Nêu được đặc điểm của sự truyền sóng điện từ trong khí quyển.. Hoạt động 3: Tìm hiểu về sóng điện từ - Thông báo kết quả khi giải hệ phương trình Mác-xoen: điện từ trường lan truyền tron
Trang 1µ Giáo án Vật lí 12 cơ bản µ Biên soạn : Nguyễn Văn Khai - Trường THPT Cầu Quan µ Trang 1
Bài 22 SÓNG ĐIỆN TỪ Ngày 17/9/09
Tiết 40-Tuần 21
I MỤC TIÊU : Nêu được định nghĩa sóng điện từ Nêu được các đặc điểm của sóng điện từ Nêu được đặc điểm của sự truyền sóng
điện từ trong khí quyển
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Thí nghiệm của Héc về sự phát và thu sóng điện từ (nếu có) Một máy thu thanh bán dẫn để cho HS quan sát bảng các
dải tần trên máy Mô hình sóng điện từ của bài vẽ trên giấy khổ lớn, hoặc ảnh chụp hình đó
2 Học sinh: Xem bài trước khi đến lớp
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1: Ổn định lớp
Hoạt động 2:Kiểm tra bài cũ.
-Điện từ trường là gì ? Phát biểu mối quan hệ giữa sự biến thiên theo thời gian của từ trường và điện trường xoáy ?
-Phát biểu mối quan hệ giữa sự biến thiên theo thời gian của điện trường và từ trường ?
Hoạt động 3: Tìm hiểu về sóng điện từ
- Thông báo kết quả khi giải hệ phương
trình Mác-xoen: điện từ trường lan
truyền trong không gian dưới dạng sóng
→ gọi là sóng điện từ.
- Sóng điện từ và điện từ trường có gì
khác nhau?
- Y/c HS đọc Sgk để tìm hiểu các đặc
điểm của sóng điện từ.
-Thông báo:
+ Sóng điện từ có v = c → đây là một cơ
sở để khẳng định ánh sáng là sóng điện
từ.
+Sóng điện từ lan truyền được trong
điện môi Tốc độ v < c và phụ thuộc vào
hằng số điện môi.
-GV nêu lại những đặc điểm của sóng
điện từ
- Y/c HS quan sát thang sóng vô tuyến
để nắm được sự phân chia sóng vô
tuyến.
- HS ghi nhận sóng điện từ là gì.
-Sóng điện từ chính là điện từ trường lan truyền trong không gian.
- HS đọc Sgk để tìm các đặc điểm.
-Nghe gv thông báo
-HS ghi nhận đặc điểm của sóng điện từ.
- Quan sát hình 22.2
I Sóng điện từ
1 Sóng điện từ là gì?
- Sóng điện từ chính là từ trường lan truyền trong không gian.
2 Đặc điểm của sóng điện từ
a Sóng điện từ lan truyền được trong chân không với tốc độ lớn nhất c ≈ 3.108m/s.
b Sóng điện từ là sóng ngang: E r ⊥ ⊥ B c r r
c Trong sóng điện từ thì dao động của điện trường và của từ trường tại một điểm luôn luôn đồng pha với nhau.
d Khi sóng điện từ gặp mặt phân cách giữa hai môi trường thì nó bị phản xạ và khúc xạ như ánh sáng.
e Sóng điện từ mang năng lượng.
f Sóng điện từ có bước sóng từ vài m → vài km được dùng trong thông tin liên lạc
vô tuyến gọi là sóng vô tuyến:
Sóng vô tuyến: Sóng cực ngắn ; Sóng ngắn;
Sóng trung; Sóng dài.
Hoạt động 4: Tìm hiểu về sự truyền sóng vô tuyến trong khí quyển
- Ở các máy thu thanh, ở mặt ghi các
dải tần ta thấy một số dải sóng vô tuyến
tương ứng với các bước sóng: 16m,
19m, 25m… tại sao là những dải tần
đó mà không phải những dải tần khác ?
- Tầng điện li là gì?
(Tầng điện li kéo dài từ độ cao khoảng
80km đến độ cao khoảng 800km)
- GV mô tả sự truyền sóng ngắn vòng
quanh Trái Đất.
- HS đọc Sgk để trả lời: Đó là
những sóng điện từ có bước sóng tương ứng mà những sóng điện từ này nằm trong dải sóng vô tuyến, không bị không khí hấp thụ.
- Là một lớp khí quyển, trong đó các phân tử khí đã bị ion hoá rất mạnh dưới tác dụng của tia tử ngoại trong ánh sáng Mặt Trời.
-Chú ý nghe gv mô tả sự truyền sóng ngắn vòng quanh Trái Đất.
II Sự truyền sóng vô tuyến trong khí quyển
1 Các dải sóng vô tuyến
- Không khí hấp thụ rất mạnh các sóng dài, sóng trung và sóng cực ngắn.
- Không khí cũng hấp thụ mạnh các sóng ngắn Tuy nhiên, trong một số vùng tương đối hẹp, các sóng có bước sóng ngắn hầu như không bị hấp thụ Các vùng này gọi là các dải sóng vô tuyến.
2 Sự p xạ của sóng ngắn trên tầng điện li
- Tầng điện li: là một lớp khí quyển, trong
đó các phân tử khí đã bị ion hoá rất mạnh dưới tác dụng của các tia tử ngoại trong ánh sáng mặt trời
- Sóng ngắn phản xạ rất tốt trên tầng điện li cũng như trên mặt đất và mặt nước biển như ánh sáng.
Hoạt động 5: Giao nhiệm vụ về nhà.
-Nhắc lại kiến thức cơ bản trong bài học Về nhà học bài
và làm bài tập 3,4,5,6 trang 115 Yêu cầu: HS chuẩn bị
bài sau.
-Nắm được kiến thức cơ bản trong bài học Nhận nhiệm vụ về nhà học bài và làm bài tập Nhận nhiệm vụ về nhà xem bài mới.