Gói giải pháp ngăn chặn suy giảm kinh tế của Việt Nam: Hiệu quả và những vấn đề đang đặt ra

Đặc điểm mang tính đặc thù của Việt Nam – Những đặc điểm bất lợi cho can thiệp chính sách chống suy giảm kinh tế • lạm phát ở Việt Nam trong 2 năm vừa qua cũng rất cao, gây tác động bất

Gói giải pháp ngăn chặn suy giảm kinh tế

của Việt Nam:

Hiệu quả và những vấn đề đang đặt ra

I Cập nhật diễn biến kinh tế

– Điểm chính trong Kế hoạch Geithner: Lôi kéo khu vực

tư nhân cùng Chính phủ mua lại tài sản độc hại: còn rất nhiều yếu tố bất định liên quan đến cuộc chơi của 3

bên:

• Các ngân hàng: có tiếp tục ôm bom?

• Các tổ chức đầu tư: đòi lợi tức 20% trở lên cho cuộc chơi

• Người dân nộp thuê: đồng tiền xấp thì các tổ chức tài chính lợi, còn đồng tiền ngửa thì người đóng thuế thiệt

– Hội nghị G-20:

• IMF hưởng lợi

Cập nhật diễn biến kinh tế (tiếp theo)

• Ở trong nước

– GDP quí 1 tăng 3,1%: tăng trưởng dương

song thấp hơn nhiều so với mức tiềm năng

– Xuất khẩu, FDI giảm mạnh

Các nhóm bị ảnh hưởng ở Việt Nam

Đánh giá nhanh tác động của khủng hoảng – CAF/VASS phối hợp cùng WB và Oxfam thực hiện vào tháng 2 và 3/2009 tại Hà Nội, Thanh Hóa

1.Lao động trong các doanh nghiệp có định hướng xuất khẩu (công

nghiệp chế tạo, du lịch, làng nghề v.v…)

- Lao động nam/ nữ

- Lao động có đăng ký/ không đăng ký

- Lao động bản địa/ nhập cư

2 Lao động tự do

3 Nông dân

4 Những người sống phụ thuộc của lao động bị mất việc

Tác động: (i) thôi việc: ở lại tìm việc; trở về quê; (ii) có việc song giảm giờ làm và thu nhập

Cập nhật chính sách mới

– Chính phủ công bố gói kích cầu tiếp theo:

(i) cho vay đầu tư mới; (ii) kích cầu khu vực

nông thôn; (iii) giảm 50% thuế VAT đối với

một số mặt hàng; (iv) giảm thuế trước bạ đối với ô tô

– Tăng lương tối thiểu từ 1/5/2009

– Hạ lãi suất tái cấp vốn và lãi suất chiết khấu

II Xác định mục tiêu ưu tiên chính sách cho năm 2009

II.1 Đặc điểm mang tính đặc thù của Việt Nam

– Những đặc điểm bất lợi cho can thiệp chính sách chống suy

giảm kinh tế

• lạm phát ở Việt Nam trong 2 năm vừa qua cũng rất cao, gây tác động bất lợi về tâm lý mặc dù rủi ro lạm phát trong năm 2009 không lớn do cả hai nhóm yếu tố chi phí đẩy và cầu kéo đều đã đảo chiều

• khác với Trung Quốc và một số nước khác ở Đông Nam Á, dư địa

để Việt Nam thực hiện kích cầu khá hạn chế do tình trạng thâm hụt ngân sách và thương mại ở mức cao và kéo dài

– Những đặc điểm thuận lợi cho can thiệp chính sách chống

suy giảm kinh tế

• tỷ trọng đầu tư công ở Việt Nam thuộc loại cao trên thế giới, tuy cần phải giảm xuống trong trung và dài hạn, song thuận lợi đối với các can thiệp chính sách trong ngắn hạn do tạo điều kiện thuận lợi đối với các gói kích cầu dựa vào đầu tư công khá phổ biến

• nhu cầu phát triển hạ tầng cơ sở cũng như bất động sản ở tất cả các phân khúc còn rất lớn

• Mục tiêu ưu tiên hàng đầu của Việt Nam trong

năm là duy trì việc làm nhằm đảo ngược vòng

xoáy luẩn quẩn của suy giảm kinh tế, với mức

lạm phát và mất cân đối vĩ mô (thâm hụt ngân

sách, thâm hụt tài khoản vãng lai) ở mức thấp

nhất có thể

• Để đạt được mục tiêu này, sẽ hữu ích nếu xác

định được ngành có khả năng dẫn dắt quá trình phục hồi để trên cơ sở đó

– xác định được những ưu tiên trong xây dựng chính

sách

– có chỉ báo về mức độ phục hồi nền kinh tế

II.3 Ngành nào có khả năng dẫn

dắt quá trình phục hồi?

• Các tiêu chí của ngành dẫn dắt quá trình phục

hồi:

– Ít phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường thế giới

– Dư địa cầu nội địa lớn

– Có khả năng hấp thụ nhiều lao động phổ thông

– Có hiệu ứng lan tỏa (backward linkages) đối với nền kinh tế cao thông qua sử dụng nhiều đầu vào sản

xuất trong nước

– Khả năng và mức độ tác động của các can thiệp

chinh sách cao

Độ co giãn của việc làm theoTT Đánh giá theo các tiêu chí

Ngành Tỉ trọng 2002 - 2004 2005 - 2007

Độ phụ thuộc vào TT thế giới

Dư địa cầu nội địa

Hấp thụ lao động phổ thông

Hiệu ứng lan tỏa

Can thiệp chính sách

Nông lâm nghiệp 50% -0.14 -0.45 Cao Vừa phải

vừa phải

Thấp-Vừa phải phải Vừa

Chế biến 13% 0.66 0.57 Cao Vừa phải Cao Vừa phải Thấp-vừa

phải

Thương nghiệp, dịch

vụ nhỏ 12% 0.75 0.42 Thấp

Vừa phải Cao

Thấp - Vừa phải

vừa phải Xây dựng 5% 1.42 0.50 Thấp Cao Cao Cao Cao

Thấp-Thuỷ sản 4% 1.46 0.54 Cao Thấp Vừa phải Vừa phải Vừa phải

Vận tải, kho bãi,

thông tin 3% 0.10 0.04 Thấp Cao

vừa phải

Thấp-Cao phải - Vừa

Cao

Khách sạn, nhà

Khác 9% 0.29-4.8 0.24-5.7

II.4 Các ngành trong ngăn chặn suy giảm

và hướng tới phục hồi

• Xây dựng: có khả năng đóng vai trò dẫn dắt

quá trình phục hồi, là thông số chỉ báo quan trọng của quá trình này

• Nông nghiệp: tấm chặn cuối cùng + cộng hưởng hiệu ứng phục hồi

• Chế biến hướng thị trường trong nước: cộng

hưởng hiệu ứng phục hồi (nếu được chính sách

tỉ giá hợp lý che chắn hỗ trợ)

• Thương nghiệp, dịch vụ: cộng hưởng

• Vận tải, kho bãi: cộng hưởng

III Các gói giải pháp ngăn chặn suy giảm

kinh tế

• Chính sách tiền tệ nới lỏng giúp tăng thanh

khoản và giảm chi phí vốn là cần thiết những

chưa đủ do chính sách tiền tệ đã đi gần đến giới hạn, bao gồm ngưỡng kỹ thuật và ngưỡng tác động

• Kích cầu qua ngân sách (gói kích cầu), bao gồm việc tăng chi đầu tư vào hạ tầng cơ sở với sản phẩm đầu ra được Nhà nước “bao tiêu”, hay

tăng chi thường xuyên hoặc giảm thuế giúp kích thích tiêu dùng tạo đầu ra cho doanh nghiệp là rất cần thiết

Cơ cấu của gói kích cầu

• Kích thích tiêu dùng của với người dân

• Kích thích đầu tư của doanh nghiệp

• Kích thích thông qua chi đầu tư của chính phủ

Các nguyên tắc của gói kích cầu

khuynh hướng chi tiêu cao với mỗi đồng nhận thêm được nhờ tác động của gói kích cầu, và có xu hướng sử dụng hàng hóa được sản xuất trong nước với hàm lượng đầu vào sản xuất trong nước cao.

Phân tích các gói kích cầu của Việt Nam

Mức độ phù hợp với

Chính sách Nguyên

tắc 1: Kịp thời

Nguyên tắc 2:

Đúng đối tượng*/

Nguyên tắc 3:

Ngắn hạn

A A - ÷ A + A Nếu khâu thực hiện được

giám sát tốt từ xã hội thì hiệu quả thu được rất cao.

III.

2 Giãn thuế A B÷ A - A Nhiều người sẽ dùng thuế

được tạm giãn để tiết kiệm do không chắc chắn về việc được miễn thuế, cũng như đề phòng bất trắc nếu nền kinh tế không

được cải thiện Nên chỉ miễn

thuế thu nhập cá nhân cho mức đóng thuế 5%

Phân tích các gói kích cầu của Việt Nam (tiếp theo)

III.4

. Hỗ trợ lãi suất cho các tổ chức, cá nhân vay vốn trung, dài hạn ngân

hàng để thực hiện đầu tư mới phát

triển sản xuất, kinh doanh (Quyết

. Từ ngày 1/5/2009 đến hết 31/12/2009, sẽ giảm 50% mức

thuế suất thuế giá trị gia tăng (VAT)

đối với hàng hóa, dịch vụ: sợi, giấy,

xi măng, gạch ngói, mô tô (Quyết

Phân tích các gói kích cầu của Việt Nam (tiếp theo)

III.6

.

Nhà nước hỗ trợ lãi suất 100% và 4%

đối với các khoản vay ngắn, trung hạn

ngân hàng bằng đồng Việt Nam của

các tổ chức, cá nhân vay để mua sắm

máy móc, thiết bị, phương tiện, vật tư

phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật

liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn

(Quyết định 497/QĐ-TTg ngày

17/4/2009)

Chú thích:

Đáp ứng tốt cả 3 tiêu chí, hỗ trợ tốt ngành xây dựng có khả năng dẫn dắt quá trình phục

hồ và ngành nông nghiệp tạo hiệu ứng cộng hưởng, đạt được cả hiệu quả kinh tế lẫn công bằng xã hội do hỗ trợ trực tiếp cho khu vực nông nghiệp nông thôn

Các chính sách bổ trợ khác

cầu

động và nhiều đầu vào sản xuất trong nước trong danh mục các

dự án đầu tư phát triển đã được lên kế hoạch để thông qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa giúp nhanh chóng kích hoạt lại nền kinh tế

trường, giúp tránh không để đồng tiền Việt Nam bị định giá cao, qua đó vừa giúp các doanh nghiệp xuất khẩu và cạnh tranh với nhập khẩu có vũ khí cạnh tranh quốc tế sắc bén, vừa giúp nền kinh tế có chiếc van an toàn hoạt động hiệu quả trong việc giảm bớt sức ép lên cán cân thanh toán liên quan đến việc mở rộng chính sách tài khóa và nới lỏng chính sách tiền tệ

• Thúc đẩy xúc tiến xuất khẩu

• Đẩy mạnh cải cách hành chính để tăng thu hút đầu tư

Làm gì để kích hoạt ngành xây dựng giúp dẫn dắt và đẩy nhanh quá trình phục hồi?

• Nhà nước:

– Đẩy nhanh đầu tư công vào các dự án hạ tầng sử dụng nhiều lao động và góp phần giải tỏa nút cổ chai của tăng trưởng

– Đẩy mạnh cải cách thủ tục nhằm hạ chi phí giao dịch nhằm

khuyến khích vốn của khu vực tư nhân tham gia mạnh vào xây dựng bất động sản giúp hạ giá sản phẩm và kích hoạt lại thị

trường bất động sản

– Nhanh chóng đưa vào thực hiện thuế tài sản và đẩy mạnh thu hồi đất với những dự án treo nhằm chống đầu cơ, tăng thêm quĩ đất phục vụ xây dựng bất động sản

– Khuyến khích các ngân hàng thương mại đẩy mạnh cho các

doanh nghiệp xây dựng bất động sản (developer) làm ăn hiệu quả vay để tăng mạnh nguồn cung, qua đó kích hoạt ngành xây dựng sử dụng nhiều lao động và đầu vào sản xuất trong nước.– Có những kỹ thuật để hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng Việt Nam trong các dự án phải đấu thầu quốc tế

không đơn giản

• Bởi vậy nên cần có cơ chế giám sát để đảm bảo các gói giải pháp thực hiện thực sự hiệu quả

Về giám sát thực hiện gói kích cầu

• Với nội dung đa dạng và qui mô tương đối lớn, gói kích cầu cần được

sự giám sát rộng rãi của xã hội, từ các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, đến bản thân người dân cũng như cộng đồng doanh nghiệp

– Thông tin về các cấu phần của gói kích cầu, đối tượng thụ hưởng, phương thức thực hiện cụ thể v.v… cần được công bố rộng rãi, để toàn bộ xã hội có thể tham gia vào việc giám sát, đặc biệt với

những cấu phần liên quan đến an sinh xã hội

– Với một số cấu phần quan trọng có thể cân nhắc thiết lập các

đường dây nóng để người dân và doanh nghiệp tham gia hiệu quả hơn vào quá trình giám sát

– Các cơ quan chuyên môn (Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia v.v…) tập trung giám sát vĩ mô các cán cân vĩ mô lớn cũng như những biến chuyển của nền kinh tế toàn cầu để kịp thời báo cáo Chính phủ và Quốc hội có những điều chỉnh chính

sách kịp thời

– Ngân hàng Nhà nước tập trung giám sát những khoản cho vay ưu đãi lớn dành cho các doanh nghiệp thâm dụng vốn để đảm bảo các khoản vay được sử dụng hiệu quả, tạo thêm việc làm trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua giảm giá sản phẩm để tạo hiệu ứng lan tỏa đối

XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!