HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC GDHN VÀ TVHNCHO HỌC SINH THCS VÀ THPT

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DụC HƯớNG NGHIệP Cấp THPT Lớp 12: Nội dung bao gồm 7 chủ đề bài học: 4 Tìm hiểu hệ thống đào tạo đại học và cao đẳng 5 Tư vấn chọn nghề trong quá trình hướng

H ƯỚNG DẪN NG D N ẪN TỔ CHỨC GDHN VÀ TVHN

CHO HỌC SINH THCS VÀ THPT

Vĩnh Phúc, tháng 12 năm 2012

Người trình bày: Trần Phương Mobil: 0988092974

Email:tranphuong159@tsc.edu.vn Website: tsc.edu.vn

(Trung tâm HTĐT&CUNL- Bộ GD&ĐT)

PHẦN I NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG GDHN Ở

TRƯỜNG THCS VÀ THPT

Cấp THCS:

“Giáo dục THCS nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc

sống lao động”

(Chương II, Mục 2 Điều 27, Phần(3)- Luật Giáo dục 2005 và Luật Giáo dục sửa đổi 2010 )

Những hiểu biết ban đầu về hướng nghiệp cần thiết cho học sinh Trung học cơ sở là:

- Các hướng đi sau tốt nghiệp Trung học cơ sở và tầm quan trọng của việc chọn nghề có cơ sở khoa học đối với mỗi người

- Những nét lớn về tình hình và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và địa phương

- Tìm hiểu một số nghề, thế giới nghề nghiệp

về những năng lực liên quan tới nghề định lựa chọn.

- Hệ thống đào tạo (trung cấp chuyên nghiệp, nghề) tuyển sinh trình độ Trung học cơ sở

- Cách chọn ban (khối dự thi) ở cấp Trung học phổ thông và các hướng đi khác

MụC TIÊU CủA GIÁO DụC HƯớNG NGHIệP

Cấp THPT:

“Giáo dục THPT nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục THCS; hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kĩ thuật và hướng nghiệp có điều

kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển tiếp tục học ĐH, CĐ, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”

(Chương II, Mục 2 Điều 27, Phần(4)- Luật Giáo dục 2005 và Luật Giáo dục sửa đổi 2010 )

thiết cho học sinh Trung học phổ thông là:

- Các hướng đi sau tốt nghiệp Trung học phổ thông và tầm quan trọng của việc chọn nghề có cơ sở khoa học đối với mỗi người

- Những nét lớn về tình hình và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và địa phương

- Tìm hiểu một số nghề, thế giới nghề nghiệp

- Tìm hiểu bản thân về hứng thú nghề nghiệp, về những năng lực liên quan tới nghề định lựa chọn.

- Hệ thống đào tạo (TCCN, nghề) , Cao đẳng và Đại học

- Thông tin tuyển sinh

- Các hướng đi khác

Phân công LĐ

Việc làm

Việc làm

Đào tạo

Đào tạo

Nhận xét:

Theo mô hình trên, Hướng nghiệp hiện nay ở Việt Nam chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực: Công việc (phân công lao động), Đào tạo, Việc làm, Chỉ dẫn… để giúp học sinh định hướng trong học tập và nghề nghiệp Tuy nhiên, lĩnh vực tư vấn/tham vấn (counselling) hướng nghiệp chưa được chú ý phát triển, đặc biệt là với đối tượng học sinh trong các trường THCS, THPT

NGHIệP

HN giờ đây không chỉ gắn với khâu chọn nghề của HS trường phổ thông mà còn gắn với khâu thích ứng nghề ở bất kỳ trường chuyên nghiệp nào (doanh nghiệp, THCN, CĐ, ĐH) và tại các cơ sở sản xuất kinh doanh- nơi các em đến làm việc sau khi tốt nghiệp

Công tác HN không chỉ được tiến hành ở tất cả các loại trường học mà còn thực hiện ở các

cơ quan, các cơ sở sản xuất kinh doanh;

MỘT SỐ QUAN ĐIỂM MỚI CỦA

NGHIệP

HN không chỉ tiến hành với thế hệ trẻ, HS, SV, mà còn tiến hành với cả người lớn tuổi không có nghề hoặc vì lý do nào đó phải thay đổi nghề, lúc đó phải HN lại lần thứ hai, thứ ba Nói cách khác, HN được bắt đầu từ khi HS đến trường (trọng tâm là trường THCS, THPT) đến khi các em có 1 nghề trong tay

HN không chỉ dừng lại ở hình thức tuyên

truyền , giáo dục mà quan tâm tới TV cá nhân

NGHIệP

Cấp THCS (Lớp 9):

Nội dung bao gồm 9 chủ đề (bài học):

1 Ý nghĩa, tầm quan trọng của việc chọn nghề có

cơ sở khoa học

2 Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và địa phương

3 Thế giới nghề nghiệp quanh ta

4 Tìm hiểu thông tin về một số nghề ở địa phương

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DụC HƯớNG

NGHIệP

5 Thông tin về thị trường lao động

6 Tìm hiểu năng lực bản thân và truyền thống nghề nghiệp của gia đình

7 Hệ thống Giáo dục Trung học chuyên nghiệp và Đào tạo nghề của trung ương và địa phương (Tuyển sinh trình độ THCS trở lên)

8 Các hướng đi sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở

9 Tư vấn hướng nghiệp

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DụC HƯớNG

NGHIệP

Cấp THPT (Lớp 10):

Nội dung bao gồm 8 chủ đề (bài học):

5 Tìm hiểu một số nghề thuộc các ngành Y và Dược

6 Tìm hiểu thực tế một cơ sở sản xuất công nghiệp

hoặc nông nghiệp

7 Tìm hiểu một số nghề thuộc ngành xây dựng

8 Nghề tương lai của tôi

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DụC HƯớNG

6 Nghề nghiệp với nhu cầu của thị trường lao động

7 Tôi muốn đạt ước mơ

8 Tìm hiểu thực tế một số trường

ĐH, CĐ, TCCN, DN tại địa phương

NGHIệP

Cấp THPT (Lớp 12):

Nội dung bao gồm 7 chủ đề (bài học):

1 Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất

nước và địa phương

2 Những điều kiện để thành đạt trong nghề

3 Tìm hiểu hệ thống đào tạo TCCN và dạy nghề của

TW và địa phương

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DụC HƯớNG

NGHIệP

Cấp THPT (Lớp 12):

Nội dung bao gồm 7 chủ đề (bài học):

4 Tìm hiểu hệ thống đào tạo đại học và cao đẳng

5 Tư vấn chọn nghề trong quá trình hướng nghiệp

6 Hướng dẫn HS chọn nghề và làm hồ sơ tuyển sinh

7 Tổ chức tham quan hoặc hoạt động văn hóa theo

chủ đề hướng nghiệp

HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC

HOẠT ĐỘNG GDHN VÀ TVHN Ở TRƯỜNG THCS VÀ THPT

TỔ CHỨC HỘI THẢO- DIỄN ĐÀN- ĐỐI THOẠI VỚI CÁC CHỦ ĐỀ

HƯỚNG NGHIỆP

Sự cần thiết Chọn nghề là một quyết định hệ trọng với mỗi cuộc

đời, mỗi ng ời ở Việt Nam, việc này th ờng tiến hành ở thời điểm cuối bậc THPT (lớp 11, 12)

ở lứa tuổi này, hiểu biết của các em về thế giới nghề nghiệp th ờng rất mơ hồ, hạn chế, nhiều khi không có đ ợc những thông tin tối thiểu, cần thiết hoặc nếu có thì th ờng không đầy đủ, thậm chí sai lệch

Mặc dù ở những lớp d ới các em đã có quá trình học tập lao động kỹ thuật, tham gia lao động sản xuất, học nghề, có những thông tin qua đời sống XH, qua sự trải nghiệm của các thế hệ đi tr

ớc Tuy nhiên, phần lớn HS gặp lúng túng, thiếu

tự tin khi gặp phải câu hỏi: Sau khi tốt nghiệp THCS, THPT sẽ đi đâu? học gì? làm gì?

Hội thảo TVHN-CN – Trung Tâm LĐ-HN

NGUYÊN NHÂN:

- Các em ch a xác định cho mình một thái độ nghiêm túc trong việc tiếp cận và tìm hiểu về nghề nghiệp, thậm chí nhiều em coi đó là những vấn đề

xa vời, những nỗi lo xa xỉ “xa xỉ” ”.

- Học sinh th ờng đánh giá không đúng mức những phẩm chất tâm sinh lý, những năng lực cá nhân của bản thân

- Các em th ờng không nắm bắt đ ợc các thông tin

về tình hình phát triển kinh tế xã hội, nhu cầu của

xã hội và t ơng lai phát triển của các nghề…

Hậu quả:

- Hầu hết các em đều rất lúng túng khi phải ra quyết định chọn tr ờng, chọn nghề

- Lựa chọn mang nặng cảm tính, a dua theo bạn

bè, hoặc theo sự lựa chọn của gia đình…

- Nhiều em đã lựa chọn nghề không phù hợp và chỉ phát hiện khi đã đi học, thậm chí đã đi làm vẫn

- Để hạn chế đ ợc những hệ luỵ tất yếu cho các em trong việc lựa chọn nghề không phù hợp, đặc biệt ở năm cuối cùng của bậc THPT, nhà tr ờng cần tiến hành các hoạt động mang tính định h ớng, trao đổi, nắm bắt thông tin, tìm hiểu tâm t nguyện vọng của HS…

- Trên cơ sở đó, giúp các em ý thức đ ợc vai trò quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp, biết chọn lựa một h ớng đi đúng đắn, xây dựng một kế hoạch phù hợp cho t ơng lai

- Từ đó, các em có cơ hội để phát huy năng lực cá nhân, tạo lập cuộc sống ổn định và tiến tới thành đạt trong nghề nghiệp cũng

nh cống hiến cho xã hội

ĐỊNH HƯỚNG:

- Hình thức: Việc tổ chức các hoạt động nhằm t vấn

h ớng nghiệp chọn nghề cho HS có thể diễn ra d ới – chọn nghề cho HS có thể diễn ra dưới

nhiều hình thức khác nhau Khi tổ chức các H này Đ này cần nắm bắt đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, nhu cầu, nguyện vọng của các em để chọn cách tổ chức hiệu tải nội dung Nh ng cũng không nên khiên c ỡng, c ng ứng

nh c ắc Tránh hiện t ợng hình thức cầu kỳ mà không truyền tải nội dung, rập khuôn, giáo điều, không thu hút HS tham gia

- Đối t ợng: Học sinh cuối THCS, THPT…

- Quy mô tổ chức: Tùy điều kiện cụ thể, có thể tổ

chức theo lớp, các lớp hay cả khối, toàn trường ng

Hội thảo TVHN-CN – Trung Tâm LĐ-HN

Nh vậy, ng ời tổ chức cần phải thiết kế mô hình hoạt động và tổ chức thực hiện sáng tạo, linh hoạt.

 Đối thoại

Căn cứ vào đặc thù nội dung hoạt động, mục tiêu

t vấn h ớng nghiệp- chọn nghề, có thể tiến hành tổ chức các hoạt động d ới các hình thức sau:

Tuy nhiên, căn cứ vào điều kiện thực tế, quỹ thời gian, căn cứ vào nội dung hoạt động và mục tiêu cần

đạt, các hoạt động h ớng nghiệp- chọn nghề nên tổ chức theo một trong ba hình thức: Đối thoại- Hội thảo- Diễn đàn Hoặc phối, kết hợp giữa các hình thức trên để tạo nội dung hấp dẫn, lôi cuốn HS trong các HĐ HN

Trong khi tổ chức cũng có thể kết hợp giữa các hình thức hay linh hoạt bố trí đan xen các hoạt động khác nh văn nghệ, kịch vui, trò chơi có cùng chủ

đề để nội dung các hoạt động thêm phong phú và thu hút đ ợc đối t ợng tham gia

Hội thảo TVHN-CN – Trung Tâm LĐ-HN

Đối thoại là gì?

Trong đời sống XH, những cụm từ đối thoại hay “xa xỉ” ”.

độc thoại th ờng đ ợc nhắc đến Nó phản ánh mối

“xa xỉ” ”.

quan hệ giữa con ng ời với con ng ời, giữa tập thể với cá nhân và những mối quan hệ XH khác Hiện nay “xa xỉ”.

đối thoại trở thành quan điểm ngoai giao của nhiều ”.

quốc gia trên thế giới Đối thoại là một b ớc phát “xa xỉ” ”.

triển mới trong nhận thức của con ng ời với quy luật của XH Vậy đối thoại là gì?

Nói một cách cụ thể: đối thoại là một hình thức

trao đổi trực tiếp về một vấn đề hay lĩnh vực nào đó

mà chúng ta quan tâm.

Đễ́I THOẠI VÀ Tễ̉ CHỨC Đễ́I THOẠI

Nếu ở độc thoại là chỉ việc nói từ một phía, nói “xa xỉ” ”.

áp đặt nói sao nghe vậy , nói sao biết vậy - ng ời “xa xỉ” ” “xa xỉ” ”.

nghe đóng vai trò thụ động, thì với đối thoại giữa “xa xỉ” ”.

ng ời nói và ng ời nghe đã có sự trao đổi qua lại một “xa xỉ” ”.

cách trực tiếp – ng ời nghe không còn đóng vai trò thụ

động nữa mà phát huy đ ợc tính chủ động, đ ợc trình bày chính kiến riêng, sáng tạo của mình

Đối thoại trong h ớng nghiệp - chọn nghề tạo cơ hội cho HS thể hiện những quan điểm, hiểu biết của mình về nghề nghiệp Thông qua đó, GV có thể nắm

đ ợc mức độ hiểu biết của HS về lĩnh vực nghề nghiệp

để có những ph ơng án t vấn sát thực, giúp các em lựa chọn nghề phù hợp và hiệu quả

Hội thảo TVHN-CN – Trung Tâm LĐ-HN

- Thành lập ban tổ chức: Bao gồm đại diện lãnh đạo nhà tr ờng, GV chuyên trách về t vấn h ớng nghiệp, cán bộ đoàn thể, đại diện PHHS, các GV chủ nhiệm

và ban cán bộ đoàn, cán sự lớp

- Chuẩn bị nội dung đối thoại:

GV phải thu thập những thắc mắc, những vấn đề

về nghề nghiệp mà HS quan tâm Những vấn đề này rất rộng, có thể bao gồm ngành học, môn thi, tr ờng thi, chỉ tiêu tuyển sinh, điểm sàn năm tr ớc, khả năng xin việc, mức thu nhập, t ơng lai của nghề… Để thu thập đ ợc những thông tin này, GV có thể tiến hành theo hai cách:

 Nghe vµ ghi chÐp ph¶n ¸nh trùc tiÕp tõ häc sinh

 Th«ng qua c¸c c©u hái, b¸o c¸o vµ kiÕn nghÞ tõ

Héi th¶o TVHN-CN – Trung T©m L§-HN

 Vấn đề học sinh nêu đúng hay sai?

 Nguyên nhân

 H ớng giải quyết

- Trong quá trình đối thoại, điểm nào ch a rõ học sinh

có quyền chất vấn để làm sáng tỏ vấn đề, nh ng cần tránh biến đối thoại thành một hình thức văn hoá, văn nghệ hoặc thành cuộc cãi vã vô tổ chức, vô kỷ luật

- Kết thúc buổi đối thoại, giáo viên cảm ơn ng ời đối thoại, kết luận những vấn đề đã đ ợc giải quyết Những vấn đề ch a đ ợc giải quyết thoả đáng đề nghị

ng ời đối thoại tiếp tục nghiên cứu và trình bày sau

Một số l u ý:

- Nên xác định rõ chủ đề đối thoại và thông báo tới

toàn thể HS tham gia, tránh tràn lan, sai chủ đề

- Ng ời đối thoại phải nắm vững và chuẩn bị kỹ những nội dung đối thoại Tránh tình trạng trả lời qua loa, đại khái, tắc trách, né tránh

- Cần xây dựng niềm tin cho HS với tâm trạng phấn khởi, vui vẻ, cởi mở…Đó là những dấu hiệu của buổi

đối thoại thành công

Hội thảo TVHN-CN – Trung Tâm LĐ-HN

HỘI THẢO VÀ Tễ̉ CHỨC HỘI THẢO

Hội thảo:

- Hội thảo là nơi diễn ra cuộc thảo luận về một vấn đề nào đó có tính KH, lý luận và thực tiễn đang đặt ra

- Ví dụ: Đối với hoạt động t TVHN – chọn nghề có thể

tổ chức các hội thảo có chủ đề nh sau:

“xa xỉ” Cơ hội việc làm cho thanh niên ”.

“xa xỉ” Những con đ ờng đi tới thành công”…

- Mục đích của hội thảo là làm sáng tỏ cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của vấn đề để đề xuất, kiến nghị hoặc

dự báo vấn đề một cách có cơ sở khoa học

- Nội dung của hội thảo phải là những vấn đề bức bách của cuộc sống, giúp định h ớng cuộc sống Tránh tình trạng tổ chức hội thảo một cách hình thức, chủ quan, không có chất l ợng.

Tổ chức hội thảo:

- Ban tổ chức hội thảo:

+ Chuẩn bị cơ sở vật chất, nội dung, khách mời, địa

điểm, ấn định thời gian hội thảo…

+ Hội tr ờng có trang trí nêu bật chủ đề hội thảo

+ Ban tổ chức cần chuẩn bị đề dẫn Đề dẫn này có tính chất gợi ý những vấn đề cần thảo luận

+ Thông báo nội dung hội thảo tới toàn thể HS tham gia, để học sinh chuẩn bị ý kiến và thu thập tài liệu

Hội thảo TVHN-CN – Trung Tâm LĐ-HN

- Thành phần tham gia hội thảo: Ngoài HS cần mời thêm các nhà khoa học, các nhà quản lý, những ng ời

am hiểu và quan tâm đến nội dung hội thảo cùng tham dự và đóng góp ý kiến

- Phần thảo luận là một sinh hoạt có tính KH, do đó các tham luận cần có căn cứ KH, có các biểu mẫu thống kê, điều tra xã hội học, các số liệu, t liệu, các dẫn chứng để minh hoạ, chứng minh cho quan điểm của mình

- Để vấn đề nêu ra trong hội thảo đ ợc xem xét một cách toàn diện, các tham luận phải đ ợc đề cập từ nhiều góc độ Cần có những phản biện để làm sáng

tỏ vấn đề một cách khách quan, biện chứng và phải luôn luôn lấy thực tiễn làm th ớc đo chân lý

- Tổng kết hội thảo: Khẳng định những vấn đề đã đ ợc hội thảo nhất trí, trên cơ sở đó đề xuất, kiến nghị cách giải quyết vấn đề Những vấn đề ch a đ ợc khẳng

định, cần h ớng cho các thành viên của hội thảo tiếp tục nghiên cứu, đồng thời bám sát thực tiễn cuộc sống để điều chỉnh quan điểm của mình

- Trong quá trình hội thảo t vấn h ớng nghiệp- chọn nghề có thể kết hợp các hình thức văn hoá văn nghệ (h ớng vào chủ đề và nội dung của hội thảo) để buổi hội thảo thực sự có nội dung phong phú và hấp dẫn, mang đậm màu sắc thanh niên

Hội thảo TVHN-CN – Trung Tâm LĐ-HN