THIẾT KẾ VÀ CÁCH TIẾN HÀNH BÀI HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN CÁ NHÂN TRONG GDHN

Khái niệm về điều chỉnh: Điều chỉnh là sự thay đổi trong mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, các hình thức tổ chức dạy học và đánh giá nhằm giúp học sinh phát triển tốt nhất t

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG N

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG NINH

Báo cáo: Trần Thị Thanh Dung Quảng Ninh, ngày 9 tháng 12 năm 2015

TÓM TẮT BÁO CÁO

A ĐẶT VẤN ĐỀ

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I ĐIỀU CHỈNH VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH

II THỰC TRẠNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN CN

Đó là việc làm mang tính nhân đạo, thể hiện quyền bình đẳng mà công ước Quốc tế , luật BVCS trẻ em thừa nhận Chính vì thế, việc GDHN trẻ KT trong nhà trường là việc làm cần thiết và rất cần được quan tâm.

Mô hình được quan tâm gần đây nhất là dạy giáo dục hòa nhập theo hướng tiếp cận trẻ KT Đây là hướng đi rất mới và còn đầy thử thách Tuy nhiên trong những năm gần đây một số địa phương triển khai chương trình hòa nhập đã chứng minh rằng: Hướng đi và cách làm mới này đầy sức thuyết phục

vì tính hiệu quả và khả thi của nó

Tỉnh QN chúng ta là một trong những tỉnh

đã nhiều năm tham gia các dự án, chương trình

GD trẻ khuyết tật học hòa nhập Đội ngũ giáo viên trực tiếp đứng lớp cũng được tham gia các lớp tập huấn do Sở, các PGD tổ chức thường xuyên Trong đó nội dung điều chỉnh dạy học và cách thiết kế bài học theo hướng tiếp cận GDHN đặc biệt được coi trọng Hôm nay, tôi xin phép báo cáo chuyên đề: “THIẾT KẾ VÀ CÁCH TIẾN

HÀNH BÀI HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN CÁ NHÂN TRONG GDHN”

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I ĐIỀU CHỈNH VÀ CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH BÀI HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN CÁ NHÂN

1 Khái niệm về điều chỉnh: Điều chỉnh là sự thay đổi

trong mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, các hình thức tổ chức dạy học và đánh giá nhằm giúp học sinh phát triển tốt nhất trên cơ sở các năng lực của các em

2 Các bước tiến hành bài học theo hướng tiếp cận cá

nhân:

Bước 1 Tìm hiểu học sinh: Là khâu đầu tiên trong quá

trình tổ chức dạy học Tìm hiểu đúng các thông tin về đặc điểm học sinh là cơ sở để GV đặt ra mục tiêu học tập phù hợp với học sinh

Bước 2 Xây dựng mục tiêu: Khi xây dựng mục tiêu

cho một bài học cụ thể cần xác định được mục tiêu cho đa số học sinh trong lớp và mục tiêu cho học sinh khuyết tật ở 3 lĩnh vực (Kiến thức, kỹ năng, thái độ)

Bước 3 Lập kế hoạch dạy học: Ở bước này Gv cần

xác định các HĐ dạy học; đồ dùng; phương pháp; hình thức tổ chức dạy học

Bước 4 Tổ chức dạy học: Tổ chức các hoạt động dạy

học với các đồ dùng và phương pháp dạy học đã xác định

Bước 5 Đánh giá: Đánh giá kết quả dạy học bao gồm

đánh giá sự tiến bộ của học sinh Từ đó rút ra những điều chỉnh cần thiết cho việc xây dựng và tổ chức thực hiện các bài học tiếp theo

 II THỰC TRẠNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN CÁ NHÂN TRONG GDHN

1 Thuận lợi: Hiện nay, các cấp ngành, các bậc phụ

huynh và đông đảo cộng đồng ngày càng nhận thức đúng và quan tâm đến công tác giáo dục cho học sinh khuyết tật;

Phần lớn các gia đình HS có con em khuyết

tật tạo điều kiện cho các em đến trường học hoà nhập; đến trường các em được đối xử công bằng

và nhà trường tạo mọi điều kiện cho các em học tập, phục hồi chức năng và sớm hoà nhập với bạn bè trong lớp, trong trường;

 II THỰC TRẠNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN CÁ NHÂN TRONG GDHN

Đến trường các em được đối xử công bằng và nhà

trường tạo mọi điều kiện cho các em học tập, phục hồi chức năng và sớm hoà nhập với bạn bè trong lớp, trong trường

Cán bộ quản lý, giáo viên, công nhân viên hết sức

quan tâm đến học sinh khuyết tật, do đó, các em xóa dần những tự ti, mặc cảm về bản thân;

Đội ngũ giáo viên tham gia dạy các lớp có học sinh

hoà nhập có trình độ đào tạo chuẩn và trên chuẩn cao, có

ý thức học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, học tập nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn trong công tác giáo dục hoà nhập, chăm sóc tận tình đối với học sinh khuyết tật

2 Khó khăn:

Việc tập huấn, bồi dưỡng về phương pháp giáo dục

khuyết tật do Trung ương, Sở, Phòng GD&ĐT tổ chức cho đội ngũ giáo viên chưa nhiều;

Cơ sở vật chất của các cơ sở giáo dục chưa đáp

ứng nhu cầu cho việc giáo dục trẻ KT

Điều kiện gia đình học sinh khuyết tật còn nhiều

khó khăn, phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến công tác học tập của con em mình

Một số phụ huynh vẫn mang nặng tư tưởng tự ti,

mặc cảm và đôi khi phủ nhận về tình trạng khuyết tật của con em mình

Học sinh KT ở nhiều dạng tật với các mức độ khác

nhau, nhất là những em KT trí tuệ, trình độ tiếp thu của một số em quá chậm, kỹ năng đọc, viết, tính toán hạn

chế

3 Quy trình thiết kế bài học theo hướng tiếp cận cá nhân

trong giáo dục hòa nhập:

Bước 1 Tìm hiểu học sinh:

Đây là bước quan trọng trong quá trình dạy học theo

hướng tiếp cận Với mỗi giáo viên được phân công lớp chủ nhiệm (trong đó có đối tượng HSKT), việc đầu tiên là GV cần tìm hiểu và điều tra kỹ về đối tượng HSKT của lớp mình:

+ Học sinh mắc dạng tật gì? Mức độ nặng/nhẹ như thế nào?+ Kiểm tra hồ sơ của học sinh trong những năm học trước

+ Kiểm tra quá trình tiến bộ và kết quả trẻ đạt được trong năm

học trước

+ Kiểm tra khả năng nhận thức, khả năng hòa nhập của trẻ

thông qua giáo viên dạy những năm học trước, qua cha mẹ

HS và những người xung quanh

+ Kiểm tra các biểu hiện của học sinh qua các hoạt động hàng

ngày như: giao tiếp với các bạn, học tập, vui chơi, (ăn ngủ bán trú nếu có)

Sau khi nắm được tình hình cụ thể của trẻ, việc đầu tiên

giáo viên phải xác định được mục tiêu điều chỉnh giáo dục hòa nhập theo đúng khả năng của mỗi trẻ; Tiếp theo giáo viên xây dựng kế hoạch cho cả năm học, từng tháng và từng tuần Sau đó, lựa chọn chỗ ngồi hợp lý, phân công bạn kèm cặp, giúp đỡ trong các hoạt động, đồng thời phối hợp các tổ chức đoàn thể, các giáo viên trong nhà trường cùng hỗ trợ trong công tác giáo dục trẻ hòa nhập

Ví dụ:

- Khi giáo dục học sinh có

KT về nghe, nói: GV bố trí

chỗ ngồi ngay bàn đầu, đối

diện bàn giáo viên để HS

dễ quan sát và có thể nghe

GV giảng bài rõ hơn

Bước 2 Xây dựng mục tiêu:

Mục tiêu bài học thông thường có 3 yếu tố sau: Mục tiêu kiến thức (liên quan chủ yếu đến lĩnh vực nhận thức); mục tiêu kỹ năng (liên quan chủ yếu đến lĩnh vực tâm vận động); mục tiêu thái độ/ hành vi (liên quan chủ yếu đến lĩnh vực tình cảm -

xã hội, hành vi ứng xử của mỗi cá nhân).

Xây dựng các mục tiêu cụ thể và nội dung thực hiện mục tiêu đối với trẻ khuyết tật trí tuệ, việc xây dựng mục tiêu cần thực hiện theo kiểu xây dựng mục tiêu hành vi và cần đảm bảo các yếu tố:

15 13/04/24

+ Xác định đối tượng trẻ

+ Xác định hành vi và điều kiện thể hiện hành vi của trẻ

+ Xác định tiêu chí đánh giá hành vi của trẻ

-> Xây dựng mục tiêu hành vi có ý nghĩa quan trọng trong dạy học trẻ khuyết tật trí tuệ, giúp giáo viên hình dung được tất cả mục tiêu, cách thức tiến hành, kết quả mong muốn và tiêu chí đánh giá kết quả bài học cho một khuyết tật trí tuệ cụ thể.

Việc xây dựng mục tiêu cũng giúp giáo viên biết cách áp dụng một cách thiết thực và sáng tạo hướng dẫn giảng dạy chung vào điều kiện cụ thể của lớp mình

Cụ thể trong tiết tập đọc: Thầy thuốc như mẹ hiền

- HSKT nhắc lại được tên

bài tập đọc, nhắc lại được

câu trả lời của bạn

- Có khả năng tham gia

theo nhóm cặp đôi khi bạn

hướng dẫn

Ví dụ: Đối với HS KT nghe nói

- HSKT có khả năng tham gia cùng bạn trong nhóm, cùng theo dõi việc làm của bạn mà không tách độc lập một mình

- HSKT hiểu được người thầy thuốc đi chữa bệnh cho người khác giàu lòng nhân ái, giúp đỡ người khác rất tận tình được ví như người mẹ hiền

- HS có khả năng viết lại đoạn 1 vào vở

17 13/04/24

Bước 3 Lập kế hoạch dạy học

a.Mở bài: Ở bước này, giáo viên sử dụng thiết bị, đồ

dùng trực quan; tạo động cơ học tập cho học sinh; sử dụng các hình thức giao tiếp bằng hành động, cử chỉ tạo bầu không khí học tập để trẻ KT vào bài một cách nhẹ nhàng nhất

- Ví dụ về nội dung điều chỉnh tiết dạy:

+ Với HS KT nghe

nói:

-Quan sát tranh, biết

và nêu được tranh vẽ gì?

-Nhận biết được tên

bài tập đọc qua kênh

b Phát triển nội dung bài học: Trong quá trình dạy

học, giáo viên sử dụng các phương pháp dạy học khác nhau, chú trọng phương pháp hợp tác nhóm; hỗ trợ cá biệt đối với trẻ khuyết tật trí tuệ; trình bày trực quan, hữu hình, âm thanh; chú trọng thực hành và phản hồi; Đặc biệt giáo viên cần lưu ý:

+ Thu hút sự chú ý của học sinh bằng cách đề nghị, đặt câu hỏi

+ Dùng lời rõ ràng, phù hợp và có trình tự gây hứng thú cho HS

+ Sử dụng đồ dùng DH hỗ trợ lời giải thích

+ Kết hợp lời nói, chữ viết, đồ dùng

+ Kiểm tra hiểu biết của HS khi thực hành

+ Làm mẫu kết hợp giải thích

+ Đề nghị học sinh tham gia

+ Sử dụng hỗ trợ kịp thời, dùng vòng tay bè bạn

13/04/24 19

Với HS KT trí tuệ

- Ở lần luyện đọc thứ nhất của lớp: HSKT nhắc lại được

từ danh lợi

- Ở phần luyện đọc đoạn: HSKT đọc lại được đoạn 1 của bài (đây là đoạn ngắn nhất chỉ gồm 01 câu)

+ HSKT: nhắc lại câu trả lời của bạn

+ HSKT: Nêu lại tên bài học hôm nay

- Nội dung điều chỉnh tiết dạy cụ thể:

Ông là người như thế nào?

(HS trả lời: Hải Thượng

Lãn Ông là người không

màng danh lợi)

- Phần cuối củng cố bài

+ HSBT: Nêu nội dung

chính của bài

Ví dụ: Đối với HSKT nghe nói

- HS đọc theo cặp, bạn đọc còn HSKT này chỉ tay được theo các tiếng bạn đã đọc ở đoạn 1

- GV đến gần nói và sử dụng một vài kí hiệu để giúp HSKT hiểu được: người thầy thuốc đi chữa bệnh cho người khác giàu lòng nhân ái, giúp đỡ người khác rất tận tình được ví như người mẹ hiền

- HS chép lại đoạn 1 vào vở ô li khi cả lớp luyện đọc theo cặp cả bài theo nhóm (lý do với HS KT nghe nói ở mức độ nặng HS không nghe được, không nói được)

13/04/24 21

* Về phương pháp:

- GV tổ chức các hoạt động nhóm để HSKT được

tham gia đọc diễn cảm cùng

bạn trong nhóm, được bạn

sửa phát âm Tạo cho trẻ KT

được hoà nhập cùng bạn,

không cảm thấy đơn độc và

lẻ loi trong tiết học

-Sự quan tâm của giáo viên ánh mắt, cử chỉ,

hành động ân cần của giáo

viên

- Nội dung điều chỉnh tiết dạy:

- HSKT trả lời được câu hỏi: Bài tập đọc nói

về ai?

C.KẾT LUẬN

cá nhân là một định hướng góp phần thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, không chỉ được thực hiện ở nước ta mà còn ở nhiều nước trên thế giới" - PGS.TS Nguyễn Xuân Hải

Chúng ta vẫn nhận thức sâu sắc rằng, công tác giáo dục hòa nhập học sinh khuyết tật là một việc làm hết sức khó khăn, vất vả, ngoài việc điều chỉnh, lựa chọn những kiến thức, phương pháp, hình thức dạy học, đánh giá phù hợp với từng loại đối tượng trẻ khuyết tật, đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị phù hợp từng loại tật, còn cần có một tấm lòng yêu thương, một sự kiên trì nhẫn nại, chăm chút từng ngày, từng giờ, trân trọng từng sự tiến

bộ, dù nhỏ, của các em Nghĩa là, đòi hỏi cần có một tấm lòng, cái tâm ở mỗi một cán bộ quản lý, giáo viên.

13/04/24 25

Trên đây là những phương pháp và các vấn đề cần điều chỉnh khi dạy tiếp cận cho HSHN, tuy nhiên trong dạy học thực tế còn nhiều khó khăn mà GV sẽ gặp Vì vậy GV cần linh hoạt thay đổi sao cho đáp ứng được nhu cầu và khả năng của TKT Đó là điều

mà chúng tôi mong mỏi nhất khi thực hiện chuyên đề này.

Rất mong nhận được sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo SGD, ý kiến đóng góp của Hội nghị Xin trân trọng cảm ơn.