy

không đi học nữa?

Tâm trạng của bọn trẻ ra sao?

? Vì sao mọi người lại khóc

? Chi tiết Thủy nói với mọi người sẽ không được

đi học nữa gợi cho em cảm xúc và suy nghĩ gì

Thấy xót xa và thương cảm cho hoàn cảnh bất

hạnh của em Thủy Việc bố mẹ chia tay khiến cho

hai anh em phải xa nhau đã là một thiệt thòi, mất

mát về tình cảm Vậy mà Thủy còn phải chịu

thêm một nỗi khổ nữa là không được đi học

Thành và Thủy rất mực gần gũi,thương yêu chia sẽ và quan tâm lẫn nhau

3 Thủy chia tay với lớp học.

- Khóc thút thít vì Thủy phải chia xa mãi mãi nơi này và không còn đi học nữa

- Cô giáo tái mặt,nước mắt giàn giụa.

- Bọn trẻ khóc mỗi lúc một to hơn.

Mọi người điều ngạc nhiên thương xót và đồng cảm với nỗi bất hạnh của Thủy

? Khi ra khỏi trường Thành thấy điều gì

? Cảnh vật lúc ấy ra sao trong cảm nhận của

Thành

Cảnh vật rất đẹp,rất bình yên

? Đối lập với sự bình yên của cảnh vật, sự bình

thản của những người đi trên đường thì trong lòng

của Thành như thế nào

GV bình giảng

Trong tâm hồn Thành đang nổi giông nổi bão vì

sắp phải chia tay với em gái Thành cảm nhận

được sự bất hạnh của hai anh em và sự cô đơn của

mình trước sự vô tình của người và cảnh

Chi tiết này gợi lên trong lòng người đọc nỗi trăn

trở về ý thức trách nhiệm của mỗi người trước

những người xung quanh và trước cuộc sống của

cộng đồng

Tiêu đề là cuộc chia tay của những con búp bê

nhưng kết thúc lại không chia Cách kết thúc

? Em thấy trẻ em cần được sống trong môi

trường như thế nào

Trẻ em cần được sống trong môi trường tốt để

phát triển hoàn thiện nhân cách Đó là một mái

ấm gia đình với đầy đủ tình yêu thương của cha

mẹ, đó là được học tập dưới mái trường, được vui

chơi với bạn bè…

? Từ câu chuyện này thì những người làm cha

mẹ cần phải làm gì để con cái được sống hạnh

- Trong tâm hồn Thành đang nổi giông nổi bão vì sắp phải chia tay với em gái Thành cảm nhận được sự bất hạnh của hai anh em và sự cô đơn của mình trước sự vô tình của người và cảnh

5 Ý nghĩa của truyện

Cuộc chia tay đau đớn và đầy cảm động của hai em bé trong truyện khiến người đọc thắm thía rằng:tổ ấm gia đình là vô cùng quí giá và quan trọng.Mọi người hãy cố gắng và gìn giữ,không nên vì bất kì lí do gì làm tổn hại đến tình cảm tự nhiên,trong sáng ấy

Luôn giữ gìn, bảo vệ mái ấm gia đình, luôn yêu

thương chăm sóc và dạy bảo con cái…

- Ngôn ngữ giản dị, giàu cảm xúc

Tiết 7 BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN

I Mục tiêu cần đạt:

Học xong bài này học sinh nhận biết được:

1.Kiến thức:- Tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, trên cơ sở đó có ý thức xây dựng

bố cục tạo lập văn bản

2.Kỹ năng:_ Thế nào là một bố cục rành mạch và hợp lí để bước đầu xây dựng được bố cụcrành mạch hợp lí cho các bài văn.Tính phổ biến và sự hợp lí của dạng bố cục ba phần, nhiệm vụ của mỗi phần Để từ đó có thể làm mở bài thân bài,kết bài đúng hướng

3.Thái độ: Có ý thức xây dựng bố cục văn bản trước khi làm bài

2 Kiểm tra bài cũ : ( 5’)

? Tính liên kết trong văn bản có vai trò gì

3 Bài mới.( 34’)

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cơ bản

Hoạt động 1 ( 20’) PP vấn đáp, qui nạp

GV hướng dẫn HS tìm hiểu bố cục và những yêu

cầu bố cục trong văn bản

GV yêu cầu hs đọc mục 1a SGK trang 28 và trả lời

câu hỏi(GV có cho HS trả lời dựa theo yêu cầu

của đơn xin nghỉ học)

? Nội dung trong đơn có thể viết tùy tiện được

không

Văn bản sẽ như thế nào nếu các ý trong đó

không được sắp sếp theo trật tự,thành hệ

1 Bố cục của văn bản.

* Ví dụ Viết 1 lá đơn xin gia nhập Đội Thiếu niên Tiền Phong HCM

-> Nội dung phải được trình bầy theo thứ tự nhất định

* Kết luậnVăn bản không thể được viết một cách tùy tiện mà phải có bố cục rõ ràng Bố cục là sự bố trí,sắp sếp các

Đọc hai câu chuyện mục 2 SGK 29 và trả lời câu

hỏi?

Hai câu chuyện trên rõ bố cục chưa?

So với văn bản Ngữ Văn 6 văn bản như thế là

Cách kể ấy khiến cho câu chuyện không nêu bật

được ý nghĩa phê phán mà còn buồn cười

Các ý ở văn bản này có gì thay đổi?

Sự thay đổi làm cho câu chuyện mất đi yếu tố

bất ngờ,khiến cho những tiếng cười không bật ra

được,và câu chuyện không tập trung vào việc phê

phán

Để văn bản có bố cục rành mạch rõ ràng phải

có các điều kiện nào?

Khi thực hiện một văn bản các phần,các đoạn

phải sắp sếp như thế nào?

Các phần các đoạn trrong văn bản phải được sắp

sếp theo một trình tự hợp lí trước sau

sự việc chính vẫn có nhưng thứ tự các

sự việc bị đảo lộn

=> Ý nghĩa của câu chuyện khó hiểu, tiếng cười không bật ra, giá tri phê phán giảm đi

Các điều kiện để bố cục được rành mạch và hợp lí

- Nội dung các phần các đoạn trong văn bản phải thống nhất,chặt chẽ với nhau;đồng thời giữa chúng phải có sự phân biệt rạch ròi

- Trình tự sắp sếp các phần,các đoạn phải giúp cho người viết(người nói)dễ dàng đạt được mục đích giao tiếp đã đặt ra

3 Các phần của bố cục.

Văn bản được xây dựng theo một bốcục gồm 3 phần:mở bài,thân bài,kết

Hãy nêu nhiệm vụ của 3 phần có trong văn

bản?

Mở bài không chỉ đơn thuần là sự thông báo đề

tài mà văn bản còn phải cố gắng làm cho người

đọc(người nghe) có thể đi vào đề tài một cách dễ

dàng,tự nhiên,hứng thú và ít nhiều hình dung bước

đi của bài

Kết bài không chỉ có nhiệm vụ nhắc lại đề tài

hay đưa ra những lời hứa hẹn,nêu cảm tưởng…

mà phải làm cho văn bản để lại ấn tượng tốt đẹp

cho người đọc

Hoạt động 2 ( 14’) PP thảo luận nhóm

Ghi lại bố cục của truyện “cuộc chia tay của

những con búp bê”?Nhận xét về bố cục của văn

2.Bài 3/30

Bố cục văn bản báo cáo chưa thật rànhmạch và hợp lí.Các điểm 1,2,3 ở cthân bài thì mới kể việc học tốt chú chưa phải là trình bày kinh nghiệm học tập.Trong khi đó điểm 4 lại không nói về học tập

Sau những thủ tục chào mừng hội nghị và tự giời thiệu mình,bản báo cáonên lần lược trình bày kinh nghiệm học tập của bạn đó,sau đó nêu : nhờ rút ra những kinh nghiệm như thế mà việc học tập của bạn đã tiến bộ như thếnào.Cuối cùng người báo cáo có thể nói lên nguyện vọng muốn được nghe

các ý kiến trao đổi góp ý cho bản báo cáo và chúc hội ngị thành công.

4 Củng cố : ( 4’)

4.1 Vì sao khi xây dựng văn bản,cần phải quan tâm tới bố cục?

4.2 Để văn bản có bố cục rành mạch rõ ràng phải có các điều kiện nào?

4.3 Một bài văn thường có mấy phần?Kể tên các phần?

1.Kiến thức:HS cần có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho văn bản có tính mạch lạc,không đứt đoạn hoặc quẩn quanh.

2 Kỹ năng: Chú ý đến sự mạch lạc trong các bài tập làm văn

2 Kiểm tra bài cũ : ( 5’)

2.1 Vì sao khi xây dựng văn bản,cần phải quan tâm tới bố cục?

2.2 Để văn bản có bố cục rành mạch rõ ràng phải có các điều kiện nào?

2.3 Một bài văn thường có mấy phần?Kể tên các phần?

3.Bài mới.( 34,5’)

Hoạt động của thầy và trò Nội dung lưu bảng

Hoạt động 1 ( 20’) Pp phân tích mẫu, thuyết

_ Thông suốt liên tục,không đứt đoạn

Thế nào là mạch lạc trong văn bản?

Đọc mục 2a SGK trang 31 và trả lời câu hỏi

SGK.

a.Một văn bản như truyện “cuộc chia tay của

những con búp bê”có thể kể về nhiều sự việc,nói

về nhiều nhân vật.Nhưng nội dung truyện luôn

I.Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản.

1 Mạch lạc trong văn bản.

Trong văn bản : mạch lạc là sự tiếp nối các câu,các ý theo một trình tự nhất định

2 Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc.

bám sát đề tài luôn xoay quanh một sự việc

chính với nhân vật chính

Chủ đề liên kết các sự việc trên có thành một

thể thống nhất không?

b “Cuộc chia tay của những con búp bê”thì

mạch văn đó chính là cuộc chia tay:hai anh em

Thành và Thủy buộc phải chia tay.Nhưng hai

con búp bê của các em,tình anh em của các em

thì không thể chia tay.Không một bộ phận nào

trong thiêng truyện lại không liên quan đến chủ

đề đau đớn và tha thiết đó.Mạch lạc và liên kết

có sự thống nhất với nhau

Các đoạn văn ấy có mối liên hệ với nhau như

thế nào?

c Một văn bản có thể mạch lạc thì:các đoạn

trong đó liên hệ với nhau về không gian,thời

gian,tâm lí ,ý nghĩa,miễn là tự nhiên hợp lí

Thế nào là văn bản có tính mạch lạc?

Hoạt động 2 ( 14,5’) Pp thảo luận nhóm

Hai nhóm thảo luận

Tìm hiểu tính mạch lạc trong bài tập

Một văn bản có tính mạch lạc là:

- Các phần các đoạn các câu trong văn bản địều nói về một đề tài,biểu hiện một chủ đề chung xuyên suốt

- Các phần các đoạn các câu trong văn bản được tiếp nối theo một trình tự rõ ràng,hợp lí,trước sau hô ứng nhau nhằm làm cho chủ đề liền mạch và gợi được nhiều hứng thú cho người đọc(người nghe)

II Luyện tập.

Bài 1/32

a) Tính mạch lạc trong văn bản “ Mẹ tôi”

Truyện xoay quanh nội dung chủ đạo, đó

là lời căn dặn của người cha đối với con : tình yêu thương và lòng kính trọng cha

mẹ tình cảm thiêng liêng cao quý hơn cả… Nội dung này được triển khai một

Cảm nhận về tính mạch lạc trong “cuộc chia

tay của nhựng con búp bê”

cách hợp lí và mạch lạc : người cha nhắc đến lỗi của đứa con, tiếp đó người cha khéo léo nhắc về những kỉ niệm, nhắc về tình yêu thương sâu sắc mà người mẹ đã

và đang dành cho con để đứa con nhận ra lỗi lầm của mình Bài văn kết thúc bằng những lời nói kiên quyết của người cha khi căn dặn và nhắc nhở đứa con của mình

b)

Ý tứ chủ đạo xuyên suốt toàn đoạn văn của Tô Hoài:sắc vàng trù phú đầm ấm củalàng quê vào mùa đông,giữa ngày mùa.Ý

tứ ấy dẫn dắt theo dòng chảy hợp lí,phù hợp

Câu đầu giới thiệu bao quát về sắc vàngtrong thời gian(mùa đông,giữa ngày mùa)và trong không gian(làng quê).Sau

đó tác giả nêu lên biểu hiện của sắc vàng trong không gian và thời gian đó

Hai câu cuối là nhận xét,cảm xúc về màu vàng

Mạch văn thông suốt bố cục mạch lạc.Bài 2/34 Ý tứ chủ đạo của câu chuyện xoay quanh cuộc chia tay của hai anh em

và hai con búp bê.Việc thuật lại qúa tĩ mỉ nguyên nhân dẫn đến cuộc chia tay của hai ngừơi lớn có thể làm ý chỉ đạo bị phântán không giữ được sự thống nhất,do đó làm mất sự mạch lạc của câu chuyện

4 Củng cố : (4’)

4.1 Thế nào là mạch lạc trong văn bản?

4.2 Thế nào là văn bản có tính mạch lạc?

5 HDVN ( 1’)

Học thuộc bài cũ ,đọc soạn trước bài mới “Ca dao, dân ca…”

I/ Mục tiêu cần đạt: Học xong bài này Hs nắm được:

1/ Kiến thức:

- Khái niệm dân ca, ca dao.

- Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài dân ca về tình cảm gia đình

2/ Kỹ năng:

- Đọc – hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mô típ quen thuộc

trong những bài ca dao trữ tình về tình cảm gia đình

3/ Thái độ: Trận trọng những tình cảm trong gia đình Đồng thời biết quý trọng kho

tàng văn học dân gian Việt nam

2/ Kiểm tra bài cũ: (5’)

- Kiểm tra sự chuẩn bị bài

- ? Giải thích ý nghĩa nhan đề “ Cuộc chia tay của những con búp bê”?

? Trình bày ý nghĩa của câu chuyện?

3/ Bài mới: (35’)Từ xa xưa đến nay, những câu hát ru ngọt ngào theo năm tháng cứ

đọng lại mãi, nuôi dưỡng tâm hồn chúng ta Trong đó những câ hát về tình cảm gia

đình giữ một vị trí quan trong…

Hoạt động 1 ( 8’) PP vấn đáp

? Dựa vào chú thích * trong Sgk, em hãy cho biết

thế nào là ca dao, dân ca

GV bổ sung :

Hiện nay người ta có sự phân biệt hai khái niệm dân

ca, ca dao Dân ca là những sáng tác kết hợp lời và

nhạc Ca dao là lời thơ của dân ca Ca dao còn gồm

cả nhưng bài thơ dân gian mang phong cách nghệ

thuật chung với lời thơ dân ca

Ngoài ra khái niệm ca dao còn được dùng để chỉ

một thể thơ dân gian- thể ca dao

Ca dao dân ca diễn tả đời sống tâm hồn của một

số kiểu nhân vật trữ tình : người mẹ, người vợ,

người chồng, người con … trong gia đình, chàng

trai, cô gái trong quan hệ tình bạn, tình yêu, người

dân thường, người phụ trong quan hệ xã hội

I/ Đọc và tìm hiểu chung

1/ Định nghĩa ca dao, dân ca

Ca dao, dân ca là những khái niệm tương đương, chỉ các thể loại trữ tình dân gian, kết hợp giữa lời và nhạc, diễn tả đời sống nội tâm của con người

- Dân ca : Là sáng tác kết hợp giữa lời

và nhạc

- Ca dao là lời thơ của dân gian

Ca dao, dân ca thường rất ngắn.Số bài ca dao chỉ

gồm hai dòng thơ hoặc bốn dòng chiếm khối lượng

lớn, hơn 90% số bài ca dao sử dụng thể thơ lục bát

và lục bát biến thể

Lặp lại là đặc trưng tiêu biểu của ca dao, dân ca : lặp

lại kết cấu, dòng thơ, hình ảnh truyền thống, ngôn

? Bốn bài ca dao sử dụng thể thơ gì? Phương thức

biểu đạt chủ yếu của 4 bài ca dao trên?

? Cả bốn bài ca dao đều có chung nội dung gì?

HĐ 2( 23’) Pp gợi mở, bình giảng

(?) Đọc bài ca dao 1

(?) Lời của bài ca dao là lời của ai? Nói với ai?

? Tìm và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật ở

cặp câu lục bát thứ nhất?

- Dùng lối nói ví (so sánh) quen thuộc để biểu hiện

công cha nghĩa mẹ, lấy những cái to lớn, mênh

mông, vĩnh hằng của tự nhiên làm hình ảnh so sánh

Những hình ảnh ấy lại được bổ sung bằng những

định ngữ chỉ mức độ (Núi- ngất trời, núi cao, biển-

rộng mênh mông)

- Hai hình ảnh “núi” “biển” lặp lại có ý nghĩa biểu

tượng

- Văn hóa Phương Đông so sánh người cha với núi

hoặc trời, người mẹ với đất hoặc biển (cha- trời, mẹ

đất, cha-núi, mẹ -biển) Nói công cha sánh đôi với

nghĩa mẹ cũng là một cách nói đối xứng truyền

thống của nhân dân ta

- Thể loại: Thơ lục bát

- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm

- Nội dung: Tình cảm gia đình

II/ Phân tích

1/ Bài 1

- Lời của người mẹ ru con

- Kết cấu: Hai cặp câu lục bát

- Nghệ thuật:

+ Lối nói ví (so sánh):

Công cha- núi, Nghĩa mẹ- biển

-> Lấy hình ảnh vĩnh hằng to lớn, mênh mông của thiên nhiên để so sánh với công lao to lớn của cha mẹ.-> Hình ảnh mang tính biểu tượng

+ “Cù lao chín chữ” -> cụ thể hóa công lao cha mẹ, thể hiện tình cảm

- Cúc : nâng đỡ

- Phủ : vuốt ve

- Súc : cho bú, cho ăn

- Trưởng : nuôi cho lớn

- Dục : dạy dỗ

- Cố : trông nom, đoái hoài

- Phục : theo dõi tính tình mà uốn nắn

- Âm điệu thể thơ lục bát ngọt ngào, uyển chuyển

làm cho lời nhắn nhủ đi vào lòng người

(?) Tìm những câu ca dao khác nói về tình cảm,

công lao cha mẹ?

- Nuôi con mẹ héo vóc hình

Cạn bầu sữa ngọt mà tình không vơi

(?) Đọc bài ca dao 4 và cho biết bài ca dao là lời của

ai? Nói với ai? Tại sao em biết?

- Có thể là lời của ông bà hoặc cô bác nói với cháu,

của cha mẹ nói với con cái, anh em ruột thịt tâm sự

với nhau (được xác định bởi nội dung câu hát)

? Trong bài ca dao sử dụng nghệ thuật gì

(?) Bài ca nhắc nhở chúng ta điều gì?

- Anh em phải hòa thuận để cha mẹ vui lòng phải

biết nương tựa vào nhau để sống (rách lành…)

? Tìm một số câu ca tương tự

* Khôn ngoan đá đáp người ngoài

Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau

* Chị em như chuối nhiều tàu

Tấm lành che tấm rách đừng nói nhau nặng lời

GDBVMT :

? Từ hai bài ca dao này em thấy mỗi chúng ta nếu

được sống trong môi trường gia đình có bố mẹ yêu

thương, anh em hòa thuận thì sẽ như thế nào

( Sẽ hạnh phúc, được hoàn thiện và phát triển

biết ơn của các con đối với cha mẹ

=> Công lao trời bể của cha mẹ đối với con cái

Bổn phận, trách nhiệm của con cái trước công lao to lớn ấy.

nhân cách )

? Bản thân em có thái độ gì sau khi học xong những

bài ca dao trên

Luôn kính trọng, hiếu thảo, biết ơn ông bà, bố mẹ,

luôn yêu thương anh chị em trong nhà…

Hoạt động 3 ( 4’) PP thuyết trình

(?) Bốn bài ca là lời khuyên trong những mat……

nào của cuộc sống?

(?) Nghệ thuật chung để diễn tả lời khuyên trong 4

bài ca dao trên là gì?

- Là lời độc thoại, có khoảng cách 1 vế

2 Nội dung: Tình cảm gia đình.

4/ Củng cố: ( 3’)

?) Trong cuộc sống gia đình, có bao giờ em vi phạm tình cảm nào không?

Em có thái độ như thế nào trước lỗi lầm của bản thân?

5/ Hướng dẫn về nhà: ( 1’)

- Học thuộc các bài ca dao

- Tìm hiểu ND- NT các bài ca trong phần :Đọc thêm

Ngày dạy : 03 /9/2014

Tiết 10 NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG- ĐẤT NƯỚC- CON NGƯỜI.

I Mục tiêu cần đạt

Học sinh nắm được:

1 Kiến thức: Nắm và hiểu được ND, ý nghĩa và 1 số hình thức nghệ thuật tiêu biểucủa ca dao qua những bài ca dao thuộc chủ đề tình yêu quê hương đất nước, con người.

2 Kỹ năng: Thuộc và biết thêm những bài khác cùng chủ đề

3 Thái độ: Giáo dục cho học sinh tình yêu quê hương đất nước con người

II Chuẩn bị

Thầy: SGK, SGV, Ca dao- Dân ca Việt Nam

Trò: SGK, bài soạn, sách bài tập

GV hướng dẫn học sinh đọc văn bản

GV đọc mẫu bài 1 -> gọi học sinh đọc những bài

+ Phần đầu là câu hỏi của chàng trai

+ Phần sau là lời đáp của cô gái

 Hình thức hát đối này rất phổ biến trong ca

dao- dân ca

(?) Tại sao nói bài 1 là 1 lời hát đối đáp.

- Chàng trai đố, cô gái trả lời về các địa danh

(?) Câu đó của chàng trai nói đến những địa danh

nào? Có nêu những đặc điểm chính của đối tượng

không

- Người hỏi biết chọn nét tiêu biểu của từng địa danh

để hỏi, người đáp hiểu rất rõ và trả lời đúng ý của

người hỏi, câu hỏi bí hiểm bao nhiêu thì lời đáp lại

sắc sảo bấy nhiêu

(?) Qua những lời đáp ấy, em cảm nhận được điều

- Là lời hát đối đáp của chàng trai và

cô gái về những địa danh và đặc điểm của từng địa danh

- Đó là những địa danh (ở nhiều thời kì) của vùng Bắc Bộ: Thành HN, sông Lục Đầu, sông Thương, núi Đức Thánh Tản, đền Sòng…với những đặc điểm địa lý tự nhiên và những dấu vết lịch sử văn hóa nổi bật

-> Làm hiện lên một đất nước tươi

gì về đất nước ta

- Người đọc như được du lịch qua một vùng rộng lớn

của Đồng Bằng Bắc Bộ

(?) Hỏi- đáp như vậy, chàng trai- cô gái muồn

biểu hiện điều gì? Họ là những người như thế nào

- Thể hiện sự hiểu biết cũng như niềm tự hào, tình

yêu đối với quê hương đất nước

- Chàng trai- cô gái cùng chùng sự hiểu biết, chung

Yêu mến, tự hào, giữ gìn và bảo vệ

(?) ND bài ca dao số 4 nói về cảnh đẹp ở đâu? Về

ai?

( Cảnh đẹp của cánh đồng lúa và vẻ đẹp của người

thiếu nữ thôn quê )

? Em có nhận xét gì về cấu trúc và cách sử dụng từ

ngữ của hai câu đầu

? Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng

? Qua những biện pháp nghệ thuật trên em cảm

nhận như thế nào về cánh đồng

GVBG :

Như vậy hai dòng thơ đều kéo dài ra khác với dòng

thơ bình thường Việc sử dụng những từ láy gợi hình

kết hợp phép đối xứng, điệp ngữ, đảo ngữ đã vẽ ra

trước mắt người đọc một cánh đồng bao la, rộng lớn

mang một vẻ đẹp trú phú, tràn đầy sức sống

(?) Hình ảnh cô gái trong 2 dòng cuối được miêu

tả như thế nào

- Cô gái đươc so sánh với “chẽn lúa…mai” -> nét

tương đồng: Trẻ trung, phơi phới và sức sống đang

xuân

GV: So với cánh đồng lúa bao la bát ngát cô gái quả

là mảnh mai, nhỏ bé nhưng chính bàn tay những con

người nhỏ bé ấy đã làm ra “ Cánh đồng lúa bát ngát

mênh mông” Giữa cánh đồng lúc ta vẫn nhận ra cô

đẹp, đáng tự hào

-> Qua đó, bày tỏ niềm tự hào, tình yêu quê hương đất nước của nhân dân ta

* Nghệ thuật: Cấu trúc là lời hát đối đáp

=> Gợi ra sự rộng lớn, bao la và vẻ đẹp trù phú, đầy sức sống của cánh đồng

* Hai câu cuối+ Hình ảnh cô gái trẻ trung, phơi phới, đáng yêu

-> Phù hợp miêu tả cánh đồng bao la bát ngát

+ Phép so sánh:

- Thân em- chẽn lúa

gái thật đáng yêu.

- Ở 2 dòng đầu, ta mới chỉ thấy cánh đồng bao la chứ

chưa thấy cái hồn của cảnh Đến 2 dòng cuối, cái hồn

của cảnh đã hiện lên Đó chính là con người, là cô

thôn nữ mảnh mai, nhiều duyên thầm, và đầy sức

sống

(?) Bài ca là lời của ai? Người ấy muốn thể hiện

tình cảm gì? Nghệ thuật thể hiện

- Là lời chàng trai ngợi ca cánh đồng, ngợi ca vẻ đẹp

của cô gái -> Đây là cách bày tỏ tình cảm của chàng

trai với cô gái

(?) Em có biết cách hiểu nào khác về bài ca này và có

đồng ý với cách hiểu ấy không?

- Bài ca là lời cô gái trước cánh đồng mênh mông, cô

gái nghĩ về thân phận mình Cô như “chẽn …mai”

-> Đẹp cái đẹp của thiên nhiên tươi tắn tẻ trung, đầy

sức sống, nhưng rồi sẽ ra sao?

-> Nỗi lo âu của cô gái thể hiện rõ nhất ở từ “phất

phơ” và ở sự đối lập “ Nắng sớm thì rất đẹp những

cánh đồng thì rất rộng mà chẽn lúa thì nhỏ nhoi vô

định giữa biển lúa không bờ, chẽn lúa phất phơ trong

cánh đồng quá rộng này cũng như dải lụa đào phát

phơ giữa chợ không biết số phận của mình sẽ được

an bài như thế nào đây

(?) Bốn bài ca dao có nét chung gì về nghệ thuật?

- Bài 1, 3 : Lục bát biển thể

- Bài 4: ( Thơ tự do- 2 dòng đầu)

(?) Tình cảm chung thể hiện qua bốn bàica dao là gì?

GV: Lưu ý học sinh: Sự phân chia chủ đề trong ca

dao chỉ là tương đối, mang tính tương đối: tình yêu

quê hương đất nước gắn với những tình cảm khác và

ngược lại

Hoạt động 3 ( 3’) PP thuyết trình

? Khái quát những đặc sắc về nghệ thuật và nội

dung của chùm ca dao trong bài

- Cảnh đẹp quê hương Đất nước

- Tình yêu và niềm tự hào về tình

yêu quê hương đất nước con người.

4 Củng cố: ( 4’) - Đọc thêm- SGK T40, 41

(?) Qua phần học, em có suy nghĩ gì về quê hương đất nước Việt Nam?

5 HDVN: ( 1’) - Sưu tầm các bài ca dao về quê hương em

- Chuẩn bị bài: Từ láy.

1 Kiến thức: Nắm được cấu tạo của 2 loại từ láy: láy toàn bộ và láy bộ phận Hiểu

được cơ chế tạo nghĩa của từ láy tiếng Việt

2 Kỹ năng: Biết vận dụng những hiểu biết về cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa của từ để

- Đăm đăm: các tiếng lặp lại nhau hoàn toàn

- Mếu máo: các tiếng giống nhau ở phần phụ âm

đầu

- Liêu xiêu: Các tiếng giống nhau ở phần vần

(?) Có mấy loại từ láy? Tìm VD minh họa

(?) Hãy so sánh các từ: Bần bật- Bật bật

Thăm thẳm- Thẳm thẳm

Thực chất 2 từ này là một Song để cho xuôi tai,

dễ nói nên một số từ có biến đổi về âm cuối, và

I/Các loại từ láy

1 Ví dụ:

* Ví dụ 1

Từ Đặc điểm âm thanh

Đăm đăm

các tiếng lặp lại nhau hoàn toàn

Mếu máo các tiếng giống nhau ở

Là từ láy hoàn toàn song có sự biến đổi

về phụ âm cuối và thanh điệu

thanh điệu.(?) Quy luật biến đổi phần âm cuối?

- m p; n t; c ng

VD: đo đỏ, san sát, khang khác, đèm đẹp

* Từ láy bộ phận có:

- Từ láy âm : lấp lánh

- Từ láy vần: lom khom

(?) Phân biệt từ láy và từ phức? BT5 SGKT43

- TG ĐL: các tiếng có nghĩa song đều giống nhau

ở phần âm đầu giống từ láy âm

- Từ láy: các tiếng lặp lại phần âm đầu trong đó

chỉ có một tiếng có nghĩa

* Chú ý: Có một số từ ghép đẳng lập trong đó có

một tiếng mờ nghĩa, khi thấy từ ghép có tác dụng

tổng hợp nghĩa nó là từ ghép đẳng lập (No nê,

chùa chiền…) Từ ghép có tính phân nghĩa là từ

ghép chính phụ (Ốc bươu, dưa hấu…)

Qua ví dụ em cho biết đặc điểm của các loại từ láy

Học sinh đọc ghi nhớ T42

Hoạt động 2 ( 10,5’) PP vấn đáp, phân tích mẫu

Hs đọc ví dụ và trả lời câu hỏi

- Nghĩa của các từ láy: ha hả, oa oa, gâu gâu, tích

tắc được tạo thành điểm âm thanh nhờ đặc điểm

âm thanh của tiếng mô phỏng âm thanh

Các từ láy: lí nhí, li ti, ti hí có chung khuôn vần

i, gợi tả âm thanh, hình dáng bé nhỏ dựa vào sự

hòa phối âm thanh

Các từ láy: nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh…

Có chung khuôn vần ấp, có tiếng gốc đứng sau,

tiếng đứng trước lặp lại phản ánh của tiếng gốc

thưeo công thức: x+ấp=xy  Nghĩa chung là biểu

thị một trạng thái vận động khi nhô lên lúc hạ

=> Có chung khuôn vần “ ấp”, có tiếng

gốc đứng sau, tiếng đứng trước lặp lại phản ánh của tiếng gốc theo công thức x+ấp=xy