Công tác chăm sóc điều dưỡng tại Việt Nam

Qua thời gian học module Quản lý bệnh viện và kinh tế y tế Khoa YĐai học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh, em xin chân thành cảm ơn quý Thầy cô đã tận tình giảng dạy. Qua môn học em đã có những kiến thức rất bổ ích mà một người bác sĩ mới ra trường cần có, có một cách nhìn mới về con đường em đã chọn. Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến thầy Nguyễn Thế Dũng đã thiết kế bộ môn với đầy đủ các bài học rất cần thiết, môn hoc thực sự giúp tụi em tiếp cận và hiểu hơn về ngành y tế. Một người bác sĩ thì cần có cái nhìn ngành y tế về khía cạnh quản lý, kinh tế không nên chỉ dừng lại ở mặt chuyên môn. Bài học của thầy là những tiết học sôi nổi chúng em được thảo luận cùng thầy, được xem những đoạn clip hết sức thú vị, nghe những kinh nghiệm từng trải hết sức quý báo của thầy và được giải đáp hầu hết mọi thắc mắc. Tụi em gần gũi thầy hơn qua mỗi buổi học. Mỗi buổi học với thầy thực sự thời gian là không đủ. Qua các buổi học với thầy em hiểu hơn về niềm tin thầy dành cho chúng con cũng như dành cho Khoa y đại học quốc gia. Em cũng chân thành xin cảm ơn quý thầy cô đã không ngại đường xa, dù công việc bận thế nào cũng đến đúng giờ và giảng dạy nhiệt tình chúng em. Bài học của các thầy, các cô đem lại những thông tin bổ ích về bộ máy y tế nước nhà, những cập nhật mới nhất, những tiến bộ về mặt kỹ thuật và cả những khó khăn, thách thức của ngành y tế hiện nay. Không dừng lại chỉ về chuyên môn, các thầy, các cô còn là những người truyền ngọn lửa đam mê đến với chúng em, để chúng em sống và học tập hết mình. Em xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám Đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới đã tạo điều kiện, hỗ trợ cho chúng em nơi học tập vừa khang trang vừa có chút gì đó liên kết, gần gũi hơn với môn học. Cuối cùng em xin gửi lời cám ơn đến Ban Chủ nhiệm Khoa Y Đại học quốc gia TP.Hồ Chí Minh và Ban điều phối module đã thiết kế chương trình, môn học này Với vốn kiến thức bản thân còn hạn chế và nhận thức chưa đạt đến độ sâu sắc nhất định, chắc chắn khó tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình làm bài thu hoạch này. Kính mong nhận được sự cảm thông cùng những ý kiến đóng góp quý báu từ các thầy, các cô. Trân trọng.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

ĐIỀU DƯỠNG TẠI VIỆT NAM

NGUYỄN HOÀNG THÔNG

MSSV: 125272098

Tp HCM, 08/2017

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, cho phép em gửi lời cảm ơn đến Ban điều phối module Quản lý bệnhviện và module Kinh tế y tế, thầy Nguyễn Thế Dũng đã tạo cho chúng em niềm say mê, vàcảm hứng trong việc lắng nghe kiến thức cũng như những kinh nghiệm thực tế, thứ màchúng em khó có thể nghe lại lần thứ hai

Em xin cảm ơn các thầy cô giảng viên, những người dù rất bận rộn những cũng đãgiành chút thời gian quý báu để chia sẻ những kiến thức về quản lý bệnh viện cũng như kinh

tế y tế Những kiến thức cho dù vĩ mô hay vi mô, nó cũng định hướng cho chúng em về sựphát triển trong tương lai của ngành y tế Việt Nam

Em cũng xin gửi lời cảm ơn cô Phạm Thị Lượm, với những bài giảng về người điềudưỡng, cho em nhận thức được tầm quan trọng của công việc điều dưỡng trong hiệu quả củađiều trị người bệnh Bài giảng của cô đã tạo cho em hứng thú cũng như cung cấp kiến thức

để em viết bài thu hoạch này Hi vọng bài báo cáo thu hoạch này cho em thể hiện phần nàonhững nhận xét đánh giá về công tác điều dưỡng và sự phát triển của ngành điều dưỡng tạiViệt Nam

TÓM TẮT

Ngành điều dưỡng tại Việt Nam đang có những bước tiến mới sau thời đại mở cửa hợp tác với thế giới, tuy có nhiều thành tựu đạt được nhưng bên cạnh đó còn tồn tại những vấn đề cần được quan tâm và giải quyết Công tác điều dưỡng về chăm sóc bệnh nhân ngày càng được chú trọng, thể hiện bằng những văn bản pháp lý quan trọng Trong giới hạn của bài báocáo, em đề cập đến ý nghĩa và tầm quan trọng của người điều dưỡng và chăm sóc người bệnh, các mô hình chăm sóc bệnh nhân hiện nay cũng như phân tích các thành tựu và tồn tại của ngành điều dưỡng tại Việt Nam

DANH SÁCH CÁC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT

ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

WHO Tổ chức y tế thới giới

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU

Hiện nay, với sự phát triển của ngành y học cũng như khoa học kỹ thuật, đời sống củangười dân được nâng lên Do đó, nhu cầu về chăm sóc sức khỏe cũng ngày càng được chútrọng không chỉ ở khâu chữa bệnh mà còn là phòng chống bệnh tật Cùng với bác sĩ, ngườiđiều dưỡng thực hiện quá trình chăm sóc sức khỏe ban đầu cho đến phục hồi, trị liệu chobệnh nhân

Trước đây ở nước ta, điều dưỡng được gọi là y tá, với ý nghĩa là phụ tá cho bác sĩ làmnhững việc như thay băng, tiêm thuốc theo y lệnh và trình độ thường từ trung cấp trở xuống

Do đó, địa vị xã hội cũng như vai trò đối với việc điều trị bệnh nhân của người điều dưỡngkhông được xem trọng Hiện nay, điều dưỡng đã được xem là một ngành nghề riêng biệt vàkhông thể thiếu trong cơ cấu bộ máy bệnh viện Rất nhiều trường đại học, cao đẳng trong cảnước như đã mở ngành riêng để đào tạo điều dưỡng trình độ cao đẳng, đại học và sau đạihọc Các chương trình liên kết, các khóa học ngắn hạn tại các nước y học phát triển đã giúpcải thiện về kỹ năng, thủ thuật của người điều dưỡng Hội điều dưỡng Việt Nam cũng đượcthành lập góp phần đẩy mạnh sự phát triển của ngành điều dưỡng

Theo báo cáo Kết quả công tác điều dưỡng năm 2015 của Cục Quản lý Khám Chữabệnh, Bộ Y tế, nước ta hiện có 120.875 điều dưỡng và nữ hộ sinh, chiếm tỷ lệ 42,3% tổng sốnhân viên y tế Tuy nhiên, trong số đó có đến 76,2% điều dưỡng có trình độ trung cấp và sơcấp, 23,6% có trình độ cao đẳng, đại học và 0,3% điều dưỡng có trình độ sau đại học Do đó,việc chuẩn hóa trình độ các điều dưỡng hướng tới việc hội nhập quốc tế đang được đặt rahàng đầu Năm 2012, bộ Y tế đã ban hành “Chuẩn năng lực cơ bản của điều dưỡng ViệtNam” được cấu trúc theo khuôn mẫu chung của điều dưỡng khu vực Châu Á Thái BìnhDương và ASEAN để đáp ứng yêu cầu của khu vực và để dễ so sánh với chuẩn năng lựcđiều dưỡng các nước [1] Ngoài ra, tỷ số điều dưỡng, nữ hộ sinh/ bác sĩ nước ta hiện nay là1,8, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực và thấp hơn tiêu chuẩn của WHO là 3,5điều dưỡng, nữ hộ sinh trên 1 bác sĩ [2]

Những con số trên cho thấy điều dưỡng hiện đang thiếu về cả số lượng lẫn chấtlượng Cải thiện việc này đòi hỏi sự nổ lực của Bộ Y tế, các trường đào tạo cũng như chínhnhững sinh viên, những người sau này làm việc trực tiếp trên mạng sống và sức khỏe củangười khác

CHƯƠNG II: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT

2.1 Điều dưỡng và nghề điều dưỡng:

2.1.1 Định nghĩa điều dưỡng:

Do vị trí xã hội, trình độ và sự phát triển của ngành điểu dưỡng ở các nước rất khác nhau,cho đến nay chưa có một sự thống nhất về định nghĩa chung cho ngành điều dưỡng Dướiđây là một số định nghĩa đã được đa số các nước công nhận [3]:

- Theo quan điểm của Florence Nightingale (1860):

Điều dưỡng là một nghệ thuật sử dụng môi trường của người bệnh để hỗ trợ sựphục hồi của họ Chức năng nghề nghiệp của người điều dưỡng là giải quyết cácyếu tố môi trường xung quanh nơi người bệnh để người bệnh phục hồi một cách tựnhiên

- Theo quan điểm của Virginia Handerson (1960):

Chức năng nghề nghiệp cơ bản của người điều dưỡng là hỗ trợ các hoạt động nângcao hoặc phục hồi sức khỏe của người bệnh hoặc người khỏe hoặc cho cái chếtđược thanh thản mà mỗi cá nhân có thể thực hiện nếu họ có đủ sức khỏe, ý chí vàkiến thức Giúp đỡ cho các cá thể sao cho họ đạt được sự độc lập càng sớm càngtốt…

- Theo quan điểm hội đồng điều dưỡng Mỹ (1965):

Điều dưỡng là một nghề hỗ trợ cung cấp các dịch vụ chăm sóc đóng góp vào việchồi phục và nâng cao sức khỏe Với quan niệm này chức năng nghề nghiệp củangười điều dưỡng là chẩn đoán (Diagnosis) và điều trị (Treatment) những phản ứngcủa con người đối với bệnh hiện tại hoặc bệnh có tiềm năng xảy ra

- Theo quan điểm của các nhà khoa học Việt Nam:

Nhà xuất bản khoa học xã hội năm 1999 định nghĩa: Y tá là người có trình độ trungcấp trở xuống và chăm sóc người bệnh theo y lệnh bác sĩ Định nghĩa này khôngcòn phù hợp với tình hình phát triển xã hội, cần có định nghĩa mới về điều dưỡng

và nghề điều dưỡng trong sự nghiệp trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe hiện nay

2.1.2 Nghề điều dưỡng

Điều dưỡng là một nghề dịch vụ sức khỏe cộng đồng.Tổ chức Y tế Thế giới đánhgiá dịch vụ chăm sóc sức khỏe do điều dưỡng - hộ sinh cung cấp là một trongnhững trụ cột của dịch vụ y tế nên đã đưa ra nhiều nghị quyết về củng cố và tăngcường dịch vụ điều dưỡng - hộ sinh toàn cầu phát triển nguồn nhân lực điều dưỡng

có trình độ được coi là một chiến lược quan trọng để tăng cường sự tiếp cận củangười nghèo với các dịch vụ y tế, cũng như đảm bảo công bằng xã hội trong y tế

Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo các nước xây dựng và củng cố ngành điều dưỡngtheo các định hướng cơ bản sau đây [3]:

Điều dưỡng là một nghề chuyên nghiệp:

- Đối tượng phục vụ của người điều dưỡng là con người Đối tượng này đòi hỏingười điều dưỡng phải nâng cao kiến thức và trình độ chuyên nghiệp cho phù hợpvới sự phát triển của y học Việc nâng cao trình độ chuyên nghiệp của điều dưỡng

ở bậc đại học và sau đại học đã tạo ra sự thay đổi về mối quan hệ giữa người thầythuốc và người điều dưỡng, người điều dưỡng trở thành người cộng sự của thầythuốc, một thành viên của nhóm chăm sóc thay vì chỉ là người thực hiện y lệnh

- Nghề điều dưỡng với bản chất nghề nghiệp là chăm sóc, nuôi dưỡng, đáp ứng nhucầu cơ bản cho người bệnh, giúp họ nhanh chóng trở về trạng thái bình thường,khỏe mạnh

Điều dưỡng là một khoa học về chăm sóc người bệnh:

- Người điều dưỡng không phải là bác sĩ thu nhỏ về phương diện kiến thức và kỹnăng, nói một cách khác kiến thức và kỹ năng của thầy thuốc sẽ vừa thừa vừa thiếuđối với người điều dưỡng Do bởi hai nghề có định hướng khác nhau về vai trònghiệp vụ Vai trò chính của bác sĩ là chẩn đoán và điều trị, vai trò chính của ngườiđiều dưỡng là chăm sóc và đáp ứng những nhu cầu cơ bản của người bệnh về thểchất và tinh thần Do đó, đào tạo một đội ngũ giảng viên là điều dưỡng để giảngdạy điều dưỡng trong tương lai là một trong những chính sách thiết yếu để pháttriển nghề điều dưỡng ở Việt Nam

- Người làm công tác điều dưỡng phải trải qua một quá trình đào tạo thích đáng vềnghề nghiệp, trong các trường đào tạo tin cậy để được trang bị các kiến thức khoahọc y học và điều dưỡng

Điều dưỡng là một ngành học:

- Do đặc thù của nghề điều dưỡng là làm các công việc chăm sóc từ đơn giản nhấtđến những công việc phức tạp Từ việc thay drap trải giường đến các công việcnghiên cứu, quản lý, đào tạo và trở thành những chuyên gia điều dưỡng lâm sàng

có trình độ nên các nước đã đào tạo điều dưỡng ở các trình độ từ sơ học, trung học,đại học và đến sau đại học để đáp ứng nhu cầu hành nghề Ngày nay, điều dưỡngkhông chỉ là một ngành học có nhiều chuyên khoa như: điều dưỡng nhi, điềudưỡng phòng mổ, điều dưỡng cộng đồng, điều dưỡng tâm thần và nhiều nước còn

áp dụng đào tạo hộ sinh là một chuyên khoa của điều dưỡng

- Phạm vi hành nghề của điều dưỡng được pháp luật quy định; bao gồm luật vềphạm vi hành nghề và đạo đức nghề điều dưỡng Những quy định này là rất cầnthiết để người điều dưỡng thực hiện đúng nghĩa vụ nghề nghiệp của mình đối với

xã hội, đồng thời người điều dưỡng cũng được pháp luật bảo vệ trong quá trìnhhành nghề

2.2 Thế nào là công tác chăm sóc điều dưỡng [4]?

Chăm sóc: theo tự điển tiếng Việt là trông nom, nuôi nấng, bảo dưỡng, giúp đỡ, hỗ trợ, chia

sẻ, chú ý đến, để ý đến, quan tâm đến, lo lắng đến, cần đến…

Chăm sóc điều dưỡng: là bao hàm những “công việc” trên, được thực hiện bởi người điều

dưỡng dành cho người bệnh

Chăm sóc bệnh nhân toàn diện: chăm sóc bệnh nhân toàn diện là sự chăm sóc đáp ứng các

nhu cầu cơ bản của người bệnh hàng ngày về thể chất tinh thần và xã hội Định nghĩa nầygiúp chúng ta hình dung được bức tranh về nội dung của công tác chăm sóc người bệnh toàndiện không chỉ các nhu cầu chữa bệnh mà còn nhu cầu cơ bản của một con người như: ăn,mặc, ở, vệ sinh cá nhân, giao tiếp với thầy thuốc và điều dưỡng, hiểu biết về chăm sóc vàphòng bệnh… Những như cầu này ngày càng trở nên thiết yếu và trực tiếp tác động đến chấtlượng trị liệu cũng như sự hài lòng của người bệnh

Nội dung chăm sóc toàn diện:

- Chăm sóc y tế

- Chăm sóc thể chất liên quan đến thực hiện các chức năng cơ thể

- Chăm sóc sức khỏe tinh thần

- Chăm sóc sức khỏe về phương diện xã hội

2.3 Các mô hình phân công chăm sóc [5]

Các mô hình phân công chăm sóc Điều 18 Thông tư số 07/2011/TT-BYT về hướng dẫn côngtác điều dưỡng trong chăm sóc người bệnh quy định:

- Bệnh viện căn cứ vào đặc điểm chuyên môn của từng khoa để áp dụng một trong các môhình phân công chăm sóc sau đây:

a) Mô hình phân công điều dưỡng chăm sóc chính: Một điều dưỡng viên hoặc một hộsinh viên chịu trách nhiệm chính trong việc nhận định, lập kế hoạch chăm sóc, tổchức thực hiện có sự trợ giúp của các điều dưỡng viên hoặc hộ sinh viên khác và theodõi đánh giá cho một số người bệnh trong quá trình nằm viện

b) Mô hình chăm sóc theo nhóm: Nhóm có từ 2-3 điều dưỡng viên hoặc hộ sinh viênchịu trách nhiệm chăm sóc một số người bệnh ở một đơn nguyên hay một số buồngbệnh

c) Mô hình chăm sóc theo đội: Đội gồm bác sĩ, điều dưỡng viên hoặc hộ sinh viên vàngười hành nghề khám bệnh, chữa bệnh khác chịu trách nhiệm điều trị, chăm sóc chomột số người bệnh ở một đơn nguyên hay một số buồng bệnh

d) Mô hình phân chăm sóc theo công việc: Mô hình này được áp dụng trong cáctrường hợp cấp cứu thảm họa hoặc ở chuyên khoa sâu đòi hỏi điều dưỡng chuyênkhoa thực hiện kỹ thuật chăm sóc đặc biệt trên người bệnh

- Bệnh viện tổ chức cho điều dưỡng viên, hộ sinh viên làm việc theo ca tại các khoa, đặcbiệt là ở các khoa Cấp cứu, khoa Hồi sức tích cực, khoa Phẫu thuật, khoa Sản và khoa Sơsinh Mỗi ca làm việc áp dụng mô hình phân công chăm sóc phù hợp với đặc điểmchuyên môn của từng khoa.

2.4 Chức năng của người điều dưỡng

1) Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO) khuyến cáo điều dưỡng có hai chứcnăng: chức năng chủ động và chức năng phối hợp [6]:

áo, ngủ và nghỉ, an toàn, giao tiếp, tín ngưỡng, lao động, học tập hỗ trợ tinh thần.b) Chức năng phối hợp:

- Chức năng này liên quan tới việc thực hiện các y lệnh của thầy thuốc và việc thựchiện các báo cáo tình trạng người bệnh cho thầy thuốc Trong khi thực hiện cácchức năng này người điều dưỡng phải hiểu được mình là người cộng tác với thầythuốc, chứ không phải là người trợ giúp cho thầy thuốc như quan điểm trước kia

- Chức năng phối hợp của người điều dưỡng bao hàm cả việc người điều dưỡng phốihợp với bạn bè đồng nghiệp (điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên) để hoàn thànhcông việc của mình

2) Theo quy chế bệnh viện (Nhà Xuất bản Y học 1997), chức năng của ngườiđiều dưỡng chăm sóc [1]:

• Nghiêm chỉnh thực hiện quy chế bệnh viện, đặc biệt chú ý đến thực hiện quy chếchăm sóc người bệnh toàn diện, quy chế quản lý buồng bệnh, buồng thủ thuật

• Nghiêm chỉnh thực hiện đầy đủ y lệnh của thầy thuốc

• Thực hiện chăm sóc người bệnh theo đúng quy định kỹ thuật bệnh viện:

- Điều dưỡng trung cấp (Điều dưỡng chính) thực hiện được các kỹ thuật cơ bản như:Lập kế hoạch chăm sóc cho người bệnh, uống thuốc, kỹ thuật tiêm thuốc, truyền

dịch, thay băng, đặt ống thông, kỹ thuật cấp cứu theo quy định và vận hành bảoquản các thiết bị y tế trong khoa theo sự phân công

- Điều dưỡng cao cấp (Cử nhân điều dưỡng) ngoài việc thực hiện như điều dưỡngchính còn phải thực hiện các kỹ thuật chăm sóc phức tạp khi điều dưỡng chínhkhông thực hiện được, tham gia đào tạo, quản lý và sử dụng thành thạo các thiệt bị

• Bảo quản tài sản, thuốc, dụng cụ y tế, trật tự và vệ sinh buồng bệnh, buồng thủ thuậttrong phạm vi được phân công

• Tham gia nghiên cứu điều dưỡng và hướng dẫn thực hành về công tác chăm sócngười bệnh cho học sinh, sinh viên khi được điều dưỡng trưởng phân công

• Tham gia thường trực theo sự phân công của điều dưỡng trưởng khoa

• Động viên người bệnh an tâm điều trị

• Phải thực hiên tốt quy định y dức

• Thường xuyên học tập, cập nhật kiến thức

2.5 Vai trò người điều dưỡng đối với người bệnh [4]

- Điều dưỡng là người chăm sóc với đầy đủ ý nghĩa của “chăm sóc” được định

nghĩa trên Những công việc chăm sóc được Điều dưỡng thực hành thể hiện các

học thuyết đã nêu

- Điều dưỡng là người truyền đạt thông tin, thông tin cho đồng nghiệp, cho

người bệnh, người nhà người bệnh những vấn đề liên quan và cần thiết vềngười bệnh

- Điều dưỡng là người giáo viên, hướng dẫn cho người bệnh, người nhà người

bệnh, sinh viên, học sinh những vấn đề liên quan cần thiết phải lưu ý hoặc nênlàm/ không nên làm cho người bệnh Điều dưỡng còn là người thường xuyêngiáo dục sức khỏe, vệ sinh phòng bệnh cho người bệnh, người nhà người bệnh

- Điều dưỡng là người tham vấn, tư vấn Sử dụng những kỹ năng giao tiếp trị

liệu cá nhân để cung cấp thông tin, tham vấn thích hợp, trợ giúp giải quyếtnhững khó khăn và giúp người bệnh đưa ra những quyết định.Tư vấn có thểthực hiện cá thể hoặc nhóm người, ở mức cá thể như tư vấn những người cầngiảm hút thuốc lá, giảm cân nặng, chấp nhận sự thay đổi hoặc đương đầu vớicái chết đang tiến đến gần Ở mức nhóm, người điều dưỡng có thể đóng vai trò

là người lãnh đạo, thành viên, người trợ giúp trong việc tạo ra môi trường đểnhóm làm việc có hiệu quả

- Điều dưỡng là người bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bệnh và

an toàn khi chăm sóc cho tất cả người bệnh trong cơ sở, tin tưởng rằng bệnhnhân có quyền đưa ra quyết định về sức khỏe và lối sống của họ

- Về phương diện khác Điều dưỡng còn là người lãnh đạo, người quản lý, người

làm công tác nghiên cứu Điều dưỡng và những chuyên gia giỏi về lâm sàng

2.6 Nhiệm vụ chuyên môn chăm sóc người bệnh [5]

Điều 4 Tư vấn, hướng dẫn giáo dục sức khỏe

1 Bệnh viện có quy định và tổ chức các hình thức tư vấn, hướng dẫn giáo dục sức khỏe phùhợp

2 Người bệnh nằm viện được điều dưỡng viên, hộ sinh viên tư vấn, giáo dục sức khỏe,hướng dẫn tự chăm sóc, theo dõi, phòng bệnh trong thời gian nằm viện và sau khi ra viện

Điều 5 Chăm sóc về tinh thần

1 Người bệnh được điều dưỡng viên, hộ sinh viên và người hành nghề khám bệnh, chữabệnh khác chăm sóc, giao tiếp với thái độ ân cần và thông cảm

2 Người bệnh, người nhà người bệnh được động viên yên tâm điều trị và phối hợp vớingười hành nghề khám bệnh, chữa bệnh trong quá trình điều trị và chăm sóc

3 Người bệnh, người nhà người bệnh được giải đáp kịp thời những băn khoăn, thắc mắctrong quá trình điều trị và chăm sóc

4 Bảo đảm an ninh, an toàn và yên tĩnh, tránh ảnh hưởng đến tâm lý và tinh thần của ngườibệnh

Điều 6 Chăm sóc vệ sinh cá nhân

1 Chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh hằng ngày gồm vệ sinh răng miệng, vệ sinhthân thể, hỗ trợ đại tiện, tiểu tiện và thay đổi đồ vải

2 Trách nhiệm chăm sóc vệ sinh cá nhân:

a) Người bệnh cần chăm sóc cấp I do điều dưỡng viên, hộ sinh viên và hộ lý thực hiện;

b) Người bệnh cần chăm sóc cấp II và cấp III tự thực hiện dưới sự hướng dẫn của điềudưỡng viên, hộ sinh viên và được hỗ trợ chăm sóc khi cần thiết

Điều 7 Chăm sóc dinh dưỡng

1 Điều dưỡng viên, hộ sinh viên phối hợp với bác sĩ điều trị để đánh giá tình trạng dinhdưỡng và nhu cầu dinh dưỡng của người bệnh

2 Hằng ngày, người bệnh được bác sĩ điều trị chỉ định chế độ nuôi dưỡng bằng chế độ ănphù hợp với bệnh lý

3 Người bệnh có chế độ ăn bệnh lý được cung cấp suất ăn bệnh lý tại khoa điều trị và đượctheo dõi ghi kết quả thực hiện chế độ ăn bệnh lý vào Phiếu chăm sóc

4 Người bệnh được hỗ trợ ăn uống khi cần thiết Đối với người bệnh có chỉ định ăn qua ốngthông phải do điều dưỡng viên, hộ sinh viên trực tiếp thực hiện

Điều 8 Chăm sóc phục hồi chức năng

1 Người bệnh được điều dưỡng viên, hộ sinh viên hướng dẫn, hỗ trợ luyện tập và phục hồichức năng sớm để đề phòng các biến chứng và phục hồi các chức năng của cơ thể

2 Phối hợp khoa lâm sàng và khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng để đánh giá, tư vấn,hướng dẫn và thực hiện luyện tập, phục hồi chức năng cho người bệnh

Điều 9 Chăm sóc người bệnh có chỉ định phẫu thuật, thủ thuật

1 Người bệnh được điều dưỡng viên, hộ sinh viên hướng dẫn và hỗ trợ thực hiện chuẩn bịtrước phẫu thuật, thủ thuật theo yêu cầu của chuyên khoa và của bác sĩ điều trị

2 Trước khi đưa người bệnh đi phẫu thuật, thủ thuật, điều dưỡng viên, hộ sinh viên phải:a) Hoàn thiện thủ tục hành chính;

b) Kiểm tra lại công tác chuẩn bị người bệnh đã được thực hiện theo yêu cầu của phẫu thuật,thủ thuật;

c) Đánh giá dấu hiệu sinh tồn, tình trạng người bệnh và báo cáo lại cho bác sĩ điều trị nếungười bệnh có diễn biến bất thường

3 Điều dưỡng viên hoặc hộ sinh viên hoặc hộ lý chuyển người bệnh đến nơi làm phẫu thuật,thủ thuật và bàn giao người bệnh, hồ sơ bệnh án cho người được phân công chịu trách nhiệmtiếp nhận của đơn vị thực hiện phẫu thuật hoặc thủ thuật.

Điều 10 Dùng thuốc và theo dõi dùng thuốc cho người bệnh

Khi dùng thuốc cho người bệnh, điều dưỡng viên, hộ sinh viên phải:

1 Dùng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ điều trị

2 Chuẩn bị đủ và phù hợp các phương tiện cho người bệnh dùng thuốc; khi dùng thuốc quađường tiêm phải chuẩn bị sẵn sàng hộp thuốc cấp cứu và phác đồ chống sốc, chuẩn bị đúng

và đủ dung môi theo quy định của nhà sản xuất

3 Kiểm tra thuốc (tên thuốc, nồng độ/hàm lượng, liều dùng một lần, số lần dùng thuốc trong

24 giờ, khoảng cách giữa các lần dùng thuốc, thời điểm dùng thuốc và đường dùng thuốc sovới y lệnh) Kiểm tra hạn sử dụng và chất lượng của thuốc bằng cảm quan: màu sắc, mùi, sựnguyên vẹn của viên thuốc, ống hoặc lọ thuốc

4 Hướng dẫn, giải thích cho người bệnh tuân thủ điều trị

5 Thực hiện 5 đúng khi dùng thuốc cho người bệnh: đúng người bệnh, đúng thuốc, đúngliều lượng, đúng đường dùng, đúng thời gian dùng thuốc

6 Bảo đảm người bệnh uống thuốc ngay tại giường bệnh trước sự chứng kiến của điềudưỡng viên, hộ sinh viên

7 Theo dõi, phát hiện các tác dụng không mong muốn của thuốc, tai biến sau dùng thuốc vàbáo cáo kịp thời cho bác sĩ điều trị

8 Ghi hoặc đánh dấu thuốc đã dùng cho người bệnh và thực hiện các hình thức công khaithuốc phù hợp theo quy định của bệnh viện

9 Phối hợp giữa các bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng viên, hộ sinh viên trong dùng thuốc nhằmtăng hiệu quả điều trị bằng thuốc và hạn chế sai sót trong chỉ định và sử dụng thuốc chongười bệnh

Điều 11 Chăm sóc người bệnh giai đoạn hấp hối và người bệnh tử vong

1 Người bệnh ở giai đoạn hấp hối được bố trí buồng bệnh thích hợp, thuận tiện cho việcchăm sóc, điều trị tránh ảnh hưởng đến người bệnh khác

2 Thông báo và giải thích với người nhà người bệnh về tình trạng bệnh của người bệnh vàtạo điều kiện để người nhà người bệnh ở bên cạnh người bệnh.

3 Động viên, an ủi người bệnh và người nhà người bệnh

4 Khi người bệnh tử vong, điều dưỡng viên hoặc hộ sinh viên phối hợp với hộ lý thực hiện

vệ sinh tử thi và thực hiện các thủ tục cần thiết như quản lý tư trang của người bệnh tử vong,bàn giao tử thi cho nhân viên nhà đại thể

Điều 12 Thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng

1 Bệnh viện có các quy định, quy trình kỹ thuật điều dưỡng phù hợp, cập nhật trên cơ sở cácquy định, hướng dẫn của Bộ Y tế

2 Điều dưỡng viên, hộ sinh viên phải tuân thủ quy trình kỹ thuật chuyên môn, kỹ thuật vôkhuẩn

3 Điều dưỡng viên, hộ sinh viên thực hiện các biện pháp phòng ngừa, theo dõi phát hiện vàbáo cáo kịp thời các tai biến cho bác sĩ điều trị để xử trí kịp thời

4 Dụng cụ y tế dùng trong các kỹ thuật, thủ thuật xâm lấn phải bảo đảm vô khuẩn và được

xử lý theo Điều 2 và Điều 3 của Thông tư số 18/2009/TT-BYT ngày 14/10/2009 của Bộ Y tế

về Hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở khámbệnh, chữa bệnh và các quy định khác về kiểm soát nhiễm khuẩn

Điều 13 Theo dõi, đánh giá người bệnh

1 Người bệnh đến khám bệnh được điều dưỡng viên, hộ sinh viên khoa Khám bệnh đánhgiá ban đầu để sắp xếp khám bệnh theo mức độ ưu tiên và theo thứ tự

2 Điều dưỡng viên, hộ sinh viên phối hợp với bác sĩ điều trị để đánh giá, phân cấp chăm sóc

và thực hiện chăm sóc, theo dõi phù hợp cho từng người bệnh

3 Người bệnh cần chăm sóc cấp I được bác sĩ điều trị, điều dưỡng viên, hộ sinh viên nhậnđịnh nhu cầu chăm sóc để thực hiện những can thiệp chăm sóc phù hợp

4 Bệnh viện có quy định cụ thể về theo dõi, ghi kết quả theo dõi dấu hiệu sinh tồn và cáccan thiệp điều dưỡng phù hợp với tính chất chuyên môn và yêu cầu của từng chuyên khoa

5 Người bệnh được đánh giá và theo dõi diễn biến bệnh, nếu phát hiện người bệnh có dấuhiệu bất thường, điều dưỡng viên, hộ sinh viên và kỹ thuật viên phải có ngay hành động xửtrí phù hợp trong phạm vi hoạt động chuyên môn và báo cáo cho bác sĩ điều trị để xử trí kịpthời

Điều 14 Bảo đảm an toàn và phòng ngừa sai sót chuyên môn kỹ thuật trong chăm sóc người bệnh

1 Bệnh viện xây dựng và thực hiện những quy định cụ thể về an toàn cho người bệnh phùhợp với mô hình bệnh tật của từng chuyên khoa

2 Điều dưỡng viên, hộ sinh viên thực hiện các biện pháp phòng ngừa nhiễm khuẩn bệnhviện, bảo đảm an toàn, tránh nhầm lẫn cho người bệnh trong việc dùng thuốc, phẫu thuật vàthủ thuật

3 Bệnh viện thiết lập hệ thống thu thập và báo cáo các sự cố, nhầm lẫn, sai sót chuyên môn

kỹ thuật tại các khoa và toàn bệnh viện Định kỳ phân tích, báo cáo các sự cố, sai sót chuyênmôn kỹ thuật trong chăm sóc và có biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Điều 15 Ghi chép hồ sơ bệnh án

1 Tài liệu chăm sóc người bệnh trong hồ sơ bệnh án gồm: phiếu theo dõi chức năng sống,phiếu điều dưỡng và một số biểu mẫu khác theo Quyết định số 4069/QĐ-BYT ngày28/9/2001 về việc ban hành mẫu hồ sơ bệnh án của Bộ Y tế và theo tính chất chuyên khoa dobệnh viện quy định

2 Tài liệu chăm sóc người bệnh trong hồ sơ bệnh án phải bảo đảm các yêu cầu sau:

a) Ghi các thông tin về người bệnh chính xác và khách quan

b) Thống nhất thông tin về công tác chăm sóc người bệnh của điều dưỡng viên, hộ sinh viên

và của bác sĩ điều trị Những khác biệt trong nhận định, theo dõi và đánh giá tình trạngngười bệnh phải được kịp thời trao đổi và thống nhất giữa những người trực tiếp chăm sóc,điều trị người bệnh;

c) Ghi đầy đủ, kịp thời diễn biến bệnh và các can thiệp điều dưỡng

3 Hồ sơ bệnh án phải được lưu trữ theo quy định tại Khoản 3 Điều 59 của Luật Khám bệnh,chữa bệnh

2.7 Chuẩn năng lực cơ bản của điều dưỡng Việt Nam

(Ban hành kèm theo Quyết định số: 1352/QĐ-BYT ngày 21 tháng 4 năm 2012 của Bộ Y tế)Tài liệu chuẩn năng lực cơ bản điều dưỡng Việt Nam được cấu trúc thành 3 lĩnh vực, 25 tiêu

Trong tài liệu này được chia thành 3 lĩnh vực là: năng lực thực hành; quản lý chăm sóc vàphát triển nghề; luật pháp và đạo đức điều dưỡng.

I. LĨNH VỰC 1: NĂNG LỰC THỰC HÀNH CHĂM SÓC

TIÊU CHUẨN 1: THỂ HIỆN SỰ HIỂU BIẾT VỀ TÌNH TRẠNG SỨC KHỎE/BỆNH

TẬT CỦA CÁC CÁ NHÂN, GIA ĐÌNH VÀ CỘNG ĐỒNG

Tiêu chí 1: Xác định những nhu cầu về sức khỏe và tình trạng sức khỏe của các cá

nhân, gia đình và cộng đồng

Tiêu chí 2: Giải thích tình trạng sức khỏe của các cá nhân, gia đình và cộng đồng.

TIÊU CHUẨN 2: ĐƯA RA QUYẾT ĐỊNH CHĂM SÓC PHÙ HỢP VỚI NHU CẦU

CỦA CÁC CÁ NHÂN, GIA ĐÌNH VÀ CỘNG ĐỒNG.

Tiêu chí 1: Thu thập thông tin và phân tích các vấn đề về sức khỏe, bệnh tật để xác

định các vấn đề về sức khỏe và bệnh tật của cá nhân, gia đình và cộng đồng

Tiêu chí 2: Ra các quyết định về chăm sóc cho người bệnh, gia đình và cộng đồng an

toàn và hiệu quả

Tiêu chí 3: Thực hiện các can thiệp điều dưỡng để hỗ trợ cá nhân, gia đình và cộng

đồng đáp ứng với các vấn đề về sức khỏe/bệnh tật phù hợp với văn hóa, tín ngưỡngcủa người bệnh, gia đình người bệnh

Tiêu chí 4: Theo dõi sự tiến triển của các can thiệp điều dưỡng đã thực hiện.

TIÊU CHUẨN 3: XÁC ĐỊNH ƯU TIÊN CHĂM SÓC DỰA TRÊN NHU CẦU CỦA

TIÊU CHUẨN 4: SỬ DỤNG QUY TRÌNH ĐIỀU DƯỠNG ĐỂ LẬP KẾ HOẠCH

CHĂM SÓC VÀ CAN THIỆP ĐIỀU DƯỠNG.

Tiêu chí 1: Thực hiện nhận định người bệnh toàn diện và có hệ thống.