Quản lý các dự án xây dựng đường tuần tra biên giới tại ban quản lý dự án 47 – bộ quốc phòng

Từ đó chỉ ra các hạn chế, nguyên nhân của hạn chế và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý dự án xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47 để thực hiện dự án đúng tiến độ,

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

PHẠM HUY PHONG

QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG ĐƯỜNG TUẦN TRA BIÊN GIỚI TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN 47 – BỘ QUỐC PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

PHẠM HUY PHONG

QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG ĐƯỜNG TUẦN TRA BIÊN GIỚI TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN 47 – BỘ QUỐC PHÒNG

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN THANH CHƯƠNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan bản luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới

sự hướng dẫn khoa học của TS Nguyễn Thanh Chương Các số liệu và kết quả trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Tác giả luận văn

Phạm Huy Phong

LỜI CẢM ƠN

Hoàn thành được luận văn này, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Thầy giáo

TS Nguyễn Thanh Chương, đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài Sự giúp đỡ tận tình, những lời khuyên bổ ích và những góp ý của Thầy

là động lực giúp tôi hoàn thành đề tài của mình

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các Thầy, Cô trong khoa Kinh tế Chính trị Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Mặc dù tôi đã có nhiều cố gắng nỗ lực, tìm tòi, nghiên cứu để hoàn thiện luận văn, tuy nhiên sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế, tôi rất mong nhận được những góp ý, chỉ bảo của Quý Thầy, Cô và các Bạn

Trân tro ̣ng cảm ơn./

Hà Nội, ngày 20 tháng 7 năm 2016

Tác giả

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG BIỂU ii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG 5

1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông 5

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 5

1.1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước 5

1.2 Cơ sở lý luận về quản lý dư án đầu tư xây dựng công trình giao thông 8

1.2.1 Các khái niệm về quản lý dự án 8

1.2.2 Đặc điểm của các dự án xây dựng đường tuần tra biên giới 10

1.2.3 Nội dung và yêu cầu quản lý dự án xây dựng đường tuần tra biên giới tại Bộ quốc Phòng 12

1.2.4 Tiêu chí đánh giá công tác quản lý dự án xây dựng đường tuần tra biên giới tại Bộ quốc Phòng 18

1.2.5 Nhân tố ảnh hưởng tới quản lý dự án 20

1.3 Kinh nghiệm quản lý dự án ở một số ngành và bài học kinh nghiệm 27

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý dự án ở Ban QLDA46/BTTM 27

1.3.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Ban quản lý dự án 47 trong quá trình quản lý dự án 28

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29

2.1 Phương pháp tiếp cận của đề tài 29

2.2 Phương pháp nghiên cứu 30

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY

ĐƯỜNG TUẦN TRA BIÊN GIỚI TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN 47 37

3.1.Giới thiệu về dự án đầu tư xây dựng đường Tuần tra biên giới 37

3.1.1 Sự cần thiết phải đầu tư xây dựng đường Tuần tra biên giới 37

3.1.2 Quá trình hình thành, phát triển của đường tuần tra biên giới 37

3.1.3 Ban Quản lý dự án 47 39

3.2 Thực trạng quản lý các dự án đầu tư xây dựng đường tuần tra biên giới tại Ban quản lý dự án 47 giai đoạn 2010 – 2015 40

3.2.1 Công tác lập, thẩm định, phê duyệt dự án 40

3.2.2 Công tác thực hiện và điều phối thực hiện dự án 43

3.2.3 Công tác kiểm tra, giám sát, nghiệm thu 46

3.2.4 Công tác thanh quyết toán 53

3.3 Đánh giá công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng đường tuần tra biên giới tại Ban quản lý dự án 47 55

3.3.1 Kết quả đạt được 55

3.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 56

CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ TỐT CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG ĐƯỜNG TUẦN TRA BIÊN GIỚI TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN 47 66

4.1 Nhu cầu xây dựng đường Tuần tra biên giới trong thời gian tới 66

4.2 Phương hướng hoàn thiện công tác quản lý 66

4.2.1 Phương hướng hoàn thiện nội dung lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư 66

4.2.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý nội dung thực hiện và điều phối thực hiện dự án 69

4.2.3 Phương hướng hoàn thiện nội dung kiểm tra, giám sát nghiệm thu 69

4.2.4 Phương hướng hoàn thiện nội dung thanh quyết toán 70

4.3 Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng đường Tuần tra biên giới tại Ban quản lý dự án 47 – Bộ quôc Phòng 71

4.3.1 Hoàn thiện khung khổ pháp luật đối với dự án đầu tư xây dựng từ vốn nhà nước 71 4.3.2 Hoàn thiện cơ chế đối với dự án đầu tư xây dựng đường Tuần tra biên giới 72 4.3.3 Nâng cao trách nhiệm của chủ thể tham gia dự án xây dựng đường Tuần tra biên giới 72 4.3.4 Nâng cao năng lực, phẩm chất của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng đường Tuần tra biên giới 73 4.3.5 Tăng cường kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước 74

KẾT LUẬN 75 TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

i

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

1 ATLĐ An toàn lao động

ii

DANH MỤC BẢNG BIỂU

1 Bảng 1.1 Nội dung và yêu cầu quản lý dự án 17

2 Hình 2.1 Quy trình nghiên cứu luận văn 32

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quản lý các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông là việc sử dụng các công cụ quản lý tác động vào các chủ thể tham gia trong quá trình tạo ra sản phẩm là các công trình giao thông Công tác quản lý bao gồm các nội dung lập kế hoạch; thực hiện và điều phối thực hiện dự án; kiểm tra, giám sát và nghiệm thu, quyết toán dự án Mục đích đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu cầu

đã định về kỹ thuật và chất lượng

Đường tuần tra biên giới (TTBG) là tuyến đường được xây dựng dọc biên giới đất liền của Đất nước với mục đích phục vụ Bộ đội biên phòng tuần tra canh gác biên giới, mở rộng giao thương giúp nhân dân khu vực biên giới phát triển kinh tế - xã hội góp phần giữ vững đất đai bờ cõi Đồng thời đó cũng là con đường để lực lượng vũ trang cơ động, bố trí, xây dựng trận địa phòng thủ ngăn chặn, đầy lùi bạo loạn, chiến tranh xâm lược của các thể lực thù địch, phản động củng cố quốc phòng an ninh Là tuyến đường có tính chất đặc thù nên việc đầu tư xây dựng công trình này cũng có những yêu cầu đặc biệt như: Đường TTBG được chạy dọc và cách đường biên không quá 1km; chất lượng đường đảm bảo thiết bị quân sự di chuyển tốt Thực hiện theo cơ chế đặc thù là chỉ định thầu cho các đơn vị Công binh và các Doanh nghiệp xây dựng của Quân đội có đủ năng lực tổ chức thi công Trong quá trình thực hiện dự án yêu cầu về tiến độ thi công được đặt lên hàng đầu vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh chính trị

Xây dựng đường tuần tra biên giới là việc rất cần phải thực hiện Đảng, Nhà nước và Bộ quốc phòng rất quan tâm đến việc này Tuy vậy thời gian vừa qua việc đầu tư xây dựng đường TTBG chưa được như mong muốn, điển

2

hình như: Tiến độ, chất lượng khảo sát thiết kế; phê duyệt dự án; giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công chậm dẫn tới kết quả giải ngân chậm so với ngân sách đã bố trí Có 20/25 dự án hoàn thành chậm hơn tiến độ đã được phê duyệt, chi phí xây dựng tăng bình quân 1,4 lần so với mức phê duyệt dự án

Do đó gây lãng phí nguồn vốn của đất nước và chưa phát huy tốt hiệu quả quốc phòng an ninh, kinh tế - xã hội Ngoài những nguyên nhân khách quan như địa hình rừng núi khó khăn hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, mưa rừng lũ quyét thường xuyên gây khó khăn cho việc thực hiện dự án Cũng tồn tại những nguyên nhân chủ quan như công tác nghiệm thu khối lượng hoàn thành, lập hồ sơ thanh toán chưa kịp thời; sự phối hợp, phân giao trách nhiệm giữa Ban quản lý dự án (QLDA) và một số cơ quan đơn vị chưa rõ ràng nên thủ tục thẩm định, trình phê duyệt còn kéo dài Một số đơn vị tư vấn, thi công còn yếu về năng lực, kém về trách nhiệm, nhưng chưa có biện pháp xử lý kiên quyết, tính thống nhất trong lãnh đạo chỉ huy của Ban QLDA chưa cao

Do vậy cần nghiên cứu thực trạng công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47, tìm ra nguyên nhân của những tồn tại, đề xuất phương hướng hoàn thiện để nâng cao hiệu quả thực hiện các dự

án xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47 Đồng thời cũng làm cơ sở cho các Ban QLDA khác trong và ngoài Quân đội, tham khảo, vận dụng Đó là lý

do của việc lựa chọn đề tài “ Quản lý các dự án đầu tư xây dựng đường tuần tra biên giới tại ban quản lý dự án 47 – Bộ quốc Phòng”

Câu hỏi nghiên cứu của đề tài:

Làm thế nào để quản lý tốt các dự án xây dựng đường tuần tra biên giới tại Ban quản lý dự án 47 – Bộ Quốc phòng?

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu:

Đề tài đi sâu nghiên cứu, đánh giá thực trạng về công tác quản lý dự án xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47 - Bộ Quốc phòng trong giai đoạn

3

2010-2015 Từ đó chỉ ra các hạn chế, nguyên nhân của hạn chế và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý dự án xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47 để thực hiện dự án đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng công trình và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Lý luận về quản lý dự án xây dựng công trình giao thông; các khái niệm, nội dung quản lý dự án, tiêu chí đánh giá công tác quản lý dự án và các nhân tố ảnh hưởng tới việc quản lý dự án

- Nêu thực trạng và đánh giá công tác quản lý các dự án xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47 – Bộ Quốc phòng

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác QLDA xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47 – Bộ Quốc phòng trong thời gian tới (2016-2020)

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn về quản lý dự án đầu tư xây dựng đường TTBG

Phạm vi nghiên cứu:

- Về nội dung: Nghiên cứu, đánh giá công tác quản lý các dự án đầu tư

xây dựng đường TTBG thực hiện giai đoạn 2010 – 2015 về các nội dung:

+ Lập, thẩm định, phê duyệt dự án;

+ Thực hiện và điều phối thực hiện dự án;

+ Kiểm tra, giám sát và nghiệm thu;

+ Thanh quyết toán dự án

- Về thời gian: Đề tài được tiến hành từ năm 2010 đến năm 2015 do đó

đề tài sử dụng các số liệu liên quan đến thực trạng công tác quản lý dự án xây dựng đường TTBG từ năm 2010 đến 2015

4

4 Dự kiến đóng góp của luận văn:

- Về mặt lý luận: Góp phần làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về vấn

đề liên quan tới công tác quản lý các dự án xây dựng công trình giao thông

đường bộ phục vụ an ninh quốc phòng

- Về mặt thực tiễn: Đánh giá tổng quan về hoạt động quản lý các dự án

xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47/BTTM Phân tích thực trạng hoạt động quản lý các dự án tại Ban QLDA 47 thông qua các giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến tổ chức thực hiện dự án và kết thúc dự án Quy trình tác nghiệp giữa các bộ phận chức năng, đảm bảo nội dung, phương pháp và các quy định pháp luật Đưa ra những tồn tại trong quy trình tác nghiệp quản lý các dự án xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47 và nguyên nhân của những tồn tại

đó Trên cơ sở lý luận và thực tiễn luận văn đề xuất nhóm giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại trong công tác QLDA tại Ban QLDA 47 như nhóm giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý đối với các chủ thể tham gia dự án; Nhóm giải pháp nâng cao năng lực cán bộ quản lý ; Nhóm giải pháp hoàn thiện công tác kiểm tra giá sát

5 Kết cấu của luận văn:

Bố cục của luận văn:{ TC "5 Bố cục của luận văn:" \f C \l "1" } Ngoài

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 4

chương:

Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề lý luận về

Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông

Chương 2 Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 Thực trạng quản lý dự án xây dựng đường TTBG tại Ban

QLDA 47 – Bộ Quốc phòng

Chương 4 Định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý dự án

xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47 – Bộ Quốc phòng

5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG

1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về đầu tư xây dựng công trình giao thông phục vụ an ninh quốc phòng Nghiên cứu về quản lý đầu tư

cơ bản nói chung, quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn nhà nước nói riêng trong lĩnh vực giao thông vận tải được các nhà nghiên cứu nước ngoài đề cập khá nhiều Sau đây là một trong số những công trình có liên quan:

Peter E D Love (2002) nghiên cứu về hệ thống quản lý chi phí trong xây dựng Công trình nghiên cứu đã xây dựng mẫu hệ thống quản lý chi phí

và hệ thống thông tin quan trọng phục vụ quản lý Hiroshi Isohata ( 2009)

Nghiên cứu lịch sử phát triển đối với quản lý xây dựng hệ thống đấu thầu ở Nhật Bản Đã viết về lịch sử phát triển của hệ thống đấu thầu xây dựng các

công trình công cộng ở Nhật Bản Tác giả đã làm rõ sự phát triển của hệ thống quản lý xây dựng như phần mền quản lý đấu thầu, hợp đồng và quản lý xây dựng hiện đại

1.1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước

Liên quan tới khía cạnh quản lý nhà nước nói chung về xây dựng cơ

bản có một số công trình tiêu biểu như: Bùi Minh Huấn ( 1996), Phương hướng biện pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với xây dựng giao thông – Luận án tiến sĩ Kinh tế Trần Văn Hồng ( 2002), Đổi mới cơ chế quản lý sử

6

dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Nhà nước – Luận án Tiến sĩ đã hệ

thống hóa, khái quát và mở rộng cơ sở lý luận cơ bản về vốn XDCB của nhà

nước, cơ chế quản lý, sử dụng vốn Tạ Văn Khoái (2009), Quản lý nhà nước đối với các dự án đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước tại Việt Nam –

Luận án tiến sĩ Kinh tế, nghiên cứu QLNN đối với ĐTXD từ NSNN với năm nội dung: Hoạch định, xây dựng khung pháp luật, ban hành và thực hiện cơ chế, tổ chức bộ máy và kiểm tra, kiểm soát

Về khía cạnh cụ thể của quản lý dự án đầu tư xây dựng có một số công trình như:

Trong hoạt động đấu thầu: Trần Văn Hùng (2009), Nâng cao chất lượng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam – Luận án

tiến sĩ, đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, phương pháp luận cho việc xây dựng và đánh giá chất lượng đấu thầu xây dựng nói chung và chất lượng đấu thầu xây dựng các công trình giao thông đứng trên góc độ chủ đầu tư Đây sẽ là cơ sở cho việc nghiên cứu, đánh giá, xem xét và đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác đấu thầu tại Ban QLDA 47

Về quản lý chất lượng: Lê Mạnh Tường (2010), Một số giải pháp hoàn thiện quản lý chất lượng các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông tại Thành phố Hồ Chí Minh – Luận án tiến sĩ đã tập trung đi sâu vào nghiên cứu

hệ thống quản lý chất lượng các dự án đâu tư xây dựng công trình giao thông tại TPHCM

Vấn đề huy động và sử dụng vốn: Phạm Văn Liên (2004), Các giải pháp huy động và sử dụng vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ tại Việt Nam – Luận án tiến sĩ kinh tế; Phạm Thanh Mão (2003), Giải pháp tài chính nhằm nâng cao hiệu quả vốn đầu tư XDCB từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Nghệ An – Luận án tiến sĩ; Cấn Quang Tuấn ( 2009) – Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư XDCB tập

7

trung từ ngân sách nhà nước do thành phố Hà Nội quản lý – Luận án tiến sĩ

kinh tế Các công trình này tập trung hoàn thiện cơ sở lý luận và giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư XDCB

Về nguồn nhân lực quản lý: Hoàng Đức Thắng (2007), Phát triển nguồn nhân lực cho quản lý dự án xây dựng trong lĩnh vực giao thông đường

bộ ở Việt Nam – Luận án tiến sĩ kinh tế, bàn về đặc điểm, vai trò, các nhân tố

ảnh hưởng tới phát triển nguồn nhân lực quản lý dự án đến năm 2005

Về thanh quyết toán công trình: Trịnh Văn Vinh ( 2000), Phương pháp kiểm toán báo cáo quyết toán công trình xây dựng cơ bản hoàn thành – Luận

án tiến sĩ kinh tế nghiên cứu kiểm toán báo cáo quyết toán các công trình chỉ định thấu

Về thanh tra, kiểm tra, giám sát: Nguyễn Văn Bình ( 2010), Nâng cao hiệu quả, hiệu lực thanh tra tài chính dự án đầu tư xây dựng vốn nhà nước ở Việt Nam – Luận án tiến sĩ kinh tế đi vào nghiên cứu về thanh tra tài chính các

dự án xây dựng sử dụng vốn nhà nước

Về hoàn thiện hệ thống quản lý: Nguyễn Mạnh Hà ( 2012), Hoàn thiện

hệ thống quản lý các dự án đầu tư xây dựng trong Bộ Tổng tham mưu – Luận

văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh Công trình đã nghiên cứu thực trạng công tác quản lý đầu tư các công trình quân sự phục vụ nhu cầu chiến đấu và xây dựng các doanh trại bộ đội Tuy đã nêu được một số nguyên nhân dẫn đến việc kém hiệu quả trong công tác quản lý, đồng thời xây dựng được giải pháp

để hoàn thiện công tác quản lý nhưng mới ở góc nhìn về hướng tối thiểu hóa chi phí

Như thế có thể thấy, chưa có nghiên cứu nào tập trung nghiên cứu công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng đường tuần tra biên giới tại Ban Quản lý

dự án 47 Luận văn này kế thừa những phương pháp nghiên cứu của các công

8

trình trên đây, tập trung xem xét, đánh giá kết quả quản lý các dự án đầu tư xây dựng đường tuần tra biên giới tại Ban Quản lý dự án 47 – Bộ quốc phòng

1.2 Cơ sở lý luận về quản lý dư án đầu tư xây dựng công trình giao thông

1.2.1 Các khái niệm về quản lý dự án

Giao thông đường bộ: Là một bộ phận của cơ sở hạ tầng kỹ thuật bao

gồm toàn bộ hệ thống cầu đường phục vụ cho nhu cầu đi lại của người dân

cũng như nhu cầu giao lưu kinh tế, văn hóa, xã hội và quốc phòng an ninh

Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ: Là tập hợp các

đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo

những công trình giao thông đường bộ như cầu, cống, đường…

Quản lý các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông: Là việc sử

dụng các công cụ quản lý tác động vào các chủ thể tham gia trong quá trình tạo ra sản phẩm là các công trình giao thông Như vậy khái niện này bao gồm:

- Quản lý đối với sản phẩm xây dựng: Sản phẩm là công trình giao thông được tạo ra trong quá trình thực hiện dự án đầu tư Mỗi công trình đưa vào sử dụng làm tăng cơ sở vật chất cho nền kinh tế nói chung, tăng tiềm lực quốc phòng nói riêng Thực chất của việc quản lý này là quản lý giai đoạn chuẩn bị đầu tư và hoạt động thi công xây lắp công trình

+ Giai đoạn chuẩn bị đầu tư: Sản phẩm của giai đoạn này là hồ sơ dự án đầu tư, hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công - dự toán (BVTC – DT) Đó là sản phẩm của hoạt động khảo sát thiết kế Nhà nước quản lý hoạt động này bằng cách ban hành quy trình khảo sát, tiêu chuẩn thiết kế buộc nhà thầu khảo sát, thiết

kế phải tuân thủ và chịu trách nhiệm nếu làm sai Các cơ quan quản lý nhà nước phải tăng cường chức năng thẩm định trước khi phê duyệt Đơn vị khảo sát, thiết kế phải tổ chức kiểm soát mọi hoạt động của tổ chức mình để tạo ra sản phẩm thiết kế tốt, là đầu vào tốt cho hoạt động xây dựng

9

+ Sản phẩm trong giai đoạn xây lắp: Đây là giai đoạn công trình từ hồ

sơ thiết kế thành sản phẩm thật, tạo ra giá trị sử dụng Quá trình này tiêu hao vốn xây lắp, diễn ra trong không gian rộng lớn, thời gian dài đồng thời chịu tác động của nhiều yếu tố ngẫu nhiên do vậy tình trạng lãng phí, chất lượng kém rất dễ xẩy ra Nhà thầu thi công xây dựng là người trực tiếp tham gia giai đoạn này, các yếu tố như nhân công, thiết bị, công nghệ, vật liệu xây dựng, quy trình quản lý… Họ sử dụng để thi công công trình có ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của công trình như: Chất lượng, tiến độ, giá thành Quản lý trong giai đoạn này là tăng cường sự kiểm tra, kiểm soát để buộc nhà thầu thực hiện đúng, đủ thiết kế đã được phê duyệt

- Quản lý các chủ thể tham gia:

+ Quản lý đối với ban quản lý dự án: Ban quản lý dự án thay mặt CĐT, Nhà nước để quản lý dự án đầu tư Vì vậy một ban quản lý dự án ổn định, tổ chức hợp lý chặt chẽ, chuyên môn sâu là tiền đề để thực hiện tốt dự án đầu tư

+ Quản lý đối với tổ chức tư vấn: Tư vấn là loại lao động đặc biệt, đó là kinh nghiệm, kiến thức và sự phán xét Hoạt động của họ khó đánh giá, đo đếm nhưng sản phẩm của họ lại rất quan trọng đối với sự thành công của một

dự án đầu tư Quản lý dự án phải hiểu được vai trò của tư vấn, lựa chọn đúng

và có biện pháp để đóng góp có hiệu quả cho hoạt động quản lý

+ Quản lý đối với nhà thầu xây dựng: Là phải chọn được nhà thầu có

uy tín, năng lực tốt, công nghệ tiên tiến đảm bảo được chất lượng, tiến độ công trình Nếu quy trình quản lý của đơn vị không đầy đủ, chặt chẽ khoa học

sẽ tạo kẽ hở thất thoát vốn, kéo dài tiến độ thi công

Thực chất của việc quản lý đối với ban quản lý dự án, đơn vị giám sát, đơn vị thi công là để buộc các chủ thể này thực hiện tốt chức năng, vai trò của mình trong quá trình thực hiện dự án đầu tư Mục đích cuối cùng là công trình

có chất lượng tốt, đưa vào sử dụng đúng tiến độ và tiết kiệm được chi phí xây

10

dựng, khai thác Thông qua các công cụ vĩ mô của nhà nước để quản lý sản phẩm xây dựng và quản lý các tổ chức tham gia xây dựng dự án như cơ chế, chính sách và tiêu chuẩn kinh tế kỹ thuật Hay bằng những công cụ vi mô để quản lý về chất lượng, tiến độ, chi phí của từng dự án

1.2.2 Đặc điểm của các dự án xây dựng đường tuần tra biên giới

Các dự án đầu tư xây dựng (ĐTXD) đường TTBG là các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ sử dụng vốn từ ngân sách nhà nước

để phục vụ mục đính quốc phòng an ninh, phát triển kinh tế - xã hội Các dự

án này có một số đặc điểm sau:

Nhóm đặc điểm xuất phát từ một dự án đầu tư:

- Dự án đầu tư xây dựng đường TTBG có tính chu trình và được thực hiện với một trình tự chặt chẽ từ hình thành ý tưởng đầu tư, chuẩn bị dự án đầu tư, thực hiện dự án và kết thúc dự án Dự án này được xây dựng, thẩm định và phê duyệt theo quy trình chặt chẽ, phức tạp

- Dự án ĐTXD đường TTBG có tính mục đích, mục tiêu rõ ràng Ngay

từ giai đoạn hình thành dự án đã phải xác định được mục tiêu dự án Việc thực hiện dự án này nhằm đạt được lợi ích gì về quốc phòng an ninh (QPAN), kinh tế, xã hội, ai sử dụng công trình

- Dự án ĐTXD đường TTBG luôn có tính kết quả, kết quả của quá trình đầu tư là công trình giao thông đường bộ đáp ứng được nhu cầu ANQP, không cho phép có phế phẩm với kết quả của một dự án đầu tư

- Để dự án ĐTXD đường TTBG đạt được các mục tiêu thì cần bố trí các nguồn lực cho dự án ngay từ khâu đầu tiên đến khâu cuối cùng Do vậy quá trình lập, thẩm định, phê duyệt dự án thì vấn đề nguồn lực và tính khả thi của nó là rất quan trọng, ảnh hưởng tới chất lượng, tiến độ thực hiện

- Có sự tham gia của nhiều chủ thể như chủ đầu tư (CĐT), nhà thầu, cơ quan quản lý nhà nước

Nhóm đặc điểm liên quan đến tính chất quốc phòng an ninh

- Trong đánh giá lựa chọn các phương án thiết kế thì hiệu quả về QPAN được xếp hàng đầu, sau đó mới đến hiệu quả về mặt kinh tế, xã hội

+ Quản lý công tác lập, thẩm định, phê duyệt các dự án đầu tư

+ Quản lý công tác tổ chức thực hiện, điều phối thực hiện dự án đầu tư + Quản lý công tác giám sát, nghiệm thu

+ Quản lý công tác thanh quyết toán

Nội dung 1: Quản lý khâu lập, thẩm định, phê duyệt các dự án đầu

Thẩm định DAĐT là việc kiểm tra lại các điều kiện quy định phải đảm bảo của một dự án trước khi phê duyệt DAĐT đó Theo quy định hiện hành thì tất cả các DAĐT xây dựng sử dụng vốn nhà nước đều phải được thẩm định Nội dung thẩm định tuy thuộc vào từng loại dự án, nhưng cơ bản là để đảm bảo phù hợp với quy hoạch, các điều kiện tài chính, giá cả, hiệu quả đầu

tư, bảo vệ môi trường của một dự án

Sau khi thẩm định nếu các nội dung thẩm định đạt yêu cầu và có tính khả thi cao thì cơ quan có thẩm quyền sẽ ra quyết định phê duyệt DAĐT để triển khai bước tiếp theo là khảo sát, thiết kế BVTC – DT

Trong nội dung này công tác quản lý cần chú ý đến một số yêu cầu sau:

13

- Tránh thất thoát lãng phí do khâu thiết kế:Thất thoát, lãng phí do chất

lượng hồ sơ thiết kế không không đúng các quy phạm, quy chuẩn về kỹ thuật của nhà nước Hồ sơ thoát ly tình hình thực tế về địa chất, địa hình, đặc điểm tài nguyên, nhân lực, nguyên vật liệu dẫn đến sai sót, lãng phí trong quá trình thi công dự án

- Tránh thất thoát lãng phí, tiêu cực có thể xẩy ra trong khâu lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý tổng mức đầu tư: Lập, thẩm định, phê duyệt và

quản lý tổng mức đầu tư (TMĐT) là quản lý giá trong hoạt động đầu tư Tránh lãng phí trong khâu này cần phân tích xem xét các nội dung như: Khối lượng từng loại công việc theo thiết kế cơ sở, thiết kế BVTC; từ đó đánh giá khối lượng thực tế theo thiết kế, đánh giá tính hợp lý của khối lượng thiết kế

so với yêu cầu về kỹ thuật

- Hồ sơ phải đảu để đảm bảo thi công được và ít phải điều chỉnh

Nội dung 2: Quản lý khâu tổ chức thực hiện và điều phối thực hiện các dự án đầu tư xây dựng đường TTBG

Điều phối thực hiện dự án là quá trình phân phối nguồn lực bao gồm tiền vốn, lao động và phối hợp các hoạt động, khuyến khích động viên các thành viên tham gia nỗ lực hoạt động vì mục tiêu dự án Đặc biệt là điều phối

và quản lý tiến độ

Khi thực hiện mỗi DAĐT chủ đầu tư có thể thuê nhà thầu thực hiện các công việc như lập DAĐT; thiết kế, phê duyệt BVTC – DT; giám sát chất lượng công trình; thi công xây lắp; kiểm toán Việc lựa chọn nhà thầu thông qua hình thức chỉ định thầu

Chỉ định thầu là hình thức chọn trực tiếp nhà thầu đáp ứng yêu cầu công việc để thương thảo hợp đồng Hình thức này được áp dụng cho một số trường hợp quy định trong Nghị định số 85/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009

14

Khi thực hiện chỉ định thầu phải lựa chọn đơn vị có đủ năng lực, kinh nghiệm

và phải thực hiện đúng quy định về chỉ định thầu

Trong tổ chức triển khai dự án thì tổ chức quản lý tiến độ là rất cần thiết để đảm bảo hiệu quả dự án Để quản lý điều hành dự án Ban QLDA phải

tổ chức cho các đơn vị thi công lập kế hoạch tổ chức thi công, kế hoạch cung ứng vật tư, huy động nhân lực thiết bị để hoàn thành theo tiến độ cam kết trong hợp đồng; Ban QLDA phải lập kế hoạch tổng thể dự án làm cơ sở để tổ chức điều phối các đơn vị thi công Cần cụ thể hóa kế hoạch thực hiện theo đơn vị thời gian tuần, tháng, quý; duy trì chế độ kiểm tra tiến độ thực hiện tại công trường hàng tuần, tháng, quý; tổ chức họp giao ban đánh giá tiến độ thực hiện, xác định nguyên nhân chậm tiến độ, thực hiện các biện pháp điều chỉnh kịp thời

Trong nội dung này công tác quản lý cần chú ý đến một số yêu cầu sau:

- Công tác tổ chức xây dựng tiến độ thi công phải hợp lý

- Công tác giải phóng mặt bằng phải kịp thời để các đơn vị vào triển khai thi công

Nội dung 3: Quản lý công tác giám sát, nghiệm thu, bàn giao công trình

Giám sát là một nội dung của quản lý dự án nhằm quản lý vốn đầu tư, chất lượng công trình và tiến độ thực hiện dự án Trong giai đoạn tổ chức thi công xây lắp có nhiều hoạt động kiểm tra giám sát của nhiều tổ chức như: Giám sát của cơ quan nhà nước về chất lượng công trình, bảo vệ môi trường, phòng chống cháy nổ, an toàn lao động của nhà thầu; giám sát của chủ đầu tư thông qua Ban QLDA giám sát các hoạt động thường xuyên của nhà thầu xây dựng trên công trường; giám sát của tư vấn thiết kế là giám sát về quyền tác giả; giám sát của chính các nhà thầu thi công xây lắp

Chất lượng công trình được xác định trên cơ sở thiết kế được duyệt trước khi thực hiện dự án và những điều chỉnh thiết kế trong quá trình thi

15

công Do đặc điểm công trình có quy mô lớn với nhiều hạng mục công việc tiếp nối nhau, để đảm bảo chất lượng công trình tốt cần phải tổ chức nghiệm thu từng công việc, hạng mục công trình Nghiệm thu các hạng mục công việc đặc biệt là hạng mục ẩn khuất cần tăng cường kiểm tra đối chiếu với các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình thi công, nghiệm thu để tránh làm ẩu, làm thiếu, không đảm bảo chất lượng

Khi nghiệm thu phải đảm bảo đủ thành phần gồm đơn vị thi công, tư vấn thiết kế, chủ đầu tư, tư vấn giám sát Đơn vị thi công cần trình cho các bên nghiệm thu các hồ sơ tài liệu nghiệm thu nội bộ, nhật ký thi công và hồ

sơ, chứng chỉ kiểm định chất lượng vật liệu đầu vào, hạng mục công trình

Công tác giám sát, quản lý chất lượng, nghiệm thu công trình không nghiêm sẽ ảnh hưởng tới chất lượng, tuổi thọ của công trình, hiệu quả đầu tư

dự án Trong giám sát, nghiệm thu có thể phát sinh nhưng tiêu cực như: Nghiệm thu khối lượng hoàn thành không theo hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt; Nghiệm thu tăng khối lượng; vận dụng không đúng chế độ chính sách trong xác định thời điểm bù giá; xử lý khối lượng phát sinh sai quy trình, quy định; giám sát không thường xuyên bám nắm công trường; không tổ chức kiểm tra, nghiệm thu vật liệu đầu vào sử dụng cho công trình; hay là không có mặt kịp thời để xử lý các sự cố phát sinh

Trong nội dung này công tác quản lý cần chú ý đến một số yêu cầu sau:

- Khối lượng hoàn thành phải tuân theo hồ sơ thiết kế và các điều chỉnh

đã được phê duyệt

- Phải đảm bảo sự có mặt thường xuyên của cán bộ tư vấn giám sát tại hiện trường để giải quyết kịp thời các phát sinh, vướng mắc

- Chất lượng và tuổi thọ công trình phải đúng thiết kế

Nội dung 4: Quản lý công tác thanh quyết toán

16

Thanh toán vốn đầu tư là việc chủ đầu tư trả tiền cho nhà thầu khi có khối lượng công việc hoàn thành Thanh toán vốn đầu tư có thể thanh toán sau một khoảng thời gian thi công CĐT thanh toán cho nhà thầu một khoản tiền,

có thể thanh toán theo giai đoạn quy ước hoặc theo điểm dừng kỹ thuật .Việc lựa chọn hình thức thanh toán phụ thuộc vào điều kiện thực tế của từng thời kỳ, khả năng vốn của CĐT, và nhà thầu Vấn đề là phải hài hòa lợi ích của hai bên, vừa đảm bảo vốn cho nhà thầu vừa đảm bảo hoàn thành các hạng mục công trình

Quyết toán vốn đầu tư của một dự án, một công trình, một hạng mục công trình là xác định giá trị của dự án, công trình, hạng mục công trình đó, cũng chính là xác định vốn quyết toán Vốn quyết toán là toàn bộ chi phí hợp pháp đã thực hiện trong quá trình đầu tư để đưa dự án vào khai thác Chi phí hợp pháp là chi phí được xác định theo hợp đồng và thiết kế BVTC – DT đã được CĐT phê duyệt, đảm bảo đúng tiêu chuẩn, định mức, đơn giá, chế độ kế toán tài chính và các quy định hiện hành của cơ quan quản lý nhà nước

Quyết toán vốn đầu tư dự án có một số vai trò như sau:

- Thông qua quyết toán vốn đầu tư dự án, chủ đầu tư và các đơn vị tham gia thực hiện dự án nắm được đầy đủ tình hình thu chi của dự án; xác định đúng giá trị của tài sản cố định (TSCĐ) và nguồn vốn hình thành TSCĐ

đó, xác định đúng thu nhập và thuế đơn vị phải nộp NSNN

- Thông qua quyết toán, cơ quan quản lý nhà nước nắm được tình hình đầu tư trong các ngành để hoạch định các chính sách kinh tế cho phù hợp

- Quyết toán vốn đầu tư để đánh giá hiệu quả quản lý dự án đầu tư, từ

đó rút kinh nghiệm tăng cường quản lý các dự án tiếp theo

Vốn đầu tư xây dựng chỉ được thanh toán cho khối lượng hoàn thành

đủ điều kiện thanh toán Do vậy nếu thanh toán không căn cứ vào khối lượng hoàn thành đã được nghiệm thu sẽ làm thất thoát vồn đầu tư Để đánh giá mức

17

độ, phân tích xác định nguyên nhân gây lãng phí, thất thoát vốn đầu tư trong khâu thanh toán thì thường bám sát vào một số căn cứ để thanh toán như sau:

+ Thủ tục pháp lý về đầu tư theo quy định;

+Quyết định chỉ định thầu; Hợp đồng kinh tế;

+ Nghiệm thu khối lượng hoàn thành A-B

Để tránh thất thoát, lãng phí, tiêu cực trong quyết toán vốn đầu tư các bên tham gia cần quan tâm đến chất lượng, hiệu quả công tác quyết toán vốn đầu tư xây dựng, quyết toán phải đúng và kịp thời

Khi dự án hoàn thành sẽ được nghiệm thu dự án, quyết toán dự án để bàn giao cho đơn vị quản lý sử dụng Do vậy, toàn bộ vốn đầu tư dự án và báo cáo quyết toán sẽ thẩm tra, phê duyệt Thẩm tra quyết toán trước khi phê duyệt có tác dụng ngăn chặn thất thoát vốn đầu tư Quyết toán, thẩm tra kém

là kẽ hở để thất thoát vốn, phát sinh tiêu cực

Quản lý thanh quyết toán trong ĐTXD các dự án đường TTBG phải đạt một số yêu cầu sau: + Phải xác định được đúng vốn đầu tư được quyết toán, phải xác định được vốn đầu tư qua các năm để quy đổi về giá trị khi hoàn thành công trình + Phải đảm bảo kịp thời, tức là phải nhanh chóng quyết toán để đưa công trình vào sử dụng đồng thời nhanh chóng phát hiện chi phí bất hợp pháp để loại bỏ tránh tiêu cực

Bảng 1.1: Nội dung quản lý dự án và yêu cầu

2 Tính liên tục của các hạng mục công việc

3 Công tác giám sát, 1 Khối lượng phù hợp hồ sơ thiết kế

18

nghiêm thu, bàn giao 2 Kịp thời có mặt xử lý sự cố, phát sinh

3 Chất lượng công trình đảm bảo yêu cầu thiết kế

4 Công tác thanh

quyết toán

1 Thanh, quyết toán đúng

2 Thanh, quyết toán kịp thời

Tiến độ thực hiện và hoàn thành dự án:

- Các bước triển khai một dự án phải đúng tiến độ: Bao gồm công tác chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc đầu tư Các khâu phải đúng quy trình, đối với các công việc nối tiếp, đảm bảo công việc này xong công việc khác mới thực hiện tiếp, giai đoạn sau thực hiện theo giai đoạn trước, còn đối với các công việc thực hiện song song cần phải đảm bảo cùng hoàn thành trước thời gian thực hiện công việc khác sau đó

- Tiến độ tổng thể phải đảm bảo không bị chậm Tiến độ tổng thể của

cả dự án phụ thuộc vào nhiều nguyên nhân, nếu dự án hoàn thành không đúng tiến độ, phải xác định nguyên nhân là do yếu tố nào, chủ quan hay khách quan, các cá nhân có chủ động khắc phục trước khi xảy ra hậu hậu quả nghiêm trọng hay đã thả nổi dự án

- Tiến độ thực hiện các bước phải phù hợp với các thủ tục tiếp theo Nếu các bước thực hiện nhanh nhưng các thủ tục, cơ chế không theo kịp thì cũng không hợp lý, ví dụ như thi công chỉ được thực hiện sau khi có thiết kế được phê duyệt Tiến độ thi công phải đảm bảo thực hiện tiến độ thanh toán -

vì liên quan đến tiến độ giải ngân kế hoạch vốn hàng năm Tiến độ lập và phê duyệt quyết toán vốn phải đảm bảo thời gian thu hồi vốn

19

Tiêu chí chất lượng thực hiện

- Chất lượng công tác quản lý dự án phải được đảm bảo ngay từ khâu đầu tiên: Chuẩn bị đầu tư, một dự án đầu tư khả thi sẽ là tiền đề tạo ra chất lượng cho toàn bộ dự án Một dự án thay đổi phương án đầu tư, phương án kỹ thuật, kể cả sai sót trong thiết kế - dự toán phải thay đổi nhiều lần sẽ là nguyên nhân thất bại cho các khâu - giai đoạn tiếp theo

- Chất lượng QLDA còn thể hiện ở giai đoạn thi công xây dựng công trình, làm sao để các hạng mục công việc đúng đủ về khối lượng theo hồ sơ thiết kế, đạt chất lượng theo tiêu chuẩn, quy chuẩn của nhà nước

- Chất lượng dự án còn được thể hiện ở khâu vận hành, có xẩy ra sự cố hay không, quy trình bảo trì, bảo hành dự án có được thực hiện nghiêm ngặt không

- Chất lượng dự án còn thể hiện ở hệ thống quản lý chất lượng của các đơn

vị tham gia thực hiện dự án

- Chất lượng dự án phải đảm bảo theo đúng tiêu chuẩn chất lượng của Việt Nam, của các Bộ, ngành chức năng

dự án, chi phí khác và chi phí dự phòng), các khoản chi phí phải tập hợp đúng

dự án, đúng nguồn vốn Tổng chi phí cho dự án phải phù hợp với quy mô của

dự án cũng như độ dài thời gian thực hiện dự án

- Phải kiểm soát được chi phí thực hiện dự án, nghĩa là phải xác định được sự chênh lệch so với được duyệt để kịp thời ngăn chặn những thay đổi

Muốn quản lý dự án đầu tư đạt hiệu quả tốt mà cụ thể là công trình có chất lượng tốt, chi phí thấp và đưa vào sử dụng đúng tiến độ đề ra thì phải tổ chức quản lý dự án tốt trên từng khâu: Khâu lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư; Tổ chức thực hiện và điều phối dự án; Kiểm tra giám sát quá trình thực hiện; Nghiệm thu thanh quyết toán dự án

Tiêu chí quốc phòng an ninh

- Hướng tuyến xây dựng công trình phải phù hợp với nhiệm vụ tuần tra

biên giới, đồng thời không vi phạm vào hành lang biên giới, tránh tranh chấp chủ quyền Mặt khác hướng tuyến còn phải phù hợp với quy hoạch giao thông địa phương sở tại để tận dụng công trình sẵn có cũng như kết lối với hệ thông giao thông đường bộ Từ đó phát huy tối đa hiệu quả của công trình

- Tiến độ thi công phải đúng yêu cầu để nhanh chóng đưa công trình vào sử dụng phục vụ nhu cầu tuần tra, canh gác

- Chất lượng đáp ứng nhu cầu vận hành của các thiết bị quân sự, sử dụng tuyến đường được lâu dài

1.2.5 Nhân tố ảnh hưởng tới quản lý dự án

Quản lý dự án đầu tư xây dựng giao thông nói chung, xây dựng Đường TTBG nói riêng chịu ảnh hưởng của rất nhiều nhân tố Có thể tóm gọn thành bốn nhóm nhân tố tác động đến quản lý dự án đầu tư xây dựng đường TTBG:

21

Một là: Luật pháp, chính sách quốc phòng an ninh, chính sách kinh tế và cơ chế quản lý kinh tế liên quan đến quản lý dự án đầu tư xây dựng đường TTBG

Nhà nước định ra pháp luật và sử dụng làm công cụ để quản lý nền kinh tế thị trường Pháp luật giúp giải quyết hai mối quan hệ cơ bản nhất trong lĩnh vực kinh tế là quan hệ giữa nhà nước với các chủ thể kinh tế và giữa các chủ thể kinh tế với nhau, duy trì được các giá trị của nền kinh tế thị trường và các quan hệ kinh tế xã hội không bị hỗn loạn Nhờ có pháp luật mà hoạt động đầu tư XDCB nói chung, xây dựng đường TTBG nói riêng được vận hành đúng quỹ đạo Đầu tư và xây dựng là hai lĩnh vực có yêu cầu quản

lý khác nhau cho nên cần ban hành các văn bản cho phù hợp, đáp ứng yêu cầu quản lý của từng giai đoạn trong chu kỳ dự án Như luật xây dựng, các văn bản dưới luật và các quy chế về cấp chứng nhận thiết kế xây dựng…

Chính sách kinh tế là công cụ để đảm bảo luật được thực thi trong thực

tế cuộc sống, qua đó mà thực hiện chức năng điều tiết, kích thích và định hướng đối với sự phát triển kinh tế xã hội

Trong nền kinh tế thị trường nhà nước có một số chính sách phát triển kinh tế như sau:

- Chính sách phát triển kinh tế kết hợp chặt chẽ với đảm bảo an ninh quốc phòng: Thể chế hóa quan hệ giữa phát triển kinh tế - xã hội với xây dựng tiềm lực, củng cố quốc phòng, an ninh tạo điều kiện, cơ sở để giữ vững

ổn định kinh tế; đẩy mạnh xây dựng các mô hình bảo đảm quốc phòng, an ninh gắn với phát triển kinh tế, các mô hình tổ chức phát triển kinh tế (doanh nghiệp, cộng đồng) gắn với quốc phòng, an ninh nhất là ở các địa bàn trọng yếu, dọc biên giới, bờ biển và hải đảo; gắn kết chặt chẽ phát triển kinh tế trên đất liền, biển đảo với bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia

22

- Chính sách quản lý và sử dụng đất đai: trên cơ sở chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai, Nhà nước tôn trọng và thừa nhận quyền của người sử dụng đất Người sử dụng đất có quyền chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế…quyền sử dụng đất phù hợp với quy định của pháp luật Trong xây dựng đường TTBG, vấn đề tái định cư, thu hồi chuyển đổi sử dụng đất liên quan trực tiếp đến các hoạt động kinh tế, an ninh quốc phòng

- Chính sách tài chính: Nhà nước có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp về vốn, mặt bằng và thông tin; Nhà nước buộc các doanh nghiệp phải thực hiện chế độ kế toán tài chính, kiểm toán…

Môi trường luật pháp và cơ chế chính sách là nhân tố quan trọng trong quản lý dự án đầu tư nói chung, dự án đầu tư xây dựng đường TTBG nói riêng Yêu cầu cụ thể của nó là:

+ Môi trường pháp luật phải được xây dựng đồng bộ, thường xuyên rà soát để bổ sung, hoàn thiện, quy rõ trách nhiệm CĐT, đơn vị thi công, đơn vị

tư vấn, thiết kế…;

+ Cơ chế, chính sách phải phù hợp để khuyến khích doanh nghiệp, các chế tài xử lý nghiêm đối với các nhà thầu vi phạm các quy định về chất lượng, tiến độ và an toàn lao động cũng như các chủ thể tham gia quyết toán vốn đầu

bộ cao sẽ thúc đẩy hoạt động đầu tư xây dựng dự án, nâng cao hiệu quả đầu tư Ngược lại nếu không đồng bộ, ổn định thì sẽ làm mất hiệu quả quản lý dự án

23

Thời gian qua Chính phủ và các Bộ, ngành đã cố gắng hoàn thiện cơ chế chính sách cho phù hợp với điều kiện nền kinh tế, tuy nhiên cơ chế chính sách vẫn chưa theo kịp thực tế

Xây dựng công trình giao thông trong quân đội ngoài phục vụ quốc phòng còn phục vụ phát triển kinh tế, nhu cầu giao thông đi lại của xã hội Do

có tính xã hội nên nhà nước phải quản lý hoạt đầu tư xây dựng giao thông

Đối tượng quản lý với xây dựng công trình giao thông là các quan hệ kinh tế ( là tổ chức và hoạt động của các chủ thể tham gia xây dựng như chủ đầu tư, nhà thầu thi công, tư vấn…) Quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý thể hiện:

- Với tư cách là chủ thể quản lý, Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ: Xây dựng, ban hành, tổ chức thực hiện pháp luật, kiểm tra kiểm soát tiến hành xử

lý vi phạm pháp luật khi tham gia đầu tư xây dựng Ban quản lý dự án xây dựng quy trình tuân thủ luật pháp nhà nước, phù hợp với đặc điểm ngành mình, tổ chức hướng dẫn các thành phần tham gia hoạt động thực hiện dự án, giám sát việc thực hiện kịp thời điều chỉnh để thực hiện tốt dự án đầu tư

- Với tư cách đối tượng quản lý, các doanh nghiệp phải tổ chức hoạt động trên cơ sở quy định của pháp luật và chịu giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền

Nội dung quản lý đối với dự án đầu tư là tác động của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý trên hai khía cạnh là quá trình tạo ra sản phẩm và chủ thể tham gia quá trình đó Tác động quản lý là nhằm đảm bảo các điều kiện cần thiết để thực hiện quá trình đó theo đúng trình tự logic của xây dựng, còn đối với các chủ thể tham gia (doanh nghiệp) thực hiện đúng chức năng, vai trò của mình trong đầu tư xây dựng, nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng là: Chất lượng công trình tốt, đưa công trình vào khai thác đúng tiến độ và tiết kiệm vốn đầu tư

24

Các cơ quan trực tiếp quản lý lĩnh vực đầu tư xây dựng:

- Bộ kế hoạch đầu tư: Nghiên cứu, xây dựng cơ chế chính sách đầu tư

để Chính phủ phê duyệt Thẩm định các dự án quy hoạch phát triển kinh tế -

xã hội, phát triển ngành, vùng kinh tế trọng điểm trình Chính phủ xem xét quyết định Tổng hợp và trình Chính phủ kế hoạch đầu tư hàng năm và kế hoạch 5 năm Phối hợp Bộ tài chính kiểm tra, giám sát việc thực hiện kế hoạch đầu tư thuộc nguồn vốn nhà nước quản lý Phối hợp Bộ xây dựng, Bộ công thương kiểm tra thực hiện quy chế đấu thầu

- Bộ xây dựng: Nghiên cứu, xây dựng cơ chế chính sách quản lý xây dựng, quy hoạch đô thị và nông thôn trình thủ tướng phê duyệt, ban hành các tiêu chuẩn quy trình quy phạm quản lý chất lượng công trình và kinh tế kỹ thuật như các định mức, tiêu chuẩn kinh tế kỹ thuật xây dựng, giá chuẩn, đơn giá xây dựng Thẩm định thiết kế dự toán dự án trọng điểm

- Bộ tài chính: Căn cứ cơ sở kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cả nước, cân đối nguồn lực, phối hợp với Bộ kế hoạch đầu tư phân bổ kế hoạch vốn cho đầu tư xây dựng Đồng thời kiểm tra, thanh tra việc sử dụng vốn nhà nước trong đầu tư xây dựng

- Kho bạc nhà nước: Trực tiếp tổ chức cấp vốn cho hoạt động đầu tư xây dựng Quy định quy trình, thủ tục hồ sơ cho hoạt động tạm ứng thanh toán vốn

- Bộ quốc phòng: Xác định yêu cầu, quy mô, tính chất, tiêu chuẩn các công trình để đảm bảo đáp ứng nhu cầu an ninh quốc phòng Có trách nhiệm hướng dẫn cụ thể việc thực hiện cơ chế chính sách xây dựng cho phù hợp với đặc thù an ninh quốc phòng; Nghiên cứu ban hành theo quy định phân cấp của Chính phủ các tiêu chuẩn, quy trình, quy phạm xây dựng, xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật chuyên ngành để ban hành sau khi đã trao đổi với Bộ xây dựng

25

- Bộ Tổng Tham mưu: Là cơ quan được Bộ Quốc phòng ủy quyền quyết định đầu tư; quyết định phê duyệt dự án đầu tư; quyết định phê duyệt Thiết kế bản vẽ thi công - dự toán; phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công - dự toán điều chỉnh, bổ sung; nghiệm thu hoàn thành công trình

- Cục Tài chính/ Bộ Quốc phòng: Là cơ quan quản lý về nguồn vốn theo quy định của pháp luật và điều lệ quản lý tài chính trong Quân đội

- Cục Kế hoạch và Đầu tư/ Bộ Quốc phòng: Thực hiện chức năng thẩm định dự án đầu tư, giám sát đánh giá dự án đầu tư

- Cục doanh trại: Theo dõi tiêu chuẩn, chất lượng công trình đường TTBG

- Bộ Tư lệnh công binh: Thực hiện chức năng thẩm định Thiết kế BVTC - Dự toán; Thiết kế BVTC - Dự toán điều chỉnh, bổ sung

- Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên Phòng: Là đơn vị sử dụng công trình phục vụ nhiệm vụ tuần tra, tham gia vào công tác quy hoạch tuyến đường, giải quyết các với mắc về biên giới với các quốc gia liên quan

- Ban chỉ đạo 71/Bộ Quốc phòng: trực tiếp chỉ đạo thực hiện đề án xây dựng đường tuần tra biên giới

Công tác tổ chức quản lý dự án đầu tư xây dựng đường TTBG của Ban QLDA 47 chịu sự quản lý của nhà nước về hoạt động đầu tư xây dựng Trong

tổ chức quản lý phải đảm bảo một số yêu cầu sau:

+ Tổ chức công tác quản lý tuân thủ sự quản lý của nhà nước tuy nhiên vẫn đảm bảo tính độc lập, chủ động không lệ thuộc vào ý chí của các cơ quan quản lý;

+ Đảm bảo đủ vốn để triển khai đảm bảo chất lượng, đúng tiến độ; + Thực hiện đồng nhất việc phê duyệt đơn giá trong tất cả các khu vực; + Tổ chức quản lý điều hành chặt chẽ không để lãng phí vốn đầu tư;

Ba là: Nhóm nhân tố liên quan đến năng lực cán bộ quản lý

26

Việc quản lý dự án đầu tư được diễn ra ở các cơ quan quản lý nhà nước

về hoạt động đầu tư xây dựng nên phụ thuộc vào trình độ nhận thức và kỹ năng quản lý của cán bộ quản lý Cho nên chất lượng của công tác quản lý suy cho cùng là phụ thuộc vào năng lực, phẩm chất của đội ngũ cán bộ Chính

vì vậy, trong tất cả các khâu của quá trình đầu tư xây dựng đều có cán bộ đủ năng lực, phẩm chất Cụ thể, đội ngũ cán bộ làm quy hoạch, kế hoạch phải đáp ứng được yêu cầu để theo kịp những thay đổi khách quan trên thị trường, phải nắm bắt được định hướng phát triển; Năng lực cán bộ của nhà thầu và tư vấn phải đảm bảo thực hiện tốt công việc lập, khảo sát, thiết kế xây dựng, tư vấn giám sát thi công và thi công xây dựng; Cán bộ thẩm định quyết toán phải

có chuyên môn, kinh nghiệm để thực hiện quyết toán đảm bảo chất lượng, đúng tiến độ

Bốn là: Kiểm tra, kiểm soát của nhà nước đối với xây dựng đường TTBG

Cơ chế tác động và biện pháp để nhà nước quản lý hoạt động đầu tư xây dựng chủ yếu là bằng pháp luật Nhà nước cần phải thường xuyên kiểm tra, giám sát nhằm loại trừ các hành vi bất hợp pháp ra khỏi hoạt động đầu tư xây dựng Kiểm tra việc chấp hành các văn bản pháp luật là một nội dung quan trọng trong quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư xây dựng Kiểm tra là để phát hiện ưu điểm, nhân tố tích cực để phát huy đồng thời kịp thời phát hiện sai lệch của đối tượng quản lý để uốn nắn Mặt khác kiểm tra, giám sát cũng là để phát hiện những bất cập trong cơ chế quản lý để điều chỉnh kịp thời

Chủ đầu tư là người thay mặt nhà nước quản lý vốn đầu tư xây dựng của nhà nước có vai trò quan trọng trong việc chọn các chủ thể tham gia thực hiện dự án đầu tư Vai trò kiểm tra, kiểm soát ở đây là kiểm tra công nghệ; kiểm soát các hoạt động tác nghiệp; kiểm soát khối lượng, chất lượng công việc đã thực hiện Khi công trình hoàn thành CĐT còn phải kiểm tra, kiểm soát quyết toán của các nhà thầu

1.3 Kinh nghiệm quản lý dự án ở một số ngành và bài học kinh nghiệm

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý dự án ở Ban QLDA46/BTTM

Ban quản lý dự án 46/BTTM là một ban quản lý có nhiều nét tương đồng với Ban QLDA 47 từ mô hình tổ chức đến đặc thù các dự án mỗi ban quản lý, chính vì vậy mà mỗi thành công của Ban này cần được Ban kia học tập, vận dụng Những năm vừa Ban QLDA 46 luôn làm tốt công tác quản lý

dự án xây dựng tuyến đường Trường Sơn Đông Có được thành công như vậy

là do thực hiện tốt bốn nội dung quản lý:

- Trong khâu lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư

+ Quy định rõ ràng trách nhiệm của các tổ chức khảo sát, giám sát khảo sát, thiết kế trong hợp đồng thực hiện nội dung lập, thẩm định, phê duyệt dự án

+ Nhận diện rõ ảnh hưởng của quy trình lập, thẩm định và phê duyệt dự

án đến chất lượng, tiến độ dự án nên Ban QLDA 46 liên tục nghiên cứu hoàn thiện, tinh gọn quy trình

+ Chất lượng khâu khảo sát địa chất, địa hình, thủy văn, đặc điểm kinh

tế - xã hội được thực hiện tốt

+ Tranh thủ ý kiến của các cơ quan Bộ quốc phòng, các cơ quan quản

lý nhà nước về xây dựng giao thông trong thẩm định thiết kế để đảm bảo các

dự án phát huy được hiệu quả quốc phòng an ninh, kinh tế - xã hội

- Trong thực hiện và điều phối thực hiện dự án:

+ Khi triển khai thi công phải đảm bảo các nhà thầu huy động thiết bị, nhân sự phù hợp với hồ sơ đề xuất

28

+ Công tác giải phóng mặt bằng được ưu tiên, tạo thuận lợi cho các đơn

vị triển khai thi công đảm bảo tiến độ, chất lượng

- Trong kiểm tra giám sát, nghiệm thu:

+ Chất lượng hoạt động tư vấn giám sát ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, tiến độ công trình nên Ban QLDA 46 đã thuê các công ty tư vấn nước ngoài để thực hiện nghiệp vụ TVGS

+ Cán bộ QLDA được đào tạo bài bản và lãnh đạo Ban QLDA luôn biết cách gìn giữ các nhân viên có trình độ chuyên môn cao, biết phát huy hết các thế mạnh của mỗi nhân viên trong công việc

1.3.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Ban quản lý dự án 47 trong quá trình quản lý dự án

- Để hoạt động quản lý dự án đạt được các mục tiêu về tiến độ thi công, chất lượng công trình, chi phí xây dựng thi cần làm tốt cả bốn nội dung quản

lý dự án Muốn vậy phải làm tốt các việc sau:

+ Nâng cao chất lượng cán bộ tham gia dự án như cán bộ khảo sát, giám sát khảo sát, cán bộ thi công, giám sát thi công…

+ Xây dựng quy trình tác nghiệp để điều phối thực hiện dự án như quy trình tổ chức thi công, quy trình nghiệm thu, quy trình xử lý sự cố và khối lượng phát sinh

29

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Phương pháp tiếp cận của đề tài

Đề tài sử dụng một số phương pháp tiếp cận như phương pháp tiếp cận

hệ thống; phương pháp tiếp cận lịch sử - cụ thể; phương pháp tiếp cận đa tuyến và phức hợp; phương pháp tiếp cận hiệu quản và bền vững

- Phương pháp tiếp cận hệ thống: Nghiên cứu quản lý DAĐT xây dựng Đường TTBG đặt trong tổng thể cấu trúc giữa đầu tư xây dựng công trình giao thông phục vụ nhu cầu an ninh quốc phòng với tổng thể đầu tư xây dựng công trình giao nói chung Quản lý DAĐT xây dựng Đường TTBG được đặt trong mối tương tác với quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng giao thông Để tránh được tình trạng nghiên cứu quản lý dự án ở Ban QLDA 47 một cách biệt lập, tĩnh tại không có sự liên hệ với các lĩnh vực, các ngành khác

Tư tưởng hệ thống còn được vận dụng để xem xét ở cả cấp độ nội tại của công tác quản lý dự án tại Ban QLDA 47 Theo phương pháp này thì cách thức quản lý mọi bộ phận của tổ chức sao cho toàn bộ tổ chức cùng hướng về một mục tiêu chung

Phương pháp này áp dụng để giải quyết các yêu cầu như chất lượng công trình, tiến độ thực hiện, chi phí và an toàn…Cụ thể để giải quyết một vấn đề chất lượng không thể tiến hành các nỗ lực riêng rẽ mà cần phải giải quyết tất cả các nhân tố tác động đến chất lượng, các quá trình chất lượng trong một hệ thống hoàn chỉnh từ lúc nhận thức các yêu cầu của khách hàng ( trong trường hợp này là chủ đầu tư) đến lúc thỏa mãn các yêu cầu đó

Phương pháp tiếp cận hệ thống trong quản lý chất lượng khuyến khích các tổ chức phân tích các yêu cầu của khách hàng, xác định các quá trình giúp cho sản phẩm được khách hàng chấp nhận và giữ các quá trình này trong tầm kiểm soát Như vậy các tổ chức cần phải xây dựng và áp dụng một hệ thống

30

quản lý chất lượng gồm một số bước quan trọng như sau : Xác định nhu cầu

và mong muốn của CĐT và các bên quan tâm khác; Xây dựng chính sách, mục tiêu chất lượng; Xác định các quá trình và trách nhiệm cần thiết để đạt được các mục tiêu chất lượng; Xác định và cung cấp các nguồn lực cần thiết

để đạt được các mục tiêu chất lượng; Áp dụng các phương pháp đo này để xác định hiệu lực và hiệu quả của mỗi quá trình; Xác định biện pháp ngăn ngừa sự không phù hợp và loại bỏ các nguyên nhân gây ra chúng; Thiết lập và áp dụng một quá trình để cải tiến liên tục hệ thống quản lý chất lượng

- Phương pháp tiếp cận lịch sử - cụ thể: Phương pháp này yêu cầu gắn quản lý đầu tư xây dựng Đường TTBG với điều kiện cụ thể của đất nước, của

Bộ Quốc phòng và Ban QLDA 47 trong từng giai đoạn và từng địa bàn cụ thể

để lý giải, đề xuất những phương án sát với điều kiện thực tế nhất

- Phương pháp tiếp cận đa tuyến và phức hợp: Quản lý dự án đầu tư là lĩnh vực rất phong phú đa dạng nên cần có cách tiếp cận đa tuyến – phức hợp trong đó có các tiếp cận từ quản lý kinh tế, kinh tế đầu tư, kinh tế - kỹ thuật… Cách tiếp cận đa tuyến và phức hợp cho phép lượng hóa các chỉ tiêu của quản lý các dự án đầu tư xây dựng, cho thấy tính đa dạng của yêu cầu quản lý của nhà nước, của CĐT đối với từng khâu của quá trình xây dựng Đường TTBG Cho phép khắc phục lối nhìn phiến diện không thấy được tính

đa dạng, phong phú của các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý

- Phương pháp tiếp cận hiệu quả và phát triển bền vững: Quản lý dự án đầu tư xây dựng Đường TTBG cần dựa trên quan điểm phát triển bền vững, phải tính đến lợi ích của tương lai, có tính toàn cục, lâu dài cũng như chế độ

sử dụng nguồn vốn hợp lý, minh bạch…

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch

sử Theo đó việc nghiên cứu quản lý các DAĐT xây dựng đường TTBG tại

31

Ban QLDA 47 trước hết phải kế thừa kết quả của những người đi trước Vì vậy tác giả tìm hiểu những tài liệu khoa học viết về quản lý dự án và các công trình có liên quan Trên cơ sở kế thừa những kết quả nghiên cứu, đặt trong điều kiện nghiên cứu mới, phạm vi nghiên cứu mới để hoàn thiện tiếp tục hoàn thiện khung lý luận cho luận văn

Với việc sử dụng phương pháp luận tác giả luận văn đã xuất phát từ việc nghiên cứu hai phạm trù cơ bản của đề tài là Xây dựng đường TTBG – một công trình giao thông đường bộ có tính đặc thù và quản lý DAĐT xây dựng đường TTBG Tập trung nghiên cứu làm rõ bản chất, nội dung, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý các DAĐT xây dựng đường TTBG

Đồng thời phương pháp luận còn đòi hỏi phải xây dựng khung lý thuyết

để nghiên cứu nhưng khung lý thuyết đó cần được kiểm nghiệm bằng bằng thực tiễn Vì đó luận văn nghiên cứu kinh nghiệm của Ban QLDA 46 để rút ra

bài học cho Ban QLDA 47

Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử đòi hỏi việc nghiên cứu công tác quản lý các DAĐT xây dựng đường TTBG tại Ban QLDA 47 không được xuất phát từ tình cảm, nguyện vọng của tác giả mà phải xuất phát từ điều kiện khách quan, chủ quan, do các quy luật khách quan chi phối Tác giả nghiên cứu một cách toàn diện nhưng trong đó tập trung vào những nhân tố bên trong, những quan hệ bản chất vì những nhân tố này giữ vai trò quyết định

Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu hỗn hợp Trong phương pháp này, tác giả

sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính mà cụ thể là phương pháp tình huống làm phương pháp nghiên cứu chính; sử dụng phương pháp định lượng