Bài giảng điền kinh và phương pháp giảng dạy 1

Mục đích của giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên những tri thức khoa học cơ bản cần thiết về lý luận và phương pháp thực hành, giảng dạy, tập luyện các nội dung của Điền Kinh: Chạy ng

1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT & QUỐC PHÒNG

GIÁO TRÌNH (Lưu hành nội bộ)

ĐIỀN KINH

VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY 1

(Dành cho các lớp hệ Đại học Chuyên ngành)

Tác giả: Nguyễn Xuân Hải

Năm 2017

2

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT & QUỐC PHÒNG

GIÁO TRÌNH

(Lưu hành nội bộ) ĐIỀN KINH

VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY 1

(Dành cho các lớp hệ Đại học Chuyên ngành)

Tác giả: Nguyễn Xuân Hải

Năm 2017

3

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 4

CHƯƠNG 1 5

KỸ THUẬT CHẠY CỰ LY NGẮN 5

1.1 Khái niệm và nguyên lý chung của hoạt động chạy 5

1.2 Kỹ thuật chạy cự ly ngắn 9

1.3 Kỹ thuật và phương pháp dạy chạy tiếp sức 22

1.4 Phát triển và nâng cao thể lực trong chạy ngắn 26

1.5 Phương pháp trọng tài chạy ngắn 28

1.5.Giám sát 32

CHƯƠNG 2 33

KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CÁC MÔN NHẢY 33

2.1 Nhảy xa và phương pháp giảng dạy 33

2.2 Kỹ thuật nhảy xa ba bước 40

2.3 Phương pháp trọng tài các môn nhảy 45

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 47

4

LỜI NÓI ĐẦU

Điền kinh là môn thể thao tổng hợp, bao gồm các hoạt động tự nhiên của con người như chạy, nhảy, ném, đẩy… có tác dụng phát triển toàn diện các tố chất thể lực, tăng cường sức khỏe và rèn luyện tâm lý, ý chí Các hình thức hoạt động của môn Điền kinh từ lâu đã được xem là phương tiện cơ bản và quan trọng trong giáo dục thể chất, rèn luyện sức khỏe để phục vụ lao động sản xuất và chiến đấu Đặc biệt, đó cũng chính là cơ sở để phát triển các tố chất thể lực chung cần thiết cho các môn thể thao khác

Để đáp ứng yêu cầu của Chương trình đào tạo, công tác giảng dạy, học tập của giảng viên và sinh viên chuyên ngành trường Đại học Quảng Bình Mục đích của giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên những tri thức khoa học cơ bản cần thiết về lý luận và phương pháp thực hành, giảng dạy, tập luyện các nội dung của Điền Kinh: Chạy ngắn, tiếp sức, nhảy xa, nhảy ba bước, phương pháp giảng dạy và tổ chức thi đấu, trọng tài

Nội dung chương trình được chia làm 2 Chương cơ bản

- Chương 1: Cung cấp cho sinh viên những vấn đề liên quan đến các hoạt

động chạy đặc biệt chạy cự ly ngắn, chạy tiếp sức, phương pháp giảng dạy và

tổ chức thi đấu trọng tài

- Chương 2: Trang bị cho sinh viên những vấn đề liên quan đến các môn

nhảy, đặc biệt là nhảy xa và nhảy ba bước, phương pháp giảng dạy, tổ chức thi đấu và trọng tài

Trong quá trình biên tập giáo trình, mặc dù đã cố gắng nhưng giáo trình không thể tránh khỏi những thiếu sót, vì vậy tác giả rất mong các đồng nghiệp và đông đảo người đọc quan tâm góp ý kiến để giáo trình được hoàn thiện hơn, phục vụ tốt hơn cho công tác đào tạo và học tập của nhà trường

TÁC GIẢ

5

CHƯƠNG 1

KỸ THUẬT CHẠY CỰ LY NGẮN 1.1 Khái niệm và nguyên lý chung của hoạt động chạy

1.1.1 Khái niệm

Chạy là hình thức di chuyển tự nhiên của con người, bao gồm nhiều hình thức, cự

ly tập luyện và thi đấu khác nhau

1.1.2 phân loại

Thi đấu trên đường chạy của sân vận động

- Chạy cự ly ngắn: Gồm các cự ly từ 20m đến 400m Trong đó, cự ly 100m, 200m,

400m, là những cự ly thi đấu chính trong các Đại hội Olympic

- Chạy cự ly trung bình: Gồm các cự ly từ 500m đến 2000m Trong đó cự ly chạy 800m và chạy 1500m là môn thi chính trong các Đại hội Olympic

- Chạy cự ly dài: Gồm cự ly 3000m đến 30.000m Trong đó, các cự ly 3000m (dành cho cả nam và nữ), cự ly 5000m và 10.000m (chỉ dành cho nam) là cự ly thi chính thức trong các Đại hội Olympic

Chạy trên các địa hình tự nhiên

- Chạy trên các địa hình tự nhiên gồm có đường lớn, qua các cánh đồng, đồi núi, rừng… có thể từ 500m đến khoảng trong 50.000m Cự ly thi đấu chính thức là 3000m, 5000m, 10.000m và chạy maratong (42.195m)

Chạy vượt chướng ngại vật

- Gồm các cự ly từ 100m đến 400m vượt rào và 2000m, 3000m vượt chướng ngại vật Trong đó các cự ly 100m rào(nữ), 110m rào(nam), 200m 400m rào nam nữ, 3000m và 2000m chạy vượt chướng ngại vật là các cự ly thi đấu trong các kỳ đại hội Olympic

Chạy tiếp sức

- Cự ly ngắn (50 – 400m)

- Cự ly trung bình (800 – 1500m)

6

- Chạy tiếp sức hỗn hợp (800 + 400 + 200 + 100); (400 + 300 + 200 + 100)

Trong đó các môn tiếp sức: 4 x 100m và 4 x 400m là các môn thi chính thức trong

Đại hội thể thao Olympic

1.1.3 Nguyên lý chung của hoạt động chạy

Chạy là phương pháp di chuyển tự nhiên có của con người, các hoạt động trong chạy được lặp đi lặp lại sau một thời gian nhất định, nên gọi là hoạt động có chu kỳ Mỗi chu kỳ trong chạy gồm có hai bước, bước của chân phải và bước của chân trái Trong mỗi bước lại phân thành hai thời kỳ: Thời kỳ chống tựa và thời kỳ bay Trong thời kỳ chống tựa lại được phân thành 3 giai đoạn:

+ Chân chống:

- Chống trước

- Thẳng đứng

- Đạp sau

Ở giai đoạn chống trước (hình vẽ), thời điểm bàn chân chạm đất, phản lực sinh

ra luôn ngược hướng với chiều chuyển động của cơ thể, do điểm đặt xa về phía trước điểm dọi trọng tâm của cơ thể Tốc độ càng nhanh, điểm đặt càng xa về phía trước, lực cản sinh ra càng lớn Để hạn chế tối đa lực cản, người chạy cần chủ động miết

8

cẳng chân xuống dưới – ra sau, để kéo điểm đặt gần với điểm dọi của tổng trọng tâm

cơ thể và chạm đất bằng nữa trước của bàn chân, tiếp tục nhanh chóng chuyển sang thời điểm thẳng đứng Cùng với chân chống chạm phía trướ, chân lăng cũng tích cực lăng cẳng chân ra sau, gập sát đùi và tích cực đưa đùi về trước Ở thời điểm thẳng đứng, để hạn chế phản lực, giảm chấn động cho cơ thể, người chạy cần gập khớp cổ chân, gối và hông lại, hạ thấp trọng tâm với góc độ thích hợp, để thực hiện giai đoạn tiếp theo – đạp sau

Đạp sau – giai đoạn mang tính chất quyết định tộc độ chuyển động của cơ thể về phía trước Góc độ đạp sau nhỏ, lực đạp sau sàng lớn, tốc độ di chuyển của cơ thể càng nhanh Do điểm đặt của lực tác dụng nằm sau điểm dọi của trọng tâm nên phản lực sinh ra cùng chiều với chiều chuyển động Vì vậy, để tăng hiệu quả đạp sau, cần tăng lực đạp sau, chủ yếu tăng cường sức mạnh – tốc độ của các nhóm cơ duỗi, mở các khớp hông, khớp gối và gập bàn chân Đồng thời phải tạo góc độ bay hợp lý Góc

độ đạp sau phụ thuộc vào tốc độ chạy, góc độ đạp sau trong chạy ngắn là 42 – 45 độ, trong chạy cự ly trung bình là 50 – 55 độ, trong chạy cự ly dài là 55 – 60 độ Cùng với hoạt động của chân chống trước thực hiện đạp sau, chân lăng phải hoạt động tích cực co gập cẳng chân, đưa nhanh đùi về phía trước

Đạp sau kết thúc, cơ thể rời khỏi mặt đất, chuyển vào thời kỳ bay Ở thời kỳ này, hai chân tạo thành hình “kéo mở”, thân trên giữ thẳng Cuối thời kỳ bay, chân lăng phía trước chủ động miết cẳng chân xuống dưới – ra sau, tiếp đất, thực hiện chống trước, các chuyển động được lặp lại như ban đầu

9

Hình 1: Chu kỳ bước chạy

Chạy là hoạt động chuyển động phối hợp nhịp nhàng của hai chân, thân, tay Sự chuyển động hợp lý giữa tay, vai và thân tạo cho cơ thể giữ thăng bằng, đồng thời giữa tay, vai và thân, tạo cho cơ thể giữ thăng bằng, đồng thời còn hỗ trợ tích cực cho chuyển động của hai chân, tăng cường hiệu lực trong quá trình chạy Hai tay chuyển động ngược chiều với hai chân và được thực hiện phù hợp với biên độ hoạt động của hai chân

Ngoài hoạt động của chân và tay, sự phối hợp chuyển động với hô hấp trong quá trình chạy rất quan trọng, thực hiện thở nhịp nhàng, chủ động, phù hợp với từng cự ly chạy, đảm bảo cung cấp đủ lượng oxy cho hoạt động của cơ thể có hiệu quả trong quá trình chạy

1.2 Kỹ thuật chạy cự ly ngắn

1.2.1 Sơ lược về lịch sử

Đi, chạy, nhảy, ném là những dạng hoạt động, vận động tự nhiên quen thuộc của con người ngay từ thời xa xưa Các hoạt động đó chỉ coi là cách di chuyển, săn bắt, tự vệ hoặc tấn công cách chạy trốn hoặc đuổi bắt của kẻ thù

- Cùng với sự phát triển của loài người các dạng vận động đó ngày càng được hoàn thiện, được nâng cấp và có vị trí ngày càng cao với cuộc sống con người

- Môn thể thao Điền kinh phát triển sớm nhất ở Anh từ năm 187 đã thi chạy gần 2km ở thành phố Rebi Năm 1851 thi Điền kinh ở Anh có nội dung bật xa tại chổ

và nhảy xa không có đà

Cự li ngắn là các cự li từ 30m đến 400m Có thể nói rằng cự li ngắn là cự li được dùng trong thi đấu sớm nhất Ngay từ thời Ai Cập cổ đại người ta đã tổ chức một cuộc thi đấu lớn giữa những binh sĩ trong quân đội (sau đó mở rộng cho cả các đối tượng khác) Sau Ai Cập, người ta còn thấy ở Hi Lạp, Ấn Độ, Trung Quốc cũng

có các cuộc thi tương tự Người Hi Lạp đã sớm biết dùng các bài tập chạy, nhảy, ném để rèn luyện thể lực cho binh sĩ và cũng là người Hi Lạp từ năm 776 trước Công nguyên đã tổ chức các Đại hội Ôlimpic cổ đại - theo chu kì 4 năm một lần Ban đầu trong những đại hội đó, các lực sĩ chỉ được chạy ở cự li bằng chiều dài của sân

kỉ lục ở chạy cự li ngắn Chúng ta không quên những vận động viên đã đóng góp nhiều công sức cho công việc khó khăn đó: Trần Tú Thi, Trần Bá, Trần Hữu Chỉ, Hà Văn Canh, Nguyễn Trung Hoa, Nguyễn Đình Minh, Cù Thành Giang, Lương Tích Thiện, Nguyễn Thanh Hải, Vũ Ngọc Thái Các vận động viên nữ: Nguyễn Thị Minh, Trần Thanh Hương, Nguyễn Trần Lam Thanh, Trương Hoàng Mỹ Linh, Nguyễn Lan Hương, Nguyễn Thanh Hoa, Nguyễn Thị Tĩnh

Cùng với những bước thăng trầm của lịch sử dân tộc, mặc dù cũng có những tiến bộ đáng khích lệ, nhưng so với kỉ lục thế giới, kỉ lục ở chạy các cự li ngắn của Việt Nam còn bị bỏ khá xa

1.2.2 Kỹ thuật cơ bản của chạy ngắn

Kỹ thuật chạy cự ly ngắn tương đối phức tạp so với kỹ thuật chạy ở cự ly khác Chạy các cự li 30m, 60m và 80m cũng là chạy ở cự li ngắn Về kĩ thuật, so với chạy ở

cự li 100m thì cơ bản không có gì khác Khi thực hiện chạy nước rút ở tốc độ cao nhất, vận động viên chạy với thân trên thẳng hoặc hơi nghiêng về trước, hai chân tiếp

11

đất bằng nửa bàn chân trước Hai tay gấp lại ở khớp khuỷu tạo thành một góc 90 độ

và tay đánh thẳng theo hướng chạy Các nhóm cơ ở tay và mặt được thả lỏng Đầu giữ thẳng, cằm và hàm thả lỏng, không căng thẳng Chân đạp sau phải dùng toàn lực đạp duỗi hết Đùi chân lăng phải nâng cao về phía trước cho đến khi song song với mặt đất, hông cũng phải đảm bảo nâng lên ở cùng một độ cao

Mặc dù chạy bất cứ ở một cự li nào, đều là một quá trình liên tục từ khi xuất phát đến khi về đích, nhưng để tiện cho việc phân tích kĩ thuật trong chạy cự li ngắn, người ta vẫn chia quá trình đó làm bốn giai đoạn: Xuất phát, chạy lao sau xuất phát, chạy giữa quãng và chạy về đích Riêng chạy cự li 100m, sự khác biệt trong kĩ thuật

ở bốn giai đoạn đó là khá rõ ràng và đều có vai trò quan trọng đối với thành tích của người chạy Chính vì vậy, khi hiểu và thực hiện tốt kĩ thuật của bốn giai đoạn, người

ta mới có thể đạt được thành tích chạy cao nhất so với khả năng của mình

Chạy ngắn là một hoạt động liên tục, để tiện cho việc phân tích, giảng dạy và huấn luyện có thể phân thành 4 giai đoạn:

- Giai đoạn xuất phát

- Giai đoạn chạy lao sau xuất phát

- Giai đoạn chạy giữa quãng

- Giai đoạn về đích

a, Giai đoạn xuất phát

Nhiê ̣m vu ̣ của người tâ ̣p ở giai đoa ̣n này là nhanh chóng đưa cơ thể rời vi ̣ trí ban đầu chuyển vào giai đoa ̣n bắt đầu chạy

Trong cha ̣y cự ly ngắn , người ta thường sử du ̣ng xuấ t phát thấp có bàn đa ̣p vì

kỹ thuật này làm cho người tập bắt đầu chạy nhanh hơn và sớm đạt được tốc độ cực

đa ̣i trong khoảng thời gian ngắn Bàn đạp đảm bảo cho người tập có điểm tỳ vững chắc để đa ̣p sau và ổn đi ̣nh khi đă ̣t chân

Có 3 cách đóng bàn đạp (hình)

12

- Cách đóng bàn đạp theo kiểu phổ thông : Bàn đạp thứ nhất cách vạch xuất phát 1 – 1,5 bàn chân, bàn đạp thứ 2 cách bàn đạp thứ nhất bằng chiều dài 01 cẳng chân tương đương 1,5 bàn chân

Xuất phát thấp được thực hiê ̣n theo 3 “hiê ̣u lê ̣nh”

“Vào chổ” khi nghe hiê ̣u lê ̣nh vào chổ , người cha ̣y từ phía sau tiến về phía

trước bàn đa ̣p , đứng trước va ̣ch xuất phát , ngồi xuống 2 tay chống đất , tuần tự đưa chân tru ̣ vào bàn đa ̣p sau , tiếp đến chân thuâ ̣n vào bàn đa ̣p trước Gối chân sau quỳ xuống đất, mũi bàn chân chạm đất Hai tay lúc này thu về chống sau va ̣ch xuất phát , bàn tay tạo thành vòm theo ki ểu đo gạch (ngón cái 1 hướng và 4 ngón còn lại 1 hướng) 2 ngón cái hướng vào nhau Hai tay duỗi thẳng, khoảng cách giữa 2 cánh tay

, chân sau tƣ̀ 115 – 1300, tƣ

thế thoải mái không căng thẳng tƣ̀ tƣ̀ hít thở tâ ̣p trung nghe khẩu lê ̣nh “cha ̣y”

14

- “Cha ̣y” khi nghe hiê ̣u lê ̣nh cha ̣y (hoă ̣c tiếng súng ) thì người chạy nhanh

chóng rời hai tay khỏi mặt đất đánh mạnh về trước ra sau , hai chân đa ̣p vào bàn đa ̣p

gần như cùng mô ̣t lúc , thân trên gần như song song với mă ̣t đất Chân sau nhanh chóng đưa đùi về trước , đồng thời chân trước đa ̣p ma ̣nh và duỗi thẳng các khớp ,

nhanh chóng đưa cơ thể rời khỏi vi ̣ trí xuất phát và chuyển sang giai đoa ̣n tiếp theo

b, Giai đoa ̣n cha ̣y lao sau xuất phát

Nhiê ̣m vu ̣ của giai đoa ̣n này là nhanh chóng tăng tốc cho cơ thể để trong

khoảng cách không lớn từ 13 -15 bước cha ̣y đầu tiên(khoảng 25-30m) có thể đa ̣t tốc

đô ̣ gần tối đa để chuyển vào giai đoa ̣n cha ̣y giữa quãng

15

Ở giai đoạn này hai tay đánh mạnh lên với biên độ lớn , phù hợp với chuyển

đô ̣ng tích cực của hai chân , tiếp theo biên đô ̣ dần thu he ̣p la ̣i Độ ngã thân trên lớn nhất khi cơ thể rời bàn đa ̣p và giảm dần khi cơ thể chuyển sang giai đoa ̣n cha ̣y giữa quãng

c, Giai đoa ̣n cha ̣y giữa quãng

Nhiê ̣m vu ̣ của giai đoa ̣n này là duy trì tốc đô ̣ đã đa ̣t được cho đến khi về đích

Ở giai đoạn này thân trên hơi đổ về trước khoảng 72 – 780

so vớ i tru ̣c thẳng đứng

Ở giai đoạn này chân chống trước được thực hiện tích cực và chủ động miết cẳng chân xuống dưới – ra sau, tiếp xúc với mă ̣t đất bằng nữa bàn chân trước Chân lăng gâ ̣p cẳng chân sát đùi, đưa nhanh đùi về trước phối hợp với chân chống chuyển sang đạp sau.Đa ̣p sau phải được thực hiê ̣n nhanh , mạnh, duỗi thẳng hết khớp hông, gối và cổ chân

Hai tay gấp la ̣i ở khủy tay , bàn tay nắm hờ , vai thả lỏng, đánh về trước ra sau , nhịp nhàng với động tác của hai chân

Hình 6: Giai đoạn chạy giữa quãng

d, Giai đoa ̣n về đích

16

Đối với chạy cự ly ngắn, yêu cầu người cha ̣y phải duy trì tốc đô ̣ cho đến hết cự

ly, song đến gần cuối cự ly , mê ̣t mỏi xuất hiê ̣n làm tốc đô ̣ người cha ̣y giảm sút ở những mét cuối

Về đích hay kết thúc quá trình cha ̣y khi ngực hay vai cha ̣m vào dây đích

hoă ̣cmă ̣t phẳng trên va ̣ch giới ha ̣n của đích Để nhanh chóng chạm người vào đích ,

ở bước cuối khi đến đích (1 – 1,2m) người cha ̣y thực hiê ̣n đô ̣t ngô ̣t gâ ̣p thân trên về trước cha ̣m ngực hoă ̣c nghiêng vai cha ̣m vai vào đích

Hình 7: Kỹ thuật đánh đích

Sau khi về đích, không nên dừng la ̣i đô ̣t ngô ̣t mà tiếp tu ̣c cha ̣y và giảm dần tốc

đô ̣, chỉ dừng lại khi đã chạy thêm một khoảng 10 – 15m nhằm tránh hiê ̣n tượng té ngã gây chấn thương và ngất xỉu do dừng hoa ̣t đô ̣ng đô ̣t ngô ̣t

Hình 8: Các giai đoạn trong chạy ngắn

1.2.3 Đặc điểm kỹ thuật chạy ngắn trên các cự ly chạy khác nhau

17

Chạy 100m là cự ly chạy ngắn nhất đòi hỏi người chạy phải đạt được tốc độ cực

đại trong thời gian ngắn nhất và duy trì tốc độ đó cho tới đích Để đạt được mục đích này, giai đoạn xuất phát phải thực hiện nhanh, tăng tốc độ, đạt tốc độ tối đa sớm, đồng thời phải có sức bền tốc độ tốt để duy trì trong suốt cự ly

Đối với những cự ly chạy 30m , 60m, 80m thì kỹ thuật động tác như chạy 100m

Chạy 200m và 400m về cơ bản kỹ thuật chạy giữa quãng tương tự như chạy

100m, song phải xuất phát trên đường vòng và các cự ly chạy dài hơn nên có một số

yếu tô khác biệt

- Xuất phát trên đường vòng, bàn đạp đặt sát mép ngoài của đường chạy, tạo ra một đoạn thẳng tối đa tiếp tuyến với đường vòng

Hình9: Cách bố trí bàn đạp trong xuất phát đường vòng

- Khi chạy trên đường vòng cơ thể nghiêng vào phía trong sân Chân trái, bàn chân hơi xoay ra tiếp xúc với mặt đất bằng mép ngoài của nửa bàn chân trước Chân

Để đạt được kết quả cao trong chạy 400m,

ngoài việc phát triển sức bền – tốc độ, cần thiết

phân phối sức hợp lý trên từng đoạn Đồng thời

đảm bảo tính nhịp điệu trong kỹ thuật chạy trên

toàn cự ly và gắng sức trong giai đoạn về đích

Hình 10: Kỹ thuật chạy đường vòng

1.2.4 Hô hấp trong quá trình chạy cự ly ngắn

Chạy cự ly ngắn, cơ thể hoạt động với cường độ cực đại trong thời gian rất ngắn, hiện tượng thiếu dưỡng khí xảy ra trong cơ thể rất cao, do đó có sự bù đắp một lượng tối thiểu trong quá trình chạy do vận động viên tích cực thở mang ý nghĩa rất lớn Ngay cả trong chạy 100m, người chạy cũng phải chủ động thở ra hít vào sâu Còn trong chạy 200m và 400m việc thở sâu, nhịp nhàng sẽ tạo cho cơ thể hoạt động thoải mái và hiệu quả hơn

1.2.5 Phương pháp giảng dạy chạy cự ly ngắn

a Các phương pháp giảng dạy chủ yếu

19

Trước khi dạy, GV cần tìm hiểu trước đó học sinh đã học chạy nhanh đến mức độ nào Nếu đã học hết và thực hiện tốt các giai đoạn kỹ thuật thì cần hoàn thiện việc phối hợp các giai đoạn và phát triển thể lực chuyên môn để nâng thành tích Nếu việc học kỹ thuật chưa tốt thì phải tập trung hoàn thiện kỹ thuật xuất phát thấp; phân biệt

và thực hành tốt chạy lao sau xuất phát, chạy giữa quãng Việc tập thể lực chuyên môn trong nội khóa ít nên để HS tự luyện tập thêm ở nhà

- Việc dạy và hoàn thiện kỹ thuật đánh đích không nên thành nhiệm vụ riêng mà

có thể kết hợp khi tập các nội dung chạy khác

- Phải làm cho HS thấy rõ các yếu tố ảnh hưởng tới thành tích để khai thác các yếu tố tích cực và hạn chế tác hại của các yếu tố bất lợi Thấy rõ các mặt mạnh, mặt yếu của mình để phát huy hoặc khắc phục…

- Khởi động đầy đủ cho các khớp tay, chân là rất cần thiết

b Khắc phục khó khăn, thiếu thốn về điều kiện giảng dạy

Khi dạy cự ly ngắn điều kiện tối thiểu cần có:

- Đường chạy bằng phẳng, không quá cứng hoặc quá mềm, không trơn và có thể 2

- 3 HS cùng chạy Cuối đường chạy có một khoảng trống an toàn để chạy qua đích Cần có số lượng đôi bàn đạp và ô chạy

Có 1 đồng hồ bấm giây

c Những bài tập chuyên môn trong kỹ thuật chạy ngắn

- Chạy bước nhỏ tại chổ và di chuyển, nắm kỹ thuật đặt chân trong bước chạy

giữa quãng

- Chạy nâng cao đùi, nắm kỹ thuật nâng cao đùi về trước lên trên trong kỹ thuật chạy giữa quãng

- Chạy đạp sau, nắm kỹ thuật đạp duỗi chân chống trong giai đoạn đạp sau

- Nằm ngữa, nâng hông lên cao, thực hiện guồng chân (giống như bước chạy)

- Chạy theo đường thẳng kẻ sẵn: Nắm cách đặt chân thẳng hướng

- Chạy thả lỏng vượt qua các vật chuẩn được xếp với khoảng cách đều nhau, học bước dài và tần số bước tùy theo khoảng cách giữa các vật chuẩn

- Chạy tăng tốc độ trên các đoạn khác nhau từ 30 – 60m

20

- Tại chổ đánh tay theo nhịp

- Tập đóng bàn đạp

- Thực hiện vào bàn đạp và thực hiện theo khẩu lệnh “sẵn sàng”

- Thực hiện kỹ thuật rời bàn đạp lao vào hố cát, học kỹ thuật đạp bàn đạp

- Xuất phát theo hiệu lệnh, tập phản xạ, xuất phát trên cự ly 30 – 40m

d Tuần tự giảng dạy kỹ thuật chạy cự ly ngắn

Nhiệm vụ 1: Xây dựng khái niệm đúng về kỹ thuật chạy ngắn

Biện pháp

- Giới thiệu sơ bộ lịch sử môn học

- Phân tích, giảng giải yếu lĩnh kỹ thuật

- Xem phim, tranh ảnh kỹ thuật, làm mẫu

- Chạy lặp lại đoạn 50 – 60m (giáo viên quan sát, nhận xét sơ bộ, nêu nhược điểm từng người)

Nhiệm vụ 2: Dạy kỹ thuật chạy trên đường thẳng

+ Chạy đều với tốc độ trung bình 60 – 80m

+ Chạy tăng tốc độ 60 – 80m với ¾ sức

+ Tập đánh tay (tại chổ với tốc độ khác nhau)

+ Chạy theo đường thẳng

+ Chạy qua các vật chuẩn đặt thẳng trên đường

Chú ý: Để hs nắm vững kỹ thuật chạy trên đường thẳng, giáo viên cần hướng dẫn thực hiện các đúng các động tác bổ trợ và thực hiện lặp lại thường xuyên Giai đoạn

- Cho học sinh tự nghiên cứu kỹ thuật “vào chổ” và “sẵn sàng”

- Học sinh tự xuất phát rời bàn đạp không có hiệu lệnh

- Xuất phát lao vào hố cát

- Xuất phát theo khẩu lệnh và tín hiệu rời bàn đạp

- Xuất phát theo khẩu lệnh, kết hợp chạy lao khoảng 30 – 40m

Nhiệm vụ 4: Học kỹ thuật xuất phát chạy lao và chuyển tiếp chạy giữa quãng

Biện pháp:

- Xuất phát không và có hiệu lệnh trên đoạn 50 – 60m (từ 30- 60m chạy theo quán tính)

- Chạy xuất phát thấp theo từng cặp có tính thời gian (30 – 60m)

Nhiệm vụ 5: Dạy kỹ thuật chạy đường vòng

Phân tích đặc điểm kỹ thuật chạy đường vòng

- Chạy tăng tốc độ 30 – 40m cuối, gập người đánh dây đích

Nhiệm vụ 7: Hoàn thiện kỹ thuật chạy ngắn

Biện pháp:

- Chạy kết hợp các giai đoạn kỹ thuật trên các cự ly 50 – 80m với ¾ sức

- Tập các bài tập phát triển các tố chất của vận động viên chạy ngắn (sức nhanh, sức bền tốc độ, ) theo các phương pháp lặp lại, biến tốc với các cự ly khác nhau

- Chạy tính thời gian trên toàn cự ly

- Thi đấu, đánh giá kết quả

1.3 Kỹ thuật và phương pháp dạy chạy tiếp sức

Chạy tiếp sức có nhiều cự ly nhưng đi sâu vào cự ly 4 x 100m Chạy tiếp sức đòi hỏi VĐV vừa có kỹ thuật chạy ngắn tốt vừa có kỹ thuật chạy tiếp sức Kỹ thuật chạy tiếp sức có các bước sau:

1.3 1.1 Xuất phát

Xuất phát của người chạy đoạn đầu tiên

Trong 4 thành viên của đội tiếp sức 4 x 100m, chỉ có người đầu tiên là xuất phát thấp với bàn đạp Điều đặc biệt ở đây là xuất phát với tín gậy cầm ở tay phải Ngón cái và ngón trỏ tách và chống trên đường chạy, sau vạch xuất phát, các ngón còn lại nắm tín gậy

Việc xuất phát, chạy lao sau xuất phát và chạy giữa quãng của người này không khác với khi chạy 100m Điều khác và khó ở đây là làm sao giữ được tốc độ chạy cao cho tới khi trao tín gậy cho người chạy đoạn 2 ở cuối khu vực quy định, khi VĐV đó

đã đạt tốc độ tối đa

Xuất phát của người chạy đoạn 3 và đoạn cuối cũng có nhiệm vụ giống như của người chạy đoạn 2, họ cũng phải xác định mốc báo hiệu nói trên Những người này đều dùng kỹ thuật xuất phát cao với 3 hoặc 2 điểm chống (hai chân và 1 tay) hoặc chỉ dùng 2 chân - không dùng bàn đạp.Điều khác ở đây là những người này đều phải quay mặt về phía sau để theo dõi người sẽ trao tín gậy cho mình

1.3 1.2 Các cách trao - nhận tín gậy

Có 2 cách trao gậy: Trao từ dưới lên và từ trên xuống

- Cách trao từ dưới lên: Người nhận gậy khi đưa tay về sau, các đầu ngón tay chĩa xuống dưới, bàn tay chẽ ra như đo gang Gậy sẽ được đưa từ dưới lên vào giữa ngón cái và ngón trỏ (ngón 1 và ngón 2)

- Cách trao từ trên xuống: Người nhận gậy phải ngữa lòng bàn tay lên trời Gậy sẽ được đặt từ trên xuống (để đảm bảo trao chính xác người trao cho gậy trượt theo cẳng tay để xuống bàn tay của người nhận)

Mỗi cách trao đều có những ưu, nhược điểm riêng cần chọn cách nào cho phù hợp với mình và người nhận

Nhận tín gậy từ dưới lên là dễ đối với người nhận nhưng do tay lại cầm tín gậy ở phía trên tay người trao nên phần đầu phía trước sẽ ngắn dần khó khi trao tiếp Để khắc phục tình trạng đó, người nhận phải nắm gậy sát điểm nắm của người trao; nếu thấy phần gậy phía trước điểm nắm bị ngắn, cần làm động tác: khi tay cầm gậy đánh

về sau thì chống đuôi gậy vào đùi để đẩy gậy về phía trước (làm dài phần gậy phía

24

trước điểm nắm) Phải nhớ nắm gậy đủ chặt để cho gậy có thể trượt về phía trước

nhưng không tuột khỏi tay

Hình 13: Các cách trao – nhận gậy

Trao từ trên xuống có tác dụng tốt là người nhận nắm chính xác vào đầu gậy phần đầu gậy phía trước luôn đủ dài nên trong quá trình chạy không cần có thêm động tác phụ Song vì phải vặn cổ tay ngoài và hướng lòng bàn tay lên trên hơi khó tập

Việc trao - nhận tín gậy phải được thực hiện nhanh, chính xác, vì nếu ngược lại sẽ làm rối loạn nhịp điệu chạy,ảnh hưởng tới thành tích Nhiều đội phải chấp nhận thất bại, do có sự chậm trễ đó mà đội khác tranh thủ vượt được lên

Khi thấy tới lúc thích hợp thì người trao phát tín hiệu bằng miệng, người nhận sau khi nghe tín hiệu vẫn đánh tay tiếp 1 nhịp nữa rồi mới đưa tay về phía sau để nhận Sau khi phát tín hiệu, người trao phải chăm chú nhìn phát hiện chính xác vị trí phải đưa gậy và không xô vào đồng đội Do biết trước thời điểm và động tác của người nhận nên người trao sẽ dễ dàng trao gậy nhanh và chính xác

Thời điểm trao và nhận tối ưu là khi cả 2 người đều đang thực hiện đạp sau và cách nhau 1 - 1,3m là khoảng cách tay người phía trước đưa ra sau hết và tay người phía sau đưa ra trước hết và cách nhau một đoạn vừa đủ để trao và nhận được gậy Nơi trao - nhận phải ở đoạn 2 – 3m cuối cùng của khu vực quy định