XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG

XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG

XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG

TẠI CỘNG ĐỒNG

Thạc Sĩ Nguyễn Hữu Tuấn

I- NHỮNG KHÁI NIỆM VỀ CAN THIỆP DINH DƯỠNG

1.1 Định nghĩa

Can thiệp dinh dưỡng là những hoạt động có mục tiêu, trực tiếp hoặc gián tiếp tác động đến tình hình ăn uống (bao gồm bữa ăn và cách ăn) nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng của các đối tượng ở cộng đồng

Các can thiệp dinh dưỡng được nhóm theo mô hình sau:

Cung cấp thực phẩm Sản xuất LTTP Nông nghiệp, phát

triển cộng đồng

Sau thu hoạch Khoa học TP, kỹ

Xuất nhập khẩu thuật chế biến

Phân phối thực phẩm Hệ thống thị trường Kinh tế DD và TP

` Giá

Chính sách

Sức mua

Thông tin

Tiêu thụ thực phẩm Tập tính dinh dưỡng Truyền thông, GD

Văn hóa, xã hội Xã hội hóa của

dinh dưỡng và TP

Dân số Thống kê,nghiên cứu

Tình trạng sức khỏe Môi trường Dinh dưỡng người

Nước sạch

Tiêm chủng

Chăm sóc y tế

Tình trạng dinh dưỡng

1.2 Những can thiệp dinh dưỡng ở cộng đồng thường trả lời câu hỏi:

- Cộng đồng tham gia vào chương trình can thiệp như thế nào, có được tham gia vào tất cả quá trình thực hiện không?

- Chương trình can thiệp có tiếp cận được chiến lược quốc gia về dinh dưỡng thực phẩm và phát triển cộng đồng bền vững không?

- Làm thế nào để chương trình can thiệp phù hợp với các hoạt động của cộng đồng?

- Các nguồn lực, phương tiện, kỹ thuật của các đối tác ở tại cộng đồng có đảm bảo cho

chương trình can thiệp dinh dưỡng có hiệu quả và bền vững?

Những nguyên tắc cơ bản để cân nhắc khi lập kế hoạch và thực hiện những chương trình dinh dưỡng ở cộng đồng cần được làm sáng tỏ là:

- Vì sao cần nhấn mạnh đến sự tham gia của cộng đồng vào tất cả các giai đoạn thực hiện chương trình

- Những chương trình không chỉ giới hạn ở lĩnh vực Dinh dưỡng-Sức khỏe

- Đã có mô hình nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng ở cộng đồng chưa?

II- NHỮNG NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG CỘNG ĐỒNG

2.1 Hỗ trợ, khuyến khích tham gia của cộng đồng và xã hội

Cộng đồng tham gia tích cực vào chương trình can thiệp sẽ tăng cường khả năng tự giải quyết vấn đề về dinh dưỡng và sức khỏe khác còn tồn tại trong cộng đồng

Quá trình đó còn đảm bảo cho chương trình áp dụng những biện pháp, những kỹ thuật phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội của cộng đồng và tạo điều kiện để người dân ở nhóm có nguy cơ tiếp cận được với dịch vụ và hoạt động của chương trình can thiệp 2.2 Lồng ghép chương trình can thiệp dinh dưỡng với phát triển cộng đồng

Đã có nhiều bằng chứng chỉ ra SDD gây ra bởi nhiều nguyên nhân và các nguyên nhân đó phối hợp với nhau như thiếu thực phẩm, thiếu kiến thức chăm sóc dinh dưỡng

và sức khỏe, thiếu dịch vụ chăm sóc y tế, giáo dục, sản xuất nông nghiệp kém, vệ sinh môi trường, phụ nữ lao động nặng và thu nhập thấp

Chính vì vậy những chương trình can thiệp dinh dưỡng thành công cần phải có sự tham gia của nhiều ngành Các chương trình can thiệp dinh dưỡng không chỉ tập trung vào giải quyết tình trạng thiếu dinh dưỡng ở phụ nữ mà cùng với nó phải giải quyết cả lao động, việc làm và chăm sóc y tế cho đối tượng nầy Chính vì vậy những chương trình can thiệp theo hướng lồng ghép ở nhiều nước đã có những thành công nhất định III- CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DINH DƯỠNG

3.1 Xác định những vấn đề dinh dưỡng và những yếu tố liên quan

Những người tham gia vào việc xác định vấn đề dinh dưỡng bao gồm những nhà lập

kế hoạch dinh dưỡng, những người lãnh đạo cộng đồng, những ngành có liên quan, các hộ gia đình và nhóm đích của chương trình dinh dưỡng

Cần mô tả được hoàn cảnh thực tế và các điều kiện, các yếu tố liên quan với vấn đề dinh dưỡng Phân tích từ những nguyên nhân trực tiếp của vấn đề dinh dưỡng và sau

đó lần lượt tới những nguyên nhân tiếp theo để xây dựng mô hình nguyên nhân Từ đó tìm ra mối tương tác giữa các yếu tố, tìm ra những cụm nguyên nhân dẫn đến tình trạng các vấn đề dinh dưỡng ở cộng đồng

Trước khi thiết lập mục tiêu của chương trình can thiệp, người lập kế hoạch cần biết những vấn đề dinh dưỡng ở địa phương, tầm cỡ và tính nghiêm trọng của vấn đề, những đối tượng chịu ảnh hưởng, khuynh hướng của vấn đề dinh dưỡng đó

3.2 Xây dựng mục tiêu của chương trình can thiệp dinh dưỡng

Mục tiêu của chương trình dinh dưỡng là kết quả cần đạt được để cải thiện vấn đề dinh dưỡng trong từng giai đoạn hoạt động Dựa trên vấn đề còn tồn tại và tình hình thực tế của địa phương

Cũng như căn cứ vào những hiểu biết về giá thành thực hiện của các chương trình can thiệp

Mục tiêu phải cụ thể, hợp lý, có thể đo lường được và có thể đạt được trong khuôn khổ chương trình can thiệp Mục tiêu cũng cần đề cập đến khoảng thời gian cần để thực hiện mục tiêu

3.3 Lựa chọn các can thiệp dinh dưỡng

Những vấn đề dinh dưỡng được xác định rõ ràng, những mục tiêu được đưa ra chính xác và các biện pháp can thiệp được phân tích cân nhắc đầy đủ để xây dựng chương trình can thiệp hiệu quả cao nhất

Những quyết định cần cân nhắc những điểm sau:

- Xem xét những thay đổi nào có thể xảy ra khi tiến hành can thiệp

- Lựa chọn những thay đổi

- Những kết quả nào có thể đạt được trong thời gian trước mắt, thời gian trung hạn và thời gian lâu dài

Để lựa chọn biện pháp can thiệp thích hợp những tiêu chuẩn sau đây cần được xem xét và cân nhắc:

- Tính hợp lý: Chúng ta cần cân nhắc biện pháp can thiệp đã hợp lý với vấn đề dinh dưỡng của cộng đồng không, có thích hợp với mức độ của vấn đề, với sự cấp bách của tình hình, có thích hợp với các điều kiện của cộng đồng kể cả điều kiện quản lý

chương trình, trình độ của người dân

- Tính đặc hiệu: Can thiệp dinh dưỡng cần đặc hiệu cho vấn đề dinh dưỡng và đối tượng nhằm đạt được kết quả cao nhất Những giải pháp can thiệp trực tiếp, ví dụ nhu

bổ sung viên nang vitamin A, bổ sung thực phẩm cho trẻ,

hoặc các chương trình phòng chống bệnh tật thường là những giải pháp đặc hiệu ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng của trẻ, tuy nhiên nếu chỉ triển khai đơn thuần chương trình bổ sung, tính duy trì và bền vững có thể lại không cao

- Tính khả thi: Để có thể đảm bảo tính khả thi của chương trình can thiệp, cần phân tích, đánh giá cụ thể tình hình thực tế về nguồn nhân lực, vật lực cũng như điều kiện kinh tế, xã hội, tập quán và địa lý của địa bàn định can thiệp Những giải pháp có tính khả thi cao sẽ được ưu tiên lựa chọn

- Dễ chọn đối tượng: Một dự án can thiệp muốn thành công thì đối tượng phải dễ tiếp cận về mặt địa lý, dễ chọn được đúng đối tượng và có khả năng tiếp xúc được đối tượng

- Sự quan tâm, tham gia và chấp nhận của cộng đồng: Để đảm bảo sự thành công của chương trình can thiệp, vấn đề can thiệp cần phải được cộng đồng quan tâm, cộng đồng tham gia trong khâu phân tích tình hình lựa chọn giải pháp can thiệp, triển khai, quản lý, theo dõi giám sát và đánh giá hoạt động của chương trình can thiệp Những giải pháp can thiệp được cộng đồng chấp nhận thì có tính ưu tiên cao hơn

- Dễ đánh giá: Khi thực hiện chương trình can thiệp dinh dưỡng cần cân nhắc cả điều kiện theo dõi, giám sát, đánh giá, đảm bảo chương trình thực hiện đúng mục tiêu

- Giá thành: Nếu các chương trình can thiệp có cùng hiệu lực, chương trình nào có giá thành thấp hơn thì thường được ưu tiên hơn

3.4 Đánh giá hoạt động của chương trình can thiệp

Đánh giá nhằm xác định những tiến độ thực hiện mục tiêu:

- Cần đánh giá những hoạt động thực tế đạt được, xác định những điểm chưa thực hiện

và những khó khăn xảy ra trong quá trình thực hiện

- Xác định những yếu tố cần thay đổi hoặc cần bổ sung để chương trình can thiệp đạt hiệu quả

- Cần trao đổi với những người lập kế hoạch những điểm yếu cần điều chỉnh

- Đánh giá cũng cần xem xét những tác động, thay đổi của tình trạng dinh dưỡng để có những nghiên cứu sâu hơn

- Đánh giá cũng cần xem xét điều trị và hiệu quả của những hoạt động thực tế của chương trình can thiệp

IV- NHỮNG CAN THIỆP VỀ DINH DƯỠNG

4.1 Bổ sung các chất dinh dưỡng

Các chất dinh dưỡng được sản xuất dưới dạng thuốc, sử dụng trong các chương trình ngắn hạn, nhằm bổ sung cho những đối tượng có nguy cơ bị thiếu hụt cao và thường ở những nơi mà tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng ở tỷ lệ cao, có ý nghĩa sức khỏe cộng đồng Biện pháp nầy nhằm cải thiện nhanh tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng ở cộng đồng đối với những nhóm đối tượng có nguy cơ được xác định rõ

Những chương trình bổ sung các chất dinh dưỡng đã được thực hiện là bổ sung viên nang vitamin A, viên nang iod, viên sắt, vitamin K …ở nước ta

Biện pháp nầy nhằm cải thiện nhanh tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng ở cộng đồng đối với những nhóm đối tượng có nguy cơ được xác định rõ

Những chương trình bổ sung các chất dinh dưỡng đã được thực hiện là bổ sung viên nang vitamin A, viên nang iod, viên sắt, vitamin K …ở nước ta

4.2 Chương trình thức ăn bổ sung

Chương trình thức ăn bổ sung thường cung cấp hay hỗ trợ bữa ăn hoặc thực phẩm với giá thấp hay miễn phí cho các nhóm đối tượng có nguy cơ cao với các mục tiêu sau:

- Để cải thiện tốc độ phát triển, tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe nói chung để tăng sức đề kháng với nhiễm trùng cho các nhóm có nguy cơ cao Đặc biệt là ở các hộ gia đình có thu nhập thấp

- Thông qua chương trình ăn bổ sung mà có thể tăng cường số học sinh tới trường học, đối tượng bị bệnh đến cơ sở y tế khám chữa bệnh và tăng cường cơ hội giáo dục sức khỏe

- Chương trình ăn bổ sung tập trung vào các đối tượng trẻ em trước tuổi đến trường, phụ nữ có thai, bà mẹ cho con bú, những người có nguy cơ cao bị thiếu dinh dưỡng các đối tượng nầy nhận thức ăn bổ sung trong gia đoạn nhất định và giáo dục dinh dưỡng trong thời điểm đó đóng vai trò rất quan trọng

Một số chú ý để thực hiện chương trình thức ăn bổ sung thành công:

+ Chương trình bổ sung dinh dưỡng không chỉ tập trung vào dinh dưỡng của nhóm đích mà cần khuyến khích cải thiện tiêu thụ thực phẩm, vệ sinh và phối hợp với các chương trình khác như cung cấp nước sạch, giáo dục dinh dưỡng, cải thiện điều kiện sống nói chung

+ Những hoạt động lồng ghép toàn diện của chương trình can thiệp dinh dưỡng như tăng cường sản xuất thực phẩm địa phương, kiểm soát bệnh nhiễm trùng, ký sinh trùng và tăng cường các chất dinh dưỡng váo thực phẩm…

+ Trong quá trình triển khai cần có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các cơ quan hoặc tổ chức thực hiện các chương trình khác liên quan giữa dinh dưỡng và sức khỏe

+ Luôn khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào chương trình nhất là phụ nữ + Thực tế chương trình bổ sung dinh dưỡng khi phân phối cho đối tượng đích nhưng thường chia cho mọi người trong hộ gia đình vì thế cần lựa chọn thời điểm và phân phối lượng lớn hơn để có chương trình thực phẩm cho lao động phối hợp với chương trình thức ăn bổ sung để có hiệu quả hơn

+ Cần chú ý tới việc lựa chọn thực phẩm địa phương, lựa chọn đối tượng đích, người tham gia vào chương trình cần được đào tạo về dinh dưỡng và quản lý

4.3 Chương trình phục hồi dinh dưỡng

Chương trình phục hồi SDD nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng của trẻ và cung cấp cho bà mẹ và những người nuôi dưỡng trẻ kiến thức kỹ năng cần thiết để duy trì và cải thiện tình trạng dinh dưỡng của trẻ ở hộ gia đình

Trước đây việc điều trị và phục hồi dinh dưỡng cho trẻ thường ở bệnh viện, ngày nay việc đó chỉ thực hiện khi thấy thật cần thiết đối với trẻ ốm nặng, còn phần lớn là ở hộ gia đình

Chương trình phục hồi cho trẻ SDD ở hộ gia đình cần cân nhắc những điểm sau:

- Những thức ăn thích hợp

Những thức ăn cho trẻ cần phải đảm bảo đủ chất dinh dưỡng và năng lượng, sẵn có ở địa phương Những thực phẩm đó có thể có giá cả thấp và thích hợp với lứa tuổi của trẻ

- Hướng dẫn cho bà mẹ hoặc người chăm sóc trẻ

Hướng dẫn bà mẹ lựa chọn thực phẩm, cách chuẩn bị thực phẩm và cách chế biến cho trẻ ăn, cách tốt nhất là tạo nên nhóm chia sẻ kinh nghiệm và những kỹ năng cần thiết cho nuôi dưỡng trẻ

- Theo dõi chương trình phục hồi dinh dưỡng

Việc theo dõi tiến bộ về tình trạng dinh dưỡng của trẻ và cải thiện kiến thức thực hành của bà mẹ là rất quan trọng Những công việc nầy đòi hỏi nhân viên y tế cộng đồng, các cộng tác viên có sự nhiệt tình chu đáo, có kỹ năng khuyến khích các bà mẹ và các đoàn thể tham gia vào hoạt động nầy thường xuyên sẽ thu được kết quả tốt

4.4 Tăng cường các chất dinh dưỡng vào thực phẩm

Tăng cường các chất vào thực phẩm là đưa thêm các chất dinh dưỡng, nhằm duy trì hay cải thiện chất lượng thực phẩm Tăng cường các chất dinh dưỡng vào thực phẩm

có một vị trí quan trọng trong chiến lược phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng

như thiếu iod, vitamin A, sắt…Biện pháp tăng cường các chất dinh dưỡng có những

ưu điểm về giá thành thấp và có sự tham gia của người tiêu dùng trong quá trình theo dõi và kiểm soát

Khi tiến hành các chương trình can thiệp bằng biện pháp tăng cường các chất dinh dưỡng cần xem xét những điểm sau trong quá trình áp dụng:

- Xác định mối liên hệ giữa chất dinh dưỡng và tình trạng bệnh lý Tỷ lệ dân chúng bị thiếu vi chất dinh dưỡng và cần thiết phải bổ sung

- Mức độ tăng cường như thế nào để không quá cao ảnh hưởng tới chất lượng của những thực phẩm, thực phẩm tăng cường là loại người dân thường sử dụng

- Cần phải cân nhắc đến nhu cầu chất dinh dưỡng tăng cường có sự khác nhau rất nhiều giữa tuổi, giới và tình trạng sinh lý Khi bổ sung không được quá cao và đảm

bảo người dân sử dụng các thực phẩm đó không bị quá thừa ảnh hưởng đến sức khỏe.

- Chất bổ sung không được ảnh hưởng tới màu sắc, mùi vị và không bị thay đổi trong quá trình chế biến và đảm bảo được giá trị dinh dưỡng của thực phẩm

4.5 Các chương trình giáo dục dinh dưỡng

Mục tiêu chính của giáo dục dinh dưỡng là khuyến khích người dân tăng cường bảo

vệ sức khỏe và chăm sóc dinh dưỡng cho bản thân, gia đình và cộng đồng Đánh giá thành công của giáo dục dinh dưỡng không phải là sự tích lũy hiểu biết mà là sự thay đổi một số hành vi.:

- Thay đổi một số thói quen dinh dưỡng không hợp lý và có hại tới sức khỏe

- Tiếp cận và chấp nhận những biện pháp, những thực phẩm mới một cách hợp lý cho bản thân và gia đình

- Tăng cường sản xuất thực phẩm ở hộ gia đình

- Thay đổi thực hành vệ sinh và dinh dưỡng dẫn đến tình trạng dinh dưỡng kém

Thay đổi hành vi là một quá trình, với các giai đoạn nhận biết được hành vi cần thiết thay đổi, quan tâm tới hành vi mới, thu nhận thông tin, đánh giá các thông tin liên quan tới hành vi cần thay đổi, sau đó cá nhân sẽ quyết định xem có thay đổi hành vi không, tạo lập hành vi mới và đến giai đoạn tiếp theo là mong muốn người khác cũng thay đổi hành vi

Các chương trình giáo dục dinh dưỡng thường phối hợp các hình thức giáo dục qua truyền thông đại chúng như đài, truyền hình, tranh ảnh, áp phích và tư vấn trực tiếp Chương trình giáo dục dinh dưỡng cần lồng ghép với hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, các chương trình can thiệp dinh dưỡng đặc hiệu khác

4.6 Giám sát dinh dưỡng

Giám sát dinh dưỡng không chỉ cung cấp thông tin về các vấn đề dinh dưỡng thay đổi theo thời gian, địa phương và các nguyên nhân dinh dưỡng Giám sát dinh dưỡng còn

có tầm quan trọng xác định chiều hướng của vấn đề dinh dưỡng và với các dữ liệu cung cấp của giám sát sẽ giúp đưa ra các quyết định tiến hành các chiến lược cải thiện tình trạng dinh dưỡng

Để chương trình giám sát dinh dưỡng hoạt động có hiệu quả các công cụ và phương pháp thu thập số liệu được sử dụng để xác định và đánh giá tình trạng dinh dưỡng và nhu cầu của cộng đồng

Những phương pháp nầy thu thập số liệu và thông tin về dinh dưỡng thường xuyên ở cộng đồng, những số liệu bao gồm khẩu phần ăn, tình trạng nhân trắc dinh dưỡng, hóa sinh và những số liệu về thực phẩm và các chỉ số về kinh tế xã hội

4.7 Lồng ghép can thiệp dinh dưỡng với các chương trình y tế

Các chương trình lồng ghép tập trung những cố gắng phối hợp những chương trình can thiệp dinh dưỡng với các chương trình y tế, nước sạch, vệ sinh môi trường và kế hoạch hóa gia đình

Lồng ghép can thiệp dinh dưỡng với các chương trình y tế nhằm cung cấp được dịch

vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện có hiệu quả cao hơn, là một trong những nguyên lý của chăm sóc sức khỏe ban đầu

Phối hợp chương trình can thiệp dinh dưỡng với các hoạt động của các chương trình

phúc lợi khác sẽ làm tăng sức mạnh của chương trình can thiệp dinh dưỡng đồng thời

sẽ nâng hiệu quả của các chương trình phúc lợi

Lồng ghép được thể hiện ở mục tiêu và sự phối hợp ở từng hoạt động đồng thời với chương trình y tế, chăm sóc sức khỏe ban đầu, nước sạch và vệ sinh môi trường Kết quả phối hợp sẽ thể hiện trong việc cải thiện tình trạng dinh dưỡng nhu sử dụng nước sạch sẽ giảm nguy cơ nhiễm bệnh đường tiêu hóa và nhiễm trùng Tác động phối hợp với chương trình dân số và chăm sóc phụ nữ cũng mang lại nhiều điều kiện thuận lợi trong khi thực hiện can thiệp dinh dưỡng, cải thiện tình trạng thiếu dinh dưỡng ở phụ nữ như vấn đề thiếu năng lượng trường diễn, thiếu máu vi chất

- Những hoạt động phát triển cộng đồng thực hiện theo tổ chức chính quyền địa phương như giáo dục, y tế, dịch vụ nông nghiệp và đặc biệt liên quan đến cơ chế của

tổ chức chính quyền

- Những hoạt động phát triển có mối quan hệ với nhau cần được thảo luận xây dựng với sự tham gia của y tế, nông nghiệp, phụ nữ và tổ chức đoàn thể cũng như những tổ chức kinh tế ở cộng đồng

- Người dân ở cộng đồng thật sự tham gia vào quá trình phát triển cộng đồng từ việc xác định nhu cầu, thế mạnh, đầu tư và quyền lợi

CÁM ƠN SỰ CHÚ Ý LẮNG NGHE