Tiếp cận các hội chứng tiêu hoá thường gặp: Nuốt đau, đau bụng và tiêu chảy

Mục tiêu học tập Kết thúc bài trình bày này, mỗi học viên sẽ có khả năng: đau, đau bụng hoặc tiêu chảy trị các trường hợp này... Tiếp cận nuốt đau Điều trị theo hướng Nấm Candida thực

Tiếp cận các hội chứng tiêu hoá thường gặp: Nuốt đau, đau bụng và tiêu chảy

HAIVN

Chương trình AIDS của Đại học Y Harvard tại Việt Nam

Mục tiêu học tập

Kết thúc bài trình bày này, mỗi học

viên sẽ có khả năng:

đau, đau bụng hoặc tiêu chảy

trị các trường hợp này

Trường hợp 1: Anh (1)

biểu hiện rất đau khi nuốt khoảng 2

tuần nay

didanosine (DDI) nhưng chỉ có khả năng

mua thuốc điều trị trong 6 tháng

 Lao phổi đã điều trị 8 tháng bằng 3 thuốc

từ 3 năm trước

 Bây giờ không dùng thuốc gì

Trường hợp 1: Anh (3)

Tiền sử xã hội

Bệnh nhân có 2 con, cả hai con HIV

âm tính

uống rượu

 Rất đau và khó khăn khi nuốt

 Phổi: nghe rõ

 Tim: nhịp đều

 Bụng: mềm, gầy, ấn không đau

 Da: bình thường

Khám thực thể

Chẩn đoán phân biệt

là gì?

 Viêm thực quản do phức hợp

mycobacterium avium

 Loét (áp-tơ, acid)

 Ung thư mô liên kết Kaposi

 Bệnh do Histoplasma

Bạn muốn biết thêm thông tin gì về bệnh nhân này?

Nên làm gì tiếp theo?

Tiếp cận nuốt đau

Điều trị theo hướng

Nấm Candida thực

quản Fluconazole

Soi thực quản

Nuốt đau

Cải thiện sau 7 ngày điều

Khám lâm sàng: Chú ý nấm miệng, loét

miệng, mất nước, tình trạng dinh dưỡng

Không

Có

nhân trở lại sau 7 ngày nấm miệng đã

hết Tuy nhiên, bệnh nhân này vẫn

nuốt rất đau và không thể ăn được

 Nên làm gì tiếp theo?

 Nếu có điều kiện nội soi, có thể giới

thiệu bệnh nhân đi làm thủ thuật này

kèm theo sinh thiết bất kỳ tổn thương

nào tìm thấy

Trường hợp 1: Anh (7)

Theo dõi

 Anh được cho acyclovir 200 mg 5x/ngày

 She quay lại sau 7 ngày, tình trạng nuốt

đau đã đỡ nhiều Ăn uống khá hơn và tăng 1,5 kg tuần trước

 Bệnh nhân tiếp tục dùng acyclovir 1 tuần

nữa và được giới thiệu đến tư vấn về điều trị ARV.

Nuốt đau: Tóm tắt

 Nuốt đau và nuốt khó rất phổ biến

• Nguyên nhân thường gặp nhất là bệnh do

candida, HSV và CMV thực quản

 Hầu hết bệnh nhân bị bệnh candida

thực quản cũng sẽ có nấm họng Tuy

nhiên, bệnh candida thực quản có thể

xuất hiện kể cả khi không nhìn thấy

nấm họng

 Bệnh do candida và HSV thực quản

thường gặp khi CD4 < 200 tế bào/mm3

• Đau bụng tiến triển

• Buồn nôn nhẹ nhưng không tiêu chảy và nôn

 Xem xét các cơ quan:

• Ho nhẹ, không khó thở

• Không nhức đầu, các vấn đề về nhìn, đau

họng, đau ngực, tiểu buốt, tiểu máu, đau khớp hay các triệu chứng thần kinh

Trường hợp 2: Thái (2)

Tiền sử y khoa và xã hội

 Được chẩn đoán nhiễm HIV 2 tháng

• Uống rượu, bia, hút thuốc lá

 Bệnh nhân từng quan hệ với gái mại

dâm

Trường hợp 2: Thái (3)

Các thuốc đã dùng

nhà thuốc và vẫn đang uống thuốc

mỗi ngày

Trường hợp 2: Thái (4)

Khám thực thể

 Bệnh nhân gầy, đau rõ; nằm co quắp trên giường

 Nhịp tim: 110 nhịp/phút, HA: 122/84, Nhiệt đô: 37.6C, Nhịp thở: 16

 Họng miệng sạch, không vàng mắt, hạch không to

 Phổi nghe rõ Tim nhịp nhanh nhưng không có tiếng

thổi hay tiếng ngựa phi

 Khám bụng thấy ấn đau nhẹ khắp bụng nhưng không

có dấu phúc mạc Không có khối u hay gan lách to

 Khám cơ quan sinh dục, da và các chi bình thường

Bạn muốn biết thêm

thông tin gì khác về

bệnh nhân này?

Khám bụng: Những điểm

quan trọng

đau bụng trong HIV là tác dụng phụ của ARV

• NRTI có thể gây viêm gan với nhiễm

toan lactic (nhất là D4T, DDI)

• Viêm tuỵ cũng là một tác dụng phụ khi

dùng D4T và DDI

Trường hợp 2: Thái (6)

Xét nghiệm tiếp theo

 XQ bụng không thấy dấu hiệu tắc ruột.

Nguyên nhân hạch ổ bụng

là gì?

 Được điều trị 4 loại thuốc lao

 Dừng dùng ARV và bệnh nhân được tư

vấn là điều trị bằng 1 hoặc 2 loại thuốc không hiệu quả

 Dự phòng Cotrimoxazole 960 mg/ngày

Đau bụng: nguyên tắc chung (1)

 Dấu hiệu và triệu chứng LS có thể nhầm

• Vi khuẩn CD4 < 100 • Lao

• Mycobacterium avium complex (MAC)

• Nấm

• Cytomegalovirus (CMV)

• Các đơn bào không thông thường

Đau bụng: nguyên tắc chung (2)

thường là dấu hiệu của một nhiễm

trùng toàn thân như lao, MAC, CMV

hoặc nhiễm nấm lan toả

Đau bụng: nguyên tắc chung (3)

Các nguyên nhân nhiễm trùng

gây đau bụng ở Việt Nam

Tiêu Chảy

Khái quát

 Tiêu chảy là một trong những biểu hiện thường gặp nhất của HIV Kèm theo đó

là hội chứng suy mòn và tiên lượng xấu

 Tiêu chảy nhiễm trùng mạn tính thường xuất hiện khi bệnh HIV tiến triển nặng (CD4 < 50-100)

 Tiêu chảy có thể do các tác nhân nhiễm trùng hoặc do bản thân virus HIV Cũng

có thể có các nguyên nhân không

nhiễm trùng

• Nhiễm ký sinh trùng

• Kém hấp thu

• Khuyết tổn miễn dịch niêm mạc và viêm (bệnh lý ruột HIV)

Điều trị tiêu chảy cấp tính (1)

Tiêu chảy cấp tính Không mất nước hoặc hạ

huyết áp

< 3 ngày > 3 ngày

• Loperamide, Smecta

• Bù dịch

• Tư vấn dinh dưỡng

• Xem lại các thuốc

• Tư vấn dinh dưỡng

• Xem lại các thuốc

Không đỡ

Metronidazole x 7 ngày (nhất là khi nghi entamoeba)

Tiêu chảy cấp tính có mất nước hoặc hạ

huyết áp, sốt, đau bụng

Nghi tiêu chảy nhiễm khuẩn Nghi nhiễm khuẩn huyết

•Cho nhập viện

•Cấy máu, cấy phân, soi tìm trứng và

ký sinh trùng, nhuộm đặc biệt nếu có

Hỏi bệnh sử Khám lâm sàng

Hoàn thành điều trị trong 14 ngày Cải thiện

Điều trị thử fluoroquinolone và metronidazole trong

Albendazole + CTX Điều trị loperamide

Hoàn thành điều trị trong 21 ngày

Cân nhắc các nguyên nhân khác như lao, MAC và điều trị phù hợp Điều trị ARV

Điều trị dự phòng co- trimoxazole

Đánh giá mức độ mất nước, bù nước và điện giải,

tư vấn chế độ ăn

hợp lý

Không xác định

Không

Cải thiện

Sơ đồ tiêu chảy mạn tính – Bộ Y tế

Soi, cấy phân

tìm nguyên

nhân, các xét

nghiệm và

thăm dò khác

Những Điểm Chính

 Viêm thực quản do candida là nguyên nhân phổ

biến nhất của nuốt đau Điều trị với fluconazole

200 mg/ngày

 Ở bệnh HIV tiến triển, đau bụng thường là dấu

hiệu của một nhiễm trùng toàn thân như lao,

MAC, CMV hoặc nhiễm nấm lan toả

 Tiêu chảy phổ biến ở bệnh nhân HIV:

• Các trường hợp tiêu chảy cấp tính thường tự

kiểm soát, có thể điều trị bằng các biện pháp

hỗ trợ

• Các trường hợp tiêu chảy mạn tính được điều

trị bằng ART và cơ chế hồi phục miễn dịch

Cảm ơn!

Câu hỏi?