Mục tiêu 1.Về kiến thức: - Nêu được khi dòng điện đi qua một vật dẫn thì làm cho vật dẫn nóng lên.. Làm cách nào biết được có dòng điện chạy qua vật dẫn kim loại, bóng đèn, quạt điện…?.
Trang 1Trường THCS Giục Tượng Tuần 25
Bài 22 TÁC DỤNG NHIỆT VÀ TÁC DỤNG PHÁT SÁNG
CỦA DÒNG ĐIỆN
I Mục tiêu
1.Về kiến thức:
- Nêu được khi dòng điện đi qua một vật dẫn thì làm cho vật dẫn nóng lên
2.Về kĩ năng:
- Kể tên được 5 dụng cụ điện sử dụng tác dụng nhiệt của dòng điện
- Nhận biết đèn LED chỉ cho dòng điện chạy qua theo 1 chiều
3.Về thái độ
- Cẩn thận, tỉ mỉ, tích cực trong quá trình xây dựng bài
II.Chuẩn bị
1 Giáo viên:
- Nguồn điện 6V - Công tắc - Cầu chì
- Dây sắt mảnh dài - Nhiều mảnh giấy nhỏ - Dây nối
- Mỗi nhóm HS: nguồn pin, công tắc, đèn LED, dây nối
2 Học sinh:
- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài 22
III Tiến trình bài dạy
1 Kiểm tra bài cũ : (5’)
- Căn cứ vào đâu để lắp mạch điện theo yêu cầu? (3đ)
- Chiều dòng điện trong mạch được quy ước như thế nào?(3đ)
- Vẽ sơ đồ mạch điện cho mạch hình 21.1, 21.2 SBT (4đ)
2 Bài mới
- GV nêu vấn đề: Ta đã biết dòng điện chạy qua vật dẫn kim loại do các hạt mang điện nào tạo thành Vậy ta có trông thấy các electron dịch chuyển trong vật dẫn không? Làm cách nào biết được có dòng điện chạy qua vật dẫn kim loại, bóng đèn, quạt điện…? Bài học hôm nay và bài sau sẽ cung cấp cho chúng ta biết một số tác dụng của dòng điện để nhận biết có dòng điện
Hoạt động 1 : Tìm hiểu tác
dụng nhiệt của dòng điện (15’)
- Yêu cầu HS đọc và trả lời C1
- Yêu cầu HS đọc và làm theo C2
để tìm hiểu trong mạch điện, bộ
phận nào bị nóng nhiều, bộ phận
nào bị nóng ít khi có dòng điện
chạy qua? Và trả lời các câu hỏi
nêu ra ở C2
- Trong mạch chúng ta vừa lắp, khi
đèn phát sáng thì hầu như chúng ta
không cảm thấy dây dẫn bị nóng
Đọc C1 Nêu tên các dụng cụ: bóng đèn, bếp điện, mỏ hàn …
Đọc C2
HS đưa ra các dự đoán của mình
Dây tóc bóng đèn nóng lên…
Kết quả thí nghiệm: Dây dẫn bị nóng lên, các mảnh
I – Tác dụng nhiệt:
C1: Bóng đèn điện, bàn là điện, bếp điện, nồi cơm điện, mỏ hàn, ấm điện…
C2:
a) Bóng đèn nóng lên Có thể xác nhận qua cảm giác bằng tay
b) Dây tóc của bóng đèn bị đốt nóng mạnh và phát sáng
c) Dây tóc thường làm bằng Vonfram
để không bị nóng chảy
Vật dẫn điện nóng lên khi có dòng
Trang 2lên Vậy khi dòng điện chạy qua
một dây dẫn kim loại có làm cho
dây nóng lên hay không?
- Lắp mạch điện như hình
22.2SGK và biểu diễn cho HS
xem Yêu cầu HS nhận xét kết quả
thí nghiệm, trả lời các câu hỏi ở
C3
- Yêu cầu HS rút ra kết luận chung
về tác dụng nhiệt của dòng điện
- Yêu cầu HS xem bảng nhiệt
độ nóng chảy của một số chất
và trả lời C4
THNL:
-Để bóng đèn sợi đốt phát sáng
được thì phải mất một phần năng
lượng điện để đốt nóng bộ phận
dây tóc đến nhiệt độ cao Vậy để
tiết kiệm năng lượng điện người ta
đã dùng đèn ống Nhờ có cơ chế
đặc biết chất bột phủ bên trong đèn
ống phát sáng Đèn này nóng lên
ít nên tiêu thụ năng lượng điện ít
hơn so với bóng đèn sợi đốt Ngày
nay người ta vẫn không ngừng
nghiên cứu và chế tạo ra các loại
đèn tiêu thụ ít năng lượng điện hơn
nữa như đèn compac,đèn L.E.D
-Để giảm tác dụng nhiệt , cách đơn
giản nhất là làm dây dẫn bằng vật
liệu dẫn điện tốt Việc sử dụng
nhiều kim loại để làm vật liệu dẫn
điện dẫn đến cạn kiệt tài nguyên
thiên nhiên Ngày nay người ta có
gắng chế tạo ra vật liệu siêu dẫn để
giảm thiểu tối đa năng lượng hao
phí do tỏa nhiệt nhằm sử dụng
năng lượng hiệu quả và bền vững
Hoạt động 2 : Tìm hiểu tác
dụng phát sáng của dòng điện
(15’)
Khi nào thì dây tóc bóng đèn phát
sáng?
giấy bị cháy và rơi xuống
Nêu nhận xét từ kết quả thí nghiệm quan sát đựơc
Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn thành kết
luận.: nóng lên;
nhiệt độ , phát sáng.
Quan sát bảng nhiệt độ nóng chảy của một số chất, tìm cách trả lời C4
Lắng nghe
Khi nhiệt độ của dây tóc bóng đèn tăng cao
điện chạy qua.
C3
a) Các mảnh giấy bị cháy đứt và rơi xuống
b) Dòng điện làm dây AB nóng lên
Kết luận:
Khi có dòng điện chạy qua, các vật
dẫn bị nóng lên.
Dòng điện chạy qua dây tóc bóng
đèn làm dây tóc nóng tới nhiệt độ cao
và phát sáng.
C4:
Khi đó cầu chì bị nóng lên và đứt Mạch bị hở, tránh hư hại các thiết bị
II – Tác dụng phát sáng:
1 Bóng đèn bút thử điện:
C5: Hai đầu dây trong bóng đèn bút
thử điện tách rời nhau
C6: Đèn bút thử điện sáng do chất khí
Trang 3 Vậy có một số vật dẫn khi bị
nóng lên nhiệt độ cao thì phát
sáng Nhưng vẫn có một số đèn
phát sáng khi có dòng điện chạy
qua thì nhiệt độ không tăng nhiều
- GV biểu diễn thí nghiệm sử dụng
bút thử điện cắm vào ổ điện
Y/c trả lời C5, C6
- Yêu cầu HS rút ra kết luận
THMT
- Nguyên nhân gây ra tác dụng
nhiệt của dòng điện là do các vật
dẫn có điện trở Tác dụng nhiệt có
thể có lợi, có thể có hại
- Để làm giảm tác dụng nhiệt, cách
đơn giản là làm dây dẫn bằng chất
có điện trở suất nhỏ Việc sử dụng
nhiều kim loại làm vật liệu dẫn
điện dẫn đến việc làm cạn kiệt tài
nguyên thiên nhiên Ngày nay
người ta đang cố gắng sử dụng vật
liệu siêu dẫn (có điện trở suất bằng
không) trong đời sống và kỉ thuật
- Hướng dẫn HS nối 2 đầu dây của
đèn LED với 2 cực của nguồn
điện, thay đổi đầu thích hợp cho
đến khi đèn phát sáng
- Yêu cầu HS thảo luận hoàn
thành câu kết luận
THMT
Sử dụng điôt trong thắp sáng sẽ
góp phần làm giảm tác dụng
nhiệt của dòng điện, nâng cao
hiệu suất sử dụng điện
Hoạt động 3: Vận dụng (8’)
- Yêu cầu HS đọc và trả lời C8
- Yêu cầu các nhóm thảo luận,
thực hiện thí nghiệm trả lời C9
Lắng nghe
Quan sát thí nghiệm,
trả lời C5 và C6
Tìm từ thích hợp điền vào
chỗ trống: phát sáng.
Nghe
Quan sát, lắng nghe
Điển từ: một chiều
Đọc C8 và trả lời : E
Đọc , Thảo luận nhóm
Trả lời C9
ở giữa 2 đầu dây phát sáng
Kết luận:
Dòng điện chạy qua chất khí trong bóng đèn của bút thử điện là chất khí
này phát sáng.
2 Đèn điôt phát quang (đèn LED):
C7:
Đèn LED sáng khi bản kim loại nhỏ nối với cực dương của pin, bản kim loại to nối với cực âm
Kết luận:
Đèn điôt phát quang chỉ cho dòng điện
đi qua theo một chiều nhất định và khi
đó đèn sáng
III – Vận dụng:
C8: E Không có trường hợp nào C9:
Nối bản kim loại nhỏ với cực A của nguồn Nếu đèn sáng thì cực A là cực dương, ngược lại, đèn không sáng thì cực A là cực âm của nguồn
Trang 43/.Củng cố: (2’)
- Hãy nêu các tác dụng của dòng điện đã được học? Tác dụng nhiệt, tác dụng phát sáng.
-Tác dụng nhiệt của dòng điện là gì? Nóng lên và phát sáng.
-Đi ốt phát quang có đặc điểm gì? Chỉ cho dòng điện chạy qua nó theo 1 chiều
- Yêu cầu HS đọc ghi nhớ
-Y/c: Đọc phần “có thể em chưa biết “
4/.Hướng dẫn về nhà:
- Học thụôc bài và phần ghi nhớ
- Làm BT 22.1->22.3 trong SBT
- Xem trước bài học mới
5/ Bổ sung