-iii- TÓM TẮT Đánh giá “Tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập và chi tiêu của người nghèo tại tỉnh Trà Vinh” nói riêng và ở những nơi khác nói chung cho đến nay không phải là đề tà
Trang 1-iii-
TÓM TẮT
Đánh giá “Tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập và chi tiêu của người
nghèo tại tỉnh Trà Vinh” nói riêng và ở những nơi khác nói chung cho đến nay không
phải là đề tài mới, đã có rất nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực này Tuy nhiên đối với tỉnh Trà Vinh là một tỉnh nghèo có đông đồng bào dân tộc khmer, đa số người dân sống bằng nghề nông và ở nông thôn thì có rất nhiều tổ chức cũng như những chương trình, dự án tín dụng vi mô dành cho người nghèo, vì thế việc đánh giá tác động của những chương trình, dự án tín dụng vi mô đã và đang được triển khai là rất cần thiết
để giúp những nhà tài trợ, các tổ chức tín dụng và người nghèo tham gia có cái nhìn đúng đắn hơn, thấy được những cái làm được, chưa được, những tồn tại, khó khăn từ
đó có định hướng tốt hơn cho những chương trình, dự án trong tương lai nhằm nâng cao tính hiệu quả, góp phần xóa đói giảm nghèo cho người dân tham gia
Sau khi tham khảo các đề tài đã nghiên cứu trước đó, tác giả thấy rằng ở nhiều nơi có rất nhiều đề tài nghiên cứu trong lĩnh vực đánh giá tác động của tín dụng vi
mô, nhưng riêng ở Trà Vinh thì chưa có nghiên cứu định lượng về đánh giá tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập và chi tiêu của người nghèo, vì vậy tác giả chọn đề
tài “Tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập và chi tiêu của người nghèo tại tỉnh
Trà Vinh” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ
Thời gian nghiên cứu: Số liệu sử dụng trong nghiên cứu này được thu thập từ một cuộc điều tra khảo sát bằng bảng câu hỏi Cuộc điều tra khảo sát được tiến hành vào tháng 4/2015 Đối tượng được khảo sát là những hộ nghèo có vay vốn trong năm
2014 và đến thời điểm 31/12/2014 vẫn còn số dư và đối tượng so sánh (hộ không vay) 2013 – 2014
Địa điểm nghiên cứu: xã Long Hiệp, Tân Hiệp, Ngọc Biên huyện Trà Cú; xã Tân Hùng huyện Tiểu Cần; xã Long Toàn huyện Duyên Hải
Để đo lường ảnh hưởng của tín dụng nhỏ đến thu nhập và chi tiêu của người nghèo ở tỉnh Trà Vinh, nghiên cứu này sử dụng phương pháp so sánh trước - sau (before versus after), phương pháp so sánh có - không có (with versus without)
Trang 2-iv-
Tổng số hộ được chọn để điều tra là 299 với tổng số phiếu điều tra là 408 Cụ thể, cơ cấu phiếu điều tra như sau: Số phiếu điều tra đối với hộ vay từ nguồn chính thức: 198; Số phiếu điều tra đối với hộ không vay vốn: 101; Số phiếu điều tra đối với
hộ vay từ nguồn không chính thức: 109
Kết quả chủ yếu đã đạt được: cơ bản đánh giá được tác động của tín dụng vi mô đến thu nhập và chi tiêu của người nghèo tại tỉnh Trà Vinh, qua nghiên cứu cho thấy thu nhập và chi tiêu của người nghèo được cải thiện tăng đáng kể sau khi tham gia tín dụng vi mô bằng phương pháp so sánh trước – sau, thu nhập và chi tiêu của những
hộ không tham gia tín dụng vi mô thấp hơn so với những hộ có tham gia, từ đó đề xuất những kiến nghị cũng như giải pháp nhằm triển khai tốt các chương trình tín dụng vi mô hoặc các chương trình tín dụng tương tự khác trong giai đoạn sắp tới, mang lại hiệu quả thiết thực hơn cho người nghèo
Trang 3-v-
ABSTRACT
The rating “The impact of micro-credit on the income and expenditure of the Poor
in Tra Vinh province” in particular and in other places for general hasn't been a new
topic so far, there has a lot of research in the field However, Tra Vinh is a poor province in which high rate of Ethnic Khmer live and the majority of people lives on agriculture Nowadays, in rural areas, there are many organizations as well as programs and projects for micro-credit for the poor, so the assessment on the impact
of Micro-credit project has been implemented The purposes of this assessment is to help the donors, credit institutions and the poor that participated have accurate look to realize the advantages and the disadvantages to orient for future programs and projects aimed at improving the efficiency, contributing to poverty alleviation in Tra Vinh After consultingsome previous studies about this topic, the authors found that there has been a lot of research in many places to assess on the impact of micro-credit, but in the TraVinh province, There is no quantitative study on assessing the impact
of micro-credit to the income and expenditure of thepoor, so the author choose the
topic “The impact of micro-credit on income and expenditure of the poor in TraVinh
province” to do the thesis for the study of master
Time for the study: the Data used in this study were collected from a survey
by questionnaire The survey was conducted in April of 2015 Surveyed objects are poor with loans in 2014 and to the date of on 31st December 2014 and still have credit balance and the comparison objects (households do not borrow) in the period of 2013 - 2014
Research area: Long Hiep commune, Tan Hiep commune, Ngoc Bien commune, Tra Cu district; Tan Hung commune, Tieu Can district; Long Toan commune, Duyen Hai district, Tra Vinh province
To measure the impact of micro-credit on income and expenditure of the poor
in Tra Vinh province, this study uses comparative method before - after (the before versus after), comparative method - no (with versus without)
Trang 4-vi-
Total number of households selected for the survey is 299 with a total number
of questionnaires is 408 In particular, the structure of the survey are followed as: number of questionnaires to households borrowing from official sources: 198; number of questionnaires to households do not borrow: 101; number of questionnaires to households borrowing from unofficial sources: 109
Major outcomes are achieved: basically assess the impact of micro-credit to the income and expenditure of the poor in TraVinh province The income and expenditure of the poor is improved and increased significantly after joining micro - credit by comparison method before - after income and expenditure of households do not participate in micro-credit is lower than the participating households, which suggests recommendations as well as possible solutions to implement the micro-credit program or other similar micro-credit in the coming period, offers more practical benefits for the poor
Trang 5-vii-
MỤC LỤC
Trang Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
ABSTRACT v
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT xi
DANH SÁCH CÁC BẢNG xii
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 3
2.1 Mục tiêu chung 3
2.2 Mục tiêu cụ thể 3
3 Đối tượng nghiên cứu 3
4 Phạm vi nghiên cứu 3
4.1 Phạm vi về không gian 3
4.2 Phạm vi về thời gian 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6 Phương pháp nghiên cứu 4
6.1 Phương pháp thu thập số liệu 4
6.2 Phương pháp phân tích số liệu 5
7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 6
7.1 Ý nghĩa khoa học 6
7.2 Ý nghĩa thực tiễn 6
8 Kết cấu của luận văn 6
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 7
Trang 6-viii-
1.1 Cơ sở lý thuyết 7
1.1.1 Quá trình phát triển của tài chính vi mô 7
1.1.1.1 Quá trình phát triển tài chính vi mô trên thế giới 7
1.1.1.2 Quá trình phát triển tài chính vi mô ở Việt Nam 8
1.1.2 Vài nét về tín dụng vi mô 9
1.1.3 Khái niệm về tín dụng vi mô 12
1.1.4 Vai trò của tín dụng đối với sự phát triển kinh tế nông thôn 14
1.1.5 Một số quan điểm về dịch vụ tín dụng cho người nghèo 16
1.1.5.1 Tín dụng cho người nghèo theo quan điểm cũ 16
1.1.5.2 Tín dụng cho người nghèo theo quan điểm mới 17
1.1.6 Những hạn chế của hình thức cho vay truyền thống 17
1.1.7 Những ưu điểm của hình thức cho vay theo nhóm 19
1.1.8 Các đặc điểm riêng của tín dụng vi mô tại Việt Nam 21
1.1.8.1 Sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội vào hoạt động tín dụng vi mô 21
1.1.8.2 Tài chính vi mô tập trung ở nông thôn hơn là thành thị 23
1.1.8.3 Ngân hàng cho vay chính sách được nhà nước tài trợ 24
1.1.9 Kết luận 25
1.2 Tổng quan về đề tài nghiên cứu 25
1.2.1 Khái quát về những nghiên cứu đã công bố liên quan đến hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo 25
1.2.2 Các nghiên cứu liên quan đến tiếp cận tín dụng của nông hộ 27
1.2.3 Các nghiên cứu liên quan đến ảnh hưởng của tín dụng nhỏ đến thu nhập của nông hộ 28
1.2.4 Các nghiên cứu liên quan đến rủi ro trong tín dụng vi mô 29
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÍN DỤNG VI MÔ CHO NGƯỜI NGHÈO TẠI TỈNH TRÀ VINH 32
2.1 Khái quát về tỉnh Trà Vinh 32
2.2 Thực trạng tín dụng vi mô tại Việt Nam và trên thế giới 34
2.2.1 Tín dụng vi mô tại Việt Nam 34
Trang 7-ix-
2.2.2 Tín dụng vi mô tại một số nước trên thế giới 35
2.3 Tổng quan về hệ thống tín dụng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 38
2.3.1 Khu vực tín dụng chính thức 38
2.3.1.1 Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh Trà Vinh 39
2.3.1.2 Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Trà Vinh 41
2.3.1.3 Các quỹ tín dụng Nhân dân 42
2.3.2 Khu vực tín dụng bán chính thức 45
2.3.3 Khu vực tín dụng không chính thức 50
CHƯƠNG 3: TÁC ĐỘNG CỦA TÍN DỤNG VI MÔ ĐẾN THU NHẬP VÀ CHI TIÊU CỦA NGƯỜI NGHÈO TẠI TỈNH TRÀ VINH 52
3.1 Tác động tín dụng cho người nghèo tại tỉnh Trà Vinh: Kết quả từ cuộc khảo sát 52
3.1.1 Vốn vay từ nguồn tín dụng chính thức của người nghèo 52
3.1.1.1 Lãi suất, thời hạn vay và chi phí vay 52
3.1.1.2 Nguồn thông tin để tiếp cận tín dụng 53
3.1.1.3 Mục đích vay 54
3.1.1.4 Hiện trạng về thanh toán nợ vay của người nghèo 55
3.1.2 Vốn vay từ nguồn tín dụng không chính thức của người nghèo 55
3.1.3 Ảnh hưởng của tín dụng vi mô đến mức sống và hành vi tiết kiệm của người nghèo (đối với hộ vay từ nguồn tín dụng chính thức và hộ vay từ nguồn không chính thức): Kết quả từ cuộc khảo sát 57
3.1.3.1 Ảnh hưởng của tín dụng vi mô đến mức sống của người nghèo 57
3.1.3.2 Ảnh hưởng của tín dụng vi mô đến hành vi tiết kiệm của người nghèo 57
3.1.3.3 Nhu cầu tham gia tổ hùn vốn ở địa phương của người nghèo 58
3.2 Kết quả nghiên cứu 59
3.2.1 Kết quả nghiên cứu từ phương pháp so sánh trước-sau (hộ vay từ nguồn tín dụng chính thức) 59
3.2.2 Kết quả nghiên cứu từ phương pháp so sánh có - không có (hộ vay từ nguồn tín dụng chính thức và hộ không vay) 60
Trang 8-x-
3.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các chương trình tín dụng vi mô sẽ
triển khai trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 61
3.3.1 Nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng vi mô cho người nghèo 62
3.3.2 Nâng cao năng lực quản lý của cán bộ ở cơ sở và nhận thức cho người nghèo 62
3.3.3 Quan tâm hoàn thiện hệ thống chính sách 62
3.3.4 Nâng cao tính tổ chức và phương thức hoạt động 63
PHẦN KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 64
1 Kết luận 64
2 Kiến nghị 65
2.1 Đối với Nhà nước 65
2.2 Đối với chính quyền địa phương 65
2.3 Đối với các tổ chức tín dụng vi mô 65
2.4 Đối với người nghèo 66
TÀI LIỆU THAM KHẢO 68
PHỤ LỤC 70
Trang 9-xi-
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ADB: (Asian Development Bank) Ngân hàng phát triển Châu Á
CGAP: Nhóm tư vấn hỗ trợ người nghèo
DID: (Difference in difference) Phương pháp so sánh khác biệt trong
khác biệt
ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long
GDP: Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product)
HĐND: Hội đồng nhân dân
MF: (microfinance) Tài chính vi mô
NGOs: Các tổ chức phi chính phủ
MFI: Microfinance institutions
NHCSXH: Ngân hàng chính sách xã hội
NHNoVN: Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam NHNN: Ngân hàng nhà nước
NHTMCP: Ngân hàng thương mại cổ phần
NHTMNN: Ngân hàng thương mại nhà nước
ODA: (Official Development Assistance): Hỗ trợ phát triển chính thức
QTDND: Quỹ tín dụng nhân dân
QTDTW: Quỹ tín dụng Trung ương
TCTD: Tổ chức tín dụng
TCVM: Tài chính vi mô
TYM: Tổ chức tài chính vi mô nhỏ thuộc Ban chấp hành Trung ương
Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam
UBND: Ủy ban nhân dân
Trang 10-xii-
DANH SÁCH CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Các nhà cung cấp tài chính vi mô ở Việt Nam 24
Bảng 2.1 Tổng vốn huy động và dự nợ của các tổ chức tín dụng
Bảng 2.2 Một số chương trình tín dụng của các NGOs tại tỉnh Trà Vinh
Bảng 3.2 Nguồn thông tin để tiếp cận tín dụng của người nghèo 53 Bảng 3.3 Mục đích vay từ người cho vay ở địa phương của người nghèo 54 Bảng 3.4 Tình hình sử dụng vốn vay của người nghèo 55 Bảng 3.5 Tình trạng về thanh toán nợ vay của người nghèo 55 Bảng 3.6 Mục đích vay từ người cho vay ở địa phương của người nghèo 56
Bảng 3.7 Lý do lựa chọn nguồn vốn vay không chính thức của
Bảng 3.8 Đánh giá của người nghèo về ảnh hưởng của tín dụng vi mô
Bảng 3.9 Ảnh hưởng của tín dụng vi mô đến hành vi tiết kiệm của
Bảng 3.10 Kết quả khảo sát nhu cầu tham gia tổ hùn vốn ở địa phương
Bảng 3.11 Kết quả nghiên cứu từ phương pháp so sánh trước - sau 59 Bảng 3.12 Kết quả nghiên cứu từ phương pháp so sánh có - không có 60
Trang 11-1-
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Đói nghèo là vấn đề mang tính toàn cầu, là chủ đề quan trọng đối với các nước
có nền kinh tế nông nghiệp là chính như nước ta Xóa đói giảm nghèo luôn là một trong những mục tiêu trọng tâm trong mối quan tâm chung của Đảng, Nhà nước từ Trung ương đến chính quyền địa phương Tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể, thực hiện chủ trương chung của Đảng và Nhà nước, những năm qua cấp ủy Đảng, chính quyền
và nhân dân tỉnh Trà Vinh xác định công tác xóa nghèo là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu Những năm gần đây, nhờ có chính sách đổi mới, nền kinh tế nước ta đang từng bước tăng trưởng nhanh Chính vì vậy mà đời sống của nhân dân ta đang ngày một được nâng lên một cách rõ rệt Song, một bộ phận không nhỏ dân cư, đặc biệt dân cư
ở các vùng sâu vùng xa, nông thôn… vẫn đang chịu cảnh nghèo đói, chưa đảm bảo được những điều kiện tối thiểu của cuộc sống Hơn nữa, sự phân hóa giàu nghèo vẫn đang diễn ra mạnh, là vấn đề xã hội cần được quan tâm Chính vì lẽ đó chương trình xóa đói giảm nghèo là một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu của chiến lược phát triển kinh tế xã hội của nước ta hiện nay
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới đói nghèo, trong đó có một nguyên nhân quan trọng đó là: Thiếu vốn để sản xuất kinh doanh Chính vì vậy, một trong những cách tiếp cận để giảm nghèo ở Việt Nam hiện nay là khuyến khích người dân tham gia vào lĩnh vực tài chính vi mô, tạo cơ hội cho người nghèo có vốn kinh doanh nhờ các khoản tín dụng nhỏ hay còn gọi là tín dụng vi mô
Với tín dụng vi mô thì tuy các khoản cho vay là không lớn, nhưng các khoản vay này lại có ý nghĩa rất quan trọng bởi những khoản vay này có thể đến được với những người nghèo và nghèo nhất Theo thông lệ, để được vay một khoản tiền lớn tại các ngân hàng thì trước tiên chúng ta phải có tài sản để thế chấp Trong khi đó người nghèo thì lấy đâu ra tài sản để thế chấp mà vay Chính vì vậy mà tín dụng vi
mô rất có ý nghĩa đối với người nghèo Có thể nói tín dụng vi mô là một chiếc cầu bắc qua sông để người nghèo vượt qua “biển khổ” bằng chính năng lực của mình