Từ bảng đó ta quan sát có thể : + Tìm nghiệm phương trình khi các đáp án cách nhau một khoảng không đổi + Dự đoán tính đơn điệu của hàm số + Tình giới hạn + Dự đoán được min, max hàm số
Trang 1https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
GV: NGUYỄN BÁ TUẤN
1 Kĩ năng dùng MÁY TÍNH CẦM TAY CASIO HOẶC VINACAL
1.1 Ứng dụng MODE 7:
Chức năng của phím MODE 7 ( TABLE) là một bảng giá trị của hàm số f(x) Từ bảng đó ta
quan sát có thể :
+ Tìm nghiệm phương trình khi các đáp án cách nhau một khoảng không đổi
+ Dự đoán tính đơn điệu của hàm số
+ Tình giới hạn
+ Dự đoán được min, max hàm số nếu có
Lưu ý: máy casio 570vnplus chỉ chạy được 10 đoạn trong khi es chạy dc 29 đoạn nguyên
nhân do 570vn chạy với 2 hàm là f(x) và g(x) còn es chỉ có f(x) Ta có thể chuyển vn sang
dạng es bằng phím S, mode, mũi tên xuống, 5, 1 (lựa chọn f(x))
+step =(b-a)/n với n là số đoạn muốn máy chạy Đoạn càng nhiều sự khảo sát càng tỉ mỉ
VD1: Tìm m để phương trình 2
3 21 4 xx m 4x2 có nghiệm
A 35 x 15 B 40 x 15 C 30 x 15 D 20 x 15
Hướng dẫn
Giá trị của m là miền giá trị của 2
( ) 3 21 4 4 2
f x xx x Dùng MODE 7 nhập hàm số trên với khởi tạo START = -10, END = 10, STEP = 1 được miền
giá trị là (-30;15)
VD2: Hàm số 4 2
yx x nghịch biến trên khoảng:
A ( ; 1) B ( 1;0) C (1;) D R
Hướng dẫn
Nhập hàm số vào MODE 7 với khởi tạo START= -10, END = 10, STEP = 1 thấy trong khoảng
( ; 1)giá trị giảm dần, còn các khoảng trong các đáp án còn loại không giảm dần Do đó
chọn đáp án A
Trang 2https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
y x mx x đồng biến trên khoảng 2;0
A 13
2
2
Hướng dẫn
Thay m = 0 vào hàm số rồi khảo sát hàm số trên trong MODE 7 với khởi tạo START =
-10, END = -10, STEP = 1 thấy các giá trị ở cột f(x) tăng dần nên hàm số đồng biến Do đó
m = 0 thỏa mãn, loại đáp án B
Tương tự thử với m = -4 thấy không thỏa mãn nên loại đáp án A, C
VD4: (Đề Minh họa 01)Tìm tất cả giá trị thực của tham số sao cho hàm số
đồng biến trên khoảng
Hướng dẫn giải:
Dùng tư duy điểm biên điển thuận lợi để chọn m=0 và m=1 ta được hàm
bấm mode7 và nhập hai hàm trên đối với máy 570vn plus
(vinacal) với START =0; END =
4
; STEP= 4 0
20 80
b a n
thấy cả hai hàm đều tăng Từ
đó, f(x) đồng biến nên m=0 thỏa mãn từ đó loại C,D Còn lại A, B mà g(x) đồng biến nên m=1
thỏa mãn từ đó loại B
Vậy Chọn A
1.2 Ứng dụng phím CALC :
GÁN GIÁ TRỊ
tan
x y
x m
0;
4
0
Trang 3https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
VD1: (Đề chuyên Hưng Yên) Hàm số nào trong các hàm số sau có tập xác định D=(-1;3)
A 2
2 3
2x x
2 log ( 2 3)
y x x
( 2 3)
y x x D 2
2 3
y x x
Hướng dẫn :
Lấy 1 giá trị ngoài D thay vào các đáp án Nếu không báo MATH ERROR thì loại đáp án đó vì
khi đó hàm số có tập giá trị lớn hơn D
Nhập các hàm số rồi CALC x= 5 thì đáp án A, B, C đều ra kết quả
VD2 : Nghiệm của phương trình log (log4 2x)log (log2 4x)2 là:
A x = 2 B x = 4 C x = 8 D x = 16
TÍNH LIM
VD1: Đồ thị hàm số 3
5
x y
x
có:
A một đường tiệm cận đứng x5 và một đường tiệm cận ngangy 1
B một đường tiệm cận đứng x5 và một đường tiệm cận ngangy1
C một đường tiệm cận đứng x 5 và một đường tiện cận ngang y1
D một đường tiệm cận đứng x 5 và một đường tiệm cận ngang y 1
Hướng dẫn
+ Tìm tiệm cận đứng: Nhập 3
5
X X
sau đó nhấn CALC x= 5,00001 và x = 4,99999 được một
số rất lớn nên x = 5 là TCĐ
+ Tìm tiệm cận ngang: Nhập 3
5
X X
sau đó nhấn CALC x = 105 được xấp xỉ - 1 nên TCN y = -1 (lưu ý: Trong quá trình tính giới hạn sử dụng CALC ta không nên lấy các giá trị lớn quá đối
với bài toán x ra vô cùng và không nên lấy giá trị sát quá đối với giới hạn tại một điểm)
Trang 4https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
VD1: Giao điểm M của đường thẳng ( ) : 4 5 2 1
và ( ) : 2P x4y3z 8 là:
Hướng dẫn
Ta có ( ) : 4 5 2 1 ( 4;5 2 t;5 1)
Nhập vào ( ) : 2(X 4) 4(5 2 ) 3.5 1 8 0
2
X
P X sau đó nhấn SHIFT+CALC với giá trị khởi tạo X = 0 được nghiệm x =1 hay ns cách khác t =1
Kinh nghiệm: kết hợp MODE 7 để tìm ra khoảng nghiệm, từ đó nhập giá trị khởi tạo chuẩn
hơn
VD2: Biết phương trình
2 1
9x 2x 2x 3 x
có nghiệm a Tính giá trị biểu thức
9 2
1 log 2 2
P a
A 1
2
P B P = 1 C 9
2
1
1 log 2 2
2
1 log 2
P
Hướng dẫn
Cách tìm giá trị a:
Bước 1: Nhập 12 32 2 1
( ) 9X 2X 2X 3 X
f x Bước 2: Nhấn SHIFT + CALC cho x bằng giá trị bất kì , máy sẽ tự tìm ra nghiệm a nhưng rất
lâu
Kết hợp MODE 7 thì biết được nghiệm nằm trong khoảng (0,7 ; 0,8) nên sẽ cho giá trị bắt
đầu x= 0,75 Tìm được nghiệm x 0,7695 Gán ( SHIFT+RCL) nghiệm đó với A rồi tính giá
trị P
TÍNH ĐẠO HÀM CẤP 1, 2
+) Tính đạo hàm cấp 1
Tính đạo hàm hàm số tại 1 điểm ( SHIFT+ tích phân )
Trang 5https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
y
1 '
y
x
y
2 '
y
Hướng dẫn
Ta tính đạo hàm hàm số tại một điểm bất kì x0 bằng SHIFT + TÍCH PHÂN Sau đó so sánh với
y’(x0) ở các đáp án xem có bằng nhau hay không
+) Tính đạo hàm cấp 2
VD1 Hàm số có đạo hàm cấp 2 là:
A.
5 3
2 (3x 2)
2 (3x2) C 3 4
5 (3x 2)
2
3 (3x 2)
Hướng dẫn giải
Bấm rồi nhập hàm cần tính đạo hàm và giá trị cần tính đạo
hàm cấp 1 tại điểm
Để tính đạo hàm cấp 2 :
0 0
0
'(x ) f'(x ) ''( ) lim
0, 001; ''( )
A
f x
A
A
Áp dụng : tính f’’(2) của hàm số Tính giá trị tại 2 của các hàm số ở đáp án A, B, C, D So
sánh để tìm kết quả bằng với f’’(2) Từ đó chọn được đáp án A
TÌM NGUYÊN HÀM
VD1: Với giá trị nào của a, b, c thì (x) x 3 2f x có một nguyên hàm là
2 ( ) ( ) 3 2
F x ax bxc x
A.a2,b1,c 3 B 2, 1, 3
a b c
3
y 3x 2
x
SHIFT d
dx
Trang 6https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
Hướng dẫn
Nhập hàm và CALC (ở đây lúc CALC máy vẫn hỏi giá trị X nhưng khi thực hiện tính đạo hàm
thì nó vẫn hiểu tính đạo hàm tại x=1 mặc dù lúc đầu cho giá trị khác của X)
2 Các phương pháp tư duy giải nhanh
2.1 Phương pháp tư duy loại dùng điểm biên và điểm thuận lợi
VD1: ( Đề chuyên Lương Thế Vinh – Hà Nội )
Tìm tập nghiệm của bất phương trình 2
log (e x 2 )x log (e x 4)
A S ( 4; 1) (4;) B S ( ; 1) (4;)
C S ( ;0)(2;) D S
Hướng dẫn
Để xx0 là nghiệm của bất phương trình thì log (e x2 2 ) log (x e x 4) 0
Nhập vào máy tính biểu thức log (Xe 2 2 ) log (X 4)X e
sau đó CALC
x = -4,0001 máy báo MATH ERROR nên loại được đáp án A, C
Ta nhập tiếp x = -3,999 ta được f(x) = -85,59 < 0 nên x = -3,999 thỏa mãn Do đó loại nốt
được đáp án D
VD2: Giải bất phương trình 2
3x x 4 3x 1 có nghiệm :
A D2; B.D ; 2 C.D ; 2 2;D D=[-2;2]
Trang 7https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
Nghiệm của phương trình thỏa mãn khi thay vào biểu thức 2
3X (X 4).3X 1 ra giá trị lớn hơn hoặc bằng 0
Nhập 2
3X (X 4).3X 1 sau đó CALC x = 2 thấy thỏa mãn nên loại được đáp án A, B
Sau đó CALC x = 1,9999 thấy không thỏa mãn nên loại được đáp án D
VD3:Cho hàm số 3 2
yx x mx , tìm m để hàm số đồng biến trên (0;)
A m0 B m12 C m12 D m0
Hướng dẫn
Ta lấy f(0)= 1 mà f(1) = m – 2 Vì hàm số đồng biến trên (0;) nên f(1)> f(0) hay m > 3
Từ đó loại được ngay đáp án A, B, D
2.2 Phương pháp tư duy đặc biệt hóa
Ví dụ 1: Hệ thức đúng trong các hệ thức sau là:
a a
a log (a b) 1 log b
a
b
log (ab )
1 log b log a 1
a log 2 2 log b
b
Ví dụ 2: Cho a, b 0,a, b 1,n N * Cho
log b log b log b
Khi đó biểu thức P bằng
A n 1 n log a b B n log ab C n log ba D n 1 n log a b
Chọn giá trị đặc biệt của a, b , n rồi thay vào biểu thức để so sánh với đáp án
Ví dụ 3: Cho họ đường thẳng (dm) : 2 2
(1m x) 2mym 4m 1 0 Khi tham số m thay đổi thì (dm) luôn tiếp xúc với một đường tròn (C) cố định Phương trình của đường tròn (C)
là :
A 2 2
( 1) 1
x y
Trang 8https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
Hướng dẫn
Trước hết ta thấy 4 đáp án đều là đường tròn có bán kính bằng 1 nên d(I,dm)= 1
Vì tham số m thay đổi nên chọn m là những giá trị đặc biệt
Chọn m = 0 ta được dm: x +1 = 0 Tới đây ta kiểm tra các đáp án xem d(I,dm)= 1 hay không
thì loại được đáp án B, C
Chọn tiếp m = 1 ta được dm : y – 1 = 0 Tiếp tục xét d(I,dm)= 1 ta loại được đáp án B
Ví dụ 4 : Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để hàm số y = x + m(sinx + cosx) đồng
biến trên R ( Đề chuyên Lê Hồng Phong)
A ( ; 1) ( 1 ; )
3
2
m
C 1 1
2 m 2
D ; 1 1 ;
Hướng dẫn
Chọn m = 0 ta được y = x, hàm số này đồng biến trên nên m = 0 thỏa mãn Vậy loại đáp án
A, D
Chọn m = -2 ta được y x 2(sinx cosx) Dùng MODE 7 khảo sát thấy hàm số không đồng
biến nên m = -2 không thỏa mãn Vậy chọn B
(lưu ý nếu chúng ta không chọn chế độ radian trong bài này thì sẽ bị nhầm trường hợp
m=-2 là hàm số đồng biến và chọn đáp án B)
Ví dụ 5 : (Chuyên Lê Quý Đôn ) Cho x, y là các số thực thỏa mãn
x y x y Gọi M và m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của
2( 1)( 1) 8 4
Px y x y x y Khi đó M + m có giá trị là :
Hướng dẫn
Từ đề bài ta có điều kiện 0 x y 4
Trang 9https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
Do đó xét x y 0;3;4
1
1 2 2
P y
1
1 2 2
P y
TH3 : Xét 4
1 2 2
x y
Hệ vô nghiệm Vậy từ 3 trường hợp trên ta có M + m = 18 + 25 = 43
2.3 Phương pháp tư duy tổng quát hóa
VD1 : Nguyên hàm của hàm số f x( )x 3 2 x là :
A 2 2 1 3
3 2
3 2 x 2x 1x3
C 2 2 1 1
3 2
2
Hướng dẫn
Nhận thấy các đáp án đều có dạng 2
3 2 ( x ax bxc)nên ta sẽ sử dụng CALC và tính năng tính đạo hàm hàm số tại 1 điểm để kiểm tra các đáp án
Nhập vào máy tính 2
1
3 2
x
d
dx để tính đạo hàm hàm số tại 1
Sau đó nhập CALC, máy hỏi các giá trị của X,A,B,C thì ta nhập A,B,C tương đương với các đáp
án và X là giá trị khác 1 Nếu ra giá trị bằng f(1)=1 thì đáp án đó đúng
2.4 Tư duy truy hồi
VD1 : GTNN và GTLN của hàm số 3 2
( ) 2 12 18 10
f x x x x trên đoạn [0 ;4] là :
Trang 10https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/
https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/ https://www.facebook.com/tailieupro/
Hướng dẫn
Sắp xếp các giá trị ứng với GTNN theo thứ tự tăng dần là -10, 1
Xét ( ) 10 0
3
x
f x
x
đều thuộc [0 ;4] nên giá trị -10 thỏa mãn là GTNN
Do đó loại được đáp án B, D
Sắp xếp các giá trị ứng với GTLN theo thứ tự giảm dần là 8, -2
Xét f x( ) 8 x 4, 4[0;4] nên giá trị 8 không thỏa mãn là GTLN Vậy loại đáp án C
VD2 : ( Đề Sở GD Hà Nội) Tìm giá trị nhỏ nhất của hàm số 2
1
y x trên đoạn 3; 2
A
3;2
miny 3
3;2
miny 8
3;2
miny 1
3;2
miny 3
Hướng dẫn
Ta sắp xếp các đáp án theo thứ tự tăng dần được -3; -1; 3; 8
Xét x2 1 3 x2 2 ( vô nghiệm)
Xét 2
Câu 3: Một công ty bất động sản có 20 căn hộ cho thuê Biết rằng nếu cho thuê mỗi căn
hộ với giá 3 triệu đồng một tháng thì căn hộ nào cũng có người thuê Nếu cứ tăng giá
cho thuê lên 300.000 một tháng thì sẽ có 1 căn hộ không được thuê Hỏi muốn có thu
nhập cao nhất thì công ty đó cho thuê mỗi căn hộ với giá bao nhiêu một tháng?
A 3 triệu 300 nghìn B 3 triệu 900 nghìn
C 4 triệu 500 nghìn D 4 triệu 800 nghìn
Hướng dẫn
Cách 1 :Thử giá trị ở đáp án rồi tính ra tiền, từ đó chọn giá trị lớn nhất( chú ý số căn
hộ cho thuê phải nằm trong khoảng từ 0 đến 20)