CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO CẤP CỨU CƠ BẢN DÀNH CHO NHÂN VIÊN Y TẾ

Nêu được các nguyên tắc chung xử trí cấp cứu gãy xương 2.. Mô tả một số biện pháp cố định các xương gãy và nguyên tắc xử trí cấp cứu chấn thương xương chậu 3.. Nêu được các bước xử trí

2

1. Nêu được các nguyên tắc chung xử trí cấp

cứu gãy xương

2. Mô tả một số biện pháp cố định các xương

gãy và nguyên tắc xử trí cấp cứu chấn thương xương chậu

3. Nêu được các bước xử trí cấp cứu vết thương

chi thể đứt rời

4. Mô tả triệu chứng lâm sàng và nêu được

nguyên tắc xử trí cấp cứu hội chứng chèn ép

Xương gãy Lượng máu mất Xương sườn   125 ml

Xương quay hoặc trụ   250 – 500 ml

Xương cánh tay   500 – 750 ml

Xương chày, mác   500 – 1000 ml

Xương đùi   1000 – 2000 ml

 Chống sốc:

- Đầu thấp chân cao, ủ ấm

- Hai đường truyền TM / đường truyền trong

 Mạch, cảm giác, vận động trước  sau khi cố định

 Gãy xương: bất động 1 khớp trên và 1 khớp dưới xương gãy

 Tổn thương khớp: bất động xương trên và

dướikhớp

 Rửa sạch, băng ép, cầm máu vết thương xương khớp hở trước khi cố định

 Không cố nhét phần xương hở trở lại vào trong da

 Bất động chi gãy ở tư thế chức năng hoặc tư thế bệnh nhân thấy dễ chịu

 Lót êm đặc biệt ở hai đầu nẹp

 Nhấc cao chi sau khi đã bất động

10

Nếu chi bị biến dạng, gập góc, không bắt

được mạch dưới vị trí tổn thương, chi tím,

 Rửa sạch vết thương bằng nước muối sinh

lý vô khuẩn, cắt lọc nếu cần

 Nắn trở lại tư thế giải phẫu (nếu có thể)

 Không rút các vật xuyên thấu, phải cố

định chắc, chuyển xử lý tại phòng mổ

 Bất động bằng các phương tiện cố định

 Đánh giá lại mạch, cảm giác, vận động

 Tiêm phòng uốn ván và kháng sinh dự

phòng

 Hội chẩn chuyên khoa ngoại càng sớm

càng tốt

Chỉ gãy xương sườn đơn thuần,

Nẹp Hare

Nẹp Sager

Nẹp Thomas

 Chấn thương nặng thường kèm đa chấn

 Đau vùng hạ vị, tiểu khung, đau xương

chậu

 Vết bầm tím quanh rốn

 Vết bầm tím dọc hai bên sườn

 Sờ nắn khung chậu có điểm đau chói,

 Ép nhẹ 2 cánh chậu: đau, mất vững

 Thăm trực tràng, âm đạo có máu

 Niệu đạo rỉ máu

24

 Bất động cột sống cổ

 Đặc biệt lưu ý chống sốc

 Khám toàn diện, không bỏ sót tổn thương

 Bất động tạm thời bằng đai hoặc tấm vải

Nguyên nhân thường gặp:

 Xuất hiện từ giờ thứ 2 đến 6 ngày sau

chấn thương

 Sau 6 giờ: bắt đầu hoại tử cơ

 6-13 giờ: nếu giải ép mà vẫn giữ được chi

 13-36 giờ: giải chèn ép không an toàn, tỉ lệ biến chứng cao

 >36 giờ thường phải cắt cụt chi

28

 Đau

- vùng khoang bị chèn ép

- đau dữ dội, như có mạch đập, dai dẳng

- không đáp ứng với thuốc giảm đau,

- bất động chi gãy không làm giảm đau

- vận động tăng đau

 Sưng, căng phồng vùng bị chèn ép,

 Tê bì  giảm, mất cảm giác

 Tái: vùng da bị tổn thương

 ABC

 Tháo hoặc nới băng, nẹp, bột quá chặt

 Giữ chi ở ngang mức tim

 Đánh giá và bảo đảm ABC

 Cố định như cố định xương gãy

 Xét nghiệm và thăm dò chẩn đoán hình

Vết thương chi thể đứt rời hoàn toàn Vết thương chi thể đứt rời

 Bảo đảm ABC

 Hỗ trợ tuần hoàn, chống sốc

 Kháng sinh dự phòng

 Xét nghiệm, thăm dò chẩn đoán hình ảnh

khi tình trạng bệnh nhân cho phép

 Hội chẩn chuyên khoa ngoại chấn thương

xử trí tiếp: ghép da, khâu, nối chi…

34

 Băng ép hoặc garo cầm máu

 Rửa sạch mỏm cụt bằng nước muối sinh lý

 Cắt lọc nếu bẩn hoặc dập nát nhiều

 Đắp gạc tẩm nước muối sinh lý vô khuẩn

 Băng kín mỏm cụt

tiếp xúc trực tiếp với mỏm cụt)

 Rửa sạch bằng nước muối sinh lý vô khuẩn

 Quấn gạc tẩm nước muối sinh lý vô khuẩn

 Bỏ vào túi nilon sạch dán kín

 Bỏ toàn bộ túi nilon trên vào chậu nước đá

 Chuyển ghép nối chi

36

 Cầm máu: băng ép, garo

 Rửa sạch bằng nước muối sinh lý vô khuẩn

 Đặt lại tư thế giải phẫu

 Đắp gạc tẩm nước muối sinh lý vô khuẩn,

băng kín

 Nẹp bất động

 xử trí cấp cứu vết thương chi thể đứt rời

 Chẩn đoán và xử trí BN hội chứng khoang

38