BÀI GIẢNG SO SÁNH (Thi giáo viên giỏi)

Các kiểu so sánh.Đọc và tìm phép so sánh trong khổ thơ sau: Những ngôi sao thức ngoài kiaChẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con Đêm nay con ngủ giấc tròn Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.. Tr

KIỂM TRA BÀI CŨ

1 So sánh là gì?

2 Câu văn nào dưới đây có sử dụng phép so sánh?

A Bọ mắt bay từng bầy như những đám mây nhỏ.

B Cây đước mọc dài theo bãi, ngọn bằng tăm tắp.

C Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ.

D Chợ Năm Căn nằm sát bờ sông, ồn ào, tấp nập.

Tiết 87

(tiếp theo)

I Các kiểu so sánh.

Đọc và tìm phép so sánh trong khổ thơ sau:

Những ngôi sao thức ngoài kiaChẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời

(Trần Quốc Minh) Phép so sánh là:

- Những ngôi sao thức

Chẳng bằng mẹ đã thức

- Mẹ là ngọn gió

Hãy điền các phép so sánh vừa tìm được vào mô hình cấu tạo phép

I Các kiểu so sánh.

Vế A PDSS Từ SS Vế B

1 Những ngôi sao thức chẳng bằng mẹ

Tìm từ so sánh trong c¸c vÝ dô sau và cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào vừa học?

1 Lúc ở nhà mẹ cũng là cô giáo

Khi đến trường cô giáo như mẹ hiền (Lời bài hát)

2 Có chiếc lá tựa như mũi tên nhọn (Khái Hưng)

3 Những ngọn cỏ gãy rạp y như có nhát dao vừa lia qua (Tô Hoài)

4 Trái sầu riêng lủng lẳng dưới cành trông giống như những tổ kiến

(Mai Văn Tạo)

5 Bao nhiêu tấc đất tấc vàng bấy nhiêu (Tục ngữ)

-> So sánh ngang bằng: là, như, tựa như, y như, giống

như, bao nhiêu bấy nhiêu…

Tìm từ so sánh trong c¸c vÝ dô sau và cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào vừa học?

1 Áo rách khéo vá hơn lành vụng may (tục ngữ)

2 Con đi đánh giặc mười năm

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi (Tố Hữu)

3 Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con (Trần Quốc Minh)

-> So sánh không ngang bằng: hơn, chưa bằng, chẳng

bằng, không bằng, kém hơn…

II Tác dụng của phép so sánh.

So sánh hai diễn đạt sau:

Không sử dụng phép so sánh Sử dụng phép so sánh

Trẻ em non nớt, yếu ớt, ngây

thơ, trong sáng, dễ bị tổn thương

cần được chăm sóc che chở đặc

biệt

Trẻ em như búp trên cành (Hồ

Chí Minh)

Em thích diễn đạt nào hơn? Vì sao?

II Tác dụng của phép so sánh.

So sánh hai diễn đạt sau:

Không sử dụng phép so sánh Sử dụng phép so sánh

Trẻ em non nớt, yếu ớt, ngây

thơ, trong sáng, dễ bị tổn thương

cần được chăm sóc che chở đặc

trẻ em?

II Tác dụng của phép so sánh.

Tìm phép so sánh trong đoạn văn (BT1-phần II- SGK-tr42).

- Có chiếc lá tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ

- Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi […]

- Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại […]

- Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành

Sự vật nào được đem ra so sánh và so sánh trong hoàn cảnh nào?

Cảm nghĩ của em sau khi đọc xong đoạn văn?

- Chiếc lá (sự vật vô tri vô giác) được đưa ra so sánh.

- Chiếc lá được so sánh trong hoàn cảnh đã rụng (đã rời cành, đã hết nhựa kết thúc một kiếp sống theo quy luật tự nhiên)

- Đoạn văn rất hay, giàu hình ảnh gợi cảm và thật xúc động giúp

người đọc hình dung những cách rụng khác nhau của lá

- Chỉ bằng chiếc lá rụng, nhờ phép so sánh tài tình của tác giả người đọc hình dung tâm tư, tình cảm của chiếc lá

+ Chiếc thì như mũi tên lao nhanh xuống đất, như bất cần sự sống + Chiếc thì lảo đảo như con chim khát khao sự sống

+ Chiếc lại thì thầm như tâm sự

+ Chiếc thì cố cất mình như níu kéo sự sống

-> Tất cả như thể hiện quan niệm của tác giả về sự sống và cái chết

sâu sắc.

III Luyện tập.

Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây Cho biết chúng thuộc những kiểu so sánh nào Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của phép so sánh trong ®o¹n v¨n a

a Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Tỏa nắng xuống dòng sông lấp loáng (Tế Hanh)

a Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

-> Từ so sánh: là -> so sánh ngang bằng.

c Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng (Minh Huệ)

c - Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

III Luyện tập.

Bài tập 1: Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của phép so sánh trong

®o¹n v¨n a

a Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè.

- Tâm hồn: sự vật trừu tượng, khó xác định

- Buổi trưa hè: Khoảng thời gian cụ thể, thời gian đầy nắng, gió, tiếng ve,…

- So sánh giúp hình dung tâm hồn “tôi” trong sáng, đẹp đẽ, nồng nàn

và rực cháy tình yêu quê hương tha thiết

=> Tất cả cho ta thấy tâm hồn tôi là một tâm hồn nhạy cảm, rung

động trước vẻ đẹp của thiên nhiên và không khỏi bồi hồi với những hoài niệm của thời trai trẻ hồn nhiên, vô tư,…

III Luyện tập.

Bài tập 3:

Quan sát tranh và đặt câu có sử dụng hai phép so sánh đã học.

III Luyện tập.

Bài tập 4: Viết đoạn văn miêu tả có độ dài từ ba đến năm câu, trong đoạn có sử dụng hai kiểu so sánh đã được giới thiệu.

So sánh không ngang bằng: hơn, chẳng bằng, kém hơn,

So sánh ngang bằng:

là, như, giống như,

…

Các kiểu so sánh

Dặn dò

1.Về nhà làm các bài tập vào vở.

2 Soạn văn học địa phương “Sự tích sông Công núi Cốc”