Tổng quan các nghiên cứu phục vụ cho quản lý quần thể loài kết quả đạt được, những hạn chế thiếu sót 2.. Bước 3: Nếu thấy cần• Xem lại câu viết dùng kiểu câu bị động • Thêm vào các mục
Trang 1Chương 5
LẬP KẾ HOẠCH QUẢN LÝ BẢO TỒN ĐỘNG VẬT HOANG DÃ
Trang 2NỘI DUNG
1 Trình tự để giải quyết một vấn đề trong công tác quản lý động vật
hoang dã
2 Đánh giá nhu cầu xây dựng kế hoạch quản lý động vật hoang dã;
3 Ứng dụng phương pháp khung logic trong lập kế hoạch quản lý
động vật hoang dã.
Trang 3Thiết kế chương trình điều tra ĐVHD và sinh cảnh sống của chúng
1 TRÌNH TỰ ĐỂ GIẢI QUYẾT MỘT VẤN ĐỀ TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ
Lập kế hoạch quản lý ĐVHDCác giả thuyết:
1 Mật độ quần thể loài cao/thấp quá mức
2 Cấu trúc quần thể không cân đối
3 Tính đa dạng quần xã suy giảm
4 Xung đột giữa ĐVHD và con người
Trang 42 ĐÁNH GIÁ NHU CẦU XÂY DỰNG KẾ HOẠCH QUẢN LÝ ĐVHD
(1) Tổng quan các nghiên cứu phục vụ cho quản lý quần thể loài
(kết quả đạt được, những hạn chế thiếu sót)
(2) Đánh giá thực trạng công tác quản lý quần thể loài tại khu vực
quan tâm: Hiện trạng (Điểm mạnh- Điểm yếu); Tương lai- giai
đoạn kế hoạch (Cơ hội- Thách thức)
Việc xây dựng kế hoạch quản lý có thực sự cần thiết?
Nếu cần thiết:
Lồng ghép vào kế hoạch thường xuyên hay xây dựng dự án bảo tồn riêng?
Trang 5Phương pháp khung logic (Logical framework approach- LFA )
bao gồm 2 giai đoạn:
(1) Giai đoạn phân tích
- Phân tích vấn đề
- Xây dựng biểu đồ cây mục tiêu
- Phân tích lựa chọn: mục tiêu, kết quả đầu ra, và hoạt động
(2) Giai đoạn lập kế hoạch
- Thiết lập khung logic
- Kế hoạch hoạt động và chi phí
3 ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP KHUNG LOGIC TRONG
LẬP KẾ HOẠCH QUẢN LÝ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ
Trang 6PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ
Mật độ quần thể Voọc quá thấp
Săn bắt quá mức
Sinh cảnh sống của loài mất dần và
bị gây nhiễu loạn
Canh tác nương rẫy
Nhu cầu cao của thị trường đối với các sản phẩm từ loài
Khai thác khoáng sản
Khai thác
gỗ và lâm sản ngoài gỗ
Thú vui tiêu khiển của giới thượng lưu
Nguyên nhân
Hậu quả
Săn bắt ĐVHD là truyền thống của người dân địa phương
Trang 7XÂY DỰNG BIỂU ĐỒ CÂY MỤC TIÊU
Bước 1: Chuyển tất cả những điều kiện bất lợi trong biểu đồ cây vấn đề, thành những điều kiện có lợi.
Bước 2: Kiểm tra mối quan hệ phương tiện – mục đích, từ đó đảm bảo tính có căn cứ và sự hoàn thiện trong biểu đồ.
Trang 8Bảo tồn và phát triển quần thể loài
Quản lý bền vững quần thể loài
Duy trì diện tích và sự yên tĩnh
của sinh cảnh
Cải tiến nương rẫy theo hướng NLKH
Có quy hoạch sử dụng đất hợp lý
Cộng đồng tham gia vào tiến trình quản lý quần thể loài
Trang 9Bước 3: Nếu thấy cần
• Xem lại câu viết (dùng kiểu câu bị động)
• Thêm vào các mục tiêu cụ thể, kết quả đầu ra mới nếu
thấy cần thiết và xác đáng để đạt được mục tiêu chung đã
đề cập ở phía trước.
• Lược bỏ các mục tiêu cụ thể, kết quả đầu ra mà ta cảm
thấy không cần thiết và xác đáng.
XÂY DỰNG BIỂU ĐỒ CÂY MỤC TIÊU
Trang 10XÂY DỰNG BIỂU ĐỒ CÂY MỤC TIÊU
Các quần thể Voọc và sinh cảnh sống của chúng được bảo tồn tại KBT
Bảo tồn ngoại vi loài được
áp dụng tại KBT
Sinh cảnh sống của loài được bảo vệ và cải thiện
Thực hiện được các giải pháp
kỹ thuật tổng hợp trong BT ngoại vi
Tạo lập được quan hệ quốc tế
hỗ trợ cho bảo tồn
Các quần thể loài cư trú ổn định trong KBT
Thu hút được sự tham gia đầy đủ của cộng đồng
Trang 11• Mục tiêu tổng thể: có tính chất định hướng, thể hiện xu
hướng phát triển của dự án
án đem lại góp phần đạt được mục tiêu tổng thể của dự án Nguyên tắc viết mục tiêu cụ thể (SMART):
Trang 12• Kết quả đầu ra: là những gì mà dự án sẽ chuyển giao, là
những nhiệm vụ phải hoàn thành trong các hoạt động nhằm đạt được mục tiêu của dự án.
để đạt được kết quả đầu ra
PHÂN TÍCH LỰA CHỌN:
MỤC TIÊU, KẾT QUẢ ĐẦU RA VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG
Trang 13Phương pháp khung logic (Logical framework approach- LFA )
bao gồm 2 giai đoạn:
(1) Giai đoạn phân tích
- Phân tích vấn đề
- Xây dựng biểu đồ cây mục tiêu
- Phân tích lựa chọn: mục tiêu, kết quả đầu ra, và hoạt động
(2) Giai đoạn lập kế hoạch
- Thiết lập khung logic
- Kế hoạch hoạt động và chi phí
5.2 Ứng dụng phương pháp khung logic trong xây dựng dự án bảo
tồn động vật hoang dã
5 LẬP KẾ HOẠCH QUẢN LÝ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ
Trang 14Bằng cách nào có thể nhận diện: mục tiêu tổng thể đã đạt được
Những gì nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng của nhóm mục tiêu cụ thể cần phải xẩy ra để đạt được mục tiêu tổng thể
Các kết quả đầu ra:
Sản phẩm và dịch vụ tạo
ra bởi quá trình quản lý
dự án
Những đặc trưng chính của kết quả
Bằng cách nào có thể nhận diện: kết quả đã đạt được
Những gì nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng của nhóm kết quả cần phải xẩy ra để đạt được mục tiêu cụ thể
Các hoạt động:
Những gì dự án sẽ tiến
hành trên thực tế để đạt
được kết quả đầu ra
Số lượng và chi phí Bằng cách nào có thể nhận diện: hoạt động đã
được triển khai
Những hoạt động cần kiểm soát để đạt được kết quả của dự án
THIẾT LẬP KHUNG LOGIC
Trang 15Chỉ số/chỉ báo có thể xác minh một cách khách quan
• Là các tiêu chuẩn cần phải phấn đấu đạt tới nhằm đạt được mục
tiêu.
• Chỉ số/chỉ báo cho ta thấy; mục tiêu tổng thể, mục tiêu cụ thể, các
kết quả đầu ra của dự án có đạt được không về các phương diện:
Đối tượng đích: Đối tượng nào? Cái gì?
Số lượng: Bao nhiêu?
Chất lượng: Như thế nào?
Thời gian: Đến bao giờ? Chừng nào?
Địa điểm/vùng: Ở đâu?
• Chỉ số/chỉ báo cần tập trung vào các điểm quan trọng của mục tiêu
cần đạt tới.
• Chúng cung cấp cơ sở cho việc theo dõi, đánh giá và quản lý dự án.
Trang 16Kết quả đầu ra 5: Tạo lập được quan hệ quốc tế hỗ trợ cho bảo tồn
Bước 1: Tìm ra chỉ báo:
Bước 2: Xác định số lượng:
Bước 3: Đưa lên chất lượng:
Bước 4: Xác định cơ cấu thời gian:
tồn về kỹ thuật cứu hộ & huấn luyện bán hoang dã
Chỉ số/chỉ báo có thể xác minh một cách khách quan
Trang 17Bằng cách nào có thể nhận diện: mục tiêu tổng thể đã đạt được
Những gì nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng của nhóm mục tiêu cụ thể cần phải xẩy ra để đạt được mục tiêu tổng thể
Các kết quả đầu ra:
Sản phẩm và dịch vụ tạo
ra bởi quá trình quản lý
dự án
Những đặc trưng chính của kết quả
Bằng cách nào có thể nhận diện: kết quả đã đạt được
Những gì nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng của nhóm kết quả cần phải xẩy ra để đạt được mục tiêu cụ thể
Các hoạt động:
Những gì dự án sẽ tiến
hành trên thực tế để đạt
được kết quả đầu ra
Số lượng và chi phí Bằng cách nào có thể nhận diện: hoạt động đã
được triển khai
Những hoạt động cần kiểm soát để đạt được kết quả của dự án
THIẾT LẬP KHUNG LOGIC
Trang 18Bằng cách nào?/Căn cứ vào đâu? (nguồn dữ liệu) để chúng ta có được bằn chứng nhằm đánh giá mức độ đạt được của các chỉ số/chỉ báo
Một số câu hỏi cần làm rõ:
Nguồn dữ liệu đó có sẵn không?
Nguồn dữ liệu đó tin cậy đến mức nào?
Cần thu thập thêm thông tin bổ sung không? Nếu cần, thì việc đó thực hiện như thế nào? Khi nào? Chi phí cho công việc đó là bao nhiêu?
Có cần phải tạo ra một nguồn dữ liệu mới không?
Nếu không thể tìm được phương tiện, cơ sở dữ liệu để xác minh thì cần xem lại và có thể thay đổi chỉ số/chỉ báo
Công cụ/phương tiện để xác minh
Trang 19Bằng cách nào có thể nhận diện: mục tiêu tổng thể đã đạt được
Những gì nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng của nhóm mục tiêu cụ thể cần phải xẩy ra để đạt được mục tiêu tổng thể
Các kết quả đầu ra:
Sản phẩm và dịch vụ tạo
ra bởi quá trình quản lý
dự án
Những đặc trưng chính của kết quả
Bằng cách nào có thể nhận diện: kết quả đã đạt được
Những gì nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng của nhóm kết quả cần phải xẩy ra để đạt được mục tiêu cụ thể
Các hoạt động:
Những gì dự án sẽ tiến
hành trên thực tế để đạt
được kết quả đầu ra
Số lượng và chi phí Bằng cách nào có thể nhận diện: hoạt động đã
được triển khai
Những hoạt động cần kiểm soát để đạt được kết quả của dự án
THIẾT LẬP KHUNG LOGIC
Trang 20• Là những điều kiện bắt buộc phải có, nếu dự án muốn thành công,
nhưng không nằm trong phạm vi kiểm soát trực tiếp của dự án
Lưu ý khi đưa giả định:
• Nếu nó chắc chắn được thực hiện thì không cần đưa vào khung
logic
• Nếu nó có khả năng được thực hiện thì đưa vào khung logic
• Nếu nó không có khả năng thực hiện thì cần xem xét khả năng
thiết kế lại dự án để tác động lại yếu tố bên ngoài
Các giả định
Trang 21Tóm tắt các mục
tiêu/hoạt động Chỉ báo/chỉ số có thể xác minh Công cụ/phương tiện để xác minh Các giả định
Trang 22Thí dụ: Khung logic dự án bảo tồn Voọc xám và Sơn dương tại KBTTN Pù Luông
Cấu phần Tóm tắt Các chỉ tiêu Phương pháp giám sát Các giả định
- Báo cáo nghiệm thu
- Khảo sát hiện trường Phương pháp tiếp cận phù hợp trong các cộng
đồng vùng đệm
3 Thu hút được sự tham gia đầy
đủ của cộng đồng vào công tác bảo tồn loài Voọc xám và loài Sơn dương
- Hoàn thành trong năm 2015 thu hồi súng săn, bẫy còn lưu giữ trong các hộ gia đình tại 9 xã vùng đệm
- Thành lập và duy trì hoạt động tuần tra của đội BVR thôn bản.
- Thành lập và duy trì hoạt động truyền thông môi trường của CLB xanh trường trung học cơ sở
- Gắn kết hoạt động bảo vệ loài vào hương ước, quy ước của thôn bản.
- Báo cáo thu hồi súng săn, bẫy
- Quyết định thành lập
- Báo cáo hoạt động hàng tháng của các đội BVR, các CLB xanh.
- Bản hương ước bổ sung
- Bản cam kết bảo vệ loài của các hộ gia đình
Phương pháp tiếp cận phù hợp trong các cộng đồng ở vùng đệm
4 Xây dựng và thực hiện được các giải pháp kỹ thuật tổng hợp trong bảo tồn cá thể và quần thể
- Trong 2 năm 2017-2018, hoàn thành quy trình kỹ thuật cứu hộ, chăm sóc, huấn luyện bán hoang dã
- Xây dựng và vận hành kỹ thuật giám sát loài ngoài tự nhiên Sau 5 năm kiểm soát được cấu trúc quần thể loài.
- Báo cáo hàng năm về
kỹ thuật
- Đánh giá kỹ thuật trên hiện trường
Có sự hợp tác với Trung tâm cứu hộ thú Linh trưởng Cúc Phương, Vườn thú Hà Nội, Trường đại học và, Viện nghiên cứu
5 Tạo lập được hợp tác quốc tế Trong 5 năm thu hút được 2-3 dự án bảo
tồn, đào tạo về cứu hộ & huấn luyện bán hoang dã
Báo cáo dự án hợp tác quốc tế Có sự quan tâm của các tổ chức bảo tồn về loài
Voọc xám và loài Sơn dương
Trang 23Phương pháp khung logic (Logical framework approach- LFA )
bao gồm 2 giai đoạn:
(1) Giai đoạn phân tích
- Phân tích vấn đề
- Xây dựng biểu đồ cây mục tiêu
- Phân tích lựa chọn: mục tiêu, kết quả đầu ra, và hoạt động
(2) Giai đoạn lập kế hoạch
- Thiết lập khung logic
- Kế hoạch hoạt động và chi phí
5.2 Ứng dụng phương pháp khung logic trong xây dựng dự án bảo
tồn động vật hoang dã
5 LẬP KẾ HOẠCH QUẢN LÝ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ
Trang 24(Các mẫu biểu thông dụng)
KẾ HOẠCH HOẠT ĐỘNG VÀ CHI PHÍ ĐẦU TƯ
Mẫu 01: Kế hoạch hoạt động
Đầu ra/
Kết quả
Các hoạt động
Chỉ số/chỉ báo đánh giá hoàn thành Trách nhiệm
Kế hoạch thời gian (tháng thứ)
1
2
Trang 25Hoạt
động Chỉ số/chỉ
báo
Nguồn thẩm tra
Thời gian biểu Trách
nhiệm Yêu cầu về nhân
lực
Yêu cầu
về vật lực
Tài chính định/ghi Các giả
chú
Mẫu 02: Kế hoạch hoạt động và chi phí đầu vào
Trang 26Mẫu 03: Tổng hợp tiến độ đầu tư 5 năm (triệu đồng)
Trang 27Điểm mạnh của LFA
• LFA đảm bảo cho người sử dụng có được một bộ công cụ chặt
chẽ, từng bước thiết kế các thành phần chính của một dự án:
+ Xác định các mục tiêu thiết thực và rõ ràng, đúng theo nhu cầu
và nguyện vọng của các bên;
+ Cung cấp các chỉ số cho việc giám sát và đánh giá dự án;
• LFA đảm bảo sự tham gia đầy đủ và làm rõ trách nhiệm của các
bên liên quan.
• LFA là một hệ thống mở, cho phép kết hợp với các phương pháp
khác.
Trang 28• Bắt đầu bằng phân tích vấn đề: => thường hay tập trung vào các điểm tiêu
cực, khi đó sẽ lan tỏa khắp phần còn lại của quá trình lập khung logic Điều này sẽ giới hạn tầm nhìn đối với các giải pháp tiềm năng.
• Bắt đầu bằng phân tích vấn đề: => trong một số nền văn hóa, có thể là vấn
đề tế nhị, không thích hợp để thảo luận thẳng thắn hay phê bình.
• Bắt đầu bằng phân tích vấn đề: => có thể không phù hợp với những tình
huống có quá nhiều sự không chắc chắn hoặc không thể đạt được sự thỏa thuận về vấn đề
• Khung logic thường được phát triển và sử dụng cứng nhắc Điều này có
thể làm tê liệt các suy nghĩ mang tính đổi mới và cách quản lý có sự điều chỉnh.
Điểm yếu của LFA