nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"

nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"nâng cao năng lực cho nhân viên CTXH trong việc Quản lý ca " năng động nhóm"

Dự án “Nâng cao năng lực cho Nhân viên Xã hội Cơ sở ở TP.HCM”

NĂNG ĐỘNG NHÓM

Chân thành cảm ơn Tổ chức Dịch vụ Gia đình và Cộng đồng Quốc tế (CFSI) đã hỗ trợ Dự án “Nâng cao năng lực cho NVCTXH cơ sở ở TP.HCM” ấn hành tập tài liệu này.

Chân thành cảm ơn Tổ chức Dịch vụ Gia đình và Cộng đồng Quốc tế (CFSI) đã hỗ trợ Dự án “Nâng cao năng lực cho NVCTXH cơ sở ở TP.HCM” ấn hành tập tài liệu này.

Trung tâm Nghiên cứu - Tư vấn CTXH & PTHÂN CHủĐ

Dự án “Nâng cao năng lực cho Nhân viên Xã hội Cơ sở ở TP.HCM”

QUẢN LÝ CA

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

ĐỀ CƯƠNG 2

I.TÊN CHỦ ĐỀ: “QUẢN LÝ CA” 3

II.MÔ TẢ CHỦ ĐỀ 3

III.MỤC TIÊU GIẢNG DẠY 3

IV.THỜI GIAN GIẢNG DẠY: 2 ngày 3

V.NỘI DUNG CHỦ ĐỀ 3

VI.PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY 4

VII.YÊU CẦU HỌC TẬP 4

TÀI LIỆU PHÁT 5

Bài 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUẢN LÝ CA 6

Bài 2: TIẾN TRÌNH QUẢN LÝ CA 9

Bài 3: CÁC KỸ NĂNG CƠ BẢN 22

TRONG QUẢN LÝ CA 22

I.KỸ NĂNG LIÊN KẾT 22

II.KỸ NĂNG ĐIỀU PHỐI NGUỒN LỰC 23

III.KỸ NĂNG LƯU TRỮ THÔNG TIN VÀ LẬP HỒ SƠ 24

BÀI ĐỌC THÊM 27

PHỤ LỤC 29

ĐỀ CƯƠNG

I TÊN CHỦ ĐỀ: “QUẢN LÝ CA”

II MÔ TẢ CHỦ ĐỀ

Chủ đề này nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng cơ bản, kỹ năng làm việc với nhóm đangành và những nguyên lý chung trong quản lý ca Việc trình bày và thảo luận các nội dungcủa chủ đề được đặt trong bối cảnh văn hóa - xã hội của Việt Nam

III MỤC TIÊU GIẢNG DẠY

Sau khi kết thúc việc học tập học phần này, người học có thể:

 Kỹ năng lập hồ sơ quản lý ca, kỹ năng lưu trữ thông tin

 Kỹ năng liên kết xây dựng nhóm đa ngành nhằm hỗ trợ Thân chủ (TC)được tốt hơn

 Kỹ năng liên kết và điều phối các nguồn lực

- Về thái độ:

 Tạo mối quan hệ tin tưởng giữa Nhân viên công tác xã hội (NVCTXH) vàTC

 Tôn trọng và bảo mật các thông tin riêng tư của TC

IV THỜI GIAN GIẢNG DẠY: 2 ngày

V NỘI DUNG CHỦ ĐỀ

1 Khái niệm quản lý ca và các khái niệm liên quan

2 So sánh quản lý ca và công tác xã hội (CTXH cá nhân)

3 Nguyên tắc của quản lý ca

Bài 2: Tiến trình quản lý ca: Bao gồm 6 bước

1 Bước 1: Tiếp nhận ca

2 Bước 2: Đánh giá nhu cầu thân chủ, đánh giá nhanh và đánh giá chi tiết Giới thiệu một số công cụ dùng để thu thập thông tin và đánh giá nhu cầucủa TC

3 Bước 3: Xây dựng kế hoạch can thiệp Hội chuẩn ca, kỹ năng làm việc với nhóm đa ngành

4 Bước 4: Triển khai kế hoạch can thiệp

5 Bước 5: Giám sát và lượng giá

6 Bước 6: Kết thúc ca (kết thúc ca hoặc kết luận là không kết thúc)

Bài 3: Các kỹ năng cơ bản trong quản lý ca

1 Kỹ năng liên kết

2 Kỹ năng điều phối

3 Kỹ năng lưu trữ thông tin và lập hồ sơ

VI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

- Trình bày trường hợp điển cứu, thẻ màu

- Thảo luận nhóm - sắm vai - kể chuyện

- Thực hành các kỹ năng giao tiếp, sơ đồ phả hệ, sơ đồ sinh thái, cách lập hồ sơ vàlưu trữ thông tin TC

VII YÊU CẦU HỌC TẬP

- Tham dự lớp đầy đủ

- Tham gia thảo luận nhóm tích cực

- Tham gia phân tích các trường hợp điển cứu

- Chia sẻ kinh nghiệm

- Đọc thêm tài liệu

VIII TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Đỗ Văn Bình và Phan Thị Mỹ Nhung (2011) Quản lý ca Tài liệu của SDRC lưu

hành nội bộ

[2] Nguyễn Thị Ngọc Bích và Đoàn Tâm Đan (2009) Công tác xã hội với cá nhân.

Tài liệu của SDRC lưu hành nội bộ

[3] HSC, Multidisciplinary working, A frame work for pracitic in Wales, 2011

[4] Dự án Cầu Vòng (2009-2012) Quản lý ca trong thực hành CTXH với trẻ em 2012 [5] Module 3 CTXH cá nhân và gia đình ULSA

TÀI LIỆU PHÁT

Bài 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUẢN LÝ CA

1 Khái niệm về quản lý ca

Quản lý trường hợp còn được gọi là quản lý ca (tiếng Anh là Case managment)

Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý ca Sau đây là một số khái niệm về quản

lý ca

- Quản lý ca là sự điều phối các dịch vụ và trong quá trình này NVCTXH làmviệc với TC để xác định dịch vụ cần thiết, tổ chức và theo dõi sự chuyển giaocác dịch vụ đó tới TC có hiệu quả (SW Practice, 1995)

- Hiệp hội Công tác xã hội Thế giới định nghĩa quản lý ca là sự điều phối mangtính chuyên nghiệp các dịch vụ xã hội và dịch vụ khác nhằm giúp cá nhân/giađình đáp ứng nhu cầu được bảo vệ hay chăm sóc (lâu dài)

- Hiệp hội Các nhà quản lý ca của Mỹ năm 2007 điều chỉnh khái niệm về quản

lý ca như sau: Quản lý ca là quá trình tương tác, điều phối bao gồm các hoạtđộng đánh giá, lên kế hoạch, tổ chức điều động và biện hộ về chính sách/ quanđiểm và dịch vụ, nguồn lực nhằm đáp ứng nhu cầu của TC sao cho sự cungcấp dịch vụ tới cá nhân có hiệu quả với chi phí giảm và có chất lượng

Từ những khái niệm trên có thể đưa ra đặc điểm của hoạt động quản lý ca như sau:

- Quản lý ca là tiến trình tương tác nhằm trợ giúp TC đáp ứng nhu cầu, giảiquyết vấn đề Ca ở đây là trường hợp cụ thể của một cá nhân cần can thiệp

- Tiến trình này bao gồm các hoạt động đánh giá nhu cầu của thân chủ, lên kếhoạch trợ giúp từ đó tìm kiếm, kết nối và điều phối các dịch vụ, nguồn lực đểchuyển giao tới TC, giúp họ đáp ứng nhu cầu, giải quyết vấn đề một cách cóhiệu quả

- Đây là hoạt động đòi hỏi tính chuyên môn vì vậy người làm quản lý ca cần cókiến thức chuyên môn CTXH cũng như kiến thức nền tảng về hành vi conngười, gia đình và kiến thức xã hội khác Người làm quản lý ca thường là đạidiện cho cơ quan cung cấp dịch vụ, họ cũng là người đại diện cho TC để biện

hộ quyền lợi, huy động nguồn lực, dịch vụ cho họ Nhiệm vụ cơ bản của ngườiquản lý ca là đánh giá, liên kết, điều tiết nguồn lực và dịch vụ

- TC là cá nhân, người đang có vấn đề, họ đang có những nhu cầu cơ bảnkhông được đáp ứng, vì vậy họ cần sự trợ giúp Tuy nhiên, khi trợ giúp cho

cá nhân thì NVCTXH còn làm việc với gia đình họ, do vậy trong quản lý

ca, đối tượng can thiệp chủ yếu là cá nhân, nhưng cũng có lúc cần làm việcvới gia đình

Nói tóm lại, quản lý ca là một quá trình trợ giúp mang tính chuyên môn, bao gồm các hoạt động đánh giá nhu cầu TC (cá nhân, gia đình), xác định, kết nối và điều phối các nguồn lực, dịch vụ nhằm giúp họ tiếp cận nguồn lực để giải quyết vấn đề một cách hiệu quả

2 So sánh giữa CTXH cá nhân và Quản lý ca

- Một phương pháp trợ giúp

trong CTXH thông qua mối quan hệ

tương tác trực tiếp 1-1

- Đối tượng trợ giúp là cá nhân

đang có vấn đề về tâm lý, xã hội

- Mục đích: Giúp cho cá nhân

giải quyết vấn đề nảy sinh từ mối quan

hệ, từ những thay đổi với môi trường

xung quanh

- CTXH cá nhân thực hiện việc

tham vấn, trợ giúp và cung cấp dịch vụ

- Người CTXH cá nhân là người

được đào tạo chuyên môn

- Một tiến trình trợ giúp trong

CTXH thông qua mối quan hệ tươngtác trực tiếp 1-1

- Đối tượng trợ giúp là cá nhânđang có vấn đề, nhu cầu cần hỗ trợ

- Giúp cá nhân giải quyết vấn đề,đáp ứng nhu cầu theo một tiến trìnhđánh giá nhu cầu, xác định, kết nối vàđiều phối các nguồn lực, dịch vụ nhằmgiúp họ tiếp cận nguồn lực để giảiquyết vấn đề một cách hiệu quả

- QLC thực hiện theo một tiếntrình: đánh giá nhu cầu TC (cá nhân,gia đình), xác định, kết nối và điều phốicác nguồn lực, dịch vụ nhằm giúp họtiếp cận nguồn lực để giải quyết vấn đềmột cách hiệu quả

- Người QLC cũng là ngườiđược đào tạo chuyên môn

- Trong quản lý ca người ta nhấnmạnh vai trò là kết nối TC với nguồn

lực, điều tiết và biện hộ cho TC để họ

có được dịch vụ trợ giúp tốt nhất hơn

là trực tiếp cung cấp dịch vụ

Như vậy, có thể thấy người làm CTXH cá nhân và quản lý ca có những điểm rấttương đồng như đối tượng can thiệp là cá nhân và gia đình, nhiệm vụ của người trợgiúp đều có thể là người cung cấp dịch vụ (ví dụ như tham vấn), họ cũng có thể thực

hiện nối kết nguồn lực với TC Tuy nhiên, khi nói tới người quản lý ca người ta nhấn

mạnh đến vai trò là kết nối TC với nguồn lực, điều tiết và biện hộ cho TC để có dịch

vụ tốt nhất

3 Nguyên tắc trong quản lý ca

- Tin tưởng vào TC và đảm bảo mối quan hệ tin tưởng giữa TC và NVCTXH

- Quyền và trách nhiệm tự quyết định xuất phát từ TC

- Tôn trọng tính bảo mật và thông tin riêng tư do TC cung cấp

- Thái độ không phán xét đối với TC

- Các dịch vụ trợ giúp cần thích hợp với nhu cầu của TC, đảm bảo tính tiếtkiệm, hiệu quả từ nhiều khía cạnh (tài chính, thời gian…)

- Thu hút sự tham gia của TC, gia đình, cộng đồng và các nhà cung cấp dịch vụvào tiến trình quản lý ca (QLC)

Tóm tắt ý chính

Quản lý ca là một quá trình trợ giúp mang tính chuyên môn, bao gồm các hoạt

động đánh giá nhu cầu TC (cá nhân, gia đình), xác định vấn đề của thân chủ, kết

nối và điều phối các nguồn lực, dịch vụ nhằm giúp họ tiếp cận nguồn lực để giải

quyết vấn đề một cách hiệu quả

Nguyên tắc trong Quản lý ca

- Tin tưởng vào TC và đảm bảo mối quan hệ tin tưởng giữa TC và NVCTXH

- Quyền và trách nhiệm tự quyết định xuất phát từ TC

- Tôn trọng tính bảo mật và thông tin riêng tư do TC cung cấp

- Thái độ không phán xét đối với TC

- Các dịch vụ trợ giúp cần thích hợp với nhu cầu của TC, đảm bảo tính tiết

kiệm, hiệu quả từ nhiều khía cạnh (tài chính, thời gian…)

- Thu hút sự tham gia của thân chủ, gia đình, cộng đồng và các nhà cung cấp

dịch vụ vào tiến trình QLC

Bài 2: TIẾN TRÌNH QUẢN LÝ CA

Có 6 bước trong tiến trình QLC

1) Tiếp nhận ca và thiết lập mối quan hệ

2) Đánh giá khía cạnh tâm lý xã hội của TC, phân tích môi trường sinh thái, xácđịnh vấn đề của TC

3) Xây dựng kế hoạch can thiệp

4) Thực hiện kế hoạch can thiệp

5) Giám sát và lượng giá

6) Kết thúc ca

1 Bước 1: Tiếp nhận ca

Tiếp nhận ca: Khi ca được thông báo, người QLC cần tiếp nhận TC, tìm hiểu các

thông tin về TC

Khi tiếp nhận NVCTXH ghi lại và điền vào biểu mẫu những thông tin cơ bản như:

- Thông tin về người giới thiệu TC đến với người QLC

 Ai cung cấp thông tin, họ tên, địa chỉ, số điện thoại và những thông tin cần thiết khác.

- Thông tin chung về trường hợp/ca: về thời gian, địa điểm tiếp nhận ca, điện

thoại liên lạc, người tiếp nhận

- Thông tin về TC

 Tên, tuổi, địa điểm TC đang ở, giới tính

 Tên cha mẹ, hoàn cảnh gia đình

 Vấn đề của TC

 Tình trạng của TC hiện nay, những điều gì đã được trợ giúp TC

2 Bước 2: Đánh giá khía cạnh tâm lý xã hội của thân chủ

Đánh giá

- Mục đích của đánh giá là thu thập thông tin cần thiết để đánh giá những gì cầnphải thay đổi, những nguồn lực nào cần có để đem lại thay đổi, những vấn đềnào có thể xảy ra do thay đổi, cần đánh giá những thay đổi đó như thế nào…

- Đánh giá bao gồm chẩn đoán về tâm lý và xã hội và có thể bao gồm cả nhữngnhân tố y tế Những nhân tố tích cực, bao gồm tiềm năng và điểm mạnh của

TC cũng được đưa ra Đây là hoạt động đa dạng và đòi hỏi phải có sự tham giacủa nhiều người, đa ngành

Nội dung đánh giá

- Nhu cầu của TC

- Năng lực giải quyết các vấn đề của TC

- Nguồn hỗ trợ không chính thức

- Nguồn lực hỗ trợ chính thức (từ cơ quan dịch vụ an sinh)

 Đánh giá các nhu cầu cụ thể

- Nhà ở - Các hoạt động trong cuộc

sống hàng ngày

- Sức khỏe tâm thần - Giáo dục

- Mối quan hệ - xã hội

 Đánh giá khả năng hoạt động độc lập/năng lực giải quyết vấn đề

+ Đánh giá tình trạng hoạt động thể chất:

+ Đánh giá chức năng hoạt động nhận thức:

+ Đánh giá hoạt động cảm xúc+ Đánh giá hành vi

 Đánh giá nguồn lực trợ giúp không chính thức

+ Có thể bao gồm cá nhân, nhóm trong cộng đồng… có thể tham giatrợ giúp TC (ví dụ họ hàng, người nhận nuôi giúp trong cộngđồng…)

+ Cần thu thập thông tin về: họ là ai, địa chỉ, họ có mối quan hệ thế nàovới TC, họ có thể giúp đỡ ở khía cạnh nào

 Đánh giá nguồn lực trợ giúp chính thức

+ Đánh giá những tổ chức trợ giúp chính thức, chuyên nghiệp, những

cơ quan cung cấp dịch vụ xã hội chính thức

+ Cần thu thập thông tin về: đó là tổ chức nào, mục tiêu và các dịch vụ

họ cung cấp, địa chỉ, điện thoại, người chịu trách nhiệm…

 Xác định mức độ nguy cơ, tổn thương

 Xác định nhu cầu ưu tiên xếp theo thứ tự các nhu cầu

 Xác định các giải pháp thích hợp, từ đó làm cơ sở lập kế hoạch can thiệp

hỗ trợ

Ví dụ: TC (trẻ em bị/có nguy cơ bị xâm hại) thì những câu hỏi quan

trọng liên quan đến trẻ cần phải trả lời khi đánh giá sơ bộ là:

+ Theo thông tin nhận được thì trẻ có bị hoặc có khả năng bị tổn

thương trong tương lai gần hay không?

+ Theo thông tin nhận được thì các thương tổn xảy ra đối với trẻ cónghiêm trọng hoặc đe dọa đến mạng sống của trẻ hay không?

+ Nếu như môi trường chăm sóc trẻ vẫn như cũ không có gì thay đổi

thì liệu trẻ có nguy cơ tiếp tục bị tổn thương hay không?

Trong trường hợp trẻ bị tổn thương do người nào đó gây ra thì những câu hỏiquan trọng liên quan đến người chăm sóc trẻ cần phải trả lời khi đánh giá sơ bộ là:

+ Kẻ xâm hại có còn khả năng tiếp cận trẻ hay không?

+ Người chăm sóc trẻ chính hiện nay có cam kết và có đủ nguồn lựccũng như khả năng để bảo vệ trẻ trong lúc này không?

- Đánh giá chi tiết:

Đánh giá tất cả các nhu cầu của TC, khả năng đáp ứng nhu cầu của TC, việc

sử dụng hiện nay của TC về các nguồn hỗ trợ chính thức và không chính thức.Giúp TC phát hiện các tiềm năng của mình và sử dụng các tiềm năng đó Trongtiến trình QLC việc đánh giá phải thực hiện liên tục để kịp thời điều chỉnh sự hỗtrợ, sự can thiệp phù hợp giúp cho TC khắc phục những hạn chế của mình Yêucầu toàn diện của đánh giá chi tiết đòi hỏi người quản lý ca phải thu thập thông tinliên quan đến nhiều

 Cụ thể, trong bước đánh giá chi tiết người quản lý ca cố gắng khám phá vàđánh giá những điều sau đây:

 Các sự việc liên quan đến hoàn cảnh của TC như trình độ học vấn, côngviệc, sự nghiệp đã trải qua, tiền án tiền sử (nếu có) và các yếu tố khác…

 Để khám phá và đưa ra những nhận định về những điều trên, người QLC

có thể thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như từ người đưa TCđến cơ sở xã hội, TC, cha mẹ của TC, người chăm sóc trực tiếp trẻ, toàn bộgia đình hay một số thành viên trong gia đình, bạn bè của TC

 Người QLC có thể sử dụng nhiều công cụ khác nhau cho việc thu thậpthông tin và đánh giá Chẳng hạn, trong những buổi làm việc với trẻ, ngườiQLC có thể thực hiện các cuộc vấn đàm ngắn kết hợp với việc cho trẻ chơinhư cho trẻ vẽ hình, kể chuyện, nói chuyện với con rối… nhằm giúp trẻbộc lộ những thông tin cần thiết Bên cạnh đó các hồ sơ xã hội, sơ đồ sinhthái, sơ đồ thế hệ, các chẩn đoán tâm lý và giáo dục… cũng là những công

- Tầm quan trọng của sơ đồ phả hệ gia đình

 Mô phỏng sinh động về gia đình và mối quan hệ trong gia đình Đây làmối quan tâm đối với nhà can thiệp/trị liệu

 Dễ dàng thực hiện với TC, tạo nên bức tranh cấu trúc gia đình và có thểcập nhật.

 Có thể nắm bắt nhanh về gia đình và thông tin về vấn đề tiềm ẩn

 Giúp đỡ nhà can thiệp/trị liệu có thông tin, làm căn cứ chẩn đoán, lên kếhoạch về mối quan hệ của TC, kể cả liên quan tới sức khỏe và bệnh tật củahọ

 Giúp cả nhà can thiệp/trị liệu và cá nhân, gia đình thấy được “bức tranhlớn hơn” về gia đình cả quá khứ và hiện tại

- Xây dựng sơ đồ phả hệ gia đình

 Vẽ sơ đồ cấu trúc gia đình

 Mô tả bằng đồ thị mối liên hệ và những đặc điểm khác của các thànhviên khác nhau trong gia đình

 Ghi lại các thông tin gia đình

 Nhân khẩu học: độ tuổi, ngày sinh, địa điểm, nghề nghiệp, trình độ học vấn

 Chức năng: y tế, cảm giác, chức năng hành vi, sao nhãng công việc

 Các sự kiện gia đình quan trọng: Chuyển biến, thay đổi mối quan hệ, di cư,thất bại, thành công

 Mô tả các mối quan hệ xã hội trong sơ đồ phả hệ

 Xem việc các mối quan hệ đó là rất gần gũi hoặc lỏng lẻo, mâu thẫn,không thân thiết hay thân thiết, không giao tiếp hay xa lánh

- Tìm kiếm các thông tin:

Ở cấp độ cá nhân :

 Nguy cơ dễ bị tổn thương

 Điểm yếu

 Thất bại

 Các vấn đề chưa được giải quyết, buồn rầu, thất bại, chấp nhận

 Phớt lờ, kỹ năng xã hội, kỹ năng làm cha mẹ, kỹ năng khác

 Khả năng quản lý khủng hoảng

 Kỹ năng giải quyết vấn đề

- Hệ thống/ mối quan hệ:

 Gần gũi hay xa cách

 Tương tác - thân thiết hay xa lánh

 Gia đình thân mật hay lúng túng hay không tham gia

Cắt đứt, xa cách

Mọi người cùng chung 1 gia đình

K 1967

S 1969

S 1960

S 1947

M 2008

S 1970

S 1990

S

1995 S 2009

K 1990

 Người ta thường sử dụng sơ đồ sinh thái để mô hình hóa những mối quan

hệ giữa TC và nguồn lực dịch vụ trong cộng đồng Khi phát hiện ra chưa

có mối liên hệ giữa tổ chức dịch vụ cần có, NVCTXH cần tác động nhưgiới thiệu cho TC và biện hộ với đối tác, điều phối nguồn lực để TC có thểtiếp cận dịch vụ đó

Ví dụ: Trong trường hợp một người già không còn người thân thiết và mất đi

sức khỏe lao động, bà rất cần được hỗ trợ về mặt tâm lý cũng như vật chất và điều kiện khác, bà cần được giới thiệu tới trung tâm dưỡng lão hoặc thẻ bảo hiểm y tế để trợ giúp y tế, ví dụ như khám bệnh, tư vấn về chế độ ăn uống, hay điều trị thuốc, bà cũng cần được giới thiệu tới tổ chức Phi chính phủ đang làm việc trên địa bàn để được trợ giúp dinh dưỡng hoặc các tổ chức tại cộng đồng

để hỗ trợ tâm lý.

Các ký hiệu thường được sử dụng trong bản đồ sinh thái

Quan hệ thân thiếtQuan hệ tương đối tốtQuan hệ xa

Quan hệ rất xaQuan hệ mâu thuẫn

Sơ đồ sinh thái

 Thông qua sơ đồ sinh thái ta nhận thấy được các mối quan hệ có lợi cho TCtrong việc hỗ trợ các chính sách, các nguồn hỗ trợ về kinh phí đều ở rất xa.Mặt khác, các nguồn hỗ trợ về tinh thần thì lại ở rất gần với TC

 Một điều quan trọng đó là NVCTXH cần làm thế nào để cho TC nhậnđược đúng dịch vụ cần thiết và dịch vụ đó có chất lượng, do vậy cần cóđánh giá theo dõi dịch vụ Thường trong một khu vực có nhiều các chương

THÂN CHỦ

CHỊ GÁI

VÀ CON DÂU

CHÁU HỌ

HÀNG XÓM

NHÀ THỜ

MẠNH THƯỜN

G QUÂN

CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG

HỘI NGƯỜI CAO TUỔI

trình dịch vụ, nhất là ở những thành phố lớn, NVCTXH là cầu nối, là đầumối giữa TC và các dịch vụ, do vậy NVCTXH là người hiểu rõ hơn ai hết

về dịch vụ đó ai cần và cần như thế nào và nên cung cấp cho ai Do vậy,việc xây dựng bản đồ sinh thái sẽ thấy được trong cộng đồng của cá nhân

và gia đình có những nguồn lực nào và nguồn lực nào họ chưa được tiếpcận để từ đó có can thiệp kịp thời

- Đánh giá tình trạng tâm thần

 Kiểm tra tình trạng tâm thần được căn cứ vào quan sát đối với TC, cách

TC hành động, cách họ nói và họ hiện diện, họ nhận thức

 Kiểm tra chính thức thường được thực hiện bởi bác sỹ hoặc nhà tâm lýhọc, nhưng NVCTXH cũng có thể kiểm tra không chính thức thông quaquan sát và ghi lại cách TC tư duy, tình trạng cảm xúc và hành vi

 Phần nhiều trong số những kiểm tra này được thực hiện bằng cách quan sát

TC thể hiện trong các cuộc phỏng vấn và cách thức họ đưa thông tin vềbản thân và hoàn cảnh của họ

 Việc đánh giá tâm thần không được làm riêng rẽ mà lồng ghép vào trongcác hoạt động khác như phỏng vấn đánh giá NVCTXH có thể sử dụng cáccâu hỏi liên quan đến tình trạng tâm thần Cũng có thể đề nghị TC làm trắcnghiệm tâm lý để khẳng định những quan sát và cảm nhận của mình về

+ Ghi lại những hành vi của TC trong buổi phỏng vấn+ Trích nguyên văn những câu nói của họ

+ Ghi chép cẩn thận những gì quan sát được+ Đưa ra kết luận của mình

Lưu ý: Sử dụng những tính từ để mô tả TC một cách khách quan Không đưa

những ý có tính nhận xét, phán xét vào bản ghi chép Các giá trị và thành kiến củaNVCTXH không nên được thể hiện trong bản ghi chép

- Đối tượng cần đánh giá:

 Thân chủ

 Gia đình TC

 Môi trường xã hội

- Làm việc với nhóm đa ngành

Nhu cầu của TC rất khác nhau và thay đổi Điều này đòi hỏi phải các nguồnlực hỗ trợ khác nhau trong cộng đồng: chính phủ và tư nhân, chính thức và khôngchính thức, chuyên biệt và chung NVCTXH cần mang lại “sự định hướng toàndiện, nhìn nhận tất cả các khía cạnh của con người, hoàn cảnh và môi trường của

họ Người thực hành nghề là nhà soạn nhạc của nhiều dịch vụ đa dạng, một sốdịch vụ có thể do họ cung cấp, những dịch vụ khác do những người ngành nghềkhác cung cấp Các dịch vụ cho TC có thể được cung cấp bởi các nhà chuyên môn

ở các ngành khác nhau như: CTXH, tâm lý học, y tá, lão khoa, tâm lý học và y tế.NVCTXH cần có mối liên hệ hiệu quả với những chuyên gia đến từ các ngànhnghề khác nhau để phối hợp cung cấp dịch vụ cho TC

 Mục đích của hợp tác liên ngành là điều phối can thiệp để giảm nguy

cơ tổn thương đối với cá nhân và gia đình, đồng thời vẫn bảo vệ vàtôn trọng quyền và nghĩa vụ của mỗi cơ quan tổ chức tham gia cungcấp dịch vụ

 Đưa ra cơ chế “kiểm tra và cân bằng” nhằm đảm bảo lợi ích và quyềncủa TC Các cơ chế này tăng cường tính chuyên nghiệp thông qua cácbuổi họp, hội thảo khi mà các nhà chuyên môn có cơ hội thảo luận chung

về chiến lược, nguồn lực và giải pháp cho vấn đề của trường hợp/ca

3 Bước 3: Xây dựng kế hoạch can thiệp

- Mục đích xây dựng kế hoạch can thiệp

Kế hoạch can thiệp là nhằm chuẩn bị những phương án hành động khả thinhằm đối phó với những tình huống thực tế

Theo Schneider (1998), lập kế hoạch can thiệp là một chức năng quan trọngtrong quản lý ca NVCTXH cùng TC đưa ra chương trình hành động nhằm giảiquyết vấn đề, để đạt được những mục tiêu ngắn hạn và dài hạn của TC

- Xác định mục tiêu

 Việc đề ra mục tiêu là một bước quan trọng của hình thành kế hoạch dịch

vụ Mục tiêu cần được nêu cụ thể, tính thực tế, được thảo luận cùng với

TC Mục tiêu là nền tảng cho việc lập kế hoạch can thiệp Khi đề ra mụctiêu, cần kiểm tra những nguồn lực cần thiết để thực hiện kế hoạch

 Một mục tiêu tốt được xem như đáp ứng các yêu cầu sau (còn gọi là mụctiêu SMART) viết tắt của

+ Specific (Cụ thể)

+ Measurable (Có thể đo lường được) + Action-oriented (Định hướng hành động) + Realistic (Mang tính thực tế)

+ Timely (Kịp thời)

- Các hợp phần của kế hoạch can thiệp

Việc lập kế hoạch can thiệp dưới dạng văn bản với một số đặc điểm cơ bản

 Mục tiêu: NVCTXH cần xác định rõ nhu cầu của TC và đưa ra thứ tự ưu

tiên để thiết kế mục tiêu

 Nguồn lực: Những yếu tố, điều kiện gì cần có để thực hiện

 Các hoạt động cụ thể, được phân công rõ ràng cho từng người

 Thời gian cần được xác định khi nào, bao lâu

 Những khó khăn có thể gặp phải: cần chỉ ra những trở ngại và những đềxuất giải pháp thay thế

 Trợ giúp mang tính toàn diện

Dịch vụ toàn diện bao gồm lập kế hoạch cho tất cả các dịch vụ phù hợpvới TC, cả chính thức và không chính thức Vì nhu cầu của con ngườicũng đa dạng và nhiệm vụ cuả quá trình này cũng xung quanh vấn đề đó,

kế hoạch can thiệp phải mang tính lồng ghép Việc lập kế hoạch cho một

cá nhân lớn tuổi có thể bao gồm điều trị y tế, trợ giúp giao thông, dịch vụlàm nhà và thăm nom từ họ hàng

 Tiết kiệm chi phí

Nguyên tắc tiết kiệm liên quan đến cả ý thức về chi phí trong cung cấpcác dịch vụ Không nên có quá nhiều hay quá ít dịch vụ trong bản kếhoạch Cần tránh sự trùng lắp Thường thì TC nếu làm việc với hai hoặc

ba tổ chức dịch vụ cùng một lúc sẽ có những khó khăn nhất định Kếhoạch can thiệp cần phải quan tâm đến khả năng tiếp nhận của TC vàliên quan tới những yếu tố cần theo dõi như ngày và nơi hẹn, quản lýgiao thông (đi lại), và thu xếp chăm sóc trẻ Nếu liên hệ nhiều quá dịch

vụ điều này có thể làm cho TC quá tải dẫn đến họ họ nản chí liên hệ vớicác cơ quan dịch vụ Ngược lại, nếu quá ít dịch vụ được thiết kế trong kếhoạch sẽ làm cho không đủ hoạt động để trợ giúp họ

 Trao quyền cho thân chủ

Trao quyền cho TC là tạo điều kiện để TC tham gia ở mức độ tối đa vàoviệc chọn dịch vụ Việc xem xét quyền của TC có liên quan tới nguyêntắc này Trong quá trình lập kế hoạch can thiệp, TC phải được thông báo

về quyền của họ Họ có quyền đánh giá và đưa ra phản hồi về chất lượngdịch vụ Tạo điều kiện cho TC là cho họ tham gia vào quá trình lập kếhoạch can thiệp

 Đảm bảo sự khác biệt văn hóa

Sự phù hợp về văn hóa đòi hỏi kế hoạch can thiệp phải coi trọng các giátrị, chuẩn mực và ngôn ngữ của TC

 Đảm bảo tính liên tục của chăm sóc

Nguyên tắc liên tục chăm sóc áp dụng với việc cung cấp dịch vụ trên cơ

sở dài hạn, không xác định thời gian Giả định của nguyên tắc liên tụcchăm sóc, hay lập kế hoạch dài hạn như chúng ta đã thấy ở phần trước làthường không có giải pháp cuối cùng nào cho điều kiện của TC, nhưtrong trường hợp người già yếu, trẻ em mồ côi, người bị bệnh tâm thầnkinh niên Theo đó, kế hoạch can thiệp phải hướng tới việc cung cấp dịch

vụ trên cơ sở mở, lâu dài để xử lý những tình huống cụ thể cản trở hoạtđộng của TC

- Đối tượng tham gia lập kế hoạch bao gồm:

 NVCTXH đóng vai trò nòng cốt, là người chịu trách nhiệm chính trongcông tác lập kế hoạch Nó thể hiện ở hai khía cạnh: một mặt, NVCTXH

là người phác thảo kế hoạch sơ lược dựa trên các thông tin thu thập vàphân tích qua các công cụ đánh giá; mặt khác, NVCTXH điều phối sựtham gia của các thành viên khác để cùng đề xuất các phương án canthiệp cho kế hoạch NVCTXH cũng chính là người tổ chức thảo luậnchọn lọc phương án hành động

 TC và những người thân của TC, với tiêu chí tôn trọng và đề cao mọinăng lực của TC, vì thế chính mỗi TC cũng được coi là thành phần thamgia lập kế hoạch

 Cuối cùng là các đối tác có liên quan (cơ quan ban ngành liên quan, các

tổ chức Phi chính phủ, các trung tâm xã hội…) cung cấp thông tin vềchính sách của cơ sở mình, để hỗ trợ NVCTXH lập kế hoạch hành độngphù hợp

em, NVCTXH làm CTXH, bác sỹ nhi và những người khác phục vụ trẻ em

- Ví dụ trong trường hợp trẻ bị lạm dụng, hội thảo ca với sự tham gia của cácnhà chuyên môn sẽ được tổ chức Hội thảo trường hợp đa ngành này là nơi cácchuyên gia trực tiếp tham gia cùng với trẻ, gia đình của trẻ, để chia sẻ kiếnthức, thông tin về trẻ Mục tiêu của hội thảo là:

 Phân tích nguy cơ và khuyến nghị hành động liên quan đến lập kế hoạch

an sinh của trẻ và gia đình, tôn trọng nghĩa vụ luật pháp của cá nhân cácthành viên

 Hội thảo có thể xem xét các vấn đề sau+ Mức độ nguy cơ

+ Kế hoạch an sinh để bảo vệ trẻ như là: đưa trẻ về sống với chamẹ/người giám hộ hay sống ở nhà họ hàng hoặc đưa trẻ ra khỏi nhà

và để ở tại nhà nuôi dưỡng, nhà cho trẻ em Hội thảo có thể xem xétnhững vấn đề sau

+ Thái độ của cha mẹ đối với quyết định chăm sóc thay thế cho con của họ+ Mức độ rủi ro đối với những trẻ khác trong gia đình

+ Nhu cầu của những thành viên khác trong gia đình

4 Bước 4: Thực hiện kế hoạch can thiệp

Mục đích

Nhằm hiện thực hóa kế hoạch can thiệp đã được xây dựng, mục đích cao nhất làtrực tiếp can thiệp vào trường hợp của TC, giải quyết triệt để vấn đề TC gặp phải

Thành phần tham gia thực hiện

- Trong giai đoạn này NVCTXH cùng TC triển khai các hoạt động được đưa ratrong kế hoạch

- Các bước thực hiện kế hoạch can thiệp:

 Liên kết và xây dựng cam kết giữa nhân NVCTXH và các hệ thốngchính thức

 Cung cấp các dịch vụ xã hội phù hợp với từng giai đoạn trong kế hoạch

 Thường xuyên theo dõi và lượng giá để có những điều chỉnh kịp thời

Lưu ý: Khi triển khai cần chú ý những tình huống thực tế để ứng dụng kế hoạch

linh hoạt, có sự điều chỉnh kế hoạch phù hợp Những điều chỉnh về thời gian củamột số hoạt động cụ thể khá phổ biến do chúng ta không thể lường trước mọi tìnhhuống phát sinh

5 Bước 5: Giám sát và lượng giá

Một nhiệm vụ quan trọng của NVCTXH trong giai đoạn này là giám sát các hoạtđộng dịch vụ có diễn ra theo như kế hoạch không, để từ đó có tác động thúc đẩy

Khái niệm giám sát

- Giám sát là việc đánh giá liên tục sự tham gia của TC và dịch vụ mà họđược cung cấp Mục tiêu của giám sát là để đảm bảo dịch vụ được triển khai

và đáp ứng có hiệu quả cho TC Giám sát còn giúp cho phòng ngừa và ứngphó nhanh với những sự cố có thể xảy ra trong quá trình trợ giúp Đôi khi,

nó có tác dụng giúp cho can thiệp kịp thời và TC không rơi vào tình trạngkhủng hoảng

- Giám sát được thực hiện như sau:

 Trao đổi với TC thường xuyên để xem xét sự tiến bộ ở TC cũng như xácđịnh chất lượng dịch vụ, tìm hiểu xem TC có hài lòng với dịch vụ hay