Hoạt động hình thành kiến thức: * Mục tiêu: - Cảm nhận được vẻ đẹp phong phú, hung vĩ của thiên nhiên và vẻ đẹp của người lao động được miêu tả trong văn bản Vượt thác; phát hiện nghệ t
Trang 1Tuần 23 (Tiết 85->88)
Ngày soạn: 02 - 02 - 2017
Bài 20: VƯỢT THÁC
A Hoạt động
khởi động:
* Mục tiêu:
- HS biết quan sát
và nêu nội dung
tranh
- Nêu được phẩm
chất của con
người để vượt
qua thử thách
trong cuộc sống
- HS nhóm: Thực hiện yêu cầu a, b (tr 40)
- HS phát biểu, nhận xét
- Cho HS hoạt động nhóm
- Thời gian: 10 phút
- GV nhận xét
a Cảnh một người đang vượt thác
b Để vượt qua thử thách trong cuộc sống con người cần phải có phẩm chất dũng cảm, kiên trì,…
B Hoạt động
hình thành kiến
thức:
* Mục tiêu:
- Cảm nhận được
vẻ đẹp phong
phú, hung vĩ của
thiên nhiên và vẻ
đẹp của người lao
động được miêu
tả trong văn bản
Vượt thác; phát
hiện nghệ thuật
phối hợp miêu tả
khung cảnh thiên
nhiên và hoạt
động của con
người
- Nhận diện các
kiểu so sánh cơ
bản và chỉ ra tác
dụng của so sánh
- HS hoạt động chung
cả lớp: Đọc văn bản và chú thích (tr 41 - tr 43)
- Nhiều HS đọc
- Cho HS hoạt động chung cả lớp
- Thời gian: 20 phút
- GV theo dõi, nhận xét
1 Đọc văn bản:
=> Vượt thác.
- HS hoạt cá nhân:
Thực hiện yêu cầu mục
2 (tr 43 – tr 45)
- HS trả lời, nhận xét
- Cho HS hoạt động
cá nhân
- Thời gian: 30 phút
- GV nhận xét, kết luận
2 Tìm hiểu văn bản:
a Sơ đồ:
b (1) - Đoạn sông phẳng lặng trước khi đến chân thác:
-> Cảnh hai bên bờ sông: bãi dâu bạt ngàn
-> Cảnh dòng sông: những thuyền chất đầy cau tươi, dây mây, dầu rái, những thuyền chở mít, chở quế
- Đoạn sông có nhiều thác dữ:
-> Cảnh dòng sông: Nước từ trên cao phóng giữa hai vách đá dựng đứng chảy đứt đuôi rắn
- Đoạn sông đã qua thác dữ:
VƯỢT THÁC
Đoạn 1: Từ đầu đến
“thác nước” →Cảnh dòng sông và hai bên
bờ trước khi thuyền vượt thác
Đoạn 2: Tiếp theo đến
“thác Cổ Cò” →Cuộc vượt thác của dượng Hương Thư
Đoạn 3: Phần còn lại.
→Cảnh dòng sông và hai bên bờ sau khi thuyền vượt thác
Trang 2-> Cảnh dòng sông: Dòng sông cứ chảy quanh co dọc những núi cao sừng sững -> Cảnh hai bên bờ sông: những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp
(2) - Trình tự miêu tả: quá trình vượt thác
- Vị trí quan sát để miêu tả của người kể chuyện trong bài: trên con thuyền nhìn dòng sông và cảnh sắc đôi bờ Vị trí ấy thích hợp với việc miêu tả cảnh sắc thiên nhiên và hoạt động của con người một cách linh hoạt
- Hai hình ảnh miêu tả những cây cổ thụ:
c Tìm hiểu vẻ đẹp của con người trong cuộc vượt thác:
Cuộc vượt thác của dượng Hương Thư:
* Hoàn cảnh: Lái thuyền vượt thác giữa mùa nước to…Thuyền vùng vằng cứ chực
tụt xuống
→ Đầy khó khăn, nguy hiểm, cần tới sự dũng cảm của con người
* Hình ảnh dượng Hương Thư:
- Ngoại hình: Như pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, răng cắn chặt, mắt
nảy lửa, quai hàm bạnh ra
- Động tác: Co người phóng sào, thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt, ghì trên
ngọn sào giống như một hiệp sĩ Trường Sơn oai linh hùng vĩ
→ Nghệ thuật so sánh, động từ mạnh
→ Đẹp, khỏe, dũng mãnh
→ Đề cao sức mạnh của người lao động trên sông nước
d Tác giả khẳng định một phẩm chất đáng quí của người lao động: khiêm tốn, nhu
mì đến nhút nhát trong cuộc đời thường, nhưng lại dũng mãnh, nhanh nhẹn, quyết liệt trong công viêc, trong khó khăn, thử thách
- HS hoạt động cặp đôi:
Thực hiện yêu cầu mục
3 (tr 45 – tr 46)
- HS trình bày, nhận xét
- Cho HS hoạt động cặp đôi
- Thời gian: 25 phút
- Nhận xét
3 Tìm hiểu về so sánh
và các kiểu so sánh:
a Nhận diện các kiểu so sánh:
Biện pháp nghệ thuật nhân hoá
- Dọc sông, những chòm
cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước.
Ý nghĩa: thiên nhiên như cùng có tâm trạng
lo lắng trước thử thách
mà những người trên thuyền sắp phải đương đầu
Biện pháp nghệ thuật
so sánh
- Dọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa như những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước.
Ý nghĩa: thiên nhiên như cũng phấn khích trước niềm vui chinh phục và chiến thắng những thử thách cam
go để tiến về phía trước
Trang 3Hơn So sánh không ngang bằng Chẳng bằng
Là So sánh không ngang bằngSo sánh ngang bằng
b Tác dụng của phép so sánh:
- Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc: Là vì trí tưởng tượng phong phú của tác giả hình ảnh nhân vật hiện lên đẹp đẽ, khỏe, hào hùng Thể hiện sức mạnh và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con người
- HS hoạt động chung
cả lớp: Thực hiện yêu cầu mục 4 (tr 47 – tr 48)
- HS trình bày, nhận xét
- Cho HS hoạt động chung cả lớp
- Thời gian: 25 phút
- Nhận xét
4 Tìm hiểu về phương pháp viết văn tả cảnh:
a - Văn bản 1:
(1) Tả cảnh sắc vùng sông nước Cà Mau – Năm Căn
(2) Theo trình tự: Từ dưới mặt sông nhìn lên bờ Từ gần đến xa → Trình tự tả như thế là hợp lí bởi người tả đang ngồi trên thuyền xuôi từ kênh ra sông
- Văn bản 2:
+ Mở đoạn: Ba câu đầu → Tả khái quát về tác dụng, cấu tạo, màu sắc của luỹ tre làng
+ Thân đoạn: Luỹ ngoài cùng → Không rõ → Tả chi tiết ba vòng của luỹ tre
+ Kết đoạn: Phần còn lại → Tả măng tre dưới gốc
(1) Nhận xét: Trình tự miêu tả từ khái quát đến cụ thể, từ ngoài vào trong (trình tự không gian) Cách tả như vậy là hợp lí bởi cái nhìn của người tả là hướng từ bên ngoài
(2) Chi tiết nghệ thuật: nhân hóa, liệt kê, sử dụng nhiều tính từ, từ láy,
b - Muốn tả cảnh cần:
+ Xác định đối tượng miêu tả
+ Quan sát, lựa chọn những hình ảnh tiêu biểu
+ Trình bày những điều quan sát được theo một thứ tự
- Bố cục bài văn tả cảnh thường có ba phần:
+ Mở bài: giới thiệu cảnh được tả
+ Thân bài: tập trung tả cảnh vật chi tiết theo một thứ tự
+ Kết bài: thường phát biểu cảm tưởng về cảnh vật đó
C Hoạt động
luyện tập:
* Mục tiêu:
- HS biết tìm
phép so sánh, xác
định kiểu so
sánh, chỉ ra tác
dụng
- Viết được một
bài văn, đoạn văn
tả cảnh, trình bày
các chi tiết, các ý
theo một thứ tự
nhất định
- HS hoạt động cặp đôi:
Thực hiện yêu cầu mục 1 (tr 49)
- HS trình bày, nhận xét
- Cho HS hoạt động cặp đôi
- Thời gian: 15 phút
- Nhận xét
1 Tìm phép so sánh, xác định kiểu so sánh, chỉ ra tác dụng:
- Có chiếc lá tựa mũi tên nhọn, như cho xong chuyện… vẩn vơ.
- Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo… rồi…
- Có chiếc lá … làn gió thoảng, như thầm bảo rằng… trên cành cây không bằng
một vài giây bay lượn…
- Có chiếc lá như sợ hãi… rồi như gần tới mặt đất…
-> Biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc của tác giả
- HS hoạt động nhóm:
Thực hiện yêu cầu mục 2 (tr 38)
- HS trình bày, nhận xét
- Cho HS hoạt động nhóm
- Thời gian: 45 phút
- Nhận xét
2 Viết đoạn văn:
Chọn một trong hai đề (tr 49), lập dàn ý, chọn một ý
để viết đoạn văn miêu tả, trao đổi bài viết với bạn để tham khảo và rút kinh nghiệm
Trang 4D Hoạt động vận dụng:
* Mục tiêu:
- HS biết viết bài văn tả cảnh theo một trong những đề SHD
- Đọc cho người thân nghe bài viết của mình
- HS thực hiện ở nhà
1 Viết bài văn tả cảnh.
2 Đọc cho người thân
nghe
E Hoạt động tìm tòi, mở rộng:
* Mục tiêu:
- HS đọc thêm trong SHD
