Hạch toán tài sản cố định với những vấn đề quản lý nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định tại Công ty thương mại Hoàng Anh.pdf

Hạch toán tài sản cố định với những vấn đề quản lý nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định tại Công ty thương mại Hoàng Anh.

LỜI NÓI ĐẦU

Đối với mỗi doanh nghiệp, tài sản cố định (TSCĐ ) là yếu tố cơ bản của vốn

kinh doanh, là hình thái biểu hiện của vốn cố định, nó thể hiện cơ sở vật chất, kỹ

thuật, trình độ công nghệ, năng lực và thế mạnh của doanh nghiệp trong sản xuất

kinh doanh thương mại, đồng thời là điều kiện cần thiết để tiết kiệm sức lao đông

và nâng cao sức lao động TSCĐ gắn liền với doanh nghiệp trong thời kỳ phát triển

của kinh tế, đặc biệt trong điều kiện khoa học kỹ thuật trở thành năng lực sản xuất

trực tiếp thì vai trò của TSCĐ ngày càng quan trọng

Trong nền kinh tế hiện nay là việc hoạt động kinh doanh cần phải có hiệu

quả Vấn đề này có một phần liên quan tới việc hạch toán và quản lý TSCĐ Hiệu

quả sử dụng TSCĐ quyết định hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp Vì vậy,

điều kiện cần thiết là phải xây dựng qui trình quản lý TSCĐ một cách khoa học,

góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng TSCĐ Hạch toán kế toán với chức năng và

nhiệm vụ của mình là một công cụ đắc lực của quản lý, cung cấp các thông tin

chính xác và kịp thời cho quản lý Tổ chức hạch toán TSCĐ là một khâu của hạch

toán kế toán và là yếu tố quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng TSCĐ

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này kết hợp với thời gian tìm

hiểu thực tế tại Công ty TM Hoàng Anh cùng với sự hướng dẫn tận tình của Cô

giáo em lựa chọn đề tài “Hạch toán tài sản cố định với những vấn đề quản lý

nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định tại Công ty thương mại Hoàng

Anh” cho chuyên đề tốt nghiệp Chuyên đề này gồm các phần chính sau

Phần I: Lý luận chung về hạch toán TSCĐ trong doanh nghiệp

Phần II: Thực trạng tổ chức hạch toán TSCĐ tại Công Ty TM Hoàng Anh

Phần III: Phương hướng hoàn thiện tổ chức hạch toán TSCĐ tại Công ty TM

Hoàng Anh

Trong sự tồn tại và phát triển của loài người, để tiến hành sản xuất, kinh

doanh thì cần có ba yếu tố: Sức lao động và đối tượng lao động Như Các Mác đã

nói : " để phân biệt giữa hình thái xã hội này với hình thái xã hội khác, không phải

là xem xét họ sản xuất ra cái gì mà xem xét họ sản xuất bằng tư liêu lao động nào

Tài sản cố định cũng là một bộ phận cấu thành tư liệu lao động." Như vậy TSCĐ là

một yếu tố quan trọng trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh Vai trò của

TSCĐ tồn tại một cách khách quan, nhưng quan niệm về nó lại là sự chủ quan của

con người Do đó ta hãy xem xét sự tồn tại của nó

TSCĐ là những tư liệu lao động có giá trị lớn, thời gian sử dụng dài Khi

tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh, TSCĐ bị hao mòn dần và giá trị của nó

được chuyển dịch từng phần vào chi phí kinh doanh Khác với đối tượng lao động,

TSCĐ tham ra vào nhiều chu kỳ kinh doanh và giữ nguyên hình thái vật chất ban

đầu cho đến khi hư hỏng

Hiện nay, theo quyết định 116 của Bộ tài chính có hiệu lực thi hành từ ngày

01/ 01/ 2000thì TSCĐ là những tài sản có giá trị trên 5.000.000 đồng và thời gian

sử dụng tối thiẻu từ 1năm trở lên, còn những tư liệu lao động khác không đủ hai

điều kiện trên thì được gọi là dụng cụ Tuy nhiên, cần lưu ý trong một số ngành đặc

thù có những nhu cầu quản lý riêng tài sản, đặc biệt là TSCĐ thì Bộ chủ quản có

thể xin phép Bộ tài chính để có qui định một số tư liệu lao động không đủ hai tiêu

chuẩn vẫn được coi là TSCĐ và ngược lại

Vai trò của TSCĐ và tốc độ tăng TSCĐ trong sự phát triển kinh tế quyết

đinh yêu càu và nhiệm vụ ngày càng cao của công tác quản lý hạch toán để thường

xuyên theo dõi, nắm chắc tình hình sử dụng hao mòn TSCĐ có ý nghĩa rất quan

trọng đối với công tác quản lý và sử dụng đầy đủ hợp lý công suất của TSCĐ góp

phần phát triển sản xuất, thu hồi vốn đầu tư nhanh để tái sản xuất, trang bị thêm và

đổi mới không ngừng TSCĐ

2 ĐẶC ĐIỂM CỦA TSCĐ

Để phân biệt TSCĐ với những tài sản khác, ta hãy xem xét những đặc điểm

của chúng

TSCĐ tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuát kinh doanh và vẫn giữ nguyên

được hình thái hiện vật ban đầu cho tới khi hư hỏng phải loại bỏ

Giá trị của TSCĐ bị hao mòn dần về mặt giá trị và giá trị của nó được

chuyển dần vào chi phí sản xuất kinh doanh

TSCĐ được mua với mục đích để sử dụng chứ không phải để bán, đây là một

đặc điểm để phân biệt TSCĐ với các loại tài sản khác và là cơ sở lý luận để tổ chức

kế toán TSCĐ Từ những đặc điểm trên đây ta đi đến xem xét các loại TSCĐ trong

doanh nghiệp

3 PHÂN LOẠI TSCĐ

Do TSCĐ trong doanh nghiệp có nhiều loại với nhiều hình thái biểu hiện,

tính chát đầu tư, công dụng và tình hình sử dụng khác nhau… Nên để thuận lợi cho

việc quản lý và hạch toán TSCĐ, cấn sắp xếp TSCĐ vào từng nhóm theo những

đặc trưng nhất định

Mỗi nhóm một tiêu thúc khác nhau thì sẽ phân chia thành TSCĐ khác nhau

Dưới đây là một số cách phân biệt phổ biến:

3.1 Phân loại theo hình thái hiện vật và kết cấu

Theo cách phân loại này thì toàn bộ tài sản của doanh nghiệp được chia làm

hai loại : TSCĐ hữu hình và TSCĐ vô hình

* TSCĐ hữu hình: Là những tư liệu lao động chủ yếu có hình thái vật chất (

từng đơn vị tài sản có kết cấu độc lập hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài

sản liên kết với nhau đẻ thực hiện một hay một số chức năng nhất định ) có giá trị

lớn và thời gian sử dụng lâu dài tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn

giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu như nhà cửa, kiến trúc, máy móc, thiết bị

Loại này bao gồm:

Nhà cửa vật kién trúc: TSCĐ của doanh nghiệp được hình thành sau quá

trình thi công xây dựng như trụ sở nhà làm việc, nhà kho, hàng rào, tháp nước, sân

bãi, các công trình trang trí cho nhà cửa, đường xá, cầu cống, đường sắt, cầu tàu,

càu cảng…

Máy móc thiết bị: là toàn bộ các loại máy móc thiết bị dùng trong hạt động

sản xuát kinh doanh của doanh nghiệp như máy móc chuyên dùng, thiết bị công

tác, dây truyền công nghệ, những máy móc đơn lẻ…

Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn: là các loại phương tiện đường sắt,

đường thuỷ, đường bộ, đường không, đường ống và các loại phương tiện truyền

dẫn như hệ thống thông tin, hệ thống điện, đường ống nước, băng tải…

Thiết bị dụng cụ quản lý: là những thiết bị dụng cụ dùng trong công tác quản

lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như máy vi tính phục vụ quản lý, thiết

bị điện tử, dụng cụ đo lường, kiểm tra chất lượng, máy hút ẩm, hút bụi, chống mối

mọt…

Vườn cây lâu năm súc vật làm việc và cho sản phẩm : là các vườn cây lâu

năm như chè, vườn cà phê, vườn cao su, vườn cây ăn quả, thảm cỏ, thảm cây

xanh… súc vật làm việc hoạc cho sản phẩm như đàn voi, đàn ngựa, đàn trâu bò…

Các loại TSCĐ khác: là toàn bộ các loại TSCĐ khác chưa liệt kê ở trên như

tranh ảnh, tác phẩm nghệ thuật…

* TSCĐ vô hình: Là những TSCĐ không có hình thái vật chất, thể hiện một

lượng giá trị đã được đầu tư có liên quan trực tiếp đến nhiều chu kỳ kinh doanh

như: chi phí thành lập doanh nghiệp ; chi phí về sử dụng đất ; chi phí về bằng phát

minh, bằng sáng chế bản quyền tác giả… Theo kết cấu TSCĐ bao gồm:

Quyền sử dụng đất: Là toàn bộ các khoản chi để doanh nghiệp được sử dụng

một diện tích nhất định như: Tiền thuê đất, trả một lần cho nhiều năm chi phí san

lấp để tạo mặt bằng, chi phí khai hoang

Chi phí thành lập doanh nghiệp: Là tập hợp các khoản chi có liên quan đến

việc thành lập doanh nghiệp như: chi cho việc lập phê duyệt các dự án, chi cho các

việc hội thảo, hội họp, chi phí huy động vốn ban đầu

Bằng phát minh và chi phí chi ra để được sử dụng kết quả của một phát minh

nào đó hoặc là tập hợp các khoản chi phí cho công tác nghiên cứu được Nhà nước

cấp giấy chứng nhận độc quyền phát minh

Chi phí nghiên cứu phát triển: Là các chi phí doanh nghiệp tự thực hiện hoặc

thuê ngoài thực hiện các công trình quy mô lớn về nghiên cứu, lập các kế hoạch dài

hạn để đầu tư phát triển nhằm đem lại lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp

Chi phí về lợi thế thương mại: Là những khoản mà doanh nghiệp chi trả

thêm vì vị trí lợi thế của TSCĐ hữu hình

Các TSCĐ vô hình khác: Bao gồm các loại TSCĐ vô hình chưa nêu ở phía

trên như quyền đặc nhượng, quyền thuê nhà, bản quyền tác giả, độc quyền nhãn

hiệu, tên hãng v.v…

3.2 Phân loại theo quyền sở hữu:

Quyền sở hữu TSCĐ trong doanh nghiệp được biểu hiện là quyền định đoạt

quyền quản lý và quyền khai thác sử dụng

Theo cách phân loại này TSCĐ chia làm hai loại:

* TSCĐ tự có: Là những TSCĐ xây dựng mua sắm hoặc chế tạo bằng vốn

của doanh nghiệp do ngân sách cấp, do đi vay của ngân hàng, bằng vốn tự bổ xung,

nguồn vốn liên doanh…

* TSCĐ đi thuê: Là những TSCĐ mà doanh nghiệp được quyền khai thac

sử dụng theo hợp đồng thuê vốn có trách nhiệm quản lý liên đới TSCĐ đi thuê bao

gồm hai loại:

- TSCĐ thuê hoạt động : Là những TSCĐ mà doanh nghiệp thuê được sử

dụng trong một thời gian ngắn khi kết thúc hợp đồng thuê thì trả lại tài sản cho bên

cho thuê

- TSCĐ thuê tài chính: Là những TSCĐ mà doanh nghiệp thuê dưới dạng

thuê mua, thuê vốn hoặc thuê dài hạn

3.3 Theo hình thức sử dụng và công dụng kinh tế của TSCĐ

Theo hình thức này TSCĐ chia thành bốn nhóm chính:

TSCĐ dùng trong sản xuất kinh doanh: Là những TSCĐ đang thực tế sử

dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh, đây là những tài sản bắt buộc phải tính

khấu hao vào chi phí sản xuất kinh doanh

TSCĐ hành chính sự nghiệp : Là những TSCĐ của các đơn vị hành chính

( như tổ chức đoàn thể quần chúng, tổ chức y tế, tổ chức văn hoá…)

TSCĐ phúc lợi : Là TSCĐ dùng trong hoạt động phúc lợi công cộng : nhà

trẻ, nhà văn hoá v.v…

TSCĐ chờ xử lý: Bao gồm các TSCĐ không cần dùng, chưa cần dùng vì

thừa so với nhu cầu sử dụng hoặc không thich hợp với sự đổi mới qui trình công

nghệ, bị hư hỏng chờ thanh lý, TSCĐ chờ tranh chấp chờ giải quyết

Theo cách phân loại này là cơ sở để phân tích tình hình tài chính sử dụng

TSCĐ nhằm đầu tư và phát triển chiều sâu Ngoài ra còn giúp người sử dụng có

thông tin về cơ cấu TSCĐ, từ đó tính toán phân bổ chính xác khấu hao theo các đối

tượng sử dụng và có biện pháp giải quyết đói với TSCĐ chờ sử lý

3.4 Theo nguồn hình thành

Theo cách phân loại này thì TSCĐ được chia thành:

TSCĐ hình thành từ nguồn vốn chủ sở hữu : Là những TSCĐ do chủ sở hữu đầu tư

vào doanh nghiệp như: Nhà nước cấp (đối với doanh nghiệp nhà nước) các bên

tham gia liên doanh ) cổ đông đóng góp ( doanh nghiệp cổ phần).vv

TSCĐ hình thành bằng vốn vay dài hạn

TSCĐ Nợ : Được hình thành các khoản nợ dài hạn (thuê tài chính dài hạn)

4 ĐÁNH GIÁ TSCĐ

Đánh giá TSCĐ là xác định giá trị ghi sổ TSCĐ

Đánh giá lần đầu và đánh giá lại TSCĐ là điều kiện cần thiết để phục vụ cho yêu

cầu quản lý và hạch toán TSCĐ, để trích khấu hao và bồi hoàn đầy đủ vốn đầu tư,

phân tích hiệu quả sử dụng vốn cố định trong doanh nghiệp TSCĐ được đánh giá

theo nguyên giá (giá trị ban đầu), giá trị hao mòn và giá trị còn lại

4.1 Đánh giá theo nguyên giá

* Nguyên giá TSCĐ : là toàn bộ các chi phí thực tế đã chi ra để có TSCĐ cho tới

khi đưa TSCĐ đi vào hoạt động bình thường như giá mua thực tế của TSCĐ, các

chi phí vận chuyển, bốc dỡ, chi phí lắp đặt, chạy thử, lãi tiền vay cho đầu tư TSCĐ

khi chưa bàn giao và đưa TSCĐ vào sử dụng, thuế và lệ phí trước bạ (nếu có)

* Nguyên tắc xác định nguyên giá TSCĐ

Nguyên tắc giá phí: theo nguyên tắc này TSCĐ được hình thành trên cơ sở chi phí

hợp lý để có được TSCĐ

Nguyên tắc khách quan : Việc tính giá TSCĐ phải dựa trên các căn cứ có tính

khách quan như, hoá đơn, các phiếu chi, giá thị trường của TSCĐ…

* Xác định nguyên giá TSCĐ trong một số trường hợp cụ thể là:

- Đối với TSCĐ hữu hình: Tuỳ theo từng loại TSCĐ cụ thể, từng cách thức hình

thành, nguyên giá TSCĐ sẽ được xác định khác nhau

TSCĐ mua sắm: Nguyên giá TSCĐ mua sắm cùng giá mua thực tế phải trả

theo hoá đơn của người bán cộng với thuế nhập khẩu và các khoản phí tổn mới,

trước khi đưa TSCĐ vào sử dụng ( phí vận chuyển, bốc dỡ, lắp đặt, chạy thử, thuế

trước bạ, chi phí sửa chữa, tân trang trước khi dùng ) trừ đi các khoản giảm giá

hàng mua ( nếu có )

TSCĐ loại đầu tư xây dựng: Nguyên giá TSCĐ loại đầu tư xây dựng ( cả tự làm và

thuê ngoài) là giá quyết toán công trình hiện hành các chi phí khác có liên quan và

lệ phí trước bạ (nếu có )

Đối với TSCĐ là con súc vật làm việc hoặc cho sản phẩm, vườn cây lâu năm

thì nguyên giá là toàn bộ các chi phí thực tế đã chi ra cho súc vật, vườn cây đó từ

lúc hình thành cho tới khi đưa vào khai thác, sử dụng theo qui định ở các Điều lệ

Quản lý đầu tư và xây dựng hiện hành, các chi phí khác có liên quan và lệ phí trước

bạ (nếu có)

TSCĐ loại được cấp, được điều chuyển đến… : Nguyên giá TSCĐ loại được cấp,

được điều chuyển đến … bao gồm : giá trị còn lại trên sổ kế toán của TSCĐ của

đơn vị được cấp, đơn vị điều chuyển… hoặc giá trị đánh giá thực tế của Hội đồng

giao nhận và các chi phí tân trang ; chi phí sửa chữa ; chi phí vận chuyển, bốc dỡ,

lắp đặt chạy thử, lệ phí trước bạ (nếu có) … mà bên nhận tài sản phải chỉ ra trước

khi đưa TSCĐ vào sử dụng

Riêng nguyên giá TSCĐ điều chuyển từ các đơn vị thành viên hạch toán phụ

thuộc trong doanh nghiệp là nguyên giá phản ánh ở đơn vị bị điều chuyển phù hợp

với bộ hồ sơ của TSCĐ đó Đơn vị nhận TSCĐ căn cứ vào nguyên giá, số khấu hao

luỹ kế, giá trị còn lại trên sổ kế toán và phản ánh vào sổ kế toán Các chi phí có liên

quan tới việc điều chuyển TSCĐ giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc

không hạch toán tăng nguyên giá TSCĐ mà hạch toán vào chi phí kinh doanh trong

kỳ

TSCĐ loại được cho, được biếu, được tăng, nhân góp vốn liên doanh, nhân

lại góp vốn liên doanh, do phát hiện thừa… Nguyên giá TSCĐ bao gồm: giá trị

theo đánh giá thực tế của Hội đồng giao nhận; các chi phí tân trang, sửa chữa

TSCĐ; các chi phí vân chuyển, bốc dỡ lắp đặt chạy thử, lệ phí trước bạ ( nếu có )

… mà bên nhận phải chỉ ra trước khi đưa vào sử dụng

+ Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính: Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính ; phản

ánh ở đơn vị thuê như đơn vị chủ sở hữu tài sản bao gồm: giá mua thực tế; các chi

phí vận chuyển, bốc dỡ; các chi phí sửa chữa tân trang trước khi đưa TSCĐ vào sử

dụng; chi phí lắp đặt, chạy thử, thuế và lệ phí trước bạ (nếu có )…

Phần chênh lệch giữa tiền thuê TSCĐ phải trả cho đơn vị cho thuê và nguyên

giá TSCĐ đó được hạch toán vào chi phí kinh doanh phù hợp với thời hạn hợp

đồng thuê tài chính

- Nguyên giá TSCĐ vô hình : Là các chi phí thực tế pghải trả khi thực hiện

như phí tồn khi thành lập, chi phí cho công tác nghiên cứu, phát triển.v.v…

Chi phí về sử dụng đất: là toàn bộ các chi phí thực tế đã chi ra có liên quan

trực tiếp tới đất sử dụng bao gồm: tiền chi ra để có quyền sử dụng đất, chi phí cho

đền cho đền bù giải phóng mặt bằng, lệ phí trước bạ (nếu có )… ( không bao gồm

các chi phí chi ra để xây dựng các công trình trên đất )

Trong trường hợp doanh nghiệp trả tiền thuê đất hàng năm hoặc định kỳ thì

các chi phí này được phân bổ dần vào chi phí kinh doanh trong (các ) kỳ, không

hạch toán vào nguyên giá TSCĐ

Chi phí thành lập doanh nghiệp : là các chi phí thực tế có liên quan trực tiếp

tới việc chuẩn bị cho việc khai sinh ra doanh nghiệp và được những người tham gia

thành lập doanh nghiệp đồng ý coi như một phần góp vốn của mỗi người và

dượcghi trong vốn điêù lệ của doanh nghiệp, bao gồm: các chi phí cho công tác

nghiên cứu, thăm dò lập dự án đầu tư thành lập doanh nghiệp; chi phí phẩm định

dự án; họp thành lập…

Chi phí nghiên cứu, phát triển: là toàn bộ các chi phí thực tế doanh nghiệp đã

chi ra để thực hiện các công việc nghiên cứu, xây dựng các kế hoạch đầu tư dài

hạn… nhằm đem lại lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp

Chi phí về bằng phát minh, bằng sáng chế, bản quyền tác giả, mua bản quyền

tác giả, nhận chuyển giao công nghệ… là toàn bộ các chi phí thực tế các doanh

nghiệp đã chi ra cho các công trình nghiên cứu ( bao gồm cả chi phí cho sản xuất

nghiệm, chi cho công tác kiểm nghiệm, nghiệm thu của Nhà nước) được Nhà nước

cấp bằng phát minh, bằng sáng chế bản quyền tác giả, hoặc chi phí để doanh nghiệp

mua lại bản quyền của tác giả, bản quyền nhãn hiệu, chi cho việc nhận chuyển giao

công nghệ từ các tổ chức và các cá nhân… mà các chi phí này có tác dụng phục vụ

trực tiếp hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Chi phí lợi thê kinh doanh: Là khoản chi cho phần chênh lệch doanh nghiệp

phải trả thêm ( chênh lệch phải trả thêm = giá mua - giá trị của các tài sản theo

đánh giá thực tế) ngoài giá trị của các tài sản theo đánh giá thực tế ( tài sản cố định,

tài sản lưu động… ) khi doanh nghiệp đi mua, nhận sát nhậphợp nhất một doanh

nghiệp khác Lợi thế này được hình thành bởi ưu thế về vị trí kinh doanh, về danh

tiếng và uy tín với bạn hàng, về trình độ tay nghề của đội ngũ người lao động, về

tai điều hành và tổ chức của ban Quản lý doanh nghiệp đó

Thay đổi nguyên giá TSCĐ : Nguyên giá TSCĐ chỉ thay đổi khi doanh nghiệp

đánh giá lại TSCĐ, nâng cấp TSCĐ, tháo gỡ hoặc bổ sung một số bộ phận của

TSCĐ, tính lại nguyên giá do trước đây tính sai Khi thay đổi nguyên giá doanh

nghiệp phải lập biên bản ghi rõ các căn cứ thay đổi và xác định lại chỉ tiêu nguyên

giá, giá trị còn lại, số khấu hao luỹ kế của TSCĐ và phản ánh kịp thời vào sổ sách

4.2 Giá trị hao mòn TSCĐ:

Hao mòn TSCĐ: là sự giảm dần giá trị sử dụng và giá trị của TSCĐ do tham

ra vào hoạt động kinh doanh, do hao mòn của tự nhiên, do tiến bộ kĩ thuật…trong

quá trình hoạt động của TSCĐ Nó bao gồm hai hình thức:

- Hao mòn hữu hình: Là sự hao mòn TSCĐ do quá trình cọ sát, bị ăn mòn

hoặc do điều kiện thiên nhiên tác động

- Hao mòn vô hình: Là hao mòn TSCĐ do sự tăng năng suất lao động xã hội

hoặc do sự tiến bộ KHKT

4.3 Đánh giá TSCĐ theo giá trị còn lại:

Là xác định giá trị của TSCĐ tại thời điểm xem xét : Đánh giá lại TSCĐ là

cơ sở để xác định số vốn còn lại phải thu hồi, có kế hoạch đầu tư mới hay thực hiện

thanh lý để đem lại hiệu quả cao cho sản xuất kinh doanh

Giá trị cón lại = Nguyên giá - Giá trị hao mòn

Giá trị còn lại trên sổ kế toán của TSCĐ: là giá trị còn lại trên sổ của TSCĐ

phản ánh trên sổ kế toán, được xác định bằng nguyên giá TSCĐ trừ giá trị hao mòn

của TS CĐ tính đến thời điểm xác định

4.4 Sự cần thiết và nhiệm vụ của kế toán TSCĐ

Trong nền kinh tế thị trường, TSCĐ ngày càng có vai trò quan trọng trong

các doanh nghiệp, đó là bộ phận cơ bản trong doanh nghiệp ngay từ những ngày

đầu hình thành và nó thể hiện là cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ công nghệ năng

lực và thế mạnh của doanh nghiệp trong quá trình phát triển kinh doanh

Sử dụng hợp lý TSCĐ là nhiệm vụ quan trọng của mỗi doanh nghiệp theo

yêu cầu hạch toán kinh tế, góp phần tăng thêm tích luỹ xã hội và tạo thuận lợi cho

doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, nhằm giảm bớt lãng phí trong việc sử dụng

tài sản cố định Tổ chức khoa học và hợp lý công tác hạch toán tài sản cố định là

một trong những biện pháp quan trọng không thể thiếu được nhằm thúc đẩy việc

quản lý chặt chẽ, có hiệu quả trong các mặt sử dụng, bảo quản tài sản cố định

Vậy để doanh nghiệp thành đạt và phát triển, thì vấn đề cần quan tâm nhất là

phải hạch toán, quản lý tốt tài sản cố định

II TỔ CHỨC HẠCH TOÁN TĂNG, GIẢM TSCĐ

Tổ chức công tác hạch toán TSCĐ là quá trình hình thành và lựa chọn, cung

cấp thông tin về sự tăng, giảm TSCĐ của doanh nghiệp trên cơ sở thiết kế một hệ

thống chứng từ, tài khoản sổ sách và trình độ phản ánh, giám sát nghiệp vụ kinh tế

phát sinh Mục đích của công tác hạch toán TSCĐ nhằm đảm bảo tính khoa học và

hiệu quả của việc hạch toán Nhờ đó theo dõi và quản lý chặt chẽ TSCĐ trên cơ sở

các thông tin về TSCĐ được cung cấp chính xác kip thời, đầy đủ

1,HẠCH TOÁN CHI TIẾT TSCĐ

Yêu cầu quản lý TSCĐ trong doanh nghiệp đòi hỏi phải kế toán chi tiết

TSCĐ Thông qua kế toán chi tiết TSCĐ, kế toán sẽ cung cấp chỉ tiêu quan trong

về cơ cấu TSCĐ, tình hình phân bố TSCĐ, tình hình huy động và sử dụng TSCĐ

cũng như tình hình bảo quản và sử dụng TSCĐ Các chỉ tiêu quan trọng đó là căn

cứ để các doanh nghiệp cải tiến trang bị và sử dụng TSCĐ, phân bố chính xác số

khấu hao TSCĐ, nâng cao trách nhiệm vật chất trong bảo quản sử dụng

Công tác kế toán chi tiết TSCĐ là khâu rất quan trọng, đồng thời cũng là

phức tạp nhất trong toàn bộ công tác kế toán TSCĐ Do đó, tổ chức kế toán chi tiết

TSCĐ một mặt phải dựa vào các cách phân loại TSCĐ, mặt khác phải căn cứ vào

cơ cấu tổ chức kinh doanh, yêu cầu phân cấp quản lý, chế độ hạch toán kinh tế nội

bộ áp dụng trong các doanh nghiệp

Kế toán chi tiết TSCĐ được thực hiện theo từng đối tượng ghi tài sản, theo cả bộ

phận kế toán và các đơn vị bảo quản, sử dụng TSCĐ theo cả chỉ tiêu gí trị và hiện

vật

Thẻ hoặc sổ ghi chi tiết TSCĐ là sổ sách chủ yếu để hạch toán chi tiết

TSCĐ Trong đó phản ánh những đặc điểm cơ bản của TSCĐ như tên TSCĐ, mã kí

hiệu v.v… (theo mẫu dưới đây) Thẻ TSCĐ như là một lí lịch để theo dõi toàn bộ

quá trình từ khi mua sắm, sử dụng tới khi thanh lý TSCĐ này tạo điều kiện cho xí

nghiệp nắm được cụ thể từng TSCĐ hiện có cả đơn vị mình, nhờ đó tăng cường

việc bảo vệ tài sản sử dụng hoặc đổi mới khi cần thiết Căn cứ để lập sổ và thẻ chi

tiết TSCĐ là:

Biên bản giao nhận TSCĐ: Được làm thủ tục giao nhận giữa các đơn vị kinh

tế làm căn cứ lập thẻ TSCĐ và qui trách nhiện bảo quản sử dụng giữa bên giao và

bên nhận, biên bản này được lập cho từng đối tượng TSCĐ Đối với các loại TSCĐ

cùng loại, cùng giá trị, do cùng một đơn vị giao thì có thể lập chung một biên bản

Biên bản này được lập thành hai bản, hai bên kí xác nhận, mỗi bên giữ một bản,

sau đó chuyển cho phòng kế toán Kế toán bên nhận căn cứ biên bản này và các

chứng từ kèm theo để tiến hành hạch toán TSCĐ

Biên bản giao nhận TSCĐ sửa chữa lớn hoàn thành: Biên bản này nhằm xác

nhận việc giao nhận TSCĐ sau khi hoàn thành việc sửa chữa lớn bên có TSCĐ sửa

chữa và thực hiện sửa chữa Là căn cứ ghi sổ kế toán và thanh toán chi phí sửa

chữa lớn

Biên bản đánh giá lại TSCĐ : Nhằm xác nhận việc đánh giá lại TSCĐ và làm

căn cư để ghi sổ kế toán và các tài liệu liên quan số chênh lệch ( tăng, giảm ) do

đánh giá lại TSCĐ

Biên bản thanh lý: nhằm xác nhận việc thanh lý TSCĐ và làm căn cứ để ghi

giảm TSCĐ trên sổ kế toán

Ngoài ra, căn cứ để lập thẻ TSCĐ còn gồm các chứng từ như: Bản phân bố

khấu hao TSCĐ và các tài liệu kĩ thuật có liên quan khác Dưới đây là mẫu: Thẻ chi

tiết TSCĐ, sổ TSCĐ và sơ, đồ khái quát hạch toán chi tiết TSCĐ:

Thẻ TSCĐ lập làm một bản và để tại phòng kế toán để theo dõi, ghi chép diễn biến

phát sinh trong quá trình sử dụng TSCĐ Sau khi lập xong, thẻ TSCĐ được đăng kí

vào sổ TSCĐ.Sổ TSCĐ lập chung cho toàn doanh nghiệp một quyển và cho từng

đơn vị sử dụng mỗi nơi một quyển Thẻ hoặc sổ TSCĐ sau khi lập xong phải được

xắp xếp bảo quản trong hòm thẻ TSCĐ và giao cho cán bộ kế toán TSCĐ ghi chép

và theo dõi trên các sổ chi tiết sử dụng như : thẻ TSCĐ ( mẫu 02-TSCĐ)

2 HẠCH TOÁN TỔNG HỢP TSCĐ

2.1- Tài khoản sử dụng

- TK 211: TSCĐ cố định hữu hình: Dùng để phản ánh giá trị hiện có và biến động

tăng, giảm của toàn bộ TSCĐ hữu hình của doanh nghiệp theo nguyên giá, tài

khoản này có kết cấu như sau:

Bên nợ:

Nguyên giá TSCĐ hữu hình tăng do được cấp, do hoàn thành XDCB bàn giao đưa

vào sử dụng, do mua sắm, do các đơn vị tham gia liên doanh góp vốn, do được

Nguyên giá của TSCĐ giảm do điều chuyển cho đơn vị khác, do nhượng bán, thanh

lý hoặc đi góp vốn kinh doanh, …

Nguyên giá của TSCĐ giảm do tháo bớt một số bộ phận

Điều chỉnh lại nguyên giá do đánh giá lại TSCĐ

Dư nợ : Nguyên giá của TSCĐ hữu hình hiện có ở đoanh nghiệp

Tài khoản này có các tài khoản cấp 2 như sau:

- TK 213: TSCĐ vô hình: Phản ánh tình hình biến động TSCĐ vô hình của doanh

nghiệp theo nguyên giá TK này có kết cấu như sau:

Bên nợ : Nguyên giá TSCĐ vô hình tăng

Bên có : Nguyên giá TSCĐ vô hình giảm

Dư nợ : Nguyên giá TSCĐ vô hình hiện có

Tài khoản 213 được chi tiết thành các tiêu khoản

TK 2131 - Quyền sử dụng đất

TK 2132 - Chi phí thành lập doanh nghiệp

TK 2133 - Bằng phát minh sáng chế

TK 2134 - Chi phí nghiên cứu, phát triển

TK 2135 - Chi phí về lợi thế thương mại

TK 2138 - TSCĐ vô hình khác

Ngoài ra còn sử dụng một số tài khoản khác:

TK 214- Hao mòn TSCĐ

TK 241 - Chi phí XDCB dở dang

TK411 - Nguồn vốn kinh doanh

TK412 - Chêch lệch đánh giá lại tài sản

2.2- Hạch toán tăng TSCĐ

TSCĐ của doanh nghiệp tăng do rất nhiều nguyên nhân như tăng do mua

sắm, xây dựng, cấp phát, … Kế toán cần căn cứ vào từng trường hợp cụ thể để ghi

sổ cho phù hợp Dưới đây là hạch toán tăng TSCĐ trong doanh nghiệp tính thuế

GTGT theo phương pháp khấu trừ, còn với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo

phương pháp trực tiếp cách hạch toán tương tự ( chỉ khác số thuế GTGT đầu vào

không tách riêng mà hạch toán vào nguyên giá TSCĐ) Quá trình hạch toán được

khái quát bắng sơ đồ sau:

( 7b) (7a)

(1) : Mua sắm TSCĐ trong thời gian ngắn

(2a): Mua sắm TSCĐ thông qua lắp đặt, hoặc XDCB

(2b): Mua sắm TSCĐ thông qua lắp đặt khi kết thúc, hoặc XDCB bàn giao

(3 ) : Chủ sở hữu cấp vốn, hoặc nhận vốn góp liên doanh bằng TSCĐ

(4b ): Chênh lệch giữa vốn góp liên doanh với giá trị còn lại ( nếu hết liên

doanh hoặc rút vốn không tham gia liên doanh nữa…)

(5) : Tăng TSCĐ do chuyển từ CCDC

(6a): Chênh lệch dánh giá tăng TSCĐ phần nguyên giá

(6b): Chênh lệch đánh giá tăng TSCĐ phần hao mòn (nếu có )

(7a): TSCĐ thừa chờ xử lý

(7b):Khấu haoTSCĐ phát hiện thừa trong kiểm kê TSCĐ đã và đang sử dụng

CHÚ Ý: 1 Các nghiệp vụ trên, nếu TSCĐ của doanh nghiệp được đầu tư bằng

các vốn quỹ chuyên dùng và sử dụng cho sản xuất kinh doanh, thì khi hoàn thành

thủ tục đưa TSCĐ vào sử dụng kế toán ghi bút toán chuyển nguồn

Nợ TK 414 - mua sắm bằng quỹ đầu tư phát triển

Nợ TK 441 - Mua sắm bằng nguồn vốn đàu tư XDCB

Nợ TK 4312 - Mua sắm bằng quỹ phúc lợi

Có TK 411

2 Nếu TSCĐ được đầu tư bằng quỹ,phúc lợi và sử dụng cho nhu cầu phúc lợi thì

khi kết chuyển nguồn kế toán ghi Nợ TK4312 - Quỹ phúc lợi

Có TK 4313 - Quỹ phúc lợi đã hình thành TSCĐ

3 Nếu lấy từ nguồn vốn khấu hao thì ghi đơn : Có TK 009

2.3- Hạch toán các nghiệp vụ giảm TSCĐ

TSCĐ của doanh nghiệp giảm do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó chủ yếu

là do nhượng bán, thanh lý, … Tuỳ theo từng truờng hợp cụ thể kế toán sẽ phản

ánh vào sổ sách phù hợp Quá trình hạch toán sẽ được khái quát bằng sơ đồ hạch

TK 411

(5 )

TK 138,411,821 ( 6 )

(1a): Ghi giảm TSCĐ do thanh lý, nhương bán

(1b): Thu nhập về hoạt động thanh lý, nhượng bán

(1c): Chi phí về hoạt động thanh lý, nhượng bán

(2a): Giảm TSCĐ do góp vố liên doanh bị đánh giá giảm nguyên giá

(2b): Giảm TSCĐ do góp vốn liên doanh được đánh giá tăng nguyên giá

(3a): Trả lại TSCĐ do các bên tham gia liên doanh được đánh giá là giảm

nguyên giá

(3b): Trả lại TSCĐ do các bên tham gia liên doanh được đánh giá là tăng

nguyên giá

(3c):Thanh toán số vốn liên doanh còn lại

(4a): Giảm TSCĐ do chuyển thành công cụ nhỏ, được phân bổ vào chi phí

kinh doanh với giá trị còn lại nhỏ

(4b): Giá trị còn lại đem phân bổ dần

(4c): Nếu còn mới chưa sử dụng

(5): Chuyển TSCĐ đi nơi khác do lệnh điều động của cấp trên

(6): Phát hiện thiếu TCSĐ khi kiểm kê

III HẠCH TOÁN TSCĐ THUÊ NGOÀI VÀ CHO THUÊ:

Do yêu cầu của sản xuất kinh doanh, trong quá trình hạch toán doanh nghiệp

có thể không cần sử dụng thêm một số TSCĐ.Đối với TSCĐ không cần dùng thì

doanh nghiệp có thể góp liên doanh với đơn vị khác, nhượng bán lại hoặc cho đơn

vị khác thuê Có những TSCĐ mà doanh gnhiệp không có nhưng lại có nhu cầu sử

dụng do yêu cầu sản xuất đặt ra và buộc phải đi thuê nếu chưa có điều kiện mua

sắm Căn cứ vào thời gian vào điều kiện cụ thể, việc đi thuê (hoặc cho thuê) được

phân thành thuê (cho thuê) tài chính và thuê (cho thuê) hoạt động

1 Hoạt động thuê tài chính

1.1- Điều kiện về giao dịch thuê tài chính

TSCĐ thuê tài chính: là những TSCĐ mà doanh nghiệp thuê của công ty cho

thuê tài chính nếu hợp đồng thuê thoả mãn ít nhất một trong bốn điều kiện sau đây

- Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng bên thuê được chuyển quyền

sở hữu tài sản thuê hoặc tiếp tục thuê theo thoả thuận của hai bên

- Nội dung hợp đồng thuê theo quy định : Khi kết thúc thời hạn thuê, bên

thuê được quyền lựa chọn mua tài sản thuê theo giá danh nghĩa tháp hơn giá trị

thực tế của tài sản thuê tại thời gian mua lại

- Thời hạn cho thuê một loại tài sản ít nhất phải bằng 60% thời gian cần thiết

để khấu hao tài sản thuê

- Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng thuê, ít nhất phải

tương đương với giá của tài sản đó trên thị trường vào thời điểm ký hợp đồng

1.2- Hạch toán đi thuê tài chỉnh

* Nguyên tắc hạch toán: bên đi thuê phải ghi sổ TSCĐ theo giá tại thời điểm thuê

tương đương với giá mua trên thị trường Coi như là tài sản đi mua Đồng htời

phản ánh toàn bộ số tiền phải trả theo hợp đồng thuê như một khoản nợ dài hạn

Định kỳ, thanh toán tiền thuê cho bên thuê theo hợp đồng Trong quá trình sử dụng,

bên đi thuê phải tiến hành trích khấu hao cúng như phân bổ lãi đi thuê vào chi phí

kinh doanh Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp đi thuê được hach toán vào chi

phí kinh doanh, số tiền thực phải trả theo hợp đồng thuê từng kỳ Trường hợp trả

trước một lần cho nhiều năm thì tiến hành thuê được phân bổ dần vào chi phí tương

ứng với số năm sử dụng TSCĐ

* Tài khoản sử dụng : Để theo dõi tình hình đi thuê TSCĐ dài hạn, kế toán

sử dụng TK 212 - TSCĐ thuê tài chính có kết cấu:

Bên nợ: Phải phản ánh nguyên giá tài sản cố định đi thuê dài hạn tăng thêm

Bên có: Phản ánh nguyên giá TSCĐ đang thuê dài hạn giảm do trả cho bên

thuê hoặc mua lại

Dư nợ; Nguyên giá TSCĐ đang thuê dài hạn

TK 212 mở chi tiết theo từng TSCĐ thuê

*Phương pháp hạch toán

Căn cứ vào hợp đồng thuê, biên bản giaonhận TSCĐ và các chứng từ khác

có liên quan kế hoach sễ hạch toán như sơ đồ sau:

Sơ đồ 4: Sơ đồ hạch toán TSCĐ thuê tài chính:

(1a): nhận TSCĐ thuê tài chính

(1b) : Thuế GTGT được khấu trừ

(2a) : Tiền thuê phải trả

(2b): Tiền lãi thuê phải trả

(2c) : Khi trả tiền thuê TSCĐ cho bên thuê

(3) : Trả lại TSCĐ thuê tài chính

(4b): Chuyển giá trị hao mòn

(4c): Trường hợp thêm tiền để mua lại TSCĐ thuê tài chính

Lưu ý:

1) Đối với đơn vị có TSCĐ thuê tài chính về dùng vào hoạt động sản suất

kinh doanh hàng hoá, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp

trực tiếp, hoặc không chịu thuế GTGT Khi nhận TSCĐ thuê tài chính, kế toán căn

cứ vào hợp đồng thuê tài chính và các chứng từ liên quan phản ánh giá trị TSCĐ

thuê tài chính theo giá đã có thuế GTGT (thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ

ghi:

Nợ TK 212 - TSCĐ thuê tài chính

Có TK 342 - Nợ dài hạn 2) Phí cam kết sử dụng vốn phải trả cho bên thuê tài chính, ghi:

Nợ TK 811

Có TK 342

Có TK 111, 112…

3) Cuối kỳ, kế toán tính trích khấu hao TSCĐ thuê tài chính vào chi phí

SXKD theo chế độ qui định, ghi:

Nợ TK 627, 641, 642…

Có TK 2142- Hao mòn TSCĐ đi thuê

2 Kế toán thuê (cho thuê) TSCĐ hoạt động

TSCĐ thuê hoạt động là tài sản thuê không thoả mãn một trong 4 tiêu chuẩn

về thuê tài chính, khi thuê song, TSCĐ được giao trả lại cho bên thuê

a) Tại đơn vị đi thuê

Khi nhận TSCĐ từ bên cho thuê kế toán ghi đơn vào bên Nợ TK 001 - Tài

sản thuê ngoài

Căn cứ vào hợp đồngthuê TSCĐ và các chi phí khác có liên quan đến việc

thuê ngoài (vận chuyển, bốc dỡ, lắp đặt….), kế toán ghi:

Nợ TK 627, 641, 642- tiền thuê và các chi phí khác có liên quan

Nợ TK 133- thuế GTGT được khấu trừ

Có TK 331(hoặc 3388) - Số tiền thuê phải trả

Có TK 111, 112- Các chi phí khác

Khi trả tiền cho các đơn vị thuê:

Nợ TK 331(hoặc 3388)

Có TK 111, 112……

Khi trả lại tài sản cho đơn vịcho thuê, kế toán ghi bên đơn Có TK

b) Tại đơn vị cho thuê

TSCĐ cho thuê vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp nên hàng tháng

vẫn phải trích khấu hao Các chi phí liên quan đến việc cho thuê như khấu hao

TSCĐ cho thuê, chi phí môi giới, giao dịch, vận chuyển… kế toán ghi:

Nợ TK 811 _ Tập hợp chi phí cho thuê

Có TK 214 ( 2141, 2143 ) _ Khấu hao TSCĐ cho thuê

Có TK 111, 112,… _ Các chi phí khác

- Khoản thu về cho thuê:

Nợ TK 111, 112, 138,… _Tổng số thu

Có TK 3331 _ thuế GTGT phải nộp

Có TK 711 _ Số thu về cho thuê

IV HẠCH TOÁN KHẤU HAO TSCĐ

1 Hao mòn và khấu hao TSCĐ:

Trong quá trình đầu tư và sử dụng, dưới tác động của môi trường tự nhiên và

điều kiện làm việc cũng như tiến bộ khoa học kĩ thuật, TSCĐ bị hao mòn

Hao mòn TSCĐ : Là sự giảm dần giá trị sử dụng và giá trị của TSCĐ do

tham ra vào hoạt động kinh doanh, do hao mòn của tự nhiên, do tiến bộ của kĩ thuật

… trong quá trình hoạt động của TSCĐ Hao mòn này được thể hiện dưới hai dạng

: Hao mòn hữu hình và hao mòn vô hình Để thu hồi giá trị hao mòn của TSCĐ,

người ta trích khấu hao bằng cách chuyển giá trị hao mòn này vào giá trị sản phẩm

làm ra

Khấu hao TSCĐ : Là việc tính toán và phân bổ một cách có hệ thống

nguyên giá của TSCĐ vào chi phí kinh doanh qua thời gian sử dụng của TSCĐ

.Như vậy, hao mòn là một hiện tượng khách quan làm giảm giá trị và giá trị sử

dụng của TSCĐ, còn khấu hao là một biện pháp chủ quan trong quản lý nhằm thu

hồi lại giá trị đã hao mòn của TSCĐ

Về phương diện kinh tế, khấu hao cho phép doanh nghiệp phản ánh được các giá trị

thực của tài sản, đồng thời làm giảm lãi ròng của doanh nghiệp Về phương diên tài

chính, khấu hao là một phương tiện tài trợ giúp cho doanh nghiệp thu được bộ phận

giá trị đã mất của TSCĐ Về phương diện khoá, khấu hao là một khoản chi phí trừ

vào lợi tức chịu thuế tức là tính vào chi phí kinh doanh hợp lệ Về phương diện kế

toán khấu hao là một việc ghi nhận sự giảm giá của TSCĐ

2 Phương pháp khấu hao TSCĐ:

Việc tính khấu hao có thể tiến hành theo nhiều phương pháp khác nhau Việc

lựa chọn phương pháp khấu hao nào là tuỳ thuộc vào quy định của nhà nước và chế

độ tài chính đối với doanh nghiệp, và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp Những

quy định về trích khấu hao và sử dụng tiền trích khấu hao

2.1- Xác định thời gian sử dụng của TSCĐ

* Xác định thời gian sử dụng của TSCĐ hữu hình

- Tuổi thọ kỹ thuật của TSCĐ theo thiết kế

- Hiện trạng TSCĐ (thời gian TSCĐ đã qua sử dụng, thế hệ TSCĐ, tình trạng

thực tế của TSCĐ.)

- Tuổi thọ kinh tế của TSCĐ

* Xác định thời gian sử dụng của TSCĐ vô hình

Doanh nghiệp tự xác định thời gian sử dụng TSCĐ vô hình trong khoảng từ 5 năm

đến 40 năm

2.2- Chế độ khấu hao hiện hành

- TSCĐ của doanh nghiệp được trích khấu hao theo phương pháp khấu hao

đường thẳng

- Việc trích khấu hao hoặc thôi trích khấu hao TSCĐ được thực hiện theo

nguyên tắc tròn tháng, TSCĐ tăng, giảm, ngừng tham gia vào hoạt động kinh

doanh đưa vào cất giữ theo quy định của nhà nước, chờ thanh lý….trong tháng,

được trích hoặc thôi trích khấu hao TSCĐ từ ngày đầu tháng tiếp theo

- Mọi TSCĐ của doanh nghiệp có liên quan đến hoạt động kinh doanh đều

phải trích khấu hao TSCĐ được hạch toán vào chi phí kinh doanh trong kỳ

- Doanh nghiệp không được tính và trích khấu hao đối với TSCĐ đã khấu hao hết

nhưng vẫn sử dụng vào hoạt động kinh doanh

- Đối với những TSCĐ chưa khấu hao hết đã hư hỏng, doanh nghiệp phải

xác định nguyên nhân, quy định trách nhiệm đền bù, đòi bồi thường thiệt hại … và

sử lý tổn thất theo các quy định hiện hành

c) Phương pháp trích khấu hao theo đường thẳng

Mức khấu hao Nguyên giá Tỷ lệ khấu hao

Phải trích bình = T SCĐ bình * bình

Quân năm quân quân năm

Do khấu hao TSCĐ được tính vào ngày 01 hàng tháng (nguyên tắc tròn tháng)

nên để đơn giản cho việc tính toán, quy định những TSCĐ tăng hoặc giảm trong

tháng thì tháng sau mới tính ( hoặc thôi tính) khấu hao Bởi vậy, hàng tháng kế toán

tiến hành trích khấu hao theo công thức:

Số khấu Số khấu Số khấu hao Số khấu hao

Hao phải = hao đã trích + của TSCĐ tăng - của TSCĐ

Trích tháng trong tháng thêm trong giảm trong

Này trước tháng trước tháng trước

Ngoài cách khấu hao theo thời gian như trên, ở nước ta, một số doanh nghiệp còn

khấu hao theo sản lượng Cách tính này cố định mức khấu hao trên một đơn vị sản

phẩm nên muốn thu hồi vốn nhanh, khắc phục được hao mòn vô hình, đòi hỏi

doanh nghiệp phải tăng ca, tăng kíp, tăng năng suất lao động để làm ra nhiều sản

phẩm

Mức khấu hao sản lượng Mức khấu hao bình quân

Phải trích = hoàn thành * trên một đơn vị

đơn vị sản lượng Sản lượng tính theo công suất thiết kế

Trên cơ sở lựa chọn phương pháp khấu hao thích hợp thì doanh nghiệp tiến hành

hạch toán khấu hao

3 Hạch toán khấu hao TSCĐ

Kế toán tiến hành ghi sổ khấu hao trên hệ thống sổ chi tiết và sổ tổng hợp

Mức khấu hao đã trích định kỳ sẽ được lần lượt ghi trên các sổ sau:

- Sổ chi tiết TSCĐ, Phần khấu hao ghi đơn

- Sổ kê chi phí các bộ phận, Phần chi phí khấu hao

- Sổ tổng hợp

Tuỳ theo hình thức sổ mà doanh nghiệp lựa chọn, kế toán sẽ thể hiện quy

trình và khối lượng công tác kế toán cần cho công việc khấu hao, tài khoản và trình

tự hạch toán như sau

3.1- Tài khoản sử dụng

Tài khoản 214 - hao mòn TSCĐ : Tài khoản dùng để phản ánh giá trị hao

mòn của TSCĐ trong quá trình sử dụng do trích khấu hao TSCĐ và những khoản

tăng, giảm hao mòn khác của TSCĐ TK có kết cấu như sau:

Bên Nợ: giá trị hao mòn TSCĐ giảm do các lý do giảm TSCĐ ( thanh lý,

nhượng bán, điều chuyển đi nơi khác…)

Bên Có: giá trị hao mòn TSCĐ tăng do trích khấu hao TSCĐ: do đánh giá lại

TSCĐ hoặc do điều chuyển TSCĐ đã có hao mòn giữa các đơn vị thành viên của

Công ty hoặc Công ty…

Dư Có: giá trị hao mòn của TSCĐ hiện có ở doanh nghiệp

Quá trình hạch toán khấu hao TSCĐ theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 5 : Sơ đồ hạch toán khấu hao TSCĐ :

TK 211,213 TK 214 TK 627, 641, 642

Giá trị hao mòn của TSCĐ thanh trích khấu hao vào chi phí

Lý nhượng bán, điều chuyển kinh doanh từng kỳ

Mất mát, thiếu hụt

Xoá sổ TSCĐ vô hình khi thu đủ TK4313, 466

khấu hao

TK 2141 Xác định hao mòn của TSCĐ

K/c giá trị hao mòn của hình thành từ quỹ phúc lợi

Và nguồn kinh phí vào cuối TSCĐ tự có khi được nhận quyền Niên độ

Sở hữu TSCĐ thuê ngoài

Lưu ý:

Khi trích khấu hao phản ánh tăng vốn khấu hao cơ bản ghi đơn vào bên

Nợ:TK 009 - Nguồn vốn khấu hao

Khi giảm nguồn vốn khấu hao ghi đơn bên Có TK 009

V HẠCH TOÁN NGHIỆP VỤ SỬA CHỮA TSCĐ

Trong quá trình sử dụng TSCĐ bị hao mòn và hư hỏng cần phải sửa chữa,

thay thế để khôi phục năng lực hoạt động Công việc sửa chữa có thể do doanh

nghiệp tự làm hoặc thuê ngoài được tiến hành theo kế hoạch hay ngoài kế hoạch,

tuỳ theo quy mô tính chất của công việc sửa chữa, cơ bản sẽ phản ánh vào các tài

khoản thích hợp

1 Các phương thức sửa chữa TSCĐ

1.1- Sửa chữa thường xuyên nhỏ

Là hình thức sửa chữa có tính chất bảo quản, bảo dưỡng thường xuyên

TSCĐ Kỹ thuật sửa chữa đơn giản và thường do công nhân cơ khí của doanh

nghiệp đảm nhận Thời gian sửa chữa diễn ra ngắn có thể không phải ngừng hoạt

động TSCĐ Chi phí sửa chữa phát sinh chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng chi phí của

doanh nghiệp

1.2- Sửa chữa lớn

Là loại hình sửa chữa có tính chất khôi phục năng lực hoạt động của TSCĐ

Kỹ thuật sửa chữa phức tạp có thể do công nhân của doanh nghiệp đảm nhận hoặc

thuê ngoài Thời gian sửa chữa thường kéo dài và phải ngừng hoạt động đối với

TSCĐ Chi phí sửa chữa phát sinh thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí của

doanh nghiệp

Sửa chữa lớn TSCĐ có 2 hình thức :

• Sửa chữa lớn TSCĐ theo kế hoạch : là sửa chữa những TSCĐ mà doanh

nghiệp đã có dự kiến từ trước, đã lập được kế hoạch dự toán Vì vậy, sẽ

tiến hành trích trước vào chi phí sản xuất kinh doanh theo dự toán

* Sửa chữa lớn ngoài kế hoạch: là sửa chữa nhữngTSCĐ hư hỏng nặng bất

thường ngoài dự kiến của doanh nghiệp, Trong trường hợp này chi phí sưả

chữa phải phân bổ vào chi phí kinh doanh của các kỳ sau khi sửa chữa hoàn

thành

1.3- Sửa chữa nâng cấpTSCĐ

Là loại hình sửa chữa có tính chất tăng thêm năng lực hoạt động hoặc kéo dài

thời gian sử dụng cuả TSCĐ

Bản chất sửa chữa nâng cấp TSCĐ là một hoạt động XDCB bổ sung, Vì vậy

chi phí sửa chữa là chi phí được XDCB bổ sung và được kết chuyển vào nguyên

giá của TSCĐ

2 Hạch toán nghiệp vụ sửa chữa TSCĐ

Quá trình hoạch toán sửa chữa TSCĐ sẽ được thể hiện theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 6: Sơ đồ hạch toán sửa chữa TSCĐ

a Lớn

Kết Chuyển Giá Thành Sửa Chữa

VI HỆ THỐNG SỔ SÁCH HẠCH TOÁN TSCĐ

1 Đối với doanh nghiệp áp dụng hình thức nhật ký sổ cái

Trình tự ghi sổ TSCĐ được thể hiện theo sơ đồ sau

TK 627, 641, 642

2 Đối với doanh nghiệp áp dụng hình thức nhật ký chung trình tự ghi sổ

TSCĐ được thể hiện theo sơ đồ sau

Nhật ký chung 211,212,213 Sổ cái TK

Sổ chi tiết TK

211, 212, 213

Sổ chi tiết các TK chi phí

TK 627,

641, 642

Bảng cân đối

Báo cáo kế toán

Quan hệ đổi chiều

3 Đối với doanh nghiệp áp dụng hình thức chứng từ ghi sổ

Chứng từ gốc

Bảng tính và phân bố

khấu hao TSCĐ Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ

Sổ chi tiết TSCĐ TK:211, 212,213

Báo cáo kế toán

Ghi chú:

Ghi hàng ngày

Ghi cuối tháng

Quan hệ đổi chiều

4 Đối với doanh nghiệp áp dụng hình thức nhật ký chứng từ

Chứng từ gốc Nhật ký chứng từ

số 9

Bảng tính và phân

bổ khấu hao TSCĐ

Sổ chi tiết TSCĐ

Ghi chú:

Ghi cuối tháng

Ghi hàng ngày Quan hệ đổi chiều

PHẦN II THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HẠCH TOÁN TSCĐ TẠI CÔNG TY THƯƠNG

MẠI HOÀNG ANH

I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TY THƯƠNG MẠI HOÀNG ANH

1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

Công ty Thương Mại Hoàng Anh được thành lập theo giấy phép số : 1317/GP

- UB, ngày 18/7/1994 do UBTP Hà Nội cấp - Giấy phép đăng ký kinh doanh :

051928 của UBKH Thành phố Hà Nội cấp ngày 24 / 9 / 1994

Ban đầu thành lập, Công ty Thương Mại Hoàng Anh chỉ có hơn 30 cán bộ công

nhân, hầu như chưa có đội ngũ cán bộ kỹ tuật chuyên nghành, vốn liếng cơ sở vật

chất, kỹ thuật buổi ban đầu rất nhỏ bé, hạn hẹp Là một doanh nghiệp mới được

thành lập nên Công ty gặp rất nhiều khó khăn như thiếu vốn đội ngũ cán bộ công

nhân viên chưa có tay nghề và kinh nghiệm

Nhiệm vụ của công ty là là chuyên kinh doanh và sản xuất các loại vật tư, thiết

bị phụ tùng cho ngành cung cấp nước - cấp hơi - cấp xăng dầu Công ty có tư cách

pháp nhân, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại ngân hàng Công thương Việt

Nam tại Hà Nội, thực hiện chế độ hạch toán kế toán độc lập, được phép liên doanh,

liên kết với các tổ chức kinh tế khác trong và ngoài nước trong quá trình sản xuất

kinh doanh

Trải qua hơn 7 năm hoạt động, cùng với sự phát triển chung của cả nước cũng

như của ngành, công ty đã lớn mạnh không ngừng về doanh số, cơ sở vật chất, tài

sản và nhân sự Hiện nay công ty đã tạo được vị trí vững chắc của mình từ chỗ bắt

đầu thành lập công ty chỉ có địa diểm giao dịch nhỏ trên đường Giải Phóng nay

công ty đã có một nhà máy sản xuất lớn với diện tích 20.000m2 với đầy đủ trang

thiết bị, dây chuyền sản xuất hiện đại tại tỉnh Hà Tây Nhân sự công ty phát triển từ

30 người nay lên tới 300 người, thu nhập bình quân hàng tháng theo đầu người đạt

850.000đồng/ tháng Doanh thu và nghĩa vụ nộp vào ngân sách nhà nước ngày càng

tăng

Công ty hoạt động trên phạm vi trong nước và ngoài nước, cung cấp sản phẩm cho

hầu hết các công trình cấp thoát nước lớn, các nhà máy mía đường nhà máy giấy,

các công ty lắp đặt điện nước tại các tỉnh đồng thời các sản phẩm của công ty còn

được xuất khẩu sang nước ngoài như Trung Quốc, Hàn Quốc vv ,

2 ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC QUẢN LÝ CỦA CÔNG TY

Trong thời kỳ đổi mới của nền kinh tế nhiều thành phần có sự quản lý và định

hướng của nhà nước, để nâng cao hiệu quả trong sản xuất kinh doanh, đòi hỏi tổ

chức bộ máy của công ty phải được củng cố và kiện toàn với cơ cấu đơn giản, hiệu

quả cao Mặt khác để mở rộng sản xuất kinh doanh của công ty, buộc công ty phải

có một bộ máy quản lý hợp lý

Từ những yêu cầu và đòi hỏi như vậy Công ty đã cố gắng điều chỉnh và kiện toàn

cơ cấu tổ chức, các lực lượng lao động, sắp xếp được hợp lý theo từng công việc

phù hợp với trình độ của mỗi người

Cơ cấu tổ chức của Công ty Thương Mại Hoàng Anh:

Đứng đầu công ty là giám đốc công ty, giám đốc là người đại diện cho

quyền lợi và nghĩa vụ của toàn thể công ty trước pháp luật Giám đốc chịu trách

nhiệm chung về tình hình sản xuất kinh doanh của công ty, trực tiếp phụ trách

khâu tổ chức, lao động, kế hoạch, tài chính kế toán Giám đốc là người quyết

định mọi phương thức kinh doanh, hoạt động của công ty

Các phòng chức năng thực hiện các chức năng chính của mình đồng thời là bộ

phận tham mưu giúp ban giám đốc điều hành quản lý toàn bộ hoạt động sản

xuất kinh doanh

1 ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC BỘ MÁY KẾ TOÁN VÀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN

CỦA CÔNG TY

3.1- Bộ máy kế toán

Công ty Thương Mại Hoàng Anh là một doanh nghiệp tư nhân, thực hiện chế độ

hạch toán kinh tế độc lập và áp dụng mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung

Trong số các phòng ban chức năng thuộc bộ máy quản lý của công ty Phòng tài

chính kế toán có vị trí trung tâm quan trọng, nó đảm bảo tài chính, giám sát toàn

bộ quá trình kinh doanh và tính toán kết quả kinh doanh, tham mưu cho giám

đốc về mặt của quá trình kinh doanh Tất cả các công tác kế toán như thu nhận

chứng từ, hạch toán, lập báo cáo kế toán, phân tích hoạt động kinh tế đều do

phòng kế toán đảm nhận

SƠ ĐỒ BỘ MÁY KẾ TOÁN

* Đứng đầu bộ máy kế toán là kế toán trưởng, là người phụ trách và quản lý

chung về toàn bộ tài chính, phân công công tác cho từng phần hành kế toán của

công ty, có nhiệm vụ tham mưu cho giám đốc về mọi mặt trong quản lý hoạt động

tài chính

* Kế toán tổng hợp kiêm kế toán thuế là người có trách nhiệm giúp việc cho

kế toán trưởng, có nhiệm vụ kiểm tra, đối chiếu làm các báo cáo tổng hợp theo

Kế toán tiền lương kiêm kế toán vật tư, CCDC,TSCĐ

Kế toán tổng

hợp kiêm kế

toán thuế

Kế toán thanh toán kiêm kế toán tập hợp chi phí

Thủ quỹ kiêm kế toán ngân hàng

Kế toán trưởng

định kỳ theo yêu cầu quản lý và Bộ Tài chính quy định,phản ánh giá thành tiêu

thụ, lỗ lãi và tổng kết tài sản, đồng thời theo dõi các khoản thuế

* Kế toán thanh toán kiêm kế toán tập hợp chi phí

Có nhiệm vụ theo dõi thu chi tiền mặt, tiền gửi, thanh toán công nợ, tạm ứng và

phản ánh kịp thời chính xác theo từng đối tưọng, từng khoản thanh toán Đồng

thời có nhiệm vụ xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất để tập hợp chi phí

sản xuất theo từng dối tượng cụ thể

• Kế toán tiền lương kiêm kế toán vật tư, CCDC, TSCĐ :

- Về tiền lương

Có nhiệm vụ chấm công, ghi rõ ngày công làm việc, nghỉ việc của từng cán bộ

công nhân viên, đảm bảo chấp hành chế độ đối với lao động, cung cấp thông tin

về sử dụng lao động, về chi phí tiền lương và các khoản trích nộp bảo hiểm

Cuối kỳ tổng hợp thời gian lao động và tính lương, thực hiện các khoản nộp bảo

hiểm cho từng bộ phận trong công ty

- Về vật tư : Phản ánh tình hình hiện có, biến động từng loại vật liệu và toàn bộ

vật liệu Chấp hành đầy đủ thủ tục về nhập xuất, bảo quản vật liệu Nắm vững

phương pháp tính giá vật liệu và phân bổ vật liệu cho các đôid tượng sử dụng

vật liệu Hàng tháng lập bảng kê tổng hợp nhập xuất tồn vật liệu đảm bảo đúng

khớp với chi tiết và tổng hợp với thẻ kho, cuối kỳ lập báo cáo kiểm kê

- Về công cụ dụng cụ, tài sản cố định: Theo dõi vào sổ sách tình hình tài sản phát

sinh trong tháng, quý năm

• Thủ quỹ kiêm kế toán nhân hàng có nhiệm vụ thu chi tiền mặt, vào sổ quỹ

hàng ngày cuối ngày phải báo cáo số tiền tồn két cho Giám đốc Đồng thời

có nhiệm vụ giao dịch với ngân hàng theo dõi tiền mạt và tiền gửi ngân hàng

làm thủ tục, lập phiếu chi, ghi séc, uỷ nhiệm chi