An Toàn Nguồn Phóng Xạ Thiết Kế Cơ Sở Y Học Hạt Nhân

Nội dung● An ninh nguồn phóng xạ ● Bảo vệ theo chiều sâu ● Phân loại mối nguy hiểm ● Các yêu cầu trong xây dựng ● Các thiết bị an toàn... Chọn vị trí và địa điểm đặt nguồn BSSKhi chọn nơ

AN TOÀN NGUỒN PHÓNG XẠ

THIẾT KẾ CƠ SỞ Y HỌC HẠT NHÂN

Mục đích

Giới thiệu cách các nguyên tắc cơ bản về bảo vệ theo

chiều sâu, an toàn nguồn phóng xạ và tối ưu hóa được áp dụng để thiết kế một cơ sở y học hạt nhân

Nội dung

● An ninh nguồn phóng xạ

● Bảo vệ theo chiều sâu

● Phân loại mối nguy hiểm

● Các yêu cầu trong xây dựng

● Các thiết bị an toàn

An ninh các nguồn phóng xạ

Chọn vị trí và địa điểm đặt nguồn (BSS)

Khi chọn nơi đặt bất kỳ nguồn phóng xạ nào dù là nhỏ trong các cơ sở như trong các bệnh viện và nơi sản xuất, phải xem xét các vấn đề sau:

a) Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến an toàn và an ninh của

nguồn;

b) Các yếu tố có thể tác động đến chiếu xạ nghề nghiệp và

chiếu xạ dân chúng gây ra bởi nguồn, như hệ thống

thông gió, che chắn và khoảng cách từ khu vực đặt

nguồn; và

c) Tính khả thi trong thiết kế xây dựng có tính đến các yếu

tố nói trên.

Các yêu cầu đối với an toàn nguồn phóng xạ

▲ giảm thiểu hậu quả

▲ đưa nguồn về các điều kiện an toàn

■ Sử dụng các kỹ thuật bảo đảm nhất khi thao tác với các nguồn phóng xạ

An ninh nguồn phóng xạ

● Các nguồn bức xạ phải được đảm bảo an ninh

để ngăn ngừa bị đánh cắp hoặc bị phá hủy và ngăn ngừa việc sử dụng nguồn khi không được cho phép

An ninh nguồn phóng xạ

Thống kê nguồn phóng xạ

■ Lập hồ sơ thống kê nguồn phóng xạ (đặc tính nguồn, vị trí đặt nguồn)

■ Kiểm đếm, kiểm kê định kỳ các nguồn phóng xạ

■ Lập hồ sơ lưu giữ chuyển giao,thải bỏ các nguồn phóng xạ

■ Nguồn phóng xạ không được phép chuyển giao cho người khác trừ khi người nhận có giấy phép hợp lệ

■ Thông báo ngay cho cơ quan quản lý mọi thông tin về sự mất kiểm soát, thất lạc, bị đánh cắp hoặc mất nguồn

AN NINH NGUỒN PHÓNG XẠ

Sử dụng Lưu giữ thải

Vận chuyển trong

bệnh viện

Lưu giữ trước khi

sử dụng Tiếp nhận

An ninh các nguồn phóng xạ phải được chú ý trong các

bước khác nhau của vòng đời nguồn phóng xạ

Xây dựng nội quy quy định rõ:

• Người được phép yêu cầu đặt mua nguồn phóng xạ

• Quy trình phân phát nguồn phóng xạ tới các khoa

• Quy trình kiểm tra và mở các kiện hàng phóng xạ

chuyển tới

• Quy trình xử lý trong trường hợp kiện hàng bị hư hại

• Quy trình kiểm tra nhân phóng xạ và hoạt độ

• Các hồ sơ được lập và lưu giữ

Quy trình tiếp nhận

Lưu giữ nguồn phóng xạ

Nơi lưu giữ nguồn phóng xạ phải:

● chống chịu được đối với các điều

kiện môi trường

● chỉ dành riêng cho chất phóng xạ

● có đủ che chắn

● chống cháy

● an ninh

• có khóa để chống trộm và chống sử

dụng không được phép

• có dấu hiệu cảnh báo

• được che chắn đảm bảo <2 µSv/h

cách 1m (vùng sử dụng thường xuyên), <20 µSv/h cách 1 m

(vùng ít sử dụng)

• lập hồ sơ thống kê nguồn

• có khóa để chống trộm và chống sử dụng không được phép

• có dấu hiệu cảnh báo

• được che chắn đảm bảo <2 µSv/h cách 1m (vùng sử dụng thường xuyên), <20 µSv/h cách 1 m

(vùng ít sử dụng)

• lập hồ sơ thống kê nguồn

Tủ lưu giữ nguồn phóng xạ

Vận chuyển nguồn

● Trong bệnh viện, theo các quy định của bệnh viện phù hợp với các quy định về bảo đảm an toàn.

● Vận chuyển bên ngoài khuôn viên bệnh viện theo các quy định của quốc gia về vận chuyển

an toàn chất phóng xạ.

Thải phóng xạ

● Thải phóng xạ phải được xử lý, lưu giữ và

chôn cất theo nội quy được xây dựng dựa trên các quy định của quốc gia.

Thống kê nguồn phóng xạ

● Cần phải lập và lưu giữ các thông tin về tiếp nhận, lưu giữ, sử dụng và các hoạt

động di chuyển nguồn phóng xạ

■ Chi tiết về thải bỏ nguồn phóng xạ

Hồ sơ định kỳ phải được cập nhật và vị trí đặt nguồn phải được kiểm tra.

Làm thế nào để áp dụng các yêu cầu liên quan đến an toàn và an ninh nguồn phóng xạ vào thiết

kế một cơ sở y học hạt nhân?

??

Người phụ trách an toàn bức xạ phải có ý kiến tư vấn ngay từ khi lập kế hoạch cho việc xây dựng hoặc sửa đổi một cơ sở y học hạt nhân hay một phòng thí nghiệm đồng vị phóng xạ của bệnh

viện

Vai trò của người phụ trách an toàn bức xạ

Thiết kế của cơ sở phải chú ý đến loại hình công việc, các nhân phóng xạ và hoạt độ dự kiến sử dụng Khái niệm phân loại các mối nguy hiểm phải được sử dụng để xác định những cần thiết liên quan đến thông gió, thoát nước, các vật liệu dùng để làm tường, lát sàn và các bàn làm việc

Cơ sở

Bảo vệ nhiều lớp

Bảo vệ nhiều lớp

“ Phải áp dụng hệ thống bảo vệ nhiều lớp (bảo vệ

theo chiều sâu) phù hợp với mức độ và khả năng xảy

ra chiếu xạ cho các nguồn bức xạ để khi xảy ra hỏng hóc ở một lớp sẽ được bù đắp hoặc hiệu chỉnh lại bởi các lớp tiếp theo nhằm mục đích:

a) ngăn ngừa các sự cố gây chiếu xạ;

b) giảm nhẹ hậu quả của những sự cố đó nếu chúng xảy ra;

c) đưa nguồn trở về tình trạng an toàn sau sự cố.”

Bảo vệ theo chiều sâu

Phân loại mối nguy hiểm

Phân loại nguy hiểm

Phân loại mức độ nguy hiểm được dựa trên giá trị hoạt độ tính trọng số, trong đó trọng số là giá trị

có xem xét đến nhân phóng xạ được sử dụng và loại thao tác thực hiện.

Hoạt độ tính trọng số Mức độ nguy hiểm

< 50 MBq Thấp

50-50000 MBq Trung bình

Phân loại nguy hiểm

Các giá trị trọng số theo nhân phóng xạ

Loại Nhân phóng xạ Giá trị trọng số

Phân loại nguy hiểm

Các giá trị trọng số theo loại thao tác

Xử lý thải, phòng ghi hình (không tiêm),

khu chờ, khu giường bệnh nhân (chẩn đoán) 0.10

Pha chế, uống thuốc phóng xạ,

phòng tiêm, khu vực giường bệnh nhân

Phân loại nguy hiểm

Tiêm, cho Uống 11 GBq I-131

Phân loại nguy hiểm

(Khu vực bệnh nhân ít khi vào)

Nguy hiểm cao

Phòng chuẩn bị và pha chếdược chất phóng xạ

Lưu giữ tạm thời thải phóng xạ

Nguy hiểm trung bình

Phòng lưu giữ chất phóng xạ

Nguy hiểm thấp

Phòng đo mẫu, các công việc hóa phóng xạ (RIA)Văn phòng

Nguy hiểm cao

Phòng uống thuốc phóng xạPhòng khám

Phòng cách ly

Nguy hiểm trung bình

Phòng chờNhà vệ sinh bệnh nhân

Nguy hiểm thấp

Phòng tiếp đón bệnh nhân

Phân loại nguy hiểm

(Khu vực thường xuyên có bệnh nhân)

Các yêu cầu xây dựng

Thấp Không Lau được Lau được

Trung bình Không tấm liền Lau được

Cao Có thể cần tấm liền cuộn lên tường lau được

Các yêu cầu xây dựng

Loại Tủ hút Thông gió Thoát nước Cấp cứu

nguy hiểm

Thấp không thông thường thông thường có chậu rửa

Trung bình có tốt thông thường có chậu rửa phương tiện

tẩy xạ

Cao có có thể cần có thể cần có chậu rửa

hệ thống hệ thống phương tiện thông gió thoát nước tẩy xạ cưỡng bức đặc biệt

Mục tiêu thiết kế

• An toàn nguồn

• Tối ưu chiếu xạ cho nhân viên, bệnh nhân và dân chúng

• Duy trì phông bức xạ thấp nơi thường sử dụng

• Bảo đảm các yêu cầu cho việc điều chế thuốc

• Ngăn ngừa sự phát tán không kiểm soát được của

nhiễm bẩn phóng xạ

Các yêu cầu xây dựng

Tường và trần

Phải có bề mặt trơn và có thể rửa được, kín tại các điểm nối Tường nên được sơn bằng sơn bóng có thể rửa được

Bề mặt chỗ làm việc

•Bề mặt chỗ làm việc phải nhẵn, có thể rửa được và

chống chịu hóa chất Một số các tấm phủ không

chống chịu được hóa chất vì thế khi sử dụng các vật liệu này cần chú ý tới các loại hóa chất được sử

dụng trong phòng thí nghiệm

•Hạn chế dùng giá để chống tích lũy bụi.

•Các đường dẫn khí, điện, điều hoà không được lắp

trên mặt bàn mà phải lắp trên tường, chạy thẳng đứng

•Các đồ cố định nên dễ lau và có dạng kín để giảm

thiểu tích lũy bụi.

Bề mặt nơi làm việc

Bề mặt làm việc cần Bền chắc về mặt cấu trúc để có thể đặt các vật nặng (như gạch chì) bên trên.

Bề mặt nơi làm việc

Phủ bề mặt bằng giấy thấm nước

Thông gió

Phòng thí nghiệm nơi thao tác với các nguồn phóng xạ hở (đặc biệt là nguồn son khí phóng xạ) phải có hệ thống

thông gió như tủ hút, buồng găng

Hệ thống thông gió phải được thiết kế

để có áp suất âm đối với các khu vực xung quanh Dòng khí phải chảy từ nơi

ít bị nhiễm bẩn tới nơi có nhiều khả

năng bị nhiễm bẩn

Khí của phòng thí nghiệm phải được hút qua tủ hút và không được hoàn lưu trở lại qua hệ thống cấp khí sạch cho phòng.

Fume hood

Laminar air flow cabinets

Passage Work bench

Hệ thống báo động Kiểm soát liên tục chênh áp

Tủ hút

Tủ hút phải được làm bằng vật liệu nhẵn, không thấm

nước, có thể rửa được và

chống chịu hóa chất

Bề mặt làm việc có gờ để chứa các chất phóng xạ bị tràn ra

và đủ khỏe để chịu được các vật nặng (che chắn)

Khả năng hút khí của tủ hút sao cho tốc độ khí từ 0,5 đến 1,0 mét/giây tại vị trí khung cửa tủ hút trong khi làm việc.

Hệ thoát nước

• Chậu rửa

• Nơi tắm rửa

• WC bệnh nhân

Chậu rửa

Chậu rửa phải dễ dàng tẩy rửa Có hệ thống xả nước đặc biệt để pha loãng thải và giảm thiểu nhiễm bẩn cho chậu rửa

Nơi tắm, rửa

Nơi tắm, rửa nên đặt tại nơi ít người qua lại gần nơi làm việc

Vòi nước có thể vặn được không cần dùng tay vặn

Có giấy lau hoặc máy sấy khô

Vòi rửa mắt khẩn cấp cần được lắp gần chậu rửa và cần có vòi sen tắm khẩn cấp gần phòng thí

nghiệm

Ống thoát nước

Các đường ống thoát nước từ chậu rửa phải đi thẳng

ra hệ thống thải chính, không nên nối qua hệ thống thải khác bên trong tòa nhà Nhân viên bảo dưỡng hệ thống đường ống phải có sơ đồ các đường ống thải trong đó chỉ rõ các đường ống thải có chứa chất

phóng xạ.

Lưu ý: Các đường ống thải của khoa y học hạt nhân

từ khu cách ly của các bệnh nhân điều trị bằng chất phóng xạ phải đi vào bể chờ trước khi thải ra hệ

thống thải chung.

Che chắn

Che chắn trực tiếp nguồn thường rẻ hơn và dễ hơn là che chắn phòng và che chắn cho người

Thiết kế che chắn có thể không cần thiết cho khoa y

học hạt nhân Tuy nhiên, có thể cần phải thiết kế tường che chắn cho phòng cách ly bệnh nhân (để báo vệ cho các bệnh nhân khác và nhân viên bệnh viện) và tường che chắn cho phòng để các thiết bị đo có độ nhậy cao.

Sơ đồ mặt bằng của một khoa y học hạt nhân

From high to low activity

Thiết bị an toàn

• Máy đo suất liều có báo động

• Máy đo nhiễm bẩn

• Bộ dụng cụ tẩy xạ

• Các dấu hiệu, nhãn cảnh báo

Che chắn

Che chắn trên bàn Che chắn ống nghiệm Che chắn ống tiêm Che chắn cấu trúc

Kẹp và tay gắp

Bình chứa chất thải phóng xạ

Có một số bình chứa để phân loại chất thải phóng xạ (nhân phóng xạ, giấy, thuỷ tinh,

ống tiêm )

Cá nhân

(Liều hiệu dụng, liều tay chân và nhiễm bẩn)

Khu vực làm việc

(Suất liều chiếu ngoài và nhiễm bẩn)

Thiết bị kiểm soát

• các chất tẩy xạ cho người

• các thông báo cảnh báo

• các thiết bị đo xách tay

• các túi đựng chất thải băng dính, bút

Dấu hiệu, nhãn cảnh báo và hồ sơ lưu giữ