NGHIÊN cứu xây DỰNG QUY TRÌNH kỹ THUẬT SAU IN VITRO

Để xây dựng được quy trình kỹ thuật sau in vitro cho cây hoa đồng tiền, có rất nhiều vấn đề cần được giải quyết như: chế độ chăm sóc, Võ Thị Dung 1 , Phùng Văn Hào 2 , Đỗ Ngọc Đài 1 1Kho

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Công đoạn sau in vitro có tầm quan trọng

quyết định thành công của quy trình nhân

giống bằng công nghệ nuôi cấy mô, tế bào

Điều này càng có ý nghĩa đặc biệt trên đối

tượng cây hoa đồng tiền Cây hoa đồng tiền

in vitro thích nghi với điều kiện tự nhiên kém,

cây con rất dễ nhiễm bệnh, điều kiện ra cây có

nhiều yêu cầu khắt khe, nhất là ở miền Trung

Việt Nam Việc nghiên cứu quy trình nhân

giống bằng phương pháp nuôi cấy mô, tế bào

của cây hoa đồng tiền ở miền Trung và miền

Bắc đang được đẩy mạnh Vì vậy, nghiên cứu

xây dựng quy trình nhân giống và công bố cụ

thể về công nghệ sau in vitro cho cây giống

hoa đồng tiền đang mở ra hướng nghiên cứu

mới cho các nhà khoa học

Để xây dựng được quy trình kỹ thuật sau in

vitro cho cây hoa đồng tiền, có rất nhiều vấn

đề cần được giải quyết như: chế độ chăm sóc,

Võ Thị Dung (1) , Phùng Văn Hào (2) , Đỗ Ngọc Đài (1) (1)Khoa Nông Lâm Ngư, Trường Đại học Kinh tế Nghệ An

(2)Khoa Sinh, Đại học Vinh

giá thể trồng, chế độ dinh dưỡng, chế độ tưới nước, thời

vụ ra cây Bài viết này giới thiệu kết quả bước đầu tiến

hành đề tài: “Nghiên cứu xây dựng quy trình kỹ thuật sau in vitro cho cây hoa đồng tiền”

II PH ƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Vật liệu chính sử dụng trong toàn bộ thí nghiệm: Giống hoa đồng tiền thảo nguyên nhiệt đới (F125) có nguồn gốc từ Hà Lan Cánh hoa màu đỏ tươi, gồm 3 lớp, nhị màu đen, bao quanh nhị là lớp nhụy màu trắng Đường kính hoa từ 11-12cm, lá ngắn, cây sinh trưởng

và phát triển khỏe, sai hoa, rất được người tiêu dùng ưa chuộng

- Các thí nghiệm đ ược tiến hành tại vư ờn thực nghiệm Khoa Sinh học - Trư ờng Đại học Vinh

+ Các thí nghiệm đư ợc bố trí ngẫu nhiên, mỗi công thức theo dõi 30 cá thể

+ Thí nghiệm đư ợc quan sát, theo dõi th ường xuyên

10 ngày/lần

+ Số liệu đư ợc xử lý thống kê sinh học theo chư ơng trình IRRISTAT

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG QUY TRÌNH KỸ THUẬT SAU IN VITRO

CHO CÂY HOA ĐỒNG TIỀN Ở NGHỆ AN

III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

1 Giai đoạn huấn luyện cây thích nghi với môi

trường bên ngoài

1.1 Ảnh hưởng của khối lượng cây in vitro khi ra cây

đến sinh trưởng, phát triển ở giai đoạn bồn mạ

Kết quả theo dõi khối lượng cây in vitro trước khi ra vườn ươm là chỉ tiêu rất quan trọng, ảnh hưởng đến tỷ lệ sống cũng như sinh trưởng và phát triển của cây con

Kết quả trên bảng 1 cho thấy, những cây có

khối lượng <2g có tỷ lệ chết rất cao

(14,63-25,16%), tốc độ tăng trưởng về chiều cao, số lá

rất chậm Những cây có khối lượng ≥2g thì sinh

trưởng và phát triển rất mạnh Khối lượng cây in

vitro càng cao thì khả năng sinh trưởng của cây

con đem ra huấn luyện thích nghi càng khỏe Vì vậy, để đảm bảo cho cây thích nghi sinh trưởng phát triển tốt ngoài vườn ươm thì cây giống in vitro phải đạt được khối lượng ≥2g

1.2 Ảnh hưởng của giá thể đến sinh trưởng và phát triển của cây hoa đồng tiền

Ở giai đoạn huấn luyện thích nghi, cây hoa đồng

tiền in vitro tỏ ra thích hợp với nhiều loại giá thể

khác nhau như: cát sông, trấu hun, đất đỏ bazan xay

nhỏ Tuy nhiên, trong các nền giá thể thử nghiệm

thì giá thể trấu hun tỏ ra thích hợp nhất đối với cây

hoa đồng tiền in vitro: tỷ lệ sống của cây in vitro

đạt 94,76%; sau khi cây được 20 ngày tuổi, sự sinh

trưởng phát triển của cây con vượt trội hơn hẳn

1.3 Ảnh hưởng của thời vụ ra cây đến tỷ lệ

sống của cây hoa đồng tiền khi đưa ra huấn

luyện thích nghi

Nghiên cứu đưa cây hoa đồng tiền ra huấn

luyện thích nghi ở vườn ươm (sau 1 tháng theo

dõi) được thực hiện trong các thời vụ: đông, xuân,

hè, thu Kết quả cho thấy: yếu tố nhiệt độ có ảnh hưởng quyết định đến sự sống của cây hoa đồng tiền ngoài vườn ươm Cây hoa đồng tiền nuôi cấy

mô có thể chịu được nhiệt độ trung bình 18-250C, khi nhiệt độ >300C thì hoàn toàn không thích hợp cho việc đưa cây ra ngoài vườn ươm Cây hoa đồng tiền khi đưa ra huấn luyện thích nghi vào vụ

hè nơi có gió Lào và nhiệt độ cao như Nghệ An thì

tỷ lệ chết lên tới 84,6%

1.4 Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng đến sự sinh trưởng, phát triển của cây hoa đồng tiền giai đoạn huấn luyện thích nghi

Bảng 1 Ảnh hưởng của khối lượng cây in vitro trước khi đưa ra vườn ươm

CTTD

khối

lượng

Sau 10 ngày ra cây Sau 20 ngày ra cây Sau 30 ngày ra cây

Tỷ lệ chết (%)

Tăng chiều cao cây (cm)

Tăng số lá (lá/cây)

Tỷ lệ chết (%)

Tăng chiều cao cây (cm)

Tăng số lá (lá/cây)

Tỷ lệ chết (%)

Tăng chiều cao cây (cm)

Tăng số lá (lá/cây)

Bảng 2 Ảnh hưởng của các nền giá thể đến sinh trưởng, phát triển của cây sau 4 tuần theo dõi

Chỉ tiêu theo dõi

Công thức

Tỷ lệ chết (%)

Độ tăng chiều cao cây (cm)

Độ tăng

số lá (lá/cây)

Độ tăng đường kính thân (cm)

Độ tăng

số rễ (rễ)

Độ tăng chiều dài

rễ (cm)

ở dạng dung dịch (A+B) pha theo

tỷ lệ 1:1 với nồng độ 1/250ml nước

có hiệu quả cao hơn so với các phân bón thông thường được sử dụng bón cho cây hoa tồng tiền (Growmore)

2 Giai đoạn trồng ra ruộng sản xuất (sau khi cây con đã được huấn luyện thích nghi)

Cây in vitro sau khi huấn luyện thích nghi được 1 tháng thì cây con

có bộ rễ và thân lá đã phát triển mạnh, thích nghi với môi trường tự nhiên, có thể đem cây ra trồng ở ruộng sản xuất Các nghiên cứu về đất đai và dinh dưỡng cho cây hoa đồng tiền ở giai đoạn này được tiến hành tại Nghệ An

2.1 Ảnh hưởng của các nền đất trồng khác nhau đến sinh trưởng và phát triển ra hoa của cây hoa đồng tiền khi trồng trên ruộng sản xuất

Ở giai đoạn này, chúng tôi tiến hành thay đổi hoàn toàn nền giá thể trồng so với giai đoạn huấn luyện thích nghi Nền giá thể được sử dụng

để trồng có bổ sung thêm phân hữu cơ: phân chuồng 3kg + mùn trấu 0,5kg + NPK 0,03kg/m2

Kết quả ở bảng 3 cho thấy, so với đối chứng (phun nước

lã), ở các công thức tưới phân, tốc độ tăng trưởng của cây cao

gấp 2-5 lần Như vậy phải cung cấp dinh dưỡng kịp thời cho

cây con sau khi ra cây 3-4 ngày tuổi Loại phân bón Hà Lan

Kết quả nghiên cứu ở bảng 4 cho thấy, các nền

đất trồng khác nhau có thể ảnh hưởng rõ rệt đến sự

sinh trưởng, phát triển của cây hoa đồng tiền Cụ

thể ở công thức đất đỏ bazan, đây là loại đất được

lấy từ huyện Nghĩa Đàn nhiều mùn, độ xốp cao,

thoát nước tốt cho nên sự sinh trưởng, phát triển,

cũng như chất lượng hoa của cây là tốt nhất Trong

khi đó, ở công thức đất pha cát và công thức đất thịt

lại cho kết quả kém hơn Có lẽ cây hoa đồng tiền

không thích hợp với nền đất chặt, thoát nước kém

III KẾT LUẬN

Nghiên cứu đã xây dựng được quy trình kỹ thuật sau in vitro cho cây hoa đồng tiền:

Để đảm bảo cho cây con sinh trưởng, phát triển tốt ngoài vườn ươm, cây con nuôi cấy mô phải đạt được khối lượng ≥2g

Giá thể trấu hun thích hợp nhất với việc ra cây

và huấn luyện cây hoa đồng tiền nuôi cấy mô thích nghi với môi trường bên ngoài, tỷ lệ cây con sống đạt 94,76%

Bảng 3 Ảnh hưởng của một số loại dinh dưỡng

đến sinh trưởng, phát triển của cây sau 4 tuần theo dõi

Chỉ tiêu theo dõi

Công thức

Sau 2 tuần Sau 4 tuần

Độ tăng chiều cao cây (cm)

Độ tăng

số lá (cm)

Độ tăng chiều cao cây (cm)

Độ tăng

số lá (cm)

Growmore 30:10:10(1g/lít) 2,84 1,42 4,16 2,84

Bảng 4 Ảnh hưởng của các nền đất trồng đến sinh trưởng, phát triển của cây sau 16 tuần theo dõi

Loại giá thể Số mẫu Số nhánh TB/cây TB/cây Số lá TB/cây Số hoa Chiều dài cuống hoa (cm) Đường kính hoa (cm)

Điều kiện khí hậu ở Nghệ

An chỉ có thể ra cây từ cuối vụ

thu đến vụ xuân Cần cung cấp

dinh dưỡng kịp thời cho cây

con in vitro sau khi ra cây 3

ngày tuổi

Phân bón theo công thức

pha chế của Hà Lan ở dạng

dung dịch (A+B) với tỷ lệ 1:1

pha loãng 1/250ml cho hiệu

quả cao hơn so với phân bón

NPK Growmore

Sau 1 tháng huấn luyện

thích nghi có thể đem cây

giống trồng ra ruộng sản xuất

Đất trồng thích hợp nhất cho

cây sinh trưởng phát triển ra

hoa ở giai đoạn này là: Đất đỏ

bazan bổ sung thêm phân

chuồng 3kg + mùn trấu 0,5kg

+ NPK 0,03 kg/m2./

Tài liệu tham khảo

1 Đặng Văn Đông, Đinh Thế

Lộc, 2004, Công nghệ mới trồng

hoa cho thu nhập cao, NXB Lao

động - Xã hội.

2 Đặng Văn Đông, Nguyễn

Xuân Linh, 2000, Hiện trạng và

các giải pháp phát triển hoa ngoại

thành Hà Nội, Kết quả nghiên cứu

khoa học về rau hoa quả

1998-2000, NXB Nông nghiệp, Hà Nội.

3 Trần Hợp, 1993, Hoa, cây

cảnh Việt Nam, NXB Nông

nghiệp, Hà Nội.

4 Nguyễn Thị Trư ờng, 2005,

Giáo trình trồng trọt cơ bản, NXB

Hà Nội.

5 Nguyễn Quang Thạch,

2004, Quy trình kỹ thuật nhân

giống hoa đồng tiền bằng nuôi

cấy mô tế bào thực vật, Báo cáo

khoa học Trư ờng Đại học Nông

nghiệp I, Hà Nội.

6 Đặng Văn Viện, 1997, Di

truyền chọn giống thực vật, NXB

Giáo Dục, Hà Nội.

7 Hà Tiểu Đệ, Triệu Thống

Lợi, Lỗ Kim Vũ, 2000, Hoa đồng

tiền, NXB Khoa học Kỹ thuật

Giang Tô - Trung Quốc

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Cà chua múi được xem là giống cây trồng đặc sản của huyện Tương Dương, mang nhiều đặc điểm ưu việt, có giá trị kinh tế và năng suất cao, khi ăn có vị chua dịu, mùi thơm rất đặc trưng Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, canh tác cà chua đang gặp khó khăn

do cây bị bệnh héo xanh vi khuẩn, virus nên chết hàng loạt, làm năng suất giảm 30-50%, thậm chí người nông dân đứng trước nguy

cơ mất trắng (nguồn Trạm Khuyến nông huyện Tương Dương, 2012) Trước thực trạng trên, chính quyền và người dân đã đầu tư rất nhiều công sức và kinh phí để bảo tồn, phục hồi giống cây cà chua này nhưng không thành công Hiện nay, với việc áp dụng thành công công nghệ nhân giống cây cà chua bằng phương pháp ghép đã đưa đến nhiều thành tựu đột phá trong sản xuất cà chua: cây có khả năng kháng được bệnh héo xanh vi khuẩn và bệnh xoăn

lá, tăng khả năng chống chịu của cây, năng suất quả có thể tăng tới 145% cao hơn so với cây không ghép và phẩm chất quả cũng

đồng thời được nâng cao (Rashid và Cs, 2002)

Nhằm góp phần giải quyết những vấn đề cấp bách của sản xuất

và đời sống, giúp địa phương bảo tồn được nguồn gen cây cà chua bản địa quý, Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ KH&CN đã tiến hành

dự án “Ứng dụng tiến bộ KH&CN nhân giống cây cà chua múi bản địa huyện Tương Dương”

II KẾT QUẢ THỰC HIỆN

1 Điều tra, khảo sát, lựa chọn địa điểm xây dựng mô hình

Trong quá trình điều tra khảo sát hiện trạng sản xuất và lựa chọn địa điểm xây dựng mô hình đã thu được kết quả như sau:

- Hiện trạng sản xuất giống, trồng thâm canh và tiêu thụ cà chua múi trên địa bàn huyện Tương Dương:

Cây giống cung cấp trên địa bàn được sản xuất chủ yếu bằng phương pháp gieo hạt, với cách thức ngâm ủ thông thường không qua khử trùng bằng nước nóng hay hóa chất Cách làm này đơn giản, hiệu quả nhưng khi kéo dài có thể xảy ra hiện tượng thoái hóa giống do lẫn cơ giới, tích lũy nguồn bệnh từ hạt

Cà chua múi ở Tương Dương thường được trồng vào thời gian

từ tháng 9-11 âm lịch, quy mô hộ gia đình với mục đích tự sản tự tiêu chủ yếu cung cấp trên địa bàn huyện, diện tích trồng từ 1-2

Nhân giống cây cà chua múi bản địa

huyện Tương Dương

n Ngô Thị Oanh

Trung tâm Ứng dụng TB KH&CN Nghệ An