Dự Kiến Phương Án Xây Dựng Một Số Quy Định Pháp Luật Về Phòng, Chống Tác Hại Của Lạm Dụng Rượu, Bia

 Thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng, chống tác hại của lạm dụng rượu, bia  Ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì rượu, bia  Quy định các trường hợp không được uống rượu,

Ths Trần Thị Trang Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Bộ Y tế

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 03 tháng 12 năm 2014

03 nhóm biện pháp

1 Kiểm soát nhu cầu sử dụng rượu, bia

2 Kiểm soát nguồn cung cấp rượu, bia

3 Giảm tác hại của lạm dụng rượu, bia

 Thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng, chống tác hại của lạm dụng rượu, bia

 Ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì rượu, bia

 Quy định các trường hợp không được uống rượu, bia

 Các biện pháp kiểm soát trong khuyến mại, quảng cáo, tài trợ các sản phẩm rượu, bia

Nội dung đề xuất:

- Thông tin, giáo dục, truyền thông về rượu, bia và tác hại của lạm dụng rượu, bia phải khoa học, chính xác, khách quan; nội dung, hình thức và kênh thông tin phải đa dạng hóa, phù hợp với đối tượng

- Dành nguồn kinh phí hợp lý cho thông tin, giáo dục, truyền thông

- Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong cung cấp thông tin, giáo dục, truyền thông

Nội dung đề xuất:

- Rượu, bia được sản xuất, nhập khẩu để bán tại Việt Nam phải ghi nhãn theo đúng quy định của pháp luật về nhãn hàng hoá, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì

- Nội dung cảnh báo sức khỏe trên bao bì rượu, bia phải có thông tin phù hợp về tác hại của việc lạm dụng rượu, bia đối với sức khỏe và thông điệp thích hợp khác

Cơ sở đề xuất:

- Hiểu biết của người dân về tác hại của lạm dụng rượu, bia

chưa đầy đủ, đặc biệt tại các nước nghèo và đang phát triển, do việc tiếp cận với thông tin về mối nguy cơ này còn hạn chế

- In cảnh báo sức khỏe trên bao bì rượu, bia có thể truyền tải thông điệp về tác hại của rượu, bia một cách liên tục đến với từng người sử dụng

- Trên thế giới, có 41/116 quốc gia quy định bắt buộc có cảnh

báo sức khỏe trên quảng cáo của rượu, bia Có 31/116 quốc gia quy định bắt buộc có cảnh báo sức khỏe và an toàn trên vỏ chai hoặc thùng

- Các nước quy định cảnh báo sức khỏe có thể bằng chữ và/hoặc hình ảnh

Quốc gia Mức độ Nội dung lời cảnh báo/Hướng dẫn

Argentina Bắt buộc "Uống rượu ở mức độ vừa phải"

"Cấm bán cho người dưới 18 tuổi"

Liên bang

Nga Bắt buộc

"Chất cồn không dành cho trẻ em và thanh thiếu niên dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai & cho con bú, hoặc người có các bệnh về hệ thống thần kinh trung ương, thận, gan và các

cơ quan tiêu hóa khác"

"CHÍNH PHỦ cảnh báo: (1) Theo Cục điều trị, phụ nữ không nên uống đồ uống có cồn trong thời gian mang thai vì nguy cơ dị tật bẩm sinh thai nhi (2) Việc tiêu thụ đồ uống

có cồn làm suy yếu khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc của bạn, và có thể gây ra các vấn đề sức khỏe "

Quốc gia Mức độ Nội dung lời cảnh báo/Hướng dẫn

Thái Lan Bắt buộc

"Uống rượu, bia có thể gây ra xơ gan và bất lực tình dục"

"Lái xe say rượu, bia có thể gây ra khuyết tật hoặc tử vong"

"Uống rượu, bia có thể làm giảm nhận thức và gây tử vong"

"Uống rượu, bia nguy hiểm cho sức khỏe và làm giảm nhận thức "

"Uống rượu có hại cho bạn và phá hủy gia đình bạn" Đức Bắt buộc “Cấm bán cho người dưới 18 tuổi”

Trung

quốc

Tự nguyện

Khuyến cáo:

“Uống quá mức gây hại cho sức khỏe”

"Phụ nữ mang thai và trẻ em không được uống"

Nội dung đề xuất 1:

Phương án 1:

Người điều khiển phương tiện giao thông không được có hàm lượng cồn trong máu vượt quá quy định khi tham gia giao thông

Nếu lựa chọn PA này thì nồng độ cồn trong máu không quá 0.3mg/ml

Phương án 2:

Người điều khiển phương tiện giao thông không được có hàm lượng cồn trong máu khi tham gia giao thông

Cơ sở đề xuất: Quốc tế quy định nồng độ cồn thấp đối với lái xe

- Hiện nay có 159 nước có quy định; trong đó: 61 nước quy định mức 0.5mg/ml; 46 nước quy định mức 0.8mg/ml

Một số nước < 0.3 mg/ml: Albania, Algeria, Estonia, Ấn Độ, Mông

Cổ, Na Uy, Thụy Điển…

Một số nước = 0.0mg/dl: Armenia, Azerbaijan, Brazil, Ethiopia, Georgia, Hungary, Nepal, Romania, Nga…

- Giảm tới 20% tai nạn liên quan tới rượu bia (Peek-Asa, 1999; Elder

Cơ sở đề xuất

Thực tiễn tại Việt Nam:

- 20.8% trẻ vị thành niên nam thừa nhận đi xe sau khi uống rượu/bia và

bị tai nạn cần nghỉ ít nhất 1 tuần (SAVY II, 2010)

- Nghiên cứu của WHO tại Việt Nam từ T7/2009 đến T10/2010 trên 18.412 nạn nhân TNGT nhập viện: 36% người đi xe máy có BAC cao hơn mức cho phép (50mg/dl); 66.8% lái xe ô tô có BAC cao hơn mức cho phép (0mg/dl)

Nội dung đề xuất 2:

Cấm uống rượu, bia trong thời gian làm việc, thời gian nghỉ giữa hai ca trong ngày làm việc; uống rượu, bia tại địa điểm có quy định cấm bán rượu, bia

Cơ sở đề xuất:

- Sử dụng rượu bia làm giảm độ tập trung, ảnh hưởng đến năng xuất, hiệu quả, an toàn lao động

- Tiếp tục thực hiện và mở rộng đối tượng trên cơ sở Chỉ thị

số 05/2008/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc nâng cao hiệu quả sử dụng thời giờ làm việc của cán bộ, công chức, viên chức nhà nước

Nội dung đề xuất:

- Nghiêm cấm quảng cáo, khuyến mại và giới thiệu sản phẩm dưới mọi hình thức đối với đồ uống có cồn từ 15độ trở lên

- Chỉ được quảng cáo trong phạm vi địa giới khuôn viên của doanh nghiệp sản xuất, cửa hàng, đại lý tiêu thụ đối với đồ uống có cồn từ

13 độ đến dưới 15 độ

- Thời gian được quảng cáo quảng cáo đồ uống có cồn dưới 15 độ, quảng cáo bia trên các kênh thông tin đại chúng là từ sau 21 giờ đến

6 giờ sáng ngày hôm sau

- Không được khuyến mại quá 10% lượng sản phẩm trong một dạng đóng gói đối với đồ uống có cồn dưới 15 độ và bia

- Không được tài trợ để quảng cáo rượu; không được tài trợ cho các

sự kiện, hoạt động văn hóa, nghệ thuật; y tế; giáo dục; thể dục, thể thao

+ Mức độ tiêu thụ rượu cao gấp 2.7 nếu những người thường xuyên

uống rượu được nhìn thấy một số quảng cáo rượu trước bộ phim (Koordeman,

Anschutz & Engels, 2009)

+ Thanh thiếu niên dưới 21 tuổi: Mỗi lần tiếp xúc với quảng cáo rượu bia làm tăng 1% lượng tiêu thụ rượu bia trong tháng trước đó Mỗi đô la gia tăng cho việc quảng cáo rượu bia làm tăng 2.8% lượng tiêu thụ rượu bia trong

tháng trước đó (Snyder et al (2006)).

- Các nước đều quy định chặt chẽ việc cấm, hạn chế quảng cáo, khuyến mại, tài trợ đồ uống có cồn gồm cả rượu và bia, quy định thời gian không được phép quảng cáo trên một số phương tiện thông tin đại chúng.

Nội dung đề xuất:

1 Cá nhân, tổ chức không được thực hiện các hành vi sau:

a) Bán, cung cấp rượu, bia cho người dưới 18 tuổi

b) Khuyến khích, vận động, ép buộc người dưới 18 tuổi uống rượu, bia

c) Tài trợ, nhận tài trợ của doanh nghiệp sản xuất kinh doanh rượu, bia cho các hoạt động của học sinh, sinh viên, cơ sở giáo dục

2 Ưu tiên các hoạt động thông tin, giáo dục, truyền thông về tác hại của lạm dụng rượu bia cho trẻ em và ngăn ngừa tiếp cận, lạm dụng rượu, bia đối với trẻ em

Cơ sở đề xuất:

- Trên thế giới: có 166 quốc gia giới hạn độ

tuổi sử dụng rượu, bia, trong đó:

+ 21 tuổi: 14 quốc gia+ 20 tuổi: 7 quốc gia+ 18 tuổi: 115 quốc gia+ 16 tuổi: 15 quốc gia

- Việt Nam: Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo

dục trẻ em năm 2005 quy định: cấm bán, cho trẻ em sử dụng rượu, bia; cấm trẻ em sử dụng rượu, bia Nghị định 94/2012/NĐ-CP quy định độ tuổi không được phép sử dụng rượu

là 18 tuổi

- Biện pháp quản lý sản xuất, kinh doanh rượu, bia

- Biện pháp bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm đối với rượu, bia

- Quy định liên quan đến địa điểm, phương thức, thời gian không được bán rượu, bia

- Biện pháp phòng ngừa và xử lý rượu, bia nhập lậu, rượu, bia giả.

Nội dung đề xuất:

- Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh rượu, bia phải có giấy phép, trừ trường hợp cá nhân sản xuất rượu thủ công không nhằm mục đích kinh doanh thì phải đăng ký với chính quyền địa phương nơi sản xuất

- Quy hoạch sản xuất, kinh doanh rượu, bia phải bảo đảm phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, chính sách, pháp luật về phòng, chống tác hại của lạm dụng rượu, bia để từng bước giảm nguồn cung cấp rượu, bia, phù hợp với việc giảm nhu cầu sử dụng rượu, bia

- 168 nước quy định kiểm soát tính sẵn có của rượu, bia, trong đó 123 nước quy định cấp phép bán rượu, bia.

- Hiện nay, sản xuất, kinh doanh rượu phải có giấy phép theo quy định của Nghị định 94/2012/NĐ-CP Sản xuất, kinh doanh bia vẫn quản lý như thực phẩm thông thường, chưa được kiểm soát

- Quyết định 244/QĐ-TTg ngày 12/02/2014 định hướng: rượu là hàng hóa hạn chế tiêu dùng, bia là hàng hóa kinh doanh có điều kiện

Do đó, cần biện pháp kiểm soát đồng bộ đối với 2 loại đồ uống trên

Nội dung đề xuất:

1 Không được bán rượu, bia trong phạm vi khuôn viên của các địa điểm sau đây:

a) Cơ sở y tế;

b) Cơ sở giáo dục;

c) Cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành cho trẻ em;

d) Nơi làm việc của cơ quan, tổ chức

2 Không bán rượu, bia trên vỉa hè trừ khu vực đã được cơ quan có thẩm quyền ở địa phương cho phép để phục vụ kinh doanh du lịch

Cơ sở đề xuất:

- Quy định trên thế giới:

Tại cơ sở giáo dục: 129/166 quốc gia

Tại cơ sở y tế : 119/166 quốc gia

Tại cơ quan chính phủ 118/166 quốc gia

Tại phương tiện công cộng 112/166 quốc gia

Tại công viên, đường phố…: 100/166 quốc gia

Tại các sự kiện thể thao: 97/166 quốc gia

Tại nơi làm việc: 111/166 quốc gia

Tại sự kiện giải trí: 58/166 quốc gia

- Việt Nam chỉ cấm bán tại một số địa điểm như: trong các trường phổ thông; tại phòng karaoke

Nội dung đề xuất:

Phương án 1:

Chính phủ quy định danh mục một số địa điểm không được bán và

sử dụng rượu, bia trong khoảng thời gian phù hợp bảo đảm yêu cầu sau đây:

a) Có lộ trình khả thi nhưng không quá ngày 01/01/2018, thực hiện thí điểm trước tại một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;

b) Phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam và yêu cầu

phòng, chống tác hại của lạm dụng rượu, bia;

c) Có biện pháp tổ chức triển khai, thanh tra, kiểm tra, giám sát để bảo đảm sự tuân thủ của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Nội dung đề xuất:

Phương án 2:

1 Các địa điểm sau đây không được bán và sử dụng rượu, bia trong khoảng thời gian sau 22 giờ đến 8 giờ sáng ngày hôm sau bao gồm:a) Nhà hàng, quán bar, karaoke;

b) Siêu thị, trung tâm thương mại

2 Chính phủ quy định chi tiết khoản 1 Điều này phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam và yêu cầu phòng, chống tác hại của lạm dụng rượu, bia; có biện pháp tổ chức triển khai, thanh tra, kiểm tra, giám sát để bảo đảm sự tuân thủ của cơ quan, tổ chức, cá nhân

- Lạm dụng rượu, bia là nguyên nhân của 70% số vụ bạo lực gia đình, trong đó có bạo lực tình dục.

- Việc sử dụng rượu, bia ở môi trường công cộng, đông người thường có xu hướng làm cho người sử dụng gia tăng lượng uống rượu, bia, dễ dẫn đến lạm dụng, say rượu, bia

Cơ sở đề xuất:

- Chiến lược toàn cầu về kiểm soát chất cồn của

Tổ chức Y tế thế giới - WHO khuyến cáo:

- Áp dụng các biện pháp giảm tính sẵn có của rượu, bia là biện pháp hiệu quả, trong đó có quy định thời gian cấm bán lẻ rượu, bia

- Có 68/168 quốc gia (trong đó có 09 quốc gia ASEAN) có quy định thời gian cấm bán rượu, bia, đa số là từ 20 giờ hoặc 22 giờ đến 06 hoặc

08 giờ ngày hôm sau

1 Kiểm soát rượu, bia bảo đảm an toàn giao thông

2 Điều trị và phục hồi chức năng cho người lạm dụng rượu, bia

Nội dung đề xuất:

Thực hiện các biện pháp kiểm tra chủ động nồng độ cồn trong máu và khí thở của người điều khiển phương tiện giao thông cơ giới

để phòng, ngừa và xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống tác hại của lạm dụng rượu, bia

Nội dung đề xuất:

- Việc cai nghiện rượu, bia được thực hiện trên cơ sở tự nguyện

- Lồng ghép hoạt động hoặc thành lập cơ sở để tư vấn, sàng lọc, phát hiện sớm, dự phòng và điều trị can thiệp, phòng, chống tái nghiện và chăm sóc liên tục dành cho người lạm dụng rượu, bia

 Cơ hội:

- Sự ủng hộ của Quốc hội đối với việc xây dựng Dự án Luật phòng, chống tác hại của lạm dụng rượu, bia

- Sự tham gia phối hợp của các Bộ, ban, ngành và các tổ chức quốc

tế trong việc xây dựng các quy định liên quan đến phòng, chống tác hại của lạm dụng rượu, bia

- Nhận thức của người dân đối với tác hại của lạm dụng rượu, bia đã được nâng cao

 Thách thức:

- Thói quen tiêu dùng rượu, bia của người dân

- Ý thức tuân thủ pháp luật của người dân

- Ngành công nghiệp rượu, bia

- Nhận thức của một bộ phận cán bộ và nhân dân chưa đầy đủ về tác hại của lạm dụng rượu, bia