Hoạt động khởi động: * Mục tiêu: - Các nhóm biết sưu tầm thơ về Bác Hồ để dự thi.. * Thi đọc diễn cảm thơ: Ảnh Bác Nhà em treo ảnh Bác Hồ Bên trên là một lá cờ đỏ tươi Ngày ngày Bác mỉm
Trang 1Tuần 24 (Tiết 93->96)
Ngày soạn: 11 - 02 - 2017
Bài 22: ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
A Hoạt động
khởi động:
* Mục tiêu:
- Các nhóm biết
sưu tầm thơ về
Bác Hồ để dự thi
- HS hoạt động chung
cả lớp: Thực hiện yêu cầu tr 65
- Các nhóm thi đọc thơ
về Bác Hồ
- Cho HS hoạt động chung cả lớp
- Thời gian: 20 phút
- GV nhận xét
* Thi đọc diễn cảm thơ:
Ảnh Bác
Nhà em treo ảnh Bác Hồ Bên trên là một lá cờ đỏ tươi Ngày ngày Bác mỉm miệng cười Bác nhìn chúng cháu vui chơi trong nhà Ngoài sân có mấy con gà Ngoài vườn có mấy quả na chín rồi
Em nghe như Bác dạy lời Cháu ơi đừng có chơi bời đâu xa Trồng rau, quét bếp, đuổi gà Thấy tàu bay Mỹ nhớ ra hầm ngồi.
Trần Đăng Khoa
Viếng lǎng Bác
Con ở miền Nam ra thǎm lǎng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi! hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng Ngày ngày mặt trời đi qua trên lǎng Thấy một mặt trời trong lǎng đất đỏ
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trǎng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!
Mai về miền Nam, thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lǎng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn là cây tre trung hiếu chốn này.
Viễn Phương
B Hoạt động
hình thành kiến
thức:
* Mục tiêu:
- Cảm nhận được
tình yêu thương
lớn lao của Bác
Hồ dành cho bộ
đội, dân công và
tình cảm yêu
kính, cảm phục
của anh chiến sĩ
đối với Người
trong bài Đêm
nay Bác không
ngủ; nêu được
những nét đặc sắc
về nghệ thuật của
bài thơ
- Trình bày khái
niệm và tác dụng
- HS hoạt động chung
cả lớp: Đọc văn bản và chú thích (tr 66 – tr 68)
- Nhiều HS đọc
- Cho HS hoạt động chung cả lớp
- Thời gian: 20 phút
- GV theo dõi, nhận xét
1 Đọc văn bản:
=> Đêm nay Bác không ngủ
- HS hoạt động cá nhân: Thực hiện yêu cầu mục 2 (tr 68 – tr 70)
- HS trả lời, nhận xét
- Cho HS hoạt động
cá nhân
- Thời gian: 30 phút
- GV nhận xét, kết luận
2 Tìm hiểu văn bản:
a Chọn C
b Trình tự đúng: 1 – 2 – 5 – 6 – 4 – 3 – 7
c Đêm nay Bác không ngủ thể hiện tấm lòng yêu thương bao la của Bác
Hồ với bộ đội và nhân dân, tình cảm kính yêu, cảm phục của bộ đội, của nhân dân ta đối với Bác
d
Tâm trạng,
Giống nhau - Ngạc nhiên: đã khuya rồi mà thấy Bác vẫn chưa ngủ
Khác nhau - Xúc động trước việc làm của
Bác: đốt lửa, dém chăn, bước nhẹ
- Trạng thái mơ màng như
- Hốt hoảng khi thấy Bác vẫn ngồi đinh ninh
- Nài nỉ mời Bác đi ngủ
- Thấu hiểu của tấm lòng
Trang 2của phép ẩn dụ trong giấc mộng: anh thấy hình
ảnh Bác lớn lao vĩ đại
- Xúc động cao độ để lo lắng cho sức khỏe của Bác
của Bác anh sung sướng hạnh phúc
e (1) Vì Bác Hồ hết lòng lo cho dân, cho nước, cho chiến sĩ, bộ đội
(2) Tâm hồn cao đẹp và tấm lòng của Bác đối với bộ đội được thể hiện một cách chân thực
(3) - Lựa chọn, sử dụng thể thơ năm chữ Thích hợp với cách kể chuyện
Vì câu thơ ngắn, thường ngắt nhịp 3/2 hoặc 2/3, số câu không giới hạn
- Cách gieo vần: đa số là vần chân
g
Vẻ mặt Bác trầm ngâm Người Cha mái tóc bạc Bác nhón chân nhẹ nhàng Bóng Bác cao lồng lộng Chòm râu im phăng phắc
Miêu tả cụ thể, gợi hình, dùng nhiều từ láy tạo giá trị gợi hình và biểu cảm, khắc họa hình ảnh cao đẹp về Bác Hồ kính yêu
h - Lựa chọn, sử dụng lời thơ giản dị, có nhiều hình ảnh thể hiện tình cảm tự nhiên, chân thành
- HS hoạt động cá nhân: Thực hiện yêu cầu mục 3 (tr 70 – tr 71)
- HS trình bày, nhận xét
- Cho HS hoạt động
cá nhân
- Thời gian: 30 phút
- Nhận xét
3 Tìm hiểu về phép
ẩn dụ:
a Cụm từ “Người Cha”
→ Chỉ Bác Hồ
- Vì Bác và người cha có những nét phẩm chất giống nhau: tuổi tác, tình yêu thương, sự chăm sóc đối với con
b So sánh đặc điểm tác dụng của 3 cách diễn đạt:
Cách 1: Diễn đạt bình thường miêu tả trực tiếp
Cách 2: Sử dụng so sánh (Bác Hồ như người cha) Tạo tính hình tượng Cách 3: Sử dụng ẩn dụ (Người Cha) Làm cho câu có tính hàm súc cao
c Lần lượt điền: tương đồng – hình – cảm
C Hoạt động
luyện tập:
* Mục tiêu:
- Phân tích văn
bản
- Xác định phép
ẩn dụ
- Tả bằng lời nói
một cảnh tượng /
hình ảnh trong
văn bản đã học
- HS hoạt động nhóm đôi: Thực hiện yêu cầu mục 1 (tr 71)
- HS trình bày, nhận xét
- Cho HS hoạt động nhóm đôi
- Thời gian: 20 phút
- Nhận xét
1 Thực hành phân tích văn bản:
a
- Trước hết, nếu kể lần thứ hai thì bài thơ sẽ quá dài, thiếu sự cô đọng cần thiết
- Sau nữa, giữa lần thứ nhất và lần thứ ba có một khoảng cách dài hơn, sự thay đổi trong tâm trạng và nhận thức cả người lính sẽ hiện lên rõ rệt hơn
b Các từ láy: trầm ngâm, lâm thâm, xơ xác, nhẹ nhàng, mơ màng, lồng lộng, thổn thức, thì thầm, bồn chồn, đinh ninh, phăng phắc, nằng nặc, mau mau, mênh mông
- HS hoạt động cá nhân:
Thực hiện yêu cầu mục 2
- Cho HS hoạt động
cá nhân
2 Thực hành về phép
ẩn dụ:
Trang 3(tr 71).
- HS trình bày, nhận xét
- Thời gian: 20 phút
- Nhận xét
a (1) - Thuyền → Chỉ người đi xa
- Bến → Chỉ người ở lại
(2) - Thấy (mùi hồi chín), chảy (qua mặt): Khứu giác -> Thị giác
b (1) Chảy: Xúc giác → Thị giác (2) Ướt: Xúc giác, thị giác → Thính giác
- HS hoạt động chung cả lớp: Thực hiện yêu cầu mục 3 (tr 72)
- HS trình bày, nhận xét
- Cho HS hoạt động chung cả lớp
- Thời gian: 40 phút
- Nhận xét
3 Thực hành về văn miêu tả (luyện nói):
a Đêm đã về khuya rồi Ngoài trời gió lồng lộng thổi Không còn tiếng chim
kêu lích chích trong tán cây Cảnh rừng Việt Bắc âm u, tĩnh mịch quá!
Chẳng biết vì sao, tôi không ngủ được Tôi suy nghĩ cho trận chiến nay mai, chiến dịch Điện Biên Phủ Đang nghĩ ngợi mông lung thì tôi nghe có tiếng sột soạt rất khẽ Tôi nhôm dậy Là Bác ư? Khuya rồi, sao Người chưa ngủ nhi?
Bác ngồi yên lặng bên cạnh bếp lửa hồng, vẻ mặt của Bác trầm ngâm như đang suy nghĩ việc gì đó Ngoài mái lều tranh cũ nát, mưa rơi lâm thâm, dai dẳng Tôi ngước mắt nhìn Bác, càng nhìn, tôi càng thấy thương Bác hơn Bác như một người cha vậy Người cha ấy đang nhóm lửa cho tôi và đồng đội nằm ấm Sau đó, Bác đi dém chăn cho chúng tôi: từng người một Như sợ các anh em giật mình, Bác nhón chân nhẹ nhàng, thật nhẹ Bóng Bác ánh lên trước ngọn lửa, cao lồng lộng, bao trùm cả cán lều Tôi có cảm giác mơ màng cái bóng của Bác như làm chúng tôi ấm áp hơn cả ngọn lửa hồng đang cháy hừng hực kia Thổn thức nỗi lòng, tôi thầm thì hỏi:
– Bác ơi, Bác chưa ngủ ạ? Bác có thấy lạnh không?
Bác nhìn tôi, mỉm cười rồi trả lời bằng một giọng ấm áp:
– Ừ, Bác chưa ngủ đâu Chú cứ ngủ cho đẫy giấc, để mai còn đi đánh giặc nữa chứ!
Vâng lời Bác, tôi nhắm mắt, nhưng vẫn bồn chồn Tôi năm mà vẫn lo Bác ốm, lòng tôi cứ bộn bề Chiến dịch còn dài lắm! Rừng Việt Bắc lám dốc, lắm ụ Nếu Bác cứ không ngủ suốt thế này, thì Bác lấy sức đâu để mà đi? Thế rồi tôi ngủ thiếp đi lúc nào không hay
Lần thứ ba tôi thức giấc thì đã canh tư Nhìn thấy Bác vẫn đang ngồi, tôi hoảng hốt, giật thót mình Bác vẫn chưa ngủ ư? Trời sắp sáng rồi!!! Tôi vội vã:
– Bác ơi, trời sắp sáng rồi, Bác hãy ngủ để sáng mai có sức mà đi!
Vẫn bằng giọng dịu dàng, Bác nói với tôi:
– Chú cứ ngủ đi, còn Bác thức thì cứ mặc Bác Bác không ngủ được đâu! Bác đang nghĩ về đoàn dân công, trời mưa như thế này, chắc họ lạnh lắm Bác chỉ mong trời sáng cho nhanh thôi Không biết các cô chú ấy có sao không?
Tôi chợt hiểu ra, Bác thức vì chuyện ấy Bác không chỉ chăm lo cho chúng tôi
mà còn lo lắng cho cả những người ở xa chưa hề được gặp Bác Tấm lòng của Bác thật cao cả Lòng tôi vui sướng tràn trề và tôi quyết định thức luôn cùng với Bác
Đêm nay, Bác không ngủ vì Bác là người luôn lo cho mọi người hơn bản thân Bác là người Cha già của nhân dân Việt Nam – Vì Bác là Hồ Chí Minh
b Thầy Ha-men đã chuẩn bị thật chu đáo cho buổi học thiêng liêng, nghẹn ngào trong mỗi đau đớn vô bờ những tờ giấy trắng tinh tươm viết lên những chữ rông thật đẹp đến khó lột tả nỗi:tên nước pháp thân yêu, tên mảnh đất An-dát quen thuộc chứa bao niềm vui của những buổi thả diều, cứ thế những từ pháp
Trang 4rồi An-dát được thầy víêt thật đẹp làm sao! Tờ giấy trắng được gió thổi phất phơ như cố làm cái gì đó cho đất nước nhưng có vẻ lực bất tòng tâm, chỉ bíêt làm những cái lá cờ nhỏ bay xung quanh lớp ai ai cũng cố gắng và hết sức chú
ý từng chút từng chút một, cứ im thinh thít không hé một lời Dường như họ quá nghẹn ngào, quá xúc động, quá cố gắng làm tất cả Giờ đây, tiếng bút sột soạt cứ vang lên trong không gian yên tĩnh, thiêng liêng này Lúc ấy có những thứ đã làm mọi ng`trước đây thường chú tâm đến, nay chúng chỉ là những thứ
gì đó hư vô, không còn trong tâm trí mỗi người nữa
c Tả Dế Mèn / Dế Choắt (HS dựa vào bài học để kể bằng lòi nói)
D Hoạt động vận dụng:
* Mục tiêu:
- HS biết viết bài văn (hoặc sáng tác thơ, vẽ tranh,…)
thể hiện cảm nhận về Bác Hồ
- Tả lại bằng lời nói một người (hoặc một đối tượng
bất kì) mà em yêu quý Trong khi tả có sử dụng phép
ẩn dụ
- HS thực hiện ở nhà
1 Viết bài văn (hoặc sáng tác thơ, vẽ
tranh,…) thể hiện cảm nhận về Bác Hồ
2 Tả lại bằng lời nói một người
(hoặc một đối tượng bất kì) mà em yêu quý Trong khi tả có sử dụng phép ẩn dụ
E Hoạt động tìm tòi, mở rộng:
* Mục tiêu:
- HS đọc thêm trong SHD
- HS thực hiện ở nhà
* Đọc thêm.
