BÀI GIẢNG PHÒNG NGỪA VIÊM PHỔI LIÊN QUAN ĐẾN THỞ MÁY (VAP)

Định nghĩa VAP Viêm phổi ở bệnh nhân thở máy >2 ngày trước ngày khởi phát triệu chứng, với ngày đặt máy thở là Ngày 1, VÀ máy thở đang được đặt vào ngày khởi phát triệu chứng hay ngày t

PHÒNG NGỪA VIÊM PHỔI LIÊN

QUAN ĐẾN THỞ MÁY (VAP)

Ths.Trần Thị Thúy Hằng

1

Mục tiêu học tập

• Hiểu được cơ chế lây truyền

• Biết được các yếu tố nguy cơ

• Xây dựng các can thiệp thích

hợp

VAP LÀ GÌ?

Định nghĩa VAP

Viêm phổi ở bệnh nhân thở máy >2 ngày trước ngày khởi phát triệu chứng, với ngày đặt máy thở là Ngày 1, VÀ máy thở đang được đặt vào ngày khởi phát triệu chứng hay ngày trước đó

CDC Pneumonia (Ventilator-associated [VAP] and non-ventilator-associated Pneumonia [PNEU]) Event http://www.cdc.gov/nhsn/pdfs/pscmanual/6pscvapcurrent.pdf

Xác định những trường hợp VAP

Trường hợp 1 & 2: đang thở máy

5 Khởi phát triệu chứng

Phân loại VAP

TẠI SAO PHẢI QUAN

TÂM ĐẾN VAP?

Viêm phổi bệnh viện

- Là vấn đề khó khăn mà khoa HSCC đang phải đương đầu: khó chẩn đoán, khó điều trị, khó phòng ngừa

CDC Guideline for Prevention of Healthcare Associated

Pneumonia 2003

Cook et al, Ann Intern Med 1998;129:433

Tác hại của VAP

•Tăng tỉ lệ tử vong (OR:2, 95%CI:1.1-3.6) 1

•Tăng chi phí điều trị (≥10.019 USD)1

•Kéo dài thời gian nằm viện (8-24 ngày so với 2.5-13 ngày)2

•Kéo dài thời gian thở máy (14.2 ngày so với

5.9 ngày; p<0.001)3

•Tăng khả năng đề kháng thuốc.

1 Safdar, N., C Dezfulian, et al (2005) "Clinical and economic consequences of

ventilator-associated pneumonia: a systematic review." Crit Care Med 33(10): 2184-93.

2 Arabi, Y., N Al-Shirawi, et al (2008) "Ventilator-associated pneumonia in adults in developing

countries: a systematic review." Int J Infect Dis 12(5): 505-12.

3 Petdachai, W (2004) "Ventilator-associated pneumonia in a newborn intensive care unit."

Southeast Asian J Trop Med Public Health 35(3): 724-9

Thực trạng tại Việt nam?

• Là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong số các loại NKBV (30-70 %)

• Kéo dài thời gian nằm viện thêm 6-13 ngày

• Tăng viện phí từ 15 đến 23 triệu đồng/ trường hợp

1 Lê Thị Anh Thư (2005) Tình hình viêm phổi bệnh viện và các biện pháp phòng ngừa Báo cáo Hội nghị Điều Dưỡng về chông nhiễm khuẩn bệnh viện.

2 Lê Thị Anh Thư, Vũ Thị Thoa, Nguyễn Phước Tiến, Đặng Thanh Vân (2005)

"Đánh giá tình hình viêm phổi tại Bệnh viện Chợ Rẫy" Tạp Chí y học thực

hành số 518, p 47

Bệnh viện Hùng Vương

14

SINH BỆNH HỌC

Nguồn vi sinh vật nội sinh

Cơ chế nội sinh

1) Hệ thống làm sạch/bảo vệ tự nhiên bị suy

yếu làm tăng lượng vi khuẩn vùng hầu họng

2) Dịch ở dạ dày và hầu họng

đọng lại dọc theo ống nội khí

quản

3) Chất tiết từ ống nội khí quản

Cơ chế gây viêm phổi

1) Hít phải những dịch tiết từ bất kì nguồn nào

từ bên trên vào phổi có thể gây viêm phổi

2) Mầm bệnh theo dòng máu đến phổi

hiếm khi có thể gây viêm phổi

Cơ chế ngoại sinh

Nguồn vi sinh vật ngoại sinh

1) Tay của nhân viên y tế

2) Dây, các bộ phận máy thở

3) Màng sinh học của ống nội khí quản

Cơ chế gây viêm phổi

Viêm phổi xảy ra khi chất tiết

chứa vi khuẩn bị hít vào phổi qua

ống nội khí quản

Ống nội khí quản có bóng Ống nội khí quản không bóng

Cơ chế gây bệnh

Video mô phỏng

- Nguy cơ hít dịch tiết vào phổi

- Cơ chế hình thành màng sinh học (biofilm)

Thảo luận

• Từ nguồn vi sinh vật và cơ chế

gây bệnh như trên, các nhóm

cùng thảo luận các biện pháp

phòng ngừa nào có thể được áp dụng?

20

BIỆN PHÁP CAN THIỆP

VÀ PHÒNG NGỪA

Nguồn gây bệnh

22

Các biện pháp phòng ngừa

23

1 Giáo dục nhân viên y tế và giám sát nhiễm trùng

2 Khử tiệt khuẩn bảo trì trang

Nhớ rửa tay

Rửa tay

 Trước và sau khi tiếp xúc

bệnh nhân có đặt NKQ

 Trước và sau khi tiếp xúc

với bất kì dụng cụ hô hâp

nào được dùng cho BN

(dù có mang găng hay

không.

 Sau khi tiếp xúc với niêm

mạc, chất tiết đường hô

hấp

Chú ý những vị trí chứa nước

 Vệ sinh các bình làm ẩm, bình oxy đúng cách

 Đảm bảo sử dụng nước vô khuẩn

 Định kì dẫn lưu và thải bỏ các chất ngưng tụ ra khỏi dây máy thở

Chăm sóc đường thở

Quản lý chất tiết

• Nâng đầu giường góc 30-45 độ

• Hút các chất tiết phía trên bóng chèn bất cứ

khi nào điều chỉnh vị trí hay rút ống

27

Rút ống NKQ càng sớm càng tốt

• Ngưng thuốc an thần để cai máy thở

• Đánh giá khả năng rút ống NKQ mỗi ngày

• Sử dụng các phương pháp không xâm

lấn (nCPAP,…)

• Tránh đặt lại ống NKQ sau khi rút

28

Vệ sinh răng miệng cho bệnh nhân

Vệ sinh miệng cho trẻ sơ sinh

http://www.medscape.com/druginfo/monograph?

cid=med&drugid=4264&drugname=Chlorhexidine+Gluconate+Misc&monotype=monograph&s ecid=4 Truy cập ngày 24/2/2011

Theo 1 báo cáo cho thấy 1 trẻ sơ sinh đã bị nhiều đợt tím tái và tim đập chậm với nồng

độ chlorhexidine trong huyết thanh chỉ có 11 ng/mL

Chlorhexidine chưa được chứng nhận cho

trẻ sơ sinh dưới 2 tháng tuổi

Dự phòng bằng probiotics

31

Các khuyến cáo của CDC

Chỉ thay dây máy thở khi bị

bẩn thấy rõ hoặc bị hư Dự phòng probiotics Đánh răng bằng máy

Vệ sinh răng miệng

32

Những thực hành nên tránh

• Không sử dụng kháng sinh dự

phòng thường quy

• Không đặt lại ống nội khí quản

• Không thay dây máy thở thường quy

33

Gói thở máy

• Nâng đầu giường bệnh*

• Cai thuốc an thần mỗi ngày và đánh giá sự sẵn sàng

rút ống NKQ

• Dự phòng viêm loét dạ dày*

• Dự phòng huyết khối tĩnh mạch sâu

• Chăm sóc răng miệng hàng ngày với Chlorhexidine*

http://www.ihi.org/IHI/Topics/CriticalCare/IntensiveCare/Changes/ImplementtheVentilatorBundle.h

tm Truy cập ngày 2/3/11