BÀI GIẢNG XỬ LÝ CÁC TRƯỜNG HỢP ĐỘNG VẬT CẮN, CÔN TRÙNG ĐỐT

 Động vật cắn, côn trùng đốt là một tai nạn ngoài ý muốn, gây ảnh hưởng và tổn thương sức khoẻ mà nguyên nhân do động vật, côn trùng có nọc độc hoặc có mang nguồn bệnh nguy hiểm tiếp xú

THÔNG TIN CƠ BẢN

 Động vật cắn, côn trùng đốt là một tai nạn ngoài ý muốn, gây ảnh hưởng và tổn thương sức khoẻ mà nguyên nhân do động vật, côn trùng có nọc độc

hoặc có mang nguồn bệnh nguy hiểm tiếp xúc và truyền nọc độc vào cơ thể người

Các trường hợp thường gặp gồm: mèo cào, chó dại cắn, rắn độc cắn, ong hay bọ cạp đốt, …

 Tùy theo loài động vật, côn trùng, tùy theo liều

lượng nọc độc và cơ địa của mỗi người mà biểu

hiện tổn thương và mức độ nguy hiểm khác nhau

 Khi bị động vật, côn trùng có nọc độc cắn, đốt,

ngoài tổn thương ngoài da ngay tại vết cắn, đốt,

nạn nhân còn có dấu hiệu bị ngộ độc toàn thân do nọc độc xâm nhập lan toả trong cơ thể.

CÁC DẤU HIỆU NHẬN BIẾT

 Dấu hiệu tại vết cắn, chích, đốt:

 Thường đau, có thể sưng tấy đỏ, chú ý tìm có thể thấy ngòi côn trùng còn cắm vào da.

 Có các vết xúc tu (nếu do sinh vật biển),

vong

XỬ TRÍ ĐỘNG VẬT CẮN, CÔN TRÙNG ĐỐT

 Cố định chi nếu bị cắn, đốt ở chi.

Cố gắng tìm hiểu con vật gây vết cắn đốt để điều

chỉnh phương pháp sơ cứu cho phù hợp

Chuyển đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt cùng với con vật.

NGUYÊN TẮC CHUNG (tiếp theo)

Người sơ cứu cần lưu ý:

• Không tiếp xúc với máu nạn nhân khi tiến hành

sơ cấp cứu, bằng cách đeo găng tay cao su,

nilon… Rửa tay kỹ trước và sau sơ cấp cứu vết thương

• Không được mút (hay hút) vết thương bằng

miệng, vì có thể gây nguy hiểm cho người sơ

cứu.

• Không được làm garo (đặc biệt garo động

mạch) Phần cơ thể dưới vị trí ga-rô có thể sẽ bị hoại tử do ga-rô không đúng cách dẫn tới hậu quả phải cắt cụt vì hoại tử do thiếu dinh dưỡng

và ôxy.

TRƯỜNG HỢP RẮN ĐỘC CẮN

Các biện pháp loại bỏ nọc độc và hạn chế

sự lan tràn của nọc độc (thực hiện càng

nhanh càng tốt, trong vài phút đầu):

• Nhanh chóng đặt nạn nhân nằm, hướng dẫn họ nằm yên để làm hạn chế sự lan truyền của nọc độc Lưu ý với trẻ bị rắn cắn: không cho trẻ tự

đi hoặc chạy vì có thể làm nọc độc lan ra toàn thân.

• Rửa sạch vết cắn bằng nhiều nước (nước muối hoặc thuốc sát khuẩn vết thương nếu có) để

loại bỏ nọc độc

khử khuẩn, vết rạch dài 10 mm, sâu 3 - 5 mm)

TRƯỜNG HỢP RẮN ĐỘC CẮN

chun giãn cho tới

nách hoặc háng (không thắt garo), bất động chi bằng một cái nẹp như trường hợp bất động gãy xương, để làm hạn chế sự lan truyền của nọc độc

TRƯỜNG HỢP RẮN ĐỘC CẮN

Các biện pháp loại bỏ nọc độc và hạn chế

sự lan tràn của nọc độc (tt):

• Nhanh chóng chuyển nạn nhân tới bệnh viện Cần giữ cho nạn nhân nằm yên trong suốt

thời gian vận chuyển, để vị trí vết cắn thấp

hơn so với tim nhằm hạn chế sự lan toả

nhanh chóng của nọc độc Tốt nhất là vận

chuyển bằng cáng

• Nếu có thể, mang con rắn đã bị giết chết tới bệnh viện để xác định loại huyết thanh trung hoà nọc độc rắn thích hợp

TRƯỜNG HỢP RẮN ĐỘC CẮN

Các trường hợp cần theo dõi và nhập viện:

• Tất cả các trường hợp bị rắn độc cắn

• Không rõ là rắn độc hay rắn lành cắn

• Nhiễm trùng, phù nề hoại tử tại chỗ.

TRƯỜNG HỢP RẮN ĐỘC CẮN

Người sơ cứu lưu ý những việc sau:

• Không đặt ga-rô vì đặt ga rô không đúng cách có

thể gây đau, sưng nề, tắc nghẽn, hoại tử.

• Không cho nạn nhân nuốt thảo dược khi không

có hướng dẫn của thầy thuốc.

• Không cắt rạch, chà xát lên vết thương, bôi hóa

chất, ngâm trong dịch lỏng sôi, hơ trên ngọn lửa làm tổn thương, hủy hoại toàn bộ phần cơ thể.

TRƯỜNG HỢP RẮN ĐỘC CẮN

• Nếu có thể rửa vết đốt bằng dung dịch thuốc tím

0,1 - 0,2%, hoặc nước vôi, hoặc nước và xà

phòng

• Đặt miếng gạc ẩm, lạnh lên chỗ bị đốt Nếu có

sẵn nước đá lạnh, cuốn vào trong một miếng vải đắp lên chỗ bị đốt để giảm sưng đau.

• Tháo nhẫn, vòng đeo tay ở tay bị đốt (để tránh

chèn ép mạch khi có phù nề)

• Cho nằm nghỉ ngơi nơi mát, uống nhiều nước.

TRƯỜNG HỢP ONG ĐỐT

• Nếu trên 10 vết đốt hoặc vết đốt ở vùng

đầu (không bóp nặn vết đốt), hoặc có

biểu hiện đỏ da, mề đay, ngứa lan rộng

toàn thân, theo dõi phát hiện các dấu hiệu

dị ứng, nhiễm độc (nạn nhân đau nhức, buồn nôn/nôn mửa, hốt hoảng, bồn chồn, kích thích vật vã, tức ngực, khó thở,…) - cần chuyển ngay đến bệnh viện gần nhất.

TRƯỜNG HỢP ONG ĐỐT

Sơ cứu ban đầu:

• Đưa nạn nhân ra xa khỏi chó (người đến

cứu phải chú ý tự bảo vệ bản thân)

• Theo dõi chó 7-15 ngày (nếu có thể thì nên

giữ, nhốt chó lại theo dõi nhưng không nên quá cố gắng bắt chó vì có thể bị nguy hiểm, cũng không nên giết chó vì làm mất khả

năng theo dõi)

TRƯỜNG HỢP CHÓ (MÈO, CHUỘT) CẮN

Sơ cứu vết cắn:

• Rửa vết cắn bằng xà phòng (chú ý đeo găng

tay hoặc dùng bàn chải cọ), sát khuẩn tại

chỗ bằng nước muối hoặc dung dịch rửa

vết thương [Nếu có điều kiện: sát trùng và cắt lọc vết cắn, tiêm phòng uốn ván (SAT

1500 đv) Không khâu kín vết thương].

• Băng nhẹ, phủ vết thương bằng băng sạch.

• Cầm máu bằng cách băng ép nếu vết

thương chảy máu nhiều.

TRƯỜNG HỢP CHÓ (MÈO, CHUỘT) CẮN

Các trường hợp phải tiêm vắc xin phòng bệnh dại:

• Chó bị nghi là mắc bệnh dại hoặc biết chắc

đó là chó dại

• Chó hoang hoặc không theo dõi được chó.

• Bị chó cắn vào vùng đầu, mặt, cổ, bàn tay

hoặc bị nhiều vết cắn.

TRƯỜNG HỢP CHÓ (MÈO, CHUỘT) CẮN

Các trường hợp cần theo dõi và đưa đến bệnh viện :

• Các trường hợp nghi bị chó dại cắn hoặc

không theo dõi được chó

• Bị chó cắn vào các vùng nguy hiểm hoặc vết

thương nặng, chảy máu nhiều, nhiễm trùng.

• Bệnh nhân có các triệu chứng nghi là bệnh

dại.

TRƯỜNG HỢP CHÓ (MÈO, CHUỘT) CẮN

TRƯỜNG HỢP DO SINH VẬT BIỂN

• Theo dõi đường thở, hơi thở và mạch để tiến hành

hỗ trợ hô hấp nhân tạo và ép tim ngay nếu nạn

nhân ngừng thở, ngừng tim

• Gọi xe cứu thương

• Nạn nhân có dấu hiệu choáng