11 dinh duong trong du phong va dieu tri LX PGS TS le bach mai

Khẩu phần: cung cấp chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình tạo xương, duy trì và phục hồi xương Protein Vit: D, C, K Chất khoáng: Ca, P,... Yếu tố không thay đổi được:Tuổi Tình trạng

Dinh dưỡng trong dự phịng và gĩp phần

điều trị Lỗng xương

PGs.Ts Bs Lê Bạch Mai

Phĩ Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia

Nội dung

Khẩu phần canxi Yếu tố ảnh hưởng

1 Dinh dưỡng và quá trình cốt hóa

Dinh dưỡng

và quá trình cốt hóa

Khẩu phần: cung cấp chất dinh

dưỡng cần thiết cho quá trình tạo xương, duy trì và phục hồi xương

Protein

Vit: D, C, K

Chất khoáng: Ca, P,

Tổ chức xương là nguồn dự trữ

Ca, P – yếu tố quyết định sức mạnh của xương

Yếu tố không thay đổi được:

Tuổi

Tình trạng mãn kinh

Yếu tố di truyền và gen

Yếu tố có thể thay đổi được:

Khẩu phần calci

Vitamin D

Ít hoạt động thể lực

Cân nặng

Một số thuốc tránh thai và corticoid.

Yếu tố liên quan LX

1 Cung cấp đủ lượng canxi hàng ngày theo

nhu cầu đảm bảo cho sự tạo thành khối

xương đã được “mã hóa” về di truyền (kéo dài tới 25 -30 tuổi).

2 Duy trì khối lượng xương đã đạt được

Khối lượng xương giảm: 15% do thiếu oestrogen

16% do thiếu canxi và vitamin D

Dinh dưỡng calci

Chế độ dinh dưỡng canxi hợp lý

trình cốt hóa hoàn thiện hơn,

giảm bớt các nguy cơ liên

quan đến thời kỳ mãn kinh vì

thiếu oestrogen

2 Chế độ ăn và bệnh loãng xương

Khẩu phần canxi Yếu tố ảnh hưởng

2.1 Khẩu phần calci

và mức đáp ứng nhu cầu

NHU CAÀU

Calci

Nhu cầu Calci (2007)

<6 tháng 300mg/ngày 4-6 tuổi 600 mg/ngày

6-11 tháng 400mg/ngày 7-9 tuổi 700 mg/ngày

1-3 tuổi 500mg/ngày 10-18 tuổi 1000 mg/ngày

>50 tuổi 1000 mg/ngày 19-49 tuổi 700mg/ngày

Đảm bảo nhu cầu canxi

Nhu cầu canxi khác nhau theo từng lứa tuổi:

Bộ xương người lúc SS có ≈ 25g canxi NTT: 1.000 đến 1.200g.

Canxi bị tiêu hao hàng ngày qua da, mồ hôi, cũng như qua đường tiêu hóa, qua nước tiểu

và các hệ bài tiết, không có quá trình tái hấp thu trở lại.

Khẩu phần canxi thấp ảnh hưởng đến sự phát triển chiều dài và bề rộng của xương, làm xương mỏng và thưa hơn, giảm mật độ xương, khiến xương giòn và dễ gãy.

Tỉ lệ Calci trong cơ thể:

Khoảng 1.6%

Có 1100g calci/người 70kg

99% lượng Canxi là ở xương răng 1% nằm trong tổ hợp mô mềm và dịch thể.

Bình thường, nồng độ Canxi luôn được cân bằng, là

một yếu tố quan trọng đối với sức khoẻ cơ thể

Nguồn cung cấp Calci của cơ thể

• Từ bữa ăn : 500 mg/ngày

• Từ các thực phẩm tăng cường Calci ?

• Từ uống calci bổ sung ?

• Khi lượng canxi trong máu quá thấp, cơ thể lấy canxi từ xương Canxi được mượn từ xương này thường không được bù đắp sau đó từ thức ăn

Kịp thời?

Thường xuyên?

Can xi - Cung cấp bằng cách nào?

1 Sử dụng những thực phẩm giàu canxi như:

sữa bò, phomát, sữa chua, đậu nành, bánh mỳ Các loại rau xanh (rau cải, rau bó xôi…),

Đậu khô, Trái cây (nhất là trái cây có múi như bưởi, cam) Các loại thức ăn nhiều đạm (cá hộp, thịt, sò, ốc), -

n g s ữ a h ằ n g n g à y đ ể n g ă n n g ừ a l o ã n g x ư

Can xi - Cung cấp bằng cách nào?

2 Các thực phẩm tăng cường Calci

3 Các sản phẩm bổ sung canxi.

Giá trị calci trong khẩu phần

Mức đáp ứng nhu cầu Calci của khẩu phần (%)

2.2 Yếu tố ảnh hưởng đến giá trị

Khẩu phần calci

Nội dung

Thói quen ăn uống ảnh hưởng đến

giá trị Khẩu phần calci

Tăng protein không đồng hành với tăng Calci

Nguồn calci giá trị sinh học cao còn hạn chế (sữa)

Xu hướng tăng sử dụng nước ngọt có gaz

Thói quen ăn mặn

Ít yếu tố gây kiềm

Protein của khẩu phần

TE 2010

Mg/Ca? Vit D?

Diễn biến tiêu thụ thịt

TE 2010

Nguồn Calci từ cá và thủy sản

Diễn biến tiêu thụ cá và thủy sản

TE 2010

Diễn biến mức tiêu thụ đậu phụ

25g protein đậu nành/ngày

ThÞt tr¾ng

Nguồn Calci từ Sữa và chế phẩm

Diến biến tiêu thụ sữa

Tiêu thụ sữa ë trÎ em 25-60 th¸ng naêm 2010

Tăng trưởng chiều cao

Phòng chống LX

Uống Coca cola

Giảm mật độ xương

Những phụ nữ uống cola

thường xuyên có nguy cơ

bị giảm mật độ xương vùng

xương chậu và tăng nguy

cơ mắc bệnh loãng xương

Tiêu thụ rượu

ĐT YTQG 2001-2002: có 46% nam và 1,9 % nữ có uống rượu hàng tuần

 Theo ĐT 2005 của Viện CLCSYT trên 7 vùng

sinh thái, tỷ lệ lạm dụng rượu là 18%

• 25% nam giới và 4% nữ giới phải nhập viện

vì gãy xương chi dưới là những người nghiện rượu

• Tỷ lệ gãy xương trong nhóm nghiện rượu

cao gấp 4 lần so với nhóm chứng.

• Nghiện rượu làm tăng tỷ lệ tai nạn và té ngã

lên tới 17-77%.

• Chứng nghiện rượu được coi là nguyên

nhân gây loãng xương ở nam giới trong 36% các trường hợp.

17-Lạm dụng rượu

Giảm mật độ xương

Không nên ăn mặn

Mục tiêu của chúng ta: Bình thường < 5g muối

Có THA < 4g muối

Diễn biến mức tiêu thụ rau, quả

(1985 – 2010)

214

171 180 190

50 100 150 200 250

Ít hoạt động thể chất

Kết quả điều tra STEPS quốc gia năm 2009

Tỷ lệ ít hoạt động thể chất phân theo giới và khu vực

(Low: <600 MET-mins per week)

Ai đang hoạt động thể lực

Như thế nào là hoạt động thể chất?

Dinh dưỡng vit D

và loãng xương

Vitamin D tồn tại dưới 2 dạng:

cholecalciferol (D3) từ nguồn ĐV

ergocalciferol (D2), ergosterol ở TV

Nhu cầu vit D (mcg/ngày)

Tuổi Nhu cầu

SS - 50 tuổi 5

50-60 tuổi 10

>60 tuổi 15

Nguồn vit D

1 Nguồn gốc vitamin D : có 2 nguồn

- Ngoại sinh : do thức ăn cung cấp rất ít chỉ

khoảng 20 – 40UI/ ngày

Thực phẩm có vitamin D : sữa mẹ: < 50UI/lit Sữa bò : 10UI/lit, dầu gan cá, lòng đỏ trứng

Nguồn vit D

• Vit D trong khẩu phần ăn được hấp thu ở ruột non

• Tổng hợp Khi da được tiếp xúc với tia cực tím (ánh sáng mặt trời) thì 7- dehydrocholesterol ở trong da sẽ chuyển đổi thành provitamin D3 vitamin D3 dưới tác động của nhiệt độ Quá trình này mất khoảng 3 ngày với người

bình thường

Provitamin D3, rất nhạy cảm với ánh sáng và bị biến đổi thành chất không có tác dụng sinh học là lumisterol và tachysterol Điều này có thể giải thích là khi tắm nắng

trong thời gian dài vẫn không bị ngộ độc vitamin D

Hậu quả thiếu Vit D

Khi thiếu VTM D thu Ca ruột

Hormon cân giáp hấp thu Phôtpho ở

ông thận RL chức năng TK thực vật

Huy động Ca X-ơng máu Hậu quả: Cũi xương, Loóng xương, góy xương

Loãng xương

Một số chương trình can thiệp

Chương trình Hiệu quả can thiệp

Vitamin A Giảm 23% tỷ lệ tử vong TE<5 tuổi

Giảm 70% tỷ lệ mù lòa

Giảm 27% tỷ lệ tiêu chảy trẻ em

trẻ sơ sinh

Chương trình can thiệp mới

trong tương lai

Calci?

Vit D?

• Ngay từ lúc nhỏ, trẻ cần được đảm bảo đủ Canxi và Vitamin D để tránh còi xương

• Lúc tuổi thanh niên, càng cần đảm bảo đủ 2 yếu tố trên để bộ xương phát triển tốt và đạt tới đỉnh cao độ tập trung calci (mật độ xương) vào tuổi 25-30 Nếu đến ngoài 30 mới bổ sung canxi thì chỉ hạn chế được sự thoái triển của xương chứ không giúp xương đạt đến mức cường kiện mà đáng lẽ nó phải có“

• Sau 50 tuổi nhu cầu vit D và Calci tăng

Dinh dưỡng vì sức khỏe của xương

Phòng loãng xương

1 Sử dụng thực phẩm giàu Calci ở các lứa tuổi.

2 Sử dụng sản phẩm tăng cường calcium

3 Chế độ vận động hợp lý

4 Dinh dưỡng cân đối

5 Hạn chế rượu bia, thuốc lá và nước có gas.

6 Uống bổ sung Calci, vit D

Phòng loãng xương là một quá trình, và tốt nhất nên tạo được quỹ xương cao từ khi còn trẻ tuổi Vì từ sau 30 tuổi, quỹ xương của cơ thể giảm dần Nếu cơ thể đã có khối xương tốt được tích lũy từ khi còn trẻ, sẽ hạn chế được tình trạng giảm mật độ xương, loãng xương về sau.

Hành động trong phòng, chống loãng xương

Điều trị, quản lý Loãng xương tại Bệnh viện

Kiểm soát

YTNC Loãng xương

and

Xây dựng chương trình phòng chống loãng xương

Truyền thông giáo dục

Can thiệp đặc hiệu

Dinh dưỡng hợp lý

Sản phẩm

mới

Giáo dục truyền thông

Dinh dưỡng hợp lý Hoạt động thể lực Không hút thuốc lá

…

 Nói chuyện chuyên đề, tư

vấn, mít tinh, diễu hành

 Sự kiện cộng đồng:

TRUYỀN THÔNG GIÁO DỤC SỨC KHỎE

Xây dựng chương trình phòng chống loãng xương

Truyền thông giáo dục

Can thiệp đặc hiệu

Dinh dưỡng hợp lý

Sản phẩm

mới

Trân tr ọ ng c ả m ơ n!

S ứ c kh ỏ e

x ươ ng!

Trân trọng cảm ơn!