SKKN giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên

Sáng kiến làm nổi bật hiện trạng thiếu hiểu biết về giới tính và SKSS của HS THPT và một số giải pháp cơ bản. Giáo dục giới tính – SKSS cho HS THPT có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau, cần được quan tâm nhiều hơn trong gia đình, nhà trường và xã hội. Sáng kiến trình bày các hình thức và cách tổ chức giáo dục giới tính trong các giờ chào cờ đầu tuần, trong các giờ học ngoại khóa hay tích hợp trong các bài học môn sinh học và ngay cả trong các giờ sinh hoạt. Ở mỗi hình thức, sáng kiến đều xây dựng được nội dung, phương pháp phù hợp, sôi nổi, lôi cuốn nhiều HS tham gia với các tình huống thực tiễn.

PHẦN 1 – MỞ ĐẦUMỘT SỐ THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: Một số hình thức giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản

vị thành niên cho học sinh THPT.

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giảng dạy nội dung giáo dục giới tính sức

khỏe sinh sản vị thành niên cho HS trong các nhà trường THPT

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến

6 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu

7 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến

8 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Tháng 4/2013

HỌ TÊN TÁC GIẢ (KÝ TÊN) XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN, ĐƠN

VỊ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

TÓM TẮT SÁNG KIẾN

Giáo dục giới tính – SKSS vị thành niên là một đề tài cấp thiết trong bối

cảnh hiện này Sáng kiến “Một số hình thức giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh THPT” được trình bày rõ ràng, gồm 5

phần

Ba phần đầu, sáng kiến làm nổi bật hiện trạng thiếu hiểu biết về giới tính vàSKSS của HS THPT và một số giải pháp cơ bản; Chỉ rõ tính mới và những đónggóp cơ bản trong lĩnh vực giáo dục giới tính – SKSS ở trẻ vị thành niên Giáodục giới tính – SKSS cho HS THPT có thể được tổ chức dưới nhiều hình thứckhác nhau, cần được quan tâm nhiều hơn trong gia đình, nhà trường và xã hội.Phần bốn, sáng kiến trình bày các hình thức và cách tổ chức giáo dục giớitính trong các giờ chào cờ đầu tuần, trong các giờ học ngoại khóa hay tích hợptrong các bài học môn sinh học và ngay cả trong các giờ sinh hoạt Ở mỗi hìnhthức, sáng kiến đều xây dựng được nội dung, phương pháp phù hợp, sôi nổi, lôicuốn nhiều HS tham gia với các tình huống thực tiễn

Sáng kiến được áp dụng vào thực tiễn và khảo sát thực nghiệm để thấy rõhiệu quả của việc đổi mới phương thức giáo dục giới tính – SKSS Thông quacác tình huống, HS được rèn luyện những kĩ năng cơ bản trong cuộc sống liênquan đến giáo dục giới tính – SKSS như kĩ năng từ chối đòi hỏi "chuyện ấy" củabạn khác giới, kĩ năng chia sẻ với người nhiễm HIV/AIDS

Cuối cùng, sáng kiến đã chỉ ra rằng: Hoạt động giáo dục giới tính và sứckhỏe sinh sản vị thành niên là một hoạt động không thể thiếu và phải tiến hànhthường xuyên ở nhà trường THPT

Một trong những nguyên nhân của hiện tượng trên là do không ít phụ huynh

do bận kiếm sống, ít có thời gian gần gũi với các em, để các em tự tò mò về tìnhyêu, tình bạn và quá thơ ngây trước các mối quan hệ khác giới Để rồi những

"dại dột" của lứa tuổi này phần nhiều là những hậu quả đáng buồn Bố mẹ khôngquan tâm hoặc ngại trao đổi, nên khiến con cái mất "khả năng đề kháng" Khi rơivào những hoàn cảnh khó nói, các em chỉ còn biết làm theo bản năng Vì thế, màkhông ít những nữ sinh đã để xảy ra có thai, hay lỡ quan hệ với bạn trai nhưngkhông dám hé răng nói với cha mẹ mà tự tìm cách "giải quyết" gây nên rất nhiềunhững hậu quả đáng tiếc xảy ra

Quan hệ lỏng lẻo giữa cha mẹ và con cái, đôi khi đưa các em vào mối quan hệyêu đương sớm Trong khi nhiều bậc cha mẹ vẫn tồn tại những suy nghĩ, phongkiến như trao đổi, cung cấp cho trẻ những kiến thức về giới tính là "vẽ đườngcho hươu chạy" Vì thế ít khi họ trao đổi với các em về những vấn đề này Khibiết con mình đã yêu khi còn đi học, họ thường xử sự bằng cách đánh, mắngchửi hay nhốt các em lại không cho quan hệ với bất kì ai Tất cả những việclàm đó chỉ làm cho các em tăng phần khủng hoảng chứ không giảm thiểu nhữngtác hại do yêu đương gây nên

Các em HS thì có muôn vàn lý do để "biện minh" cho những việc làm đã lỡcủa mình Khi điều kiện sống trong xã hội ngày càng được nâng cao, tuổi dậy thì

ở các em thường xảy ra sớm nên nhu cầu về tìm hiểu về giới tính là rất lớn Cùngvới sự tò mò trẻ con, sự thôi thúc của bản năng thì những tác động ngoại cảnh,phim ảnh đã làm cho tình yêu ở lứa tuổi này có những biểu hiện muôn hình, vạntrạng Không kể đến những tác động tiêu cực của những nguồn văn hóa phẩmđồi trụy gây ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của các em Nhiều HS đãthổ lộ những tâm sự của mình sau khi sự việc đã lỡ, rằng các em đã bị ép phảiyêu chứ không phải xuất phát từ sự rung động của con tim; hay các em yêu nhaukhông kiềm chế được bản năng; hoặc là bạn trai van nài việc phải chứng minhtình yêu; một số ít các em thì gặp chuyện buồn trong gia đình mà không vượtqua được

Mặc dù vậy, trong chương trình đào tạo của Việt Nam, vấn đề giáo dục giớitính cho học sinh chưa được quan tâm đúng mức Chưa hề có môn giáo dục giớitính được đưa vào nội dung giảng dạy Giáo dục giới tính và SKSS được lồngghép vào một số nội dung trong môn Sinh học, Giáo dục công dân, địa lí Tuynhiên, những nội dung đó vẫn còn chung chung, chưa đáp ứng được nhu cầuhiểu biết và sự cần thiết phải nắm vững các kiến thức về giới tính của các emhọc sinh Hơn nữa, đội ngũ giáo viên giảng dạy các bộ môn Sinh học, Giáo dụccông dân, khi đề cập đến những kiến thức về giới tính và SKSS còn ngượngngại, không tự tin phân tích cho các em Nhiều thầy cô giáo chủ nhiệm, nhữngngười gần gũi thứ hai với các em, còn thiếu hiểu biết về vấn đề giới tính vàSKSS nên khó có thể tư vấn cho các em một cách có hiệu quả Các hoạt độnggiáo dục của nhà trường chỉ dừng lại ở một số buổi nói chuyện với các chuyêngia về một số vấn đề sức khỏe giới tính, phòng chống HIV/AIDS… mà chưa trởthành một hoạt động thường xuyên, liên tục

Mặt khác, thái độ của các em HS khi nói đến những vấn đề liên quan đến giớitính còn khá dè dặt, các em chưa mạnh dạn, chủ động trong quá trình tìm hiểuhay tiếp thu những kiến thức đó Vì vậy, các em HS càng không được trang bị

đầy đủ các kiến thức, tâm - sinh lí và giao tiếp ứng xử về giáo dục giới tính vàSKSS.

Hậu quả của sự thiếu hiểu biết về giới tính không phải ai khác mà chínhcác em phải chịu Theo bệnh viện phụ sản Hà Nội: Số sản phụ chưa đến tuổi 18đến khám phá thai ngày càng tăng Năm 2003 gấp 2 lần năm 2001, riêng nhữngtháng đầu năm 2009, trung bình mỗi tháng có hơn 40 ca nạo phá thai trong tuổi

vị thành niên Thực tế là tình trạng nạo phá thai khi chưa lập gia đình xảy ra rấtphổ biến, đến mức báo động Theo nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Giới,Gia đình và Môi trường phát triển (CGFED), Việt Nam là một trong nhữngnước có tỷ lệ nạo phá thai cao nhất thế giới (đứng thứ 3 trên thế giới) với hơn500.000 ca mỗi năm Con số thực tế còn có khả năng cao hơn do báo cáo và ghichép không đầy đủ khi tình trạng phá thai không an toàn tại các cơ sở y tế tưnhân rất khó kiểm soát… Theo đó, những bà mẹ sinh con trước 18 tuổi làkhoảng 5% và khoảng 15% sinh con trước tuổi 20 Chưa kể có khoảng 65% các

ca nhiễm HIV là ở những người dưới 29 tuổi và một phần không nhỏ rơi vàonhững đối tượng chưa lập gia đình, Hậu quả của sự thiếu hiểu biết về kiến thứcgiới tính làm các em dễ mang thai ngoài ý muốn, dễ mắc một số bệnh như: Lậu,Giang mai, sùi mào gà, AIDS

Giáo dục giới tính – SKSS là rất cần thiết trong các nhà trường THPT.Nhưng, giáo dục như thế nào cho có hiệu quả? Đây là một câu hỏi mà không íttrường THPT còn đang băn khoăn Chúng ta có thể có rất nhiều biện pháp giáodục giới tính và SKSS như:

- Lồng ghép kiến thức sức khỏe giới tính vào một số môn học như Giáo dục

công dân, Sinh học nhiều hơn nữa…

- Xây dựng nội dung giáo dục giới tính và SKSS vào các chủ đề chính của nhiều

hoạt động giáo dục như: hoạt động ngoài giờ, hoạt động ngoại khóa, câu lạc

bộ tư vấn sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên, thậm chí là các giờ sinh hoạt lớp, chào cờ đầu tuần…

- Việc giảng dạy về nội dung giáo dục giới tính đòi hỏi người giảng dạy phải

nắm rõ thực tiễn và các kiến thức giới tính chính xác, hình ảnh hay ví dụ minhhọa rõ ràng gần gũi với đối tượng cần giảng dạy vì thế việc tổ chức giáo dục giớitính và SKSS cho HS dù ở bất kì một hình thức nào cũng cần phải được chuẩn bịchu đáo Giáo dục giới tính – SKSS có thể được thông qua các hoạt động giảiquyết các tình huống trong đời sống của HS, hoặc có thể thông qua hoạt động tưvấn, qua các trò chơi, việc sưu tầm các câu ca dao tục ngữ nói về giới tính vàSKSS

2 NHIỆM VỤ CỦA VIỆC GIÁO DỤC GIỚI TÍNH TRONG NHÀ TRƯỜNG THPT

- Nâng cao nhận thức đúng đắn cho học sinh THPT như về giới tính; về nhữngđặc tính của giới tính; về những vấn đề có liên quan đến mối quan hệ giữa nhữngngười khác giới

- Hình thành cho học sinh THPT có những thái độ, tình cảm và hành động đúngđắn trong những vấn đề có liên quan đến giới; quan hệ những người khác giới(nhất là bạn khác giới); tình trạng có thai sớm; phá thai vô ý thức; bệnh truyềnnhiễm; bệnh lây qua đường tình dục

3 TÍNH SÁNG TẠO CỦA ĐỀ TÀI

- Đề tài đưa ra những hình thức giáo dục giới tính và SKSS ở lứa tuổi HS THPT

- Chỉ rõ những yêu cầu và cách thức tổ chức một hình thức giáo dục giới tính –SKSS ở các nhà trường THPT

Từ đó, giúp các đồng chí giáo viên hiểu rõ hơn các kiến thức về giới tính –SKSS; định hình được biện pháp giáo dục giới tính – SKSS cho HS THPT

- Trong các hoạt động giáo dục đã kết hợp phương tiện dạy học truyền thống,phương tiện hiện đại cho hiệu quả rõ rệt

- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học trong mọi lĩnh vực giáo dục giúp HSđược chủ động lĩnh hội kiến thức, chủ động tìm hiểu về bản thân và bày tỏ suynghĩ, quan điểm của mình, tạo hứng thú học tập cho HS

- Đề tài áp dụng trong nhiều hình thức, nhiều khoảng thời gian khác nhau đểgiáo dục giới tính và SKSS trở thành một hoạt động thường xuyên, liên tục trongnhà trường.

- Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục giới tính – SKSS cho trẻ vị thành niênnói chung và HS THPT nói riêng

Từ những điểm nêu trên chúng tôi khẳng định đề tài có tính khoa học và thựctiễn cao, là một tư liệu quan trọng để các đồng chí giáo viên tham khảo, áp dụng

4 MỘT SỐ HÌNH THỨC GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀ SKSS TRONG NHÀ TRƯỜNG THPT

4.1 GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀ SKSS CHO HS THPT QUA GIỜ CHÀO

CỜ ĐẦU TUẦN

Chào cờ đầu tuần là một hoạt động diễn ra thường xuyên trong nhà trường,hoạt động dưới cờ tập trung được nhiều HS tham gia Tuy nhiên, giờ chào cờđầu tuần ở một số trường mới chỉ dừng lại ở khâu nhận xét rút kinh nghiệm cáchoạt động của tuần trước đó Một số ít trường đã tổ chức các câu lạc bộ hay cómột số các hoạt động song kết quả đạt được trong các giờ chào cờ chưa cao,chưa thu hút được HS tham gia Thiết nghĩ, nếu chúng ta biết cách tổ chức thìgiáo dục giới tính – SKSS trong các giờ chào cờ thật bổ ích và dần dần sẽ trởthành một giờ học mà HS luôn mong đợi

Để giờ học giáo dục giới tính và SKSS dưới cờ được thành công Theo chúngtôi, Đoàn trường THPT có thể kết hợp với các giáo viên bộ môn sinh học, giáodục công dân để tổ chức những buổi trò chuyện về giáo dục giới tính – SKSSvới các chủ đề khác nhau ở dưới cờ Xin được giới thiệu một số chủ đề có thểthực hiện dưới cờ hàng tuần:

- Chủ đề 1: Tuổi dậy thì và những thay đổi trên cơ thể tuổi dậy thì

- Chủ đề 2: Giới và quyền của trẻ vị thành niên

- Chủ đề 3: Tình bạn và các mối quan hệ khác (gia đình, xã hội )

- Chủ đề 4: Tình yêu - tình dục và các biện pháp tránh thai

- Chủ đề 5: Vệ sinh cơ thể và các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục

- Chủ đề 6: Quấy rối tình dục ở trẻ vị thành niên.

Trên thực tế, chúng tôi đã thử nghiệm và thu được kết quả khá khả quan Banđầu các em HS còn rụt rè, e ngại khi bày tỏ ý khiến của bản thân Chỉ sau buổithứ nhất, đa số HS đã mạnh dạn hơn và sôi nổi, dần dần giờ chào cờ đã trở thànhbuổi giáo dục giới tính - SKSS mà bao HS mong đợi Lúc đầu, do HS ngạingùng nên các thầy cô giáo đã phải dẫn chương trình Sau đó, HS đã mạnh bạonhận nhiệm vụ dẫn chương trình và chủ động đưa ra các tình huống có liên quan

để các bạn giải quyết, các thầy cô giáo chỉ là những người tư vấn và giải đápnhững thắc mắc mà các em đã chưa thể giải quyết được Dưới đây là một giờ

chào cờ đầu tuần mà chúng tôi đã thực hiện với chủ đề: "Tình yêu - tình dục và các biện pháp tránh thai".

*Chuẩn bị

- Loa đài và các tư liệu phục vụ cho buổi sinh hoạt dưới cờ.

- Quà cho HS trả lời đúng

- Dự kiến các tình huống có thể xảy ra

- Tổ chức HS đóng vai một số tình huống có liên quan đến chủ đề

- Một vài quả dưa chuột và vài bao cao su mới

- Ngoài ra, HS cần chuẩn bị chương trình chu đáo, các thầy cô tư vấn phải tìm hiểu sâu các vấn đề liên quan đến chủ đề

* Phương pháp tổ chức

- Trò chuyện, vấn đáp gợi mở

- Hai HS là người dẫn chương trình, 2 thầy cô (một là giáo viên môn sinh học, một là giáo viên môn giáo dục công dân) là những người tư vấn

* Tiến trình buổi sinh hoạt dưới cờ

DCT1: Kính thưa các thầy cô giáo, thưa toàn thể các bạn HS !

Thời gian gần đây, hiện tượng HS vì tình yêu mà làm những việc không tốtảnh hưởng tới việc học tập và tương lai của bản thân đã xảy ra rất nhiều như hiện

tượng HS bỏ nhà, bỏ trường lớp đi chơi, đánh nhau vì bạn tình Nhiều nữ sinh

đã phải rời bỏ ghế nhà trường, từ bỏ những ước mơ về sự nghiệp để trở thành

“người mẹ bất đắc dĩ” khiến thầy cô, cha mẹ không khỏi đau lòng Một số lỡquan hệ với bạn trai mà không dám hé răng nói với cha mẹ mà tự tìm cách "giảiquyết" ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và tâm lí của bản thân Những việcnhư trên cũng đã xảy ra với một vài bạn học sinh trường ta

DCT2: Chúng ta đã biết nguyên nhân của các việc làm trên là do các bạn đó đã

thiếu hiểu biết về tình yêu, quan hệ tình dục và các biện pháp tránh thai Để hiểu

rõ vẫn đề này và khắc phục những lỗ hổng trong tâm trí chúng ta, hôm nay

chúng ta cùng tìm hiểu chủ đề "Tình yêu - tình dục và sự mang thai" với sự tư

vấn của các thầy cô trong tổ tư vấn giáo dục giới tính – SKSS vị thành niên của

DCT2: Theo các bạn, tình cảm của Thủy đối với Nam đã phải là tình yêu chưa?

- Ý kiến của các bạn dưới sân: có người cho là Thủy đã yêu, có ý kiến thì nóirằng đó chỉ là tình bạn khác giới khá thân mật

DCT1: Có nhiều ý kiến khác nhau về suy nghĩ của Thủy Chúng ta được biết

tình yêu là sự rung động của con tim Để có một ý kiến thồng nhất, chúng ta hãycùng nghe lời tư vấn của các thầy cô trong tổ tư vấn nhé!

NTV2: Tình yêu được biểu hiện bởi sự rung động và tôn trọng nhau Bạn Thủy

và Nam đã chơi với nhau rất thân và đã có thời gian dài để nuôi dưỡng một tình

bạn và tình bạn này rất có thể sẽ phát triển thành tình yêu Nhưng chỉ với nhữngbiểu hiện trên chúng ta chưa thể kết luận rằng: Thủy đã yêu Nam.

DCT2: Theo cô (thầy), ở lứa tuổi của chúng em có nên yêu không ạ?

NTV2: Như chúng ta đã nói ở trên, tình yêu là sự rung động của con tim và

được biểu hiện bằng sự tôn trọng nhau Vì vậy, rung động ở tuổi vị thành niên làquy luật bình thường của đời sống tình cảm, nên chúng ta mới gọi "tình yêu làkhông biên giới"

DCT1: Rung động ở tuổi vị thành niên là quy luật bình thường của đời sống tình

cảm Vậy, theo cô (thầy), tại sao cha mẹ, thầy cô thường nghiêm khắc với những

HS biết yêu ở độ tuổi này?

NTV1: Thực ra, khi trái tim rung động, không ai có thể cấm được ngoại trừ lí trí

của các em Qua thực tế, thì tình yêu ở tuổi THPT thường để lại nhiều hậu quảnhư:

- Học hành giảm sút (do các em không tập trung vào việc học và bị chi phối bởi tình yêu nhiều).

- Tốn kém tiền bạc, mất thời gian (các em chưa làm ra tiền, nhưng thích thể hiện tình yêu bằng vật chất và hay mơ mộng về tình yêu nên dành nhiều thời gian cho việc yêu).

- Hao tổn sức lực.

- Gây mất đoàn kết trong nhóm bạn (nhiều trường hợp 2 - 3 bạn trong nhóm thích, cùng yêu một bạn => mâu thuẫn, thậm chí một bạn có người yêu dành nhiều thời gian cho người yêu nên cũng không còn thời gian để quan tâm đễn bạn bè của mình và mâu thuẫn cũng nảy sinh).

Bởi thế, tình yêu ở tuổi các em nên dừng lại ở rung động, ở sự tôn trọng lẫnnhau để tình yêu đó được đẹp và bền lâu.

DCT2: Như vậy, kết quả của tình yêu là hôn nhân và đi kèm với quan hệ tình

dục Xin mời các thầy cô và các bạn tiếp tục theo dõi tiểu phẩm thứ 2 do chiđoàn 11A trình bày:

Tại nhà bạn lớp trưởng lớp 11A, các bạn trong lớp đang làm trại chuẩn bị cho đợt hội trại 26 – 3 Cuối buổi, các bạn trong lớp ra về hết, còn lại một bạn

nữ là bạn gái của lớp trưởng ở lại cắt dán nốt một vài chi tiết trên trại Lúc đó,

ở nhà không có ai, và tình cảm dâng trào, hai bạn có những cử chỉ âu yếm rất thân mật

Bạn trai thủ thỉ: "Mình quan hệ tình dục nhé!".

Bạn gái:"Không được, quan hệ tình dục ở độ tuổi bọn mình là sớm đấy và có thể

có thai".

Bạn trai: "Không sao đâu, quan hệ lần đầu không có thai được".

DCT1: Vậy là trong hoàn cảnh chỉ có 2 người thì lí trí của 2 bạn có thể sẽ không

thể chiến thắng nổi bản năng Điều đáng quan tâm ở đây là chúng ta cần rút rabài học kinh nghiệm gì cho cuộc sống của bản thân?

DCT2: Bạn gái trong câu chuyện trên đã nói với bạn trai là quan hệ tình dục ở

tuổi của chúng ta là quan hệ tình dục sớm, đúng hay sai? Thế nào là quan hệ tìnhdục sớm?

- HS dưới cờ thảo luận và trả lời

- HS nào có câu trả lời đúng và hoàn thiện sẽ được tặng quà

DCT1: Quan hệ tình dục sớm là quan hệ tình dục khi cơ quan sinh dục chưa

phát triển đầy đủ và hoàn thiện (theo nghiên cứu là trước 18 tuổi với nữ và 20tuổi đối với nam) Vậy chúng ta mới chỉ 15 – 18 tuổi nên cơ quan sinh dục chưahoàn thiện, quan hệ tình dục lúc này là sớm

DCT2: Hậu quả của việc quan hệ tình dục sớm là gì?

- HS dưới cờ thảo luận và trả lời

- HS nào có câu trả lời đúng và hoàn thiện sẽ được tặng quà.

DCT1: Để chúng ta có thể hiểu rõ hơn về quan hệ tình dục sớm, xin mời NTV1

sẽ phân tích rõ hơn

NTV1: Ở các tiết trước các em đã tìm hiểu về sự phát triển và hoàn thiện của cơ

quan sinh dục và bạn DCT1 đã trao đổi NTV1 chỉ cung cấp thêm những hậu quảcủa việc quan hệ tình dục sớm Quan hệ tình dục sớm sẽ để lại những hậu quảsau:

- Làm cơ quan sinh dục bị tổn thương, nhiễm trùng, vô sinh

- Khi quan hệ tình dục bừa bãi còn có nguy cơ mắc các bệnh lây truyền nhưnhiễm nấm Chlamydia, lậu, giang mai, HIV/AIDS,… rồi gây các bệnh như viêmnhiễm âm đạo, tử cung, tắc ống dẫn trứng, tắc ống dẫn tinh → vô sinh Mộttrong các bệnh nguy hiểm thường gặp hiện nay là ung thư tử cung, ung thư cổ tửcung (ở nữ) và ở nam là ung thư tuyến tiền liệt…

- Ngoài ra, QHTD (ở tuổi THPT), do thiếu hiểu biết, còn có thể dẫn đến mangthai ngoài ý muốn

DCT1: Mang thai ngoài ý muốn là gì? Có phải cô bạn gái trong câu chuyện vừa

rồi mà mang thai là một ví dụ không?

NTV1: Mang thai ngoài ý muốn - Đó chính là việc mang thai nhưng lại không

muốn có con Nên giải pháp cho người phụ nữ này là bỏ thai bằng cách nạo hútthai rất nguy hiểm hoặc sinh con nhưng không muốn nuôi dưỡng nên các bà mẹnày sẽ bỏ con đi mà chúng ta đã từng nghe những câu chuyện rất đau lòng trêncác phương tiện thông tin: những đứa trẻ bị bỏ vào thùng rác, bị bỏ vào rừng đểthú dữ ăn thịt, …

DCT2: Trong tiểu phẩm vừa rồi, chúng ta còn được nghe bạn gái nói đến việc

"quan hệ tình dục có thể có thai", nhưng bạn trai thì phủ định "quan hệ lần đầukhông thể có thai được" Theo các bạn, bạn trai hay bạn gái nói đúng? Tại sao?

- HS dưới cờ thảo luận và trả lời

- HS nào có câu trả lời đúng và hoàn thiện sẽ được tặng quà

NTV1: Các em đã biết, khi một em nữ có kinh nguyệt, tức đã có trứng rụng, vì

vậy trứng đó hoàn toàn có thể thụ tinh (mang thai) khi được gặp gỡ với tinhtrùng Vì vậy, không phải là quan hệ tình dục lần đầu không có thai hay quan hệmột lần duy nhất nào đó là không có thai Những quan điểm đó đều không đúng

DCT1: Như vậy, để bảo vệ tình yêu chân chính, chúng ta nữ cần phải biết nói

“không” với đòi hỏi của bạn khác giới Cần phải có trách nhiệm bảo vệ mình vàbảo vệ bạn khác giới

DCT2: Chúng ta cần làm gì để tránh thai? (Kể tên các biện pháp tránh thai?)

- HS dưới cờ thảo luận và trả lời

- HS nào có câu trả lời đúng và hoàn thiện sẽ được tặng quà

DCT2: Ở độ tuổi chúng ta có thể áp dụng được những biện pháp tránh thai nào?

- HS dưới cờ thảo luận và trả lời

- HS nào có câu trả lời đúng và hoàn thiện sẽ được tặng quà

DCT1: Nếu đình sản sẽ dẫn đến hoàn toàn vô sinh; Nếu sử dụng thuốc tránh

thai, đặc biệt là thuốc tránh thai khẩn cấp thì sẽ để lại nhiều tác dụng phụ như rốiloạn chu kì kinh nguyệt, vô sinh Xuất tinh ngoài âm đạo là biện pháp khó vàđòi hỏi nhiều kĩ năng Biện pháp tính ngày rụng trứng cũng tương đối khó Vậy,chỉ có biện pháp sử dụng BCS là an toàn và thuận tiện nhất

NTV1: Phân tích các biện pháp tránh thai như:

- Tính ngày rụng trứng là khoảng giữa của chu kì kinh nguyệt, chúng ta tínhngày rụng trứng để tránh giao hợp (tránh thai) Có 2 cách tính như sau:

+ Nếu chu kỳ kinh nguyệt bình thường là 28 ngày, thì ngày rụng trứng sẽ là ngày

14 của chu kỳ kinh Nên tránh QHTD vào thời điểm trước và sau ngày 14khoảng 4 ngày

+ Nếu chu kỳ kinh nguyệt khác 28 ngày thì có thể áp dụng công thức suy đoán,tức cứ dài thêm một ngày thì ngày rụng trứng sẽ cộng thêm một và ngược lại nếuchu kỳ ngắn hơn 28 ngày thì ngày rụng trứng lại trừ đi một

Ví dụ: nếu chu kỳ kinh dài 26 ngày thì ngày rụng trứng được tính vào khoảngngày thứ 12 (vì 14 – 2 = 12), chu kì kinh là 30 ta sẽ có 14 + 2 = 16, vậy ngàyrụng trứng là ngày thứ 16 của chu kì kình

DCT2: Hỏi một bạn HS về chu kì kinh nguyệt và nhờ NTV1 tính ngày rụng

trứng theo chu kì kinh đó

DCT1: Gọi một vài bạn HS tính thời điểm rụng trứng trong chu kì kinh nguyệt

của mình Nếu HS tính đúng sẽ được tặng quà

NTV1: Hướng dẫn cách sử dụng BCS đúng cách (Giáo viên vừa hướng dẫn vừa

làm mẫu sử dụng BCS trên một quả dưa chuột)

- Mở bao: Xé vỏ bao và lấy bao cao su (BCS) ra nhẹ nhàng, không để móng taychọc vào bao

- Đeo bao khi dương vật cương cứng, Trước khi dương vật tiếp xúc với cơ quan

sinh dục của bạn tình

- Một tay bóp núm cao su cho không khí ra ngoài Đặt bao lên đầu dương vậtcương cứng, chừa chỗ núm đã bóp hết khí Chú ý vòng cuốn quay ra ngoài Taykia vuốt vòng cuốn tuột bao xuống tận gốc dương vật Khi đã đeo xong BCSbạn có thể QHTD

- Tháo BCS: Sau khi xuất tinh, giữ BCS ở thân dương vật Vẫn để BCS, kéodương vật ra trước khi hết trạng thái cương cứng Tuột bao ra mà không làm tinh dịch chảy ra ngoài, Vứt bỏ BCS đã sử dụng

* Cần lưu ý: Không sử dụng lại BCS lần thứ 2; Không sử dụng 2 BCS cùng mộtlúc; Không sử dụng BCS có chất bôi trơn mang gốc dầu, chỉ sử dụng chất bôitrơn là gốc nước sẽ tốt hơn.

Bảo quản BCS đúng cách, không sử dụng BCS khi bao bì đã bị xé, rách hay quáhạn Nên thực hành sử dụng trước BCS trên cơ thể mình để làm quen với BCS

NTV2: Có nhiều biện pháp tránh thai Mỗi biện pháp tránh thai đều có ưu và

nhược điểm nên mỗi người có thể chọn cho mình một biện pháp tránh thai phùhợp Bao cao su là biện pháp tránh thai an toàn nhất, có tác dụng bảo vệ kép(vừa phòng tránh thai vừa phòng tránh các viêm nhiễm lây qua đường tình dục,HIV)

DCT2: Tình yêu và tình dục không đồng nhất với nhau Tình yêu là cảm xúc

mãnh liệt muốn chăm sóc cho ai đó Bạn có thể yêu gia đình, thầy cô, bạn bè, …

DCT1: Còn tình dục là cảm giác mạnh về sự ham muốn thể xác Nó có thể là

điều gì đó kỳ diệu hoặc sự đam mê

DCT2: Tình yêu có thể tồn tại mà không cần nhu cầu tình dục và ngược lại.

Nhiều người cảm thấy hạnh phúc khi tình yêu và tình dục được chia sẻ giữa haingười Mối quan hệ tình dục lành mạnh thường đi theo các nấc thang Đây là sựtiến triển từ cảm giác hấp dẫn với ai đó, tiếp đến là hẹn hò, nắm bắt cơ thể nhaunhư ôm ấp, nắm tay, hôn vào má đến những tiếp xúc gần hơn như hôn sâu, mơntrớn hay sờ vào bộ phận sinh dục và giao hợp Quá trình này có thể mất vàitháng hoặc thậm chí vài năm và khác ở người này, người kia và ở từng vùngmiền

DCT1: Vì vậy, đừng gây áp lực cho bạn trai hay bạn gái mình tham gia vào hoạt

động tình dục bằng cách nói: “Nếu anh/em yêu em/anh thì phải quan hệ tìnhdục với em/anh” Đây có thể coi như một dạng ép buộc tình dục Nếu bạn thật

sự yêu ai đó, bạn sẽ không chấp nhận điều đó nếu người này chưa sẵn sàng hoặckhông muốn Tôn trọng lẫn nhau là một phần rất quan trọng của tình yêu

Hãy lịch sự, tế nhị, tôn trọng nhau, tôn trọng bạn bè khác giới của nhau để cómột tình yêu chân chính!

4.2 GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀ SKSS CHO HỌC SINH THPT QUA GIỜ HỌC

Hiện nay, giáo dục giới tính – SKSS đang được lồng ghép trong các bộ mônsinh học, giáo dục công dân, địa lí Tuy nhiên, nội dung giáo dục giới tính còn

sơ sài, nhiều giáo viên còn e ngại khi giảng dạy những nội dung này Bởi vậy,các bài học đã sơ sài, nay lại thêm phương pháp tổ chức tẻ nhạt, thiếu thuyếtphục nên không ít HS muốn tham gia học cho dù những kiến thức đó là rất cầnthiết đối với bản thân Chưa kể đến việc bố trí các bài học có thể tích hợp giáodục giới tính – SKSS chủ yếu nằm ở khung chương trình cuối năm nên nhiềugiáo viên ở các trường THPT đã bỏ qua Hậu quả, nhiều HS thiếu hiểu biết vềSKSS và có những hành vi sai lệch mà chúng ta đã thống kê ở trên

Bởi vậy, giáo viên sinh học cần xác định rõ vai trò của bản thân trong côngtác giáo dục Đồng thời, xác định được mục tiêu bài học, xác định được nhữngbài có thể lồng ghép giáo dục giới tính – SKSS, từ đó chủ động tìm các phươngpháp phù hợp với đối tượng HS và nội dung giáo dục góp phần hạn chế nhữngtác hại của việc thiếu hiểu biết về giới tính và SKSS trong lứa tuổi vị thành niên.Vậy có thể lồng ghép giáo dục giới tính trong những bài nào, lồng ghép như thếnào?

4.2.1 Các bài học có nội dung giáo dục giới tính – sức khỏe sinh sản:

Chương trình sinh học lớp 10 (SGK cơ bản)

Bài 31 Virut gây

truyền nhiễm và

Chương trình sinh học lớp 11 (SGK cơ bản)

- Các hoocmon sinh trưởng và phát triển:

+ Hoocmon điều hòa sinh trưởng: GH và tirôxin

+ Hoocmon điều hòa sự phát triển: ơstrôgen (ở nữ) vàtestosreron (ở nam)

- Cung cấp kiến thức về tác dụng của các hoocmon sinhtrưởng, nhấn mạnh việc thừa hay thiếu những hoocmon nàygây ra ảnh hưởng về sức khỏe và trí tuệ, cách điều trị

- Cung cấp kiến thức về các hoocmon điều hòa sự phát triển ởngười qua đó nhấn mạnh cho học sinh thấy được sự thay đổicủa cơ thể khi bước vào tuổi dậy thì

- Đặc biệt lưu ý về hiện tượng kinh nguyệt ở nữ để qua đó giáodục các em có hiểu biết đúng đắn về hiện tượng này, cách giữgìn vệ sinh, chế độ ăn uống hợp lý để bảo vệ sức khỏe cho hiệntại và cả sức khỏe sinh sản sau này

- Cải thiện chất lượng dân số và kế hoạch hóa gia đình

- Cung cấp kiến thức về ảnh hưởng của thức ăn và các nhân tố

từ môi trường lên sinh trưởng và phát triển của con người đểgiáo dục ý thức chăm sóc và bảo vệ sức khỏe

- Giới thiệu các biện pháp để cải thiện chất lượng dân số như

nâng cao đời sống, cải thiện chế độ dinh dưỡng, tư vấn ditruyền, chẩn đoán sớm các đột biến trong phát triển phôi thai,giảm thiểu ô nhiễm môi trường,… đặc biệt nhấn mạnh tác hạicủa ma túy, thuốc lá, bia, rượu đến sức khỏe và sức khỏe sinhsản sau này

- Cung cấp đầy đủ kiến thức về các biện pháp phòng tránh thai

để các em có ý thức và cách phòng tránh các bệnh lây lan quađường tình dục và việc mang thai ngoài ý muốn; biết cách để

kế hoạch hóa khi lập gia đình sau này

Bài 45 Sinh

sản hữu tính

ở động vật.

- Các hình thức thụ tinh : thụ tinh trong

- Ở người quá trình thụ tinh diễn ra trong cơ quan sinh dục của

nữ, từ đây nói thêm cho các em biết việc quan hệ tình dục giữanam và nữ có thể dẫn đến thụ thai và mang thai

Bài 46 Cơ

chế điều hòa

sinh sản.

- Cơ chế điều hòa sinh tinh và sinh trứng

- Ảnh hưởng của thần kinh và môi trường sống đến quá trìnhsinh tinh và sinh trứng

- Cung cấp cho học sinh kiến thức về tác động của cáchoocmon lên quá trình sinh trứng ở nữ, qua đó: Học sinh biếtđược việc chậm kinh hoặc tắt kinh sau khi đã có quan hệ tìnhdục là một trong những dấu hiệu có thể đã có thai

- Giới thiệu cho học sinh biết được ảnh hưởng của stress, lo âu,thiếu chất dinh dưỡng, nghiện thuốc lá, nghiện ma túy, nghiệnrượu… sẽ ảnh hưởng đến khả năng sản sinh tinh trùng vàtrứng, từ đó sẽ ảnh hưởng lên sức khỏe sinh sản và chức năngduy trì nòi giống sau này

có kế hoạch ở

người.

cặp vợ chồng hiếm muộn có thể có con

- Cơ sở khoa học, ưu nhược điểm của từng biện pháp tránhthai

Chương trình sinh học lớp 12 (SGK cơ bản)

Bài 6 Đột biến số

lượng NST.

Cung cấp thông tin cho học sinh biết được:

- Ở người sự bất thường nhiễm sắc thể ở thai nhi như thai thể

ba, thể một, … có thể gây ra sẩy thai

- Các hội chứng Đao, Tơcnơ, Claiphentơ, siêu nữ là đột biếndạng lệch bội, đặc biệt lưu ý cho học sinh biết tỉ lệ xuất hiệnhội chứng Đao ở con tăng lên cùng tuổi người mẹ khi sinh

đẻ, vì vậy phụ nữ không nên sinh con khi tuổi ngoài 35

Bài 22 Bảo vệ vốn

gen di truyền của

loài người và một

- Cung cấp kiến thức về bệnh ung thư, đặc biệt giáo dục chohọc sinh ý thức để phòng ngừa như bảo vệ môi trường, thựchiện an toàn thực phẩm, duy trì cuộc sống lành mạnh, không

Bài 34 Sự phát

sinh loài người.

Sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật trong quá trình phát sinhloài người đến nay và ý nghĩa hai mặt của nó đối với sứckhỏe sinh sản

Cung cấp thông tin về tài nguyên và tình hình sử dụng, qua

đó nhấn mạnh cho học sinh về vấn đề tại sao phải thực hiện

kế hoạch hóa gia đình

4.2.2 Áp dụng tích hợp giáo dục giới tính – SKSS vào nội dung bài học " Bài

30 SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO CHỦ", mục II HIV/ASID

* Mục tiêu

+ Về kiến thức

- Biết được đặc điểm của virut HIV.

- Trình bày được các biện pháp phòng tránh viêm nhiễm HIV/AIDS.

- Trình bày được các con đường xâm nhập của HIV, các giai đoạn phát triển củabệnh AIDS

+ Về thái độ

- Biết cảm thông, chia sẻ và giúp đỡ những người nhiễm HIV

- Có ý thức bảo vệ bản thân và người khác phòng tránh lây nhiễm HIV/AIDS

- Có thái độ quan tâm, chia sẻ, không kì thị đối với những người nhiễm HIV

- Sẵng sàng tuyên truyền về tác hại và cách phòng tránh các viêm nhiễm lây quađường tình dục, HIV/AIDS cho mọi người (gia đình, nhà trường, …)

+ Về kĩ năng:

- Biết cách tự phòng tránh lây nhiễm HIV

- Chủ động xét nghiệm, điều trị và thông báo với bạn tình về tình trạng bệnh củamình

- Tìm kiếm thông tin và địa chỉ hỗ trợ khi viêm nhiễm lây qua đường tình dục

* Chuẩn bị phương tiện.

- Giáo viên sưu tập hình ảnh băng đĩa, máy chiếu và nội dung liên quan đến các

vấn đề giới tính Chuẩn bị kĩ và nắm vững giáo án trước khi lên lớp

- Phát câu hỏi thảo luận cho các nhóm trước 1 tuần cho các nhóm tự sưu tầm,

chuẩn bị nội dung, tranh ảnh trước khi lên lớp

- Phiếu học tập: Tìm hiểu các giai đoạn phát triển của bệnh AIDS

Bằng những hiểu biết và nghiên cứu nội dung SGK, em hãy tìm những thông tin phù hợp để hoàn thành bảng trống sau:

Giai đoạn Thời gian Triệu chứng Cách phát hiện HIVGiai đoạn sơ nhiễm

* Phương pháp giảng dạy:

- Áp dụng các phương pháp vấn đáp tìm tòi; Hoạt động nhóm; Thuyết trình, nêuvấn đề

- HS thường ngại bày tỏ vấn đề này, nên GV có thể động viên khuyến khích các

em tham gia bằng cách thưởng điểm

* Tiến trình giảng dạy

ĐVĐ: Giáo viên đưa ra một bài tập tình huống 1 “An là HS lớp 10 có bố bị mất

vì nhiễm HIV/ADIS Một số bạn trong lớp tỏ thái độ xa lánh và không chơi với An.” Mẹ An cũng rất buồn và không biết mình sẽ như thế nào – có bị nhiễm HIV không?

Vậy HIV là gì? Em có những hiểu biết gì về HIV/ADIS? Em có nhận xét gì

về cách ứng xử của các bạn học sinh trong lớp An?

Từ đó giáo viên hướng dẫn HS và mục II HIV/ADIS

Hoạt động 2 : Tìm hiểu về HIV/AIDS

GV: Các em đã biết HIV/AIDS là một trong những

mối nguy hiện nay của nhân loại, vậy các em hiểu

HIV/AIDS là gì? HIV là gì? AIDS là gì?

HS trả lời cá nhân

GV chiếu hình ảnh tế bào đại thực bào và tế bào limpho T

Tế bào đại thực bào Tế bào limpho T

Và phân tích cơ chế gây bệnh của virut HIV

II HIV/ADIS

1 Khái niệm HIV:

- HIV là virut gây suygiảm miễn dịch ở ngườichúng có khả năng lâynhiễm và phá hủy một số

tế bào của hệ thống miễndịch

- AIDS là hệ thống suygiảm miễn dịch do HIV

GV gợi ý để chuyển tiếp sang mục 2 bằng một tình

huống 2 : Một bạn HS khi biết bạn học cùng mình

bị nhiễm HIV thì lan truyền tin cho các bạn khác

rằng: Đừng chơi với nó kẻo lây nhiễm HIV Điều

đó đúng hay sai?

GV: Em hãy cho biết HIV có thể lây truyền qua

những con đường nào?

HS dựa trên hiểu biết của mình để trả lời

Sau đó GV phân tích rõ hơn về ba con đường lây

truyền HIV qua tranh vẽ (phụ lục)

GV: Làm thế nào để tránh lây nhiễm HIV qua con

đường tình dục?

GV phân tích khi quan hệ tình dục nên sử dụng bao

cao su đúng cách để tránh lây nhiễm HIV (phụ

lục)

GV yêu cầu HS trình bày cách sử dụng BCS đúng

và an toàn khi quan hệ tình dục

GV hướng dẫn HS quay lại tính huống 1 và thảo

luận:

- Trong trường hợp này, mẹ An có bị lây nhiễm

HIV không?

- HS sẽ xác định: Nếu mẹ An QHTD với bố An có

sử dụng BCS đúng cách thì hoàn toàn không bị lây

nhiễm, còn nếu không thì nguy cơ lây nhiễm rất

cao

GV: HIV gây ra bệnh AIDS, một số người khi đi

xét nghiệm HIV có kết quả dương tính, họ phản

bác lại kết quả đó: "Tôi khỏe mạnh như thế này, tôi

sống rất lành mạnh, sao tôi nhiễm HIV được?!"

HIV/AIDS phát triển như thế nào?

GV cho học sinh thảo luận nhóm theo phiếu học

tập để tìm hiểu các giai đoạn phát triển của bệnh

GV: Hiện nay đã có vacxin để phòng ngừa

HIV/AIDS hữu hiệu và thuốc để điều trị được

HIV/AIDS chưa? Vì sao?

HS : chưa Do virut kí sinh trong tế bào do đó các

thuốc kháng sinh không tác động được đến virut,

hoặc trước khi tiêu diệt được virut thì chính thuốc

đã phá huỷ tế bào

GV: Nhóm đối tượng nào hiện nay có nguy cao lây

nhiễm HIV cao?

HS: Người tiêm chích ma túy và gái mại dâm

thuộc nhóm có nguy cơ lây nhiễm cao

GV: Tại sao có nhiều người không hay biết mình

đang nhiễm HIV? Điều này nguy hiểm như thế nào

đối với xã hội?

HS dựa trên hiểu biết của mình trả lời, GV nhận

xét và đưa ra kết luận: Thời gian ủ bệnh HIV rất

lâu, người HIV không biết vì không có biểu hiện

(giai đoạn cửa sổ và giai đoạn không biểu hiện),

nhưng có khả năng lây lan (truyền cho người khác)

nên rất nguy hiểm

- Loại trừ tệ nạn xã hội

bệnh do virut HIV gây nên được sử dụng hiện nay

là gì?

GV tiếp tục hường dẫn HS phân tích tình huống 1

bằng câu hỏi:

- Nếu em là bạn của An, em sẽ làm gì? Em có xa

lánh An như các bạn đang làm không?

HS nêu suy nghĩ của mình

GV: Chúng ta cần có thái độ và biểu hiện như thế

nào đối với người nhiễm HIV?

HS suy nghĩ và nói lên thái độ của mình, sau đó

GV tuyên dương những suy nghĩ đúng và hình

thành thái độ đúng đắn cho HS

GV: Nếu chúng ta bị nghi ngờ mình đã lây nhiễm

HIV, chúng ta cần làm gì và thực hiện việc làm đó

ở đâu?

GV cung cấp cho HS một số địa chỉ khám và tư

vấn HIV/AIDS

- Có hiểu biết đúng đắn vềHIV và cách phòng tránhlây nhiễm HIV

- ADIS hiện nay là mối thảm họa lớn cho nhân loại vì chưa có thuốc đặc trị, do

đó việc cần thiết là tránh lây nhiễm để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và xã hội

Có ý thức cao trong việc bài trừ ma túy, quan hệ tình dục không an toàn…vì đây

là những con đường lây truyền bệnh AIDS

* Dặn dò: Tìm hiểu các bệnh do virut gây ra ở người lây lan qua đường tình dục

về đặc điểm và tác hại?

* Phụ lục:

- Ba con đường lây nhiễm HIV/AIDS

Qua đường máu Qua đường tình dục Mẹ truyền sang con

- Đáp án phiếu học tập: Tìm hiểu các giai đoạn phát triển của bệnh AIDS

hiện HIV Giai đoạn sơ

không triệu

chứng

Kéo dài 1- 10năm

Số lượng tế bào limphô

T-CD4 giảm dần

Xét nghiệmdương tínhHIV

Giai đoạn biểu

hiện triệu

chứng AIDS

Trên 10 năm Các bệnh cơ hội xuất hiện

như : sốt kéo dài, sút cân,tiêu chảy, viêm da… cuốicùng dẫn đến cái chết

4.3 GIÁO DỤC GIỚI TÍNH VÀ SKSS CHO HỌC SINH THPT QUA BUỔI HỌC NGOẠI KHÓA

Ngoại khóa là một hoạt động giáo dục được thực hiện nhiều trong nhà trườngđặc biệt là trong công tác đoàn, trong bộ môn Giáo dục công dân, bộ môn Địa

lí Tuy nhiên, trong môn Sinh học chưa có các giờ học ngoại khóa trong phânphối chương trình Các thầy cô làm công tác đoàn ở nhiều trường không có kiếnthức chuyên môn về lĩnh vực giáo dục giới tính và SKSS Ở nhiều trường đã tiến

hành ngoại khóa về giáo dục giới tính và SKSS vị thành niên Tuy nhiên, cácbuổi ngoại khóa này dừng lại ở việc nói chuyện cùng với các chuyên gia theomột chiều, các chuyên gia cung kiến thức cho các em Hơn nữa, các chuyên gia

là những người lần đầu tiếp xúc với các em nên đa số HS còn ngại ngùng, dè dặt,tiếp thu kiến thức một cách thụ động dẫn tới hiệu quả của buổi ngoại khóa khôngcao

Để một buổi học ngoại khóa đạt hiệu quả và thành công, thiết nghĩ, các thầy

cô giáo Sinh học cần phải trở thành các báo cáo viên, các tuyên truyền viên tíchcực về giáo dục giới tính và SKSS Bởi lẽ, hơn ai hết các thầy cô giáo Sinh học

là người am hiểu rõ vấn đề giáo dục giới tính và SKSS, là người gần gũi với HS,

là những người có phương pháp truyền đạt và tổ chức giáo dục

Chúng ta có thể tổ chức buổi học ngoại khóa về chủ đề giáo dục giới tính –SKSS theo hàng tuần, hàng tháng bằng cách chia nhỏ nội dung thành các chủ đề

nhỏ như: Sự thay đổi về tâm sinh lí tuổi dậy thì; Tình bạn – tình yêu ở tuổi dậy thì; Hậu quả của việc mang thai ngoài ý muốn và các biện pháp phòng tránh thai Thậm chí, có thể tổ chức theo học kì hoặc năm học Dù được tổ

chức dưới hình thức nào thì cũng cần có sự chuẩn bị chu đáo, xây dựng phươngpháp dạy học, nội dung phù hợp nhằm thu hút được nhiều HS tham gia

Chúng tôi xin được mạnh dạn trình bày một bài giảng ngoại khóa thực hiệntheo kế hoạch một năm học/1 lần mà chúng tôi đã thực hiện

4.3.1 Chuẩn bị

- Máy chiếu

- Hình ảnh tĩnh, hình ảnh động, tư liệu liên quan phục vụ bài dạy

- Dự kiến các tình huống có thể xảy ra (có tình huống được HS diễn thành kịch)

- Một số câu hỏi trắc nghiệm và câu hỏi tình huống

- Một số dụng cụ hỗ trợ bài giảng trong các trò chơi như BCS, sỏi, bóng nhựa,bóng tenis, cà rốt, len, băng dính, giấy A0, một vài quả dưa chuột hoặc chuối…

- Mời đại diện hội cha mẹ HS

4.3.2 Phương pháp tổ chức

- Tập trung HS toàn trường hoặc theo từng khối trong hội trường lớn có máychiếu.

- Trò chuyện, vấn đáp gợi mở

- Giáo viên sinh học là một báo các viên, 2 thầy cô làm nhiệm vụ chuyển microtới HS

4.3.3 Thời gian thực hiện: 3 tiết học

4.3.4 Nội dung bài giảng - biện pháp thực hiện:

A – KIẾN THỨC VỀ SINH SẢN TUỔI VỊ THÀNH NIÊN

Hoạt động 1: Khám phá cấu tạo và hoạt động sinh lí của cơ quan sinh dục (20 phút).

GV: Giống những cây non đang lớn, chúng trải qua những giai đoạn khác nhau

cho đến khi trưởng thành và con người cũng vậy Chúng ta cũng có những thayđổi theo từng giai đoạn Một giai đoạn có nhiều thay đổi lớn nhất trong cuộc đời

đó là tuổi dậy thì Có bao giờ, em đã giật mình khi nhìn vào gương?

1 Những thay đổi của tuổi dậy thì.

GV: Để các em tự tin hơn, xin mời các em cùng tham gia vào trò chơi "ghép mô

hình thay đổi cơ thể tuổi dậy thì”

Bước 1: Học sinh chuẩn bị: bóng nhựa, bóng tenis, cà rốt, len, băng dính, giấyA0,…

Bước 2: GV hướng dẫn HS dựa trên các nguyên liệu đã được chuẩn bị, xây dựng

mô hình cơ thể tuổi dậy thì, sau đó cho HS trình bày

Bước 3: Học sinh trao đổi, chia sẻ những thắc mắc và những khó khăn có thểgặp phải cùng với những thay đổi này

Bước 4: GV kết luận: Tuổi dậy thì có sự thay đổi cơ thể ở cả nam và nữ Mỗingười có sự thay đổi không giống nhau như:

- Thay đổi về tâm lí: Dễ cáu gắt, giận dỗi, mơ mộng, cãi lại cha mẹ, rung độngtrước người bạn khác giới…tự khẳng định mình Đây là lứa tuổi tò mò, ươngbướng, suy nghĩ non nớt, hành động bồng bột

- Thay đổi về sinh lí:

+ Phát triển cơ quan sinh dục phụ ở nam, nữ

+ xuất tinh lần đầu (mộng tinh) ở nam, hành kinh lần đầu (ở nữ)

+ Cơ thể sẵn sàng cho hoạt động sinh sản (có con)

Ở lứa tuổi này hiện tượng kinh nguyệt, mộng tinh, ngực, cơ quan sinh dụcphát triển, lông nách, lông mu xuất hiện, tất cả làm các em bối rối Cùng vớinhững "biến đổi" của cơ thể, nhiều mối quan hệ xã hội khác cũng đến với các

em Các em bắt đầu biết đến tình yêu, tình dục

Ở tuổi này, nếu những câu hỏi của các em không được giải đáp cụ thể, rõ ràng,các em sẽ lén lút tự tìm hiểu qua nhiều nguồn khác nhau, trong những nguồn đó(nhất là phương tiện công nghệ thông tin, băng, đĩa)…sẽ có văn hóa phẩm đồitrụy Bởi thế cha mẹ, thầy- cô cần hết sức khéo léo khi xử lí tình huống

Các em nên thẳng thắn, cởi mở trao đổi những kiến thức xung quanh vấn đềgiới tính như hiện tượng mộng tinh, thủ dâm, giao hợp và mang thai, tránh thai,đồng tính luyến ái, bệnh lây truyền qua đường tình dục

2 Cấu tạo cơ quan sinh dục nam và nữ

GV chiếu các hình ảnh cấu tạo, cơ quan sinh dục nữ và trao đổi với HS một

số câu hỏi:

* Trình bày cấu tạo của cơ quan sinh dục nữ?