Một số định hướng lớn trong việc xác định các tiêu chí phục vụ việc theo dõi, đánh giá tình hình thi hành pháp luật

Cơ sở chính trị: -Tổng kết 30 năm thực hiện đường lối Đổi mới, tổng kết 10 năm thực hiện NQ48 về Chiến lược xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, NQ49 về Chiến lược CCTP; NQ ĐHĐXII

"Một số định hướng lớn trong việc xác định các

tiêu chí phục vụ việc theo dõi, đánh giá tình hình

thi hành pháp luật"

TS Dương Thị Thanh Mai

CÁC NỘI DUNG CHÍNH

2 vấn đề- 1/Theo dõi, đánh giá THPL và 2/Tiêu chí đánh giá THPL đều cần làm rõ:

1.Là gì?

2.Vì sao phải đổi mới ?

3.Đổi mới theo hướng nào?

4.Cách làm như thế nào?

Chuyên đề này tập trung vào vấn đề 2- Tiêu chí đánh giá THPL

1/ Tiêu chí đánh giá THPL- Là gì?

- Các khái niệm (góc độ khoa học và luật thực định)

+ Thi hành pháp luật; thi hành pháp luật theo phạm

vi (cả nước; theo ngành, lĩnh vực); Thi hành VBQPPL.

+ Theo dõi thi hành pháp luật; theo dõi tình hình

THPL; theo dõi, kiểm tra việc thi hành VBQPPL;

+ Đánh giá việc/tình hình THPL

+ Theo dõi, đánh giá tình hình THPL;

+ Mục tiêu, Nội dung theo dõi, đánh giá THPL, thi hành VBQPPL;

+ Tiêu chí theo dõi, đánh giá THPL, thi hành VBQPPL

2/ Vì sao phải đổi mới?

2.1 Cơ sở chính trị:

-Tổng kết 30 năm thực hiện đường lối Đổi mới, tổng kết

10 năm thực hiện NQ48 về Chiến lược xây dựng, hoàn

thiện hệ thống pháp luật, NQ49 về Chiến lược CCTP; NQ

ĐHĐXII- vấn đề gắn kết giữa XDPL và THPL; chuyển

hướng chiến lược từ xây dựng sang hoàn thiện PL gắn với hiệu quả THPL;

2.2 Cơ sở pháp lý: Hiến pháp năm 2013 và các luật tổ

chức CP, CQĐP; Luật ban hành VBQPPL và văn bản quy

định chi tiết- đổi mới quy trình XDPL, trách nhiệm XDPL

và tổ chức THPL của CP, các bộ, ngành, CQĐP

2.3 Cơ sở thực tiễn:

- Những kết quả và bất cập trong thi hành pháp luật, sự đứt đoạn giữa XDPL và THPL, thiếu gắn kết giữa các nội dung, công đoạn THPL;

- Những kết quả và bất cập trong sử dụng các

tiêu chí/nội dung theo dõi, đánh giá THPL, thi hành VBQPP;

- Những “sáng kiến” xã hội trong đánh giá, giám sát, phản biện xã hội về XDPL, THPL của cơ quan

nhà nước các tiêu chí đánh giá XH- giá trị và hạn chế

3 Đổi mới theo hướng nào?

3.1.Mục tiêu, yêu cầu đổi mới :

-Mục tiêu: góp phần, phản ánh việc đổi mới công tác

Theo dõi THPL, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả THPL và hoàn thiện pháp luật

-Yêu cầu chính trị- pháp lý

+Phù hợp với định hướng chiến lược CDPL và THPL

+ Phù hợp tinh thần, nội dung mới của Hiến pháp và các luật triển khai Hiến pháp về XDPL và THPL;

+Khắc phục các bất cập trong quy định và thực tiễn sử dụng tiêu chí theo dõi, ĐGTHPL;

+Huy động tổng lực Nhà nước và Xã hội

Yêu cầu đổi mới nội dung

+ Các chỉ số rõ ràng, đo lường được theo hướng

mở cho sự phát triển, cá biệt hoá theo từng luật + Kế thừa và để sử dụng tối đa các chỉ số và hệ thống thu thập dữ liệu hiện có;

+ Nguồn và cơ chế thu thập dữ liệu dễ vận hành, khả thi;

3.2 Một số định hướng lớn Đổi mới:

3.2.1 Đổi mới Phương pháp luận-Chuyển từ theo dõi hoạt

động, quá trình sang Theo dõi, Đánh giá theo kết quả của cả

“vòng đời” xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật;

Các đặc trưng:

•Chú trọng đến các kết quả đầu ra và tác động

• Chú trọng đến lập kế hoạch theo kết quả và đánh giá sự tiến

triển hướng tới đạt được các mục tiêu XDPL và THPL;

•Sử dụng Hệ thống (Khung) theo dõi với các chỉ số đo lường kết quả thực hiện dựa trên hệ thống thu thập dữ liệu tin cậy, khách quan

3.2.1 Đổi mới cấu trúc hệ tiêu chí:

-Chuyển từ hệ tiêu chí đánh giá theo từng nội dung, hoạt động THPL sang hệ thống gồm 4

nhóm tiêu chí với các chỉ số đo lường mức đạt được của một hoặc một nhóm mục tiêu cụ thể và mục tiêu tổng quát của chinh sách, pháp luật , gồm:

i/Chỉ số đầu vào thể hiện nguồn lực đầu tư cho việc THPL

để đạt được các mục tiêu chính sách pháp luật;

ii/Chỉ số đầu ra thể hiện sản phẩm (dịch vụ ) được tạo ra

trực tiếp từ việc huy động, sử dụng các nguồn lực và các biện pháp THPL

iii/Chỉ số kết quả thể hiện kết quả, thực trạng, tiến trình

đạt được của các mục tiêu chính sách pháp luật

iv/Chỉ số ảnh hưởng/tác động phản ánh tính hiệu quả,

đo lường tác động KT, XH, HTPL nói chung do việc THPL đem lại sau một thời gian và trên phạm vi xác định

Trong đó:

= việc theo dõi được thực hiện với tất cả các chỉ số đầu vào (các điều kiện thi hành , cơ chế pháp lý bảo

đảm), các chỉ số đầu ra (mức độ thực thi PL, hiệu

lực thi hành pháp luật ) và các chỉ số kết quả, tác động dựa trên Hệ thống thu thập dữ liệu;

- việc đánh giá theo các chỉ số kết quả (kết quả thi hành chính sách, pháp luật) và cao nhất là chỉ số tác

động/ảnh hưởng của việc thực hiện chính sách,

pháp luật so với các mục tiêu tác động được dự báo khi xây dựng chính sách, pháp luật

3.2.3 Đổi mới Khung theo dõi, thi hành pháp

luật theo các cấp độ, phạm vi:

Chuyển từ 01 Khung theo dõi, thi hành pháp luật

cho tất cả các chủ thể và các phạm vi sang cá

biệt hoá các Khung theo dõi , thi hành pháp

luật cho từng chủ thể (Chính phủ; Bộ, ngành;

chính quyền địa phương) , phạm vi (01 Văn bản

QPPL; 01 lĩnh vực pháp luật và cả hệ thống PL)

3.2.4 Đổi mới cách thức và trách nhiệm thực hiện theo dõi, đánh giá THPL

- Đảm bảo sự tham gia, phản biện của xã hội, đặc biệt là các tổ chức đã và đang chủ trì, tham gia xây dựng, vận hành các Bộ chỉ số đánh giá về XDPL và THPL, CCHC, Chỉ số công lý…

- Tăng cường năng lực phản ứng chính sách của CP, các bộ ngành, CQĐP qua Theo dõi THPL (đưa ra các điều chỉnh kịp thời trong quá trình theo dõi và kiến nghị, đề xuất, sửa đổi chính sách, quy định pháp

luật căn cơ theo đánh giá kết quả định kỳ)

4/ Làm như thế nào?

- Cục Quản lý XLVPHC và theo dõi THPL + Nhóm chuyên gia trong nước và Canada xây dựng

Khung theo dõi thi hành, đánh giá THPL theo cách tiếp cận mới;

- Sự tham gia gắn với trách nhiệm luật định của các bộ, ngành, CQĐP trong từng bước xây

dựng, thử nghiệm và sử dụng Khung theo dõi

và Hệ thống TTDL để theo dõi THPL

Một số kết quả cụ thể bước đầu của giai đoạn nghiên cứu, soạn thảo Khung:

1/ Nghiên cứu văn bản;

2/ Khảo sát thực địa tại 03 bộ và 03 địa phương; 3/ Soạn thảo Khung (dự thảo 1 sẽ được trình

bày và thảo luận tại Hội thảo dự kiến 17/3)