Hoạt động phòng ngừa rủi ro tín dụng cần được các ngân hàng quan tâm đúng mực và thực hiện một cách chặt chẽ trong việc áp dụng các quy định của pháp luật hiện hành.. Xuất phát từ nhu cầ
Trang 1-iii-
TÓM TẮT
Ngân hàng là tổ chức tài chính quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế Dưới sự tác động của quá trình phát triển, các loại hình dịch vụ ngân hàng tiên tiến đã và đang được các ngân hàng thương mại đang hoạt động tại Việt Nam triển khai, ứng dụng và phát triển phù hợp với nền kinh tế Việt Nam nhằm góp phần cho sự ổn định và phát triển của thị trường tài chính Trong tổng thể các hoạt động của các ngân hàng thương mại, hoạt động tín dụng luôn giữ vai trò quan trọng, thường chiếm 2/3 tổng số các tài sản có và tạo ra phần lớn lợi nhuận cho ngân hàng Nghiệp vụ tín dụng mang lại nguồn thu nhập chủ yếu cho ngân hàng, giúp ngân hàng mở rộng qui mô hoạt động kinh doanh, nhằm đảm bảo cho sự sống còn và phát triển của ngân hàng
Việc phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng luôn là mối quan tâm chung của các nhà lãnh đạo tại ngân hàng Vấn đề nợ quá hạn và nợ xấu luôn là mối lo đối với tất
cả cán bộ làm công tác tín dụng, bởi vì việc thẩm định giải quyết một món vay đã khó, thu hồi đầy đủ gốc lẫn lãi là công việc khó hơn Cho nên việc quản lý rủi ro tín dụng là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu mà bất cứ ngân hàng nào cũng cần phải quan tâm Chính vì vậy việc giảm thiểu rủi to tín dụng đối với ngân hàng là hết sức cần thiết để giúp hoạt động tín dụng nói riêng và hoạt động ngân hàng nói chung đạt hiệu quả cao hơn Hoạt động phòng ngừa rủi ro tín dụng cần được các ngân hàng quan tâm đúng mực và thực hiện một cách chặt chẽ trong việc
áp dụng các quy định của pháp luật hiện hành Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó,
tác giả quyết định chọn đề tài “Hoàn thiện pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng tại các Ngân hàng thương mại” làm đề tài nghiên cứu của mình
Luận văn tập trung nghiên cứu một số thực trạng quy định của pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng và kiến nghị hoàn thiện pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại đang hoạt động tại Việt Nam Trong đó: phân tích, đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật về phòng ngừa rủi
ro tín dụng ở Việt Nam trong 08 nội dung cơ bản như: quy định về đối các đối
Trang 2-iv-
tượng cấm cho vay; quy định về hạn chế cấp tín dụng; quy định về giới hạn cấp tín dụng; quy định về tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động tín dụng; quy định về điều kiện cho vay; quy định về thẩm định tài sản bảo đảm; quy định về phân loại nợ; quy định về cho vay đầu tư kinh doanh chứng khoán và bất động sản
Để đảm bảo các tiêu chí phòng ngừa rủi ro tín dụng hiện nay, Nhà nước đã ban hành nhiều công cụ pháp lý để định hướng và ràng buộc các ngân hàng thương mại tuân thủ để đảm bảo an toàn của ngân hàng thương mại và cả hệ thống ngân hàng bao gồm các quy định của Luật các tổ chức tín dụng năm 2010; Thông tư 36/2014/TT-NHNN; Thông tư 06/2015/TT-NHNN… Các quy định này hiện nay đang được thực hiện nghiêm túc bởi hệ thống các ngân hàng thương mại dưới sự giám sát chặt chẽ của ngân hàng nhà nước và Chính phủ
Quá trình điều chỉnh các quy định cho thấy tính cầu thị của hệ thống cơ quan nhà nước và bản thân các NHTM trong việc đảm bảo an toàn tín dụng trong từng nghiệp vụ cũng như công tác phối hợp giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn cấp tín dụng nhằm đảm bảo mục tiêu giảm nợ xấu và hướng tới hệ thống ngân hàng lành mạnh và an toàn hơn
Trang 3-v-
ABSTRACT
The Bank is an important financial institution contributing to the development of economy Under the impact of development process, the types of advanced banking services have been deployed, applied and developed in line with Vietnam's economy commercial banks operating in Vietnam, contributing to the stability and development of financial market In the overall activities of commercial banks, credit operations always have an important role, often accounting for 2/3 of total assets and generating most of profits for the bank Credit operations bring major source of income for the banks, allowing the banks to expand business scale, ensuring the survival and development of the banks
Preventing and limiting credit risk is always a common concern of the leaders of the bank The problems of overdue debts and bad loans are a concern for all credit staffs, because the evaluation of a loan settlement is very difficult, full recovery of principal and interest is also harder Therefore, management of credit risk is one of the most important tasks that any bank should also pay attention Therefore, minimizing credit risk for the bank is urgently needed to help credit operations in particular and banking operations in general to be more effective Credit risk prevention activities should be widely appreciated by the banks and implemented in a coherent way in the application of the provisions of the current law Derived from practical needs, the author has decided to choose the topic
"Improving the legislation on prevention of credit risk in commercial banks" as my
own research topic
The thesis focuses on researching some situations of legal provisions on prevention of credit risk and proposing to improve the law on credit risk prevention
in the operation of commercial banks operating in Vietnam Male In which: analyzing, evaluating the effectiveness of law enforcement on credit risk prevention
in Vietnam for 08 basic contents such as: regulations on banned-lending objects; regulations on limiting credit issuance; regulations on credit issuance limit;
Trang 4-vi-
regulations on safety ratio in credit operation; regulations on lending conditions; regulations on evaluation of security assets; regulations on loan classification; regulations on business investment loans of securities and real estate
To ensure the criteria of credit risk prevention nowadays, the State has issued
a number of legal instruments to guide and bind the commercial banks to ensure compliance with safety of commercial banks and the banking system, including the provisions of Credit institution act in 2010; Circular 36/2014/TT-NHNN; Circular 06/2015/TT-NHNN These regulations are now being taken seriously by the system of commercial banks under the strict supervision of State bank and the Government
The process of adjusting the regulations has shown market demand of system
of State agencies and the commercial banks in ensuring credit safety in each professional as well as the coordination in solving problems arising in credit granting practices to ensure the goal of reducing bad debts and system towards a healthier and safer banking system
Trang 5-vii-
MỤC LỤC
Trang
Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
ABSTRACT v
DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT x
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 2
3 Tình hình nghiên cứu 3
4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5 Phạm vi nghiên cứu 3
5.1 Không gian 3
5.2 Thời gian 3
6 Phương pháp nghiên cứu 3
7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 4
8 Kết cấu Luận văn 4
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG NGỪA RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 5
1.1 Khái quát về rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại 5
1.1.1 Khái niệm về rủi ro tín dụng 5
1.1.2 Đặc điểm về rủi ro tín dụng 6
1.1.3 Phân loại rủi ro tín dụng 6
1.1.4 Nguyên nhân rủi ro tín dụng 8
1.1.4.1 Những nguyên nhân đến từ phía ngân hàng 8
Trang 6-viii-
1.1.4.2 Những nguyên nhân từ phía khách hàng 9
1.1.4.3 Những nguyên nhân khách quan khác 10
1.2 Những vấn đề chung về pháp luật phòng ngừa rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại 13
1.2.1 Khái niệm pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng 13
1.2.2 Đặc điểm pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng 14
1.2.3 Nội dung pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng 16
1.2.3.1 Quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ 16
1.2.3.2 Quy định về phân loại nợ và trích lập dự phòng 19
1.2.3.3 Quy định về các tỉ lệ bảo đảm an toàn 20
1.2.3.4 Quy định về hoạt động giám sát của NHNN 21
1.2.4 Vai trò của pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng 23
1.2.5 Yêu cầu của pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng 25
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG NGỪA RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 30
2.1 Thực trạng quy định pháp luật về cấm cho vay và kiến nghị hoàn thiện 30
2.1.1 Thực trạng quy định 30
2.1.2 Kiến nghị hoàn thiện 32
2.2 Thực trạng quy định pháp luật về hạn chế cấp tín dụng và kiến nghị hoàn thiện 33
2.2.1 Thực trạng quy định 33
2.2.2 Kiến nghị hoàn thiện 35
2.3 Thực trạng quy định pháp luật về giới hạn cấp tín dụng và kiến nghị hoàn thiện 35
2.3.1 Thực trạng quy định 35
2.3.2 Kiến nghị hoàn thiện 36
2.4 Thực trạng quy định pháp luật về tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động tín dụng và kiến nghị hoàn thiện 38
2.4.1 Thực trạng quy định 38
Trang 7-ix-
2.4.2 Kiến nghị hoàn thiện 45
2.5 Thực trạng các quy định pháp luật về điều kiện cho vay tại các ngân hàng thương mại và kiến nghị hoàn thiện 47
2.5.1 Thực trạng quy định 47
2.5.2 Kiến nghị hoàn thiện 48
2.6 Thực trạng các quy định pháp luật về thẩm định tài sản bảo đảm và kiến nghị hoàn thiện 48
2.6.1 Thực trạng quy định 48
2.6.2 Kiến nghị hoàn thiện 51
2.7 Thực trạng các quy định pháp luật về phân loại nợ của các ngân hàng thương mại và kiến nghị hoàn thiện 54
2.7.1 Thực trạng quy định 54
2.7.2 Kiến nghị hoàn thiện 61
2.8 Thực trạng các quy định pháp luật về cho vay đầu tư kinh doanh chứng khoán, bất động sản và kiến nghị hoàn thiện 63
2.8.1 Thực trạng quy định 63
2.8.2 Kiến nghị hoàn thiện 64
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 67
1 Kết luận 67
2 Kiến nghị 68
2.1 Kiến nghị đối với Chính phủ 68
2.2 Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước 71
TÀI LIỆU THAM KHẢO 73
Trang 8-x-
DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT
NHNN : Ngân hàng Nhà nước
TCTD : Tổ chức tín dụng
NHTM : Ngân hàng thương mại
QĐ : Quyết định
TT : Thông tư
Trang 9-1-
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Nền kinh tế nước ta trong những năm gần đây liên tục đạt được những kết quả đáng khích lệ, tốc độ tăng trưởng luôn được duy trì ở mức khá cao, bình quân trên 6% [38] Một trong những đóng góp quan trọng để có được thành công này chính là hoạt động của lĩnh vực tài chính ngân hàng Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, Đảng và Nhà nước luôn có những chủ trương, chính sách nhằm tạo điều kiện cho hoạt động tài chính ngân hàng phát triển Trong tổng thể các hoạt động của các ngân hàng thương mại, hoạt động tín dụng luôn giữ vai trò quan trọng, thường chiếm 2/3 tổng số các tài sản có và tạo ra phần lớn lợi nhuận cho ngân hàng Nghiệp vụ tín dụng mang lại nguồn thu nhập chủ yếu cho ngân hàng, giúp ngân hàng mở rộng qui mô hoạt động kinh doanh, nhằm đảm bảo cho
sự sống còn và phát triển của ngân hàng
Song song với sự phát triển nghiệp vụ tín dụng và với môi trường kinh doanh như hiện nay luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, gây ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả kinh doanh và uy tín của chính ngân hàng và có tính lây chuyền, ảnh hưởng rất mạnh đến toàn bộ đời sống, kinh tế, chính trị của một quốc gia Vì vậy, để hoạt động ngân hàng phát triển vững chắc, an toàn và hiệu quả, cần phải kiểm soát và hạn chế được rủi ro thông qua công tác quản lý rủi ro trong kinh doanh ngân hàng Đặc biệt là rủi
ro tín dụng, đang là vấn đề đáng lo ngại đối với hầu hết các ngân hàng Đây là loại rủi ro lớn nhất, thường xuyên xảy ra và thường gây hậu quả nặng nề nhất, nó có thể ảnh hưởng đến uy tín cũng như chất lượng hoạt động của Ngân hàng
Việc phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng luôn là mối quan tâm chung của các nhà lãnh đạo tại ngân hàng Vấn đề nợ quá hạn và nợ xấu luôn là mối lo đối với tất cả cán bộ làm công tác tín dụng, bởi vì việc thẩm định giải quyết một món vay
đã khó, thu hồi đầy đủ gốc lẫn lãi là công việc khó hơn Cho nên việc quản lý rủi ro tín dụng là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu mà bất cứ ngân hàng nào cũng cần phải quan tâm
Trang 10-2-
Ngân hàng là tổ chức tài chính mà hoạt động tín dụng rất dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tâm lý xã hội và tác động có tính lây chuyền; chứa đựng rủi ro cao
và đòi hỏi công nghệ hiện đại Đồng thời, hoạt động của hệ thống ngân hàng vừa chịu sự chi phối của các luật liên quan (Luật Chứng khoán, Luật thương mại, Luật Doanh nghiệp, ), vừa chịu sự điều chỉnh trực tiếp của các luật chuyên ngành (Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật các tổ chức tín dụng ) Đặc biệt khi Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật các tổ chức tín dụng ra đời và có hiệu lực thi hành ngày 01 tháng 01 năm 2011 Đây là cơ sở pháp lý cho các tổ chức tín dụng trong việc thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng nhưng bên cạnh đó vẫn còn những hạn chế
Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó, tác giả quyết định chọn đề tài “Hoàn thiện pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng tại các Ngân hàng thương mại”
làm đề tài nghiên cứu của mình Tác giả mong muốn những nghiên cứu và đề xuất giải pháp phù hợp có tính khả thi trong luận văn sẽ góp phần lành mạnh hóa các quan hệ tín dụng, đảm bảo điều kiện để nền kinh tế phát triển
2 Mục tiêu nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu một số thực trạng quy định của pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng và kiến nghị hoàn thiện pháp luật về phòng ngừa rủi ro tín dụng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại
Luận văn đặt ra những mục tiêu cụ thể như sau:
Thứ nhất, phân tích, đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật về phòng ngừa rủi
ro tín dụng ở Việt Nam trong những nội dung cơ bản như: quy định về đối các đối tượng cấm cho vay; quy định về hạn chế cấp tín dụng; quy định về giới hạn cấp tín dụng; quy định về tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động tín dụng; quy định về điều kiện cho vay; quy định về thẩm định tài sản bảo đảm; quy định về phân loại nợ; quy định về cho vay đầu tư kinh doanh chứng khoán và bất động sản;
Thứ hai, trên cơ sở những lý thuyết và thực tiễn xây dựng, áp dụng pháp luật hiện hành về phòng ngừa rủi ro tín dụng, luận văn nghiên cứu và đánh giá thực tiễn cấp tín dụng tại một số ngân hàng thương mại Việt Nam